Chuẩn trong dạy họcnước ta sự đánh giá học sinh hiện tại hầu như chỉ dừng ở hai khía cạnh : Thuộc lí thuyết : lặp lại kiến thức đã học và giải bài tập vận dụng kiến thức đã học để giải
Trang 1Chuẩn trong dạy học
nước ta sự đánh giá học sinh hiện tại hầu như chỉ dừng ở hai khía cạnh : Thuộc lí thuyết : lặp lại kiến thức đã học và giải bài tập ( vận dụng kiến thức
đã học để giải quyết các vấn đề tính toán )
Chính vì vậy sau khi học phổ thông thậm chí sau khi học đại học người học rất yếu kém trong việc giải quyết vấn đề thực tiễn Đây có thể nói là một
trong các lí do then chốt của việc ngành giáo dục bị đánh giá thấp.
Ở nhiều nước trên thế giới đã và đang xây dựng chuẩn trong dạy học Nước
ta cũng đã có ở một số trung tâm sư phạm nhưng còn mang tính chất lẻ tẻ và không được thừa nhận.
Chúng tôi xin đưa ra chuẩn đang được xây dựng ở Đức để mọi người tham khảo Thực sự thì chuẩn này cũng đang xây dựng cho nên cũng chưa thể nói
là hoàn thiện được :
Trang 2Chuẩn giáo dục là gì : Đó là những gì mà học sinh phải đạt được sau khi học một cấp học nào đó
Có một chuẩn chung cho các môn học nhưng tôi chỉ đưa chuẩn của môn vật lý :
Phân loại theo dạng các năng lực thì có 4 loại và mỗi loại có 3 cấp độ khác nhau:
1 Kiến thức chuyên ngành
* Cấp độ 1 : Tái hiện lại kiến thức :
* Cấp độ 2: Vận dụng kiến thức :vận dụng các kiến thức đơn giản vật lý đã học vào
một tình huống đơn giản Biết sử dụng sự tương tự
* Cấp độ 3 : Liên kết và chuyển tải kiến thức trong hoàn cảnh cụ thể :
- vận dụng kiến thức trong các tình huống hoàn toàn chưa biết ,
- biêt sử lựa chọn kiến thức phù hợp để giải quyết
2 Thu nhận về phương pháp
Cấp độ 1: Mô tả phương pháp
- trải qua và Biết mô tả được các phương pháp nghiên cứu trong vật lý , đặc biệt là phương pháp thực nghiệm
Cấp độ 2 : Sử dụng phương pháp
- biết lập dàn ý để giải quyết vấn đề
- biết thiết kế và tiến hành các thí nghiệm đơn giản
- tổng hợp kiến thức theo hướng dẫn
Cấp độ 3 : lựa chọn và vận dụng phương pháp chuyên ngành
- lựa chọn vận dụng nhiều phương pháp khác nhau , trong đó có cả phương pháp thực nghiêm và liên kết chúng một cách có mục đích để giải quyết vấn đề
- nghiên cứu một cách độc lập
3 Khả năng diễn đạt
Cấp độ 1: Làm việc với dạng diễn tả ( mô tả)có sẵn
-diễn đạt dưới dạng lời hoặc chữ viết hoặc một dạng công thức cho truớc về một vấn đề đơn giản theo mẫu
- biết đặt các câu hỏi liên quan
Trang 3Cấp độ 2: sử dụng dạng diễn tả thích hợp
- mô tả sự vật bằng ngôn ngữ vật lývà có hệ thống
- lí giải các sự vật bằng ngôn ngữ vật lý
Cấp độ 3 : Lựa chọn và sử dụng dạng mô tả thích hợp
- lựa chọn có tính toán cách mô tả và sử dụng nó
- thảo luận về giới hạn của đề tài
4 Khả năng đánh giá
Cấp độ 1: hiểu các đánh giá
- biết tác dụng của các kiến thức vật lý đã học
- trình bày được một vấn đề cụ thể về kĩ thuật dưới khía cạnh vật lý
Cấp độ 2: bình luận các đánh giá có sẵn và bổ sung
- chỉ ra các khía cạnh vật lý trong quan sát
- phân biệt các thành phâà vật lý và các thành phần khác
Cấp độ 3 : tự đưa ra đánh giá
- nhận định ý nghĩa về các kiến thức vật lý
- dùng kiến thức vật lý như là cơ sở để đánh giá các sự vật
- xắp xếp hiện tượng tự nhiên theo cơ sở vật lý
Đọc đến đây có ngừoi sẽ nói , đó là đối với nước họ , còn mỗi nước phải có vận dụng khác nhau Điều này hoàn toàn chính xác , tuy nhiên những chuẩn này đã được nhiều nước trên thế giới áp dụng và công nhận (nhật, mĩ , anh ) và thực tế thì các nghiên cứu giáo dục của các nước này họ liên kết với nhau , hoặc là trao đổi thông tin với nhau rất chặt chẽ
Nước mình cứ tự tặc lưỡi tự khen nhau qua các thành tích về thi học sinh giỏi về tỉ
lệ xóa mù chữ , tuy nhiên lại tự tách ra khỏi hệ thống giáo dục thế giới
Sau khi thấy khủng hoảng về nguồn nhân lực , về sản phẩm đào tạo thì mới hoảng lên và chỉ trích nhau , đặc biệt chỉ trích ngành giáo dục
Trang 4Thực ra nếu so sánh với các chuẩn trên thì ở nước ta hầu như mới chỉ đặt ra chuần
1 cấp độ 2 và chuẩn 3 câp độ 1
Nhưng chúng ta không phải quá kém như vậy mà chẳng qua là đặt lệch vấn đề Chúng ta đưa nội dung quá nhiều : điều này ai xem sách giáo khoa các nước đều nhận thấy thế Tuy nhiên không vì thế học sinh các nước kém hơn mình và thực tế cho thấy sản phẩm của họ "ngon" hơn của mình Vì học sinh của họ không chỉ biết học thuộc lý thuyết và giải bài tập mà học sinh còn được giáo viên lưu ý đến các năng lực khác như ta nói ở trên
Ở nước ta không phải không có nơi có những giáo viên hiểu được rằng cần phải hướng dẫn học sinh đạt được các điều đó, tuy nhiên họ hoàn toàn không biết làm thế nào hoặc làm một cách mò mẫm
Sự khác biệt này xin minh họa ở một thí dụ sau :
Khi học về sự rơi tự do
- học sinh ở nước ta thì sẽ được học định nghĩa, công thức rất đầy đủ từ vô hướng đến véc tơ, các lưu ý giải bài tập và giải vô số bài tập
- còn hs nước ngoài ngoài việc biết định nghĩa , công thức ở dạng đơn giản ( nhưng vẫn chính xác) chúng nó tùy theo khả năng còn phải thiết kế môt phương án thí nghiệm để so sánh sự rơi tự do của các vật Vận dụng kiến thức sự rơi tự do vào các trường hợp như mưa rơi , nhảy dù , lá rơi
hoặc có ông thầy thì sau bài học là một tiết để học sinh tự nghiên cứu về chuyển động rơi của các vật trong đó học sinh tự thiết kế thí nghiệm, chúng nó có thể đọc sách tham khảo về các thí nghiệm lịch sử từ thời aristot đến Newton hoặc các đoạn phim về vận động viên nhảy cầu Đương nhiển ở đây vấn đề điều kiện vật chất và khả năng của ông thầy đóng vai trò khá quan trọng
Với ví dụ trên chúng ta sẽ tự suy ra một cách tất yếu học sinh của chúng ta sẽ làm bài tập giỏi hơn học sinh của "chúng nó" thậm chí giỏi hơn cả thầy "chúng nó " tuy nhiên các kiến thức về thực tiễn, kiến thức về phương pháp nghiên cứu ( ở đây là phương pháp thực nghiệm), về cách trình bày kết quả hoàn toàn mù tịt
Thế nhưng trong cuộc sống có bao giờ ông giám đốc bảo một kĩ sư là " cho một vật
Trang 5coi như chất điểm rơi tự do trong không khí có vận tốc đầu bằng 10m/s Tính quãng đường vật đi được ở giây thứ 3 , bỏ qua sức cản không khí " đâu mà chúng
ta luôn phải đối mặt với các vấn đề như hãy thiết kế cái này , nghĩ cách kiểm tra cái kia, báo cáo kết quả nọ
Học sinh của chúng nó được luyện cho tương lai kĩ thế thì nó hơn đứt của mình là phải rồi Ah không, trừ một nơi chúng ta có thể đấu lại nó đó là nơi đấu "gà nòi"-các kì thi học sinh giỏi: bài tập luyện nhiều , chọn lựa thật căng thẳng, không được bằng họ mới lạ Vả lại đó chỉ là 100 trong 20 triệu thôi Tuy nhiên xin nhận đây là một ví dụ về cái mình đạt được chứ không phải ví dụ tương phản về cái mình chưa đạt được