Tổ chức hoạt động nhận thức của học sinh trong dạy học vật lý pptx

Tổ chức hoạt động nhận thức của học sinh trong dạy học vật lý Mục tiêu giáo dục trong thời đại mới là không chỉ dừng lại ở việc truyền thụ những kiến thức, kỹ năng có sẵn cho học sinh mà

Tổ chức hoạt động nhận thức của học sinh trong dạy học vật lý

Mục tiêu giáo dục trong thời đại mới là không chỉ dừng lại ở việc

truyền thụ những kiến thức, kỹ năng có sẵn cho học sinh mà điều đặc biệt quan trọng là phải bồi dưỡng cho họ năng lực sáng tạo, năng lực giải quyết vấn đề, để từ đó có thể sáng tạo ra những tri thức mới, phương pháp mới, cách giải quyết vấn đề mới, góp phần làm giàu thêm nền kiến thức của nhân loại.

Mục tiêu giáo dục trong thời đại mới

Mục tiêu giáo dục trong thời đại mới là không chỉ dừng lại ở việc truyền thụ những kiến thức, kỹ năng có sẵn cho học sinh mà điều đặc biệt quan trọng là phải bồi dưỡng cho họ năng lực sáng tạo, năng lực giải quyết vấn đề, để từ đó có thể sáng tạo ra những tri thức mới, phương pháp mới, cách giải quyết vấn đề mới, góp phần làm giàu thêm nền kiến thức của nhân loại Vì vậy việc dạy học nói chung và dạy học vật lý nói riêng cần phải đổi mới mạnh mẽ về nội dung và phương pháp, nhất là đổi mới phương pháp dạy và học sao cho vai trò tự chủ của học sinh trong hoạt động xây dựng kiến thức ngày một nâng cao, để từ đó năng lực sáng tạo của

họ được bộc lộ và ngày càng phát triển Để đạt được điều đó, trong quá trình dạy học ở trường phổ thông cần phải tổ chức sao cho học sinh được tham gia vào quá trình hoạt động nhận thức phỏng theo hoạt động của các nhà khoa học, qua đó ngoài việc có thể giúp học sinh trang bị kiến thức cho mình, đồng thời còn cho họ

được tập luyện hoạt động sáng tạo khoa học, rèn luyện năng lực giải quyết vấn đề

để sau này họ đáp ứng được những đòi hỏi cao trong thời kỳ mới

Bản chất của quá trình dạy học hiện đại

Để đạt được mục tiêu giáo dục, chiến lược dạy học, phương pháp dạy học mới hiện nay được xây dựng trên tinh thần dạy học giải quyết vấn đề thông qua việc tổ chức cho học sinh hoạt động tự chủ chiếm lĩnh kiến thức mà cơ sở của nó là hai lý thuyết phát triển nhận thức của Jean Piaget (1896-1980) và Lép Vưgôtski (1896-1934) Việc học tập của học sinh có bản chất hoạt động, thông qua hoạt động của bản thân mà chiếm lĩnh kiến thức, hình thành và phát triển năng lực trí tuệ cũng như quan điểm đạo đức, thái độ Như vậy, dạy học là dạy hoạt động

Trong quá trình dạy học, học sinh là chủ thể nhận thức, giáo viên có vai trò tổ chức, kiểm tra, định hướng hoạt động học tập của học sinh theo một chiến lược hợp lý sao cho học sinh tự chủ chiếm lĩnh, xây dựng tri thức Quá trình dạy học các tri thức thuộc một môn khoa học cụ thể được hiểu là quá trình hoạt động của giáo viên và của học sinh trong sự tương tác thống nhất biện chứng của ba thành phần

trong hệ dạy học bao gồm: Giáo viên, học sinh và tư liệu hoạt động dạy học.

Hoạt động dạy và hoạt động học

Hoạt động học của học sinh bao gồm các hành động với tư liệu dạy học, sự trao đổi, tranh luận với nhau và sự trao đổi với giáo viên Hành động học của học sinh với tư liệu hoạt động dạy học là sự thích ứng của học sinh với tình huống học tập đồng thời là hành động chiếm lĩnh, xây dựng tri thức cho bản thân mình Sự trao đổi, tranh luận giữa học sinh với nhau và giữa học sinh với giáo viên nhằm tranh thủ sự hỗ trợ xã hội từ phía giáo viên và tập thể học sinh trong quá trình chiếm lĩnh tri thức Thông qua các hoạt động của học sinh với tư liệu học tập và sự trao đổi đó mà giáo viên thu được những thông tin liên hệ ngược cần thiết cho sự định hướng của giáo viên đối với học sinh

Hoạt động của giáo viên bao gồm hành động với tư liệu dạy học và sự trao đổi, định hướng trực tiếp với học sinh Giáo viên là người tổ chức tư liệu hoạt động dạy học, cung cấp tư liệu nhằm tạo tình huống cho hoạt động của học sinh Dựa trên tư liệu hoạt động dạy học, giáo viên có vai trò tổ chức, kiểm tra, định

hướng hoạt động của học sinh với tư liệu học tập và định hướng sự trao đổi, tranh luận của học sinh với nhau

Tóm lại, theo quan điểm hiện đại thì dạy học là dạy giải quyết vấn đề,

quá trình dạy - học bao gồm "một hệ thống các hành động có mục đích của giáo viên tổ chức hoạt động trí óc và tay chân của học sinh, đảm bảo cho học sinh chiếm lĩnh được nội dung dạy học, đạt được mục tiêu xác định" Trong quá trình dạy học, giáo viên tổ chức định hướng hành động chiếm lĩnh tri thức vật lý của học sinh phỏng theo tiến trình của chu trình sáng tạo khoa học Như vậy, chúng ta có thể hình dung diễn biến của hoạt động dạy học như sau:

- Giáo viên tổ chức tình huống (giao nhiệm vụ cho học sinh): học sinh hăng hái đảm nhận nhiệm vụ, gặp khó khăn, nảy sinh vấn đề cần tìm tòi giải quyết Dưới sự chỉ đạo của giáo viên, vấn đề được diễn đạt chính xác hóa, phù hợp với mục tiêu dạy học và các nội dung cụ thể đã xác định

- Học sinh tự chủ tìm tòi giải quyết vấn đề đặt ra Với sự theo dõi, định hướng, giúp đỡ của giáo viên, hoạt động học của học sinh diễn ra theo một tiến trình hợp lí, phù hợp với những đòi hỏi phương pháp luận

- Giáo viên chỉ đạo sự trao đổi, tranh luận của học sinh, bổ sung, tổng kết, khái quát hóa, thể chế hóa tri thức, kiểm tra kết quả học phù hợp với mục tiêu dạy học các nội dung cụ thể đã xác định

So sánh ưu, nhược điểm giữa trắc nghiệm khách quan và tự luận

Hiện nay, phương thức kiểm tra ở các môn Vật lý, Hóa học, Sinh học, Tiếng Anh thường sử dụng là trắc nghiệm khách quan Tuy nhiên, phương thức này vẫn có những nhược điểm cố hữu của nó Chúng ta sẽ tìm hiểu những ưu điểm và nhược điểm của nó so với phương thức kiểm tra bằng tự luận để có thể vận dụng vào kiểm tra đánh giá học sinh một cách tích cực, khách quan nhất.

Trắc nghiệm

Chấm bài nhanh,

chính xác và khách quan

Chấm bài mất nhiều thời gian, khó chính xác và khách quan

Có thể sử dụng các

phương tiện hiện đại

trong chấm bài và phân

tích kết quả kiểm tra

Không thể sử dụng các phương tiện hiện đại trong chấm bài và phân tích kết quả kiểm tra Cách chấm bài duy nhất là giáo viên phải đọc bài làm của học sinh

Có thể tiến hành

kiểm tra đánh giá trên

diện rộng trong một

khoảng thời gian ngắn

Mất nhiều thời gian để tiến hành kiểm tra trên diện rộng

Biên soạn khó, tốn

nhiều thời gian, thậm chí

sử dụng các phần mềm để

Biên soạn không khó khăn và tốn ít thời gian

trộn đề.

Bài kiểm tra có rất

nhiều câu hỏi nên có thể

kiểm tra được một cách

hệ thống và toàn diện

kiến thức và kĩ năng của

học sinh, tránh được tình

trạng học tủ, dạy tủ

Bài kiểm tra chỉ có một

số rất hạn chế câu hỏi ở một

số phần, số chương nhất định nên chỉ có thể kiểm tra được một phần nhỏ kiến thức và kĩ năng của học sinh , dễ gây ra tình trạng học tủ, dạy tủ

Tạo điều kiện để HS

tự đánh giá kết quả học

tập của mình một cách

chính xác

Học sinh khó có thể tự đánh giá chính xác bài kiểm tra của mình

Không hoặc rất khó

đánh giá được khả năng

diễn đạt, sử dụng ngôn

ngữ và quá trình tư duy

của học sinh để đi đến

câu trả lời

Có thể đánh giá đượcc khả năng diễn đạt, sử dụng ngôn ngữ và quá trình tư duy của học sinh để đi đến câu trả lời.Thể hiện ở bài làm của học sinh

Không góp phần

rèn luyện cho HS khả

năng trình bày, diễn đạt ý

kiến của mình Học sinh

khi làm bài chỉ có thể

chọn câu trả lời đúng có

sẵn

Góp phần rèn luyện cho học sinh khả năng trình bày, diễn đạt ý kiến của mình

Sự phân phối điểm

trải trên một phổ rất rộng

nên có thể phân biệt

Sự phân phối điểm trải trên một phổ hẹp nên khó có thể phân biệt được rõ ràng

được rõ ràng các trình độ

của HS

trình độ của học sinh

Chỉ giới hạn sự suy

nghĩ của học sinh trong

một phạm vi xác định, do

đó hạn chế việc đánh giá

khả năng sáng tạo của

học sinh

HS có điều kiện bộc lộ khả năng sáng tạo của mình một cách không hạn chế, do

đó có điều kiện để đánh giá đầy đủ khă năng sáng tạo của học sinh