ND Moi va kho Sinh 9

Phần II: Sinh vật và môi tr ờng Phần II đ ợc đề cập rất cơ bản và mang tính hệ thống, cập nhật gồm các vấn đề sau đây: - Sinh vật và môi tr ờng: ảnh h ởng của các nhân tố sinh thái đế

GVTH: NguyÔn V¨n Lùc

Sách giáo khoa Sinh học 9 biên

soạn có những điểm mới và sâu, có

nhiều đổi mới về nội dung và cách

viết tạo thuận lợi cho sự đổi mới ph

ơng pháp dạy theo h ớng tích cực hóa hoạt động học tập của Học Sinh.

Đặt vấn đề

Phần I: Di truyền và biến dị

• Kế thừa và đi sâu hơn các vấn đề: Lai một cặp và

hai cặp tính trạng Di truyền giới tính Cấu trúc và chức năng của NST ADN Đột biến và th ờng

biến.Tự thụ phấn và giao phối gần Ưu thế lai Lai kinh tế Đột biến nhân tạo Các ph ơng pháp chọn lọc Công nghệ sinh học.

• Phát triển và mới ở các vấn đề: Nguyên phân và

giảm phân Phát sinh giao tử và thụ tinh Di

truyền liên kết Mối quan hệ giữa gen và ARN

Prôtêin Mối quan hệ giữa gen và tính trạng Con

ng ời là đối t ợng của di truyền học Di truyền học với con ng ời

Phần II: Sinh vật và môi tr ờng

Phần II đ ợc đề cập rất cơ bản và mang tính hệ thống, cập

nhật gồm các vấn đề sau đây:

- Sinh vật và môi tr ờng: ảnh h ởng của các nhân tố sinh thái

đến đời sống sinh vật.

- Quần thể sinh vật Quần thể ng ời Quần xã sinh vật Hệ sinh thái.

- Con ng ời , dân số và môi tr ờng: Tác động của con ng ời đối với môi tr ờng ô nhiễm môi tr ờng.

- Bảo vệ môi tr ờng:Sử dụng hợp lý tài nguyên thiên nhiên

Khôi phục môi tr ờng, gìn giữ thiên nhiên hoang dã.Bảo vệ

đa dạng các hệ sinh thái Luật bảo vệ môi tr ờng.

- Cuối phần hay ch ơng đều có các bài thực hành nhằm minh họa, củng cố hay phát triển nhận thức của HS Ngoài ra

phần kết thúc có 3 tiết tổng kết toàn bộ ch ơng trình THCS

Mạch kiến thức cơ bản trong

ch ơng trình Sinh học 9

*ở phần I : Menđen đi đến quan niệm về gen (nhân tố di truyền) ? →

Gen nằm ở đâu (ở nhiễm thể)? → Bản chất hóa học của gen là gì (là ADN)? → Gen có biến đổi không (đột biến)? → ứng dụng biến đổi gen vào thực tiễn sản suất và đời sống của con ng ời.

*ở phần II: Mối quan hệ sinh vật và môi tr ờng thông qua mối t ơng tác giữa các nhân tố sinh thái và các cấp độ tổ chức sống

Sơ đồ mối quan hệ giữa các cấp độ

tổ chức sống và môi tr ờng

Môi tr ờng

Các nhân tố sinh thái

Vô sinh Hữu sinh Con ng ời

Các cấp độ tổ

chức sống Cá thể Quần thể Quần xã ã

Ch ơng I Các thí nghiệm của Menđen

• Nêu đ ợc nhiệm vụ, nội dung vai trò của di truyền

học.

• Giới thiệu đ ợc Men đen là ng ời đặt nền móng cho

di truyền học và hiểu đ ợc ph ơng pháp nghiên cứu

di truyền độc đáo và ý niệm về gen (nhân tố di

truyền) của ông.

• Phân tích kết quả thực nghiệm lai một cặp tính

trạng và giải thích theo quan niệm của Men

đen,viết đ ợc sơ đồ lai từ P → F2.

• Phát biểu đ ợc nội dung quy luật phân li

• Hiểu và giải thích đ ợc t ơng quan trội lặn hoàn

toàn và không hoàn toàn, thấy đ ợc sự khác biệt giữa hai tr ờng hợp này.

• Vận dụng quy luật phân li để giải thích các hiện t

ợng di truyền trong sản xuất và đời sống.

• Xác định đ ợc mục đích và thực chất các ph ơng

pháp phân tích di truyền: phân tích các thế hệ lai

và lai phân tích.

• Biết phân tích kết quả thí nghiệm lai hai cặp tính

trạng và giải thích theo Men đen, viết đ ợc sơ đồ lai

từ P đến F2.

• Phát biểu đ ợc nội dung và nêu đ ợc bản chất của

quy luật phân li độc lập.

• Hiểu và giải thích đ ợc ý nghĩa của quy luật phân li

độc lập

Ch ơng I Các thí nghiệm của Menđen

Ch ¬ng I C¸c thÝ nghiÖm cña Men®en

§èi t îng nghiªn cøu

C©y §Ëu Hµ Lan:

NhiÒu ®iÓm thuËn lîi vµ cã nhiÒu cÆp

tÝnh tr¹ng t ¬ng ph¶n

Ch ¬ng I C¸c thÝ nghiÖm cña Men®en

Ph ơng pháp nghiên cứu

Ph ơng pháp độc đáo của Menđen đ ợc gọi là ph ơng pháp phân tích các thế

hệ lai, có các b ớc cơ bản sau:

• Tr ớc khi tiến hành lai, Menđen đã chọn lọc và kiểm tra những thứ đậu

đã thu thập đ ợc để có những dòng thuần.

• Lai các cặp bố mẹ thuần chủng khác nhau về một hoặc vài cặp tính

trạng, rồi theo dõi sự di truyền riêng rẽ của từng cặp tính trạng đó

trên con cháu của từng cặp bố mẹ (tr ớc Menđen, nhiều nhà khoa học

đã lai giống để nghiên cứu sự di truyền các tính trạng, nh ng cùng một lúc nghiên cứu sự di truyền của tất cả các tính trạng của cơ thể bố mẹ nên không rút ra đ ợc các quy luật di truyền).

• Dùng toán thống kê để phân tích các số liệu thu đ ợc, từ đó rút ra quy

luật di truyền các tính trạng đó của bố mẹ cho các thế hệ sau.

Ch ơng I Các thí nghiệm của Menđen

Bài tập

• 1/ Phân bi t: lai 1 c p tính tr ng v i lai nhi u c p tính ệ ặ ạ ớ ề ặ

tr ng? ạ

• 2/ Phân bi t: nh lu t phân li v i nh lu t phân li c l p, ệ đị ậ ớ đị ậ độ ậ cho ví d minh ho ? ụ ạ

• 3/ u H lan cây cao l tr i so v i cây th p, qu v ng l tr i Đậ à à ộ ớ ấ ả à à ộ

so v i qu xanh Hai tính tr ng n y phân li c l p ớ ả ạ à độ ậ

a- Ki u gen c a cây cao h t v ng? ể ủ ạ à

b- Cho cây cao h t v ng t th ph n s thu ạ à ự ụ ấ ẽ đượ ế c k t qu nh ả ư

th n o? ế à

c- B m ph i có ki u hình nh th n o F ố ẹ ả ể ư ế à để 1 đồ ng tính?

d- Ki u hình c a b m th n o F ể ủ ố ẹ ế à để 1 phân tính 3 : 1?

Ch ¬ng I C¸c thÝ nghiÖm cña Men®en

Ch ơng 2 Nhiễm sắc thể

-Trình bày và giải thích đ ợc sự biến đổi hình thái NST trong chu kì tế bào

-Mô tả đ ợc cấu trúc hiển vi và nêu đ ợc chức năng của NST

-Trình bày đựợc sự thay đổi trạng thái (đơn,kép) và sự vận động của NST qua 4 kì của nguyên phân

- Giải thích đ ợc nguyên phân thực chất là phân bào nguyên nhiễm và ý nghĩa của nó đối vói sự duy trì bộ NST trong sự sinh tr ởng của cơ thể

-Trình bày đ ợc những diễn biến cơ bản của NST qua các kì của giảm phân

-Mô tả và so sánh các quá trình phát sinh giao tử đực và cái ở động vật

và thực vật có hoa

Ch ơng 2 Nhiễm sắc thể

-Nêu đ ợc bản chất của thụ tinh cũng nh ý nghĩa của nó và giảm phân đối với sự di truyền và biến dị.

-Nêu đ ợc một số đặc điểm của NST giới tính và vai trò của nó đối với sự xác định giới tính.

-Biết giải thích cơ chế NST xác định giới tính và tỉ lệ đực : cái là 1:1.

-Nêu đ ợc các yếu tố ở môi tr ờng trong và ngoài cơ thể ảnh h ởng

đến sự phân hóa giới tính.

-Phân tích và giải thích thí nghiệm của Moocgan trên cơ sở tế bào học để biết đ ợc gen nằm trên NST.

-Nêu đ ợc ý nghĩa thực tiễn của di truyền liên kết

Ch ơng 2 Nhiễm sắc thể

Chu kì tế bào:

- Chu kì tế bào đ ợc xác định bằng khoảng thời gian giữa hai lần nguyên phân liên tiếp, nghĩa là từ khi tế bào đ ợc hình

thành ngay sau lần nguyên phân thứ nhất cho tới khi nó kết thúc lần phân bào thứ hai tiếp theo, vì vậy chu kì tế bào còn

đ ợc hiểu là chu kì nguyên phân

- Phân bào thực chất là quá trình sinh sản của tế bào Trong chu kì sống tế bào đã diễn ra qua các quá trình sinh tr ởng, phân chia nhân , phân chia tế bào chất mà kết thúc là sự

phân chia tế bào mang tính chu kỳ.

Hoạt động của NST trong nguyên phân:

Ch ơng 2 Nhiễm sắc thể

Tế bào 2n=4 Gian kì. Kì đầu. Kì giữa.

Kì sau Kì cuối.

Hoạt động của NST trong giảm phân:

Ch ơng 2 Nhiễm sắc thể

Hoạt động của NST trong giảm phân:

Ch ơng 2 Nhiễm sắc thể

Giảm phân I:

Ch ơng 3 ADN v GEN à

+ Nêu đ ợc thành phần hóa học của ADN, đặc biệt là tính đặc thù và đa dạng của nó

+ Mô tả đ ợc cấu trúc không gian của ADN, đặc biệt chú ý tới nguyên tắc

bổ sung

+ Giải thích đ ợc cơ chế tự sao của ADN diễn ra theo các nguyên tắc:

khuôn mẫu, bổ sung, bán bảo toàn

+ Nêu đ ợc bản chất hóa học của gen là ADN và chức năng của nó

+ Mô tả sơ l ợc cấu tạo và phân loại ARN

+ Trình bày đ ợc sự tạo thành ARN dựa trên mạch khuôn của gen và diễn

ra theo nguyên tăc bổ sung

+ Nêu đ ợc thành phần hóa học, cấu trúc không gian và chức năng của prôtêin

+ Trình bày đ ợc mối quan hệ giữa ARN và prôtêin thông qua sự hình

thành chuỗi axit amin

+ Phân tích đ ợc mối quan hệ giữa gen và tính trạng thông qua sơ đồ: gen

→ ARN → Prôtêin → tính trạng

Xin Kính Chúc các thầy cô giáo

mạnh khoẻ

Hạnh phúc & thành đạt

Hẹn gặp lại!

GV: Nguyễn Văn Lực