Tiết 105: Hội thoại

Vì tôi biết rõ… cô tôi chỉ có ý gieo rắc vào đầu óc tôi những hoài nghi để tôi khinh mệt và ruồng rẫy mẹ tôi… Nh ng đời nào tình th ơng yêu và lòng kính mến mẹ tôi lại bị những rắp tâm t

Trang 2

TiÕt 107

Trang 3

Hội thoại : là sử dụng ngôn ngữ để trao đổi thông tin với nhau (có thể giữa hai , ba hoặc nhiều

ng ời)

- Vai xã hội

- L ợt lời

Trang 4

Một hôm, cô tôi gọi tôi đến bên c ời hỏi:

-Hồng! Mày có muốn vào Thanh Hoá chơi với mẹ mày không?

[…] Nhận ra ý nghĩ cay độc trong giọng nói và trên nét mặt khi c ời rất kịch của tôi kia, tôi cúi đầu không đáp Vì tôi biết rõ… cô tôi chỉ có ý gieo rắc vào đầu óc tôi những hoài nghi để tôi khinh mệt và ruồng rẫy mẹ tôi… Nh ng đời nào tình th ơng yêu và lòng kính mến

mẹ tôi lại bị những rắp tâm tanh bẩn xâm phạm đến [ ]

Tôi cũng c ời đáp lại cô tôi:

-Không! Cháu không muốn vào Cuối năm thế nào mợ cháu cũng về

Cô tôi hỏi luôn giọng vẫn ngọt:

-Sao lại không vào? Mợ mày phát tài lắm, có nh dạo tr ớc đâu!

Rồi hai con mắt long lanh của cô tôi chằm chặp nhìn tôi Tôi lại im lặng cúi đầu xuống

đất: lòng tôi càng thắt lại, khoé mắt tôi đã cay cay Cô tôi liền vỗ vai tôi c ời mà nói rằng: -Mày dại quá, cứ vào đi, tao chạy cho tiến tàu Vào mà bắt mợ mày may vá sắm sửa cho

và thăm em bé chứ

[…] Tôi c ời dài trong tiếng khóc, hỏi cô tôi:

-Sao cô biết mợ con có con?

-Cô tôi vẫn cứ t ơi c ời kể chuyện cho tôi nghe…

-Cô tôi ch a dứt câu, cổ họng tôi đã nghẹn ứ khóc không ra tiếng…

-Trong đoạn trích có mấy nhân vật tham gia hội thoại? Quan hệ của họ là gì?

-Mặc dù là vai trên, nh ng bà cô đã có lối c xử nh thế nào?

Trang 5

-Tìm những chi tiết cho thấy bé Hồng đẫ cố gắng kìm nén sự bất bình của mình để giữ đ

ợc thái độ lễ phép? Vì sao bé Hồng phải làm nh vậy?

Trang 6

-Tìm những chi tiết cho thấy bé Hồng đã cố gắng kìm nén sự bất bình của mình để giữ đ

ợc thái độ lễ phép? Vì sao bé Hồng phải làm nh vậy?

Trang 7

Vai xã hội là vị trí của

ng ời tham gia hội thoại đối với ng ời khác trong cuộc thoại.

Trang 8

 Trong giao tiếp, cố gắng rút ngắn khoảng cách

về tình cảm vốn xa lạ lúc ban đầu để có đ ợc mối quan hệ thân tình, cởi mở.

+ Vai quan hệ tuổi tác

1.Tuyến : vai trên, vai d ới, ngang vai

2.Tuyến quan hệ xã hội

+ Vai quan hệ xã hội: Thân hay sơ

(Thân tộc, bạn bè hay ng ời lạ)

+ Vai xét theo giới tính

+ Vai quan hệ về vị thế, chức danh nghề nghiệp

+ Vai về dân tộc, cộng đồng (ng ời dân tộc nào, đồng bào mình hay ng ời n ớc ngoài)

Trang 9

* Vai xã hội là vị trí của ng ời tham gia hội thoại đối với ng ời khác trong cuộc thoại.Vai xã hội đ ợc xác định

- Quan hệ trên – d ới hay ngang hàng ( theo tuổi tác thứ bậc trong gia đình và xã hội);

- Quan hệ thân – sơ ( theo mức độ quen biết, thân tình)

* Vì quan hệ xã hội vốn rất đa dạng nên vai xã hội của mỗi ng ời cũng đa dạng, nhiều chiều Khi tham gia hội thoại mỗi ng ời cần xác định đúng vai của mình để chọn cách nói cho phù hợp.

Trang 10

Đọc đoạn trích d ới đây và trả lời câu hỏi:

Tôi nắm lấy cái vai gầy của lão, ôn tồn bảo:

-Chẳng kiếp gì sung s ớng thật, nh ng có cái này là sung s ớng: bây giờ cụ ngồi

xuống phản này chơi, tôi đi luộc mấy củ khoai lang, nấu một ấm n ớc chè t ơi thật đặc; ông con mình ăn khoai, uống n ớc chè, rồi hút thuốc lào– Thế là sung s ớng.

-Vâng! Ông giáo dạy phải! Đối với chúng mình thì thế là sung s ớng.

Lão nói xong lại c ời đ a đà Tiếng c ời g ợng nh ng nghe đã hiền hậu lại Tôi vui

vẻ bảo:

-Thế là đ ợc, chứ gì? Vậy cụ ngồi xuống đây, tôi đi luộc khoai, nấu n ớc.

-Nói đùa thế, chứ ông giáo để cho khi khác.

( Nam Cao – Lão Hạc)

Dựa vào đoạn trích và những điều em đã biết về truyện Lão Hạc em hãy xác định vai xã hội của hai nhân vật tham gia hội thoại trên ? Em có nhận xét gì về cách c xử của hai nhân vật đó?

Bài tập 1: Xác định vai xã hội trong hội thoại:

Trang 11

-Chẳng kiếp gì sung s ớng thật, nh ng có cái này là sung s ớng: bây giờ cụ ngồi

vẻ bảo:

Trang 12

vẻ bảo:

Trang 13

Trong công việc trong giao tiếp hàng ngày

Tiêu chí địa vị xã hội cần

đ ợc tôn trọng Tiêu chí tuổi tác, vai vế trong dòng họ cần đ ợc tôn trọng

 Cần l u ý đến hoàn cảnh giao tiếp để có cách c xử

phù hợp, thể hiện mình là ng ời có văn hoá trong giao tiếp.

Bài tập 2: Sử dụng vai xã hội trong hội thoại

Trang 14

Bài tập 3: ( Bài tập vận dụng)

Em hãy viết một đoạn hội thoại ngắn trong đó có sử dụng vai xã hội

Trang 15

L u ý: Trong giao tiÕp hµng ngµy:

- Khi nãi víi «ng bµ, cha mÑ, chó b¸c, thÇy c« gi¸o,

ng êi lín tuæi: KÝnh träng, lÔ phÐp.

- Víi ng êi kh¸c giíi: LÞch sù, tÕ nhÞ.

Trang 16

- VÒ nhµ häc bµi.

- Lµm bµi tËp: 1, 3 (SGK trang 94 - 95).

- ChuÈn bÞ bµi: –T×m hiÓu yÕu tè biÓu c¶m

trong v¨n nghÞ luËn–

Trang 17

Bµ c« BÐ Hång Vai x· héi

C¸ch x ng h«

C¸ch c xö

NhËn xÐt

Ch¸u Con

Tµn nhÉn,

Kh«ng phï hîp víi vai x· héi

Phï hîp víi vai

x· héi

Định dạng
Số trang	18
Dung lượng	146,5 KB