Tiết 107 : Hội thoại (đã chỉnh sửa và rất hay)

-Ng ời tham gia hội thoại phải xác định và giữ đúng vai của m ỡnh , đảm bảo lượt lời trỏnh núi tranh lời người khỏc Một cuộc hội thoại phải có ít nhất mấy ng ời tham gia?. Nhận xét : *

Líp 8c

KIỂM TRA BÀI CŨ

1 Hành động nói là gì ?

bằng lời nói nhằm mục đích nhất định.

*Các kiểu hành động nói

+ Hỏi + Hứa hẹn

+Trình bày + Bộc lộ cảm xúc + Điều khiển

TiÕt 107 :

Héi tho¹i

Tiết 107 : Hội thoại

Hội thoại : -Ít nhất phải có hai ng ời tham gia

-Ph ơng tiện chủ yếu là ngôn ngữ nói

-Ng ời tham gia hội thoại phải xác định và giữ

đúng vai của m ỡnh , đảm bảo lượt lời trỏnh núi tranh lời người khỏc

Một cuộc hội thoại phải có ít nhất mấy

ng ời tham gia ?

Ph ơng tiện quan trọng nhất đ ợc sử dụng trong hội thoại là gỡ ?

TiÕt 107 : Héi tho¹i

I.­Vai­x·­héi­trong­héi­tho¹i

1.VÝ dô : Sgk trang 92-93

- Hai nhân vật : Người cô và bé Hồng

- Quan hệ gia đình (gia tộc) , trên dưới

- Vai trên: bà cô

- Vai dưới: bé Hồng

- Người cô xử sự thiếu thiện chí ,

không phù hợp với quan hệ ruột thịt vừa không thể hiện thái độ đúng mực của người trên đối với người dưới

Quan hệ giữa các

nhân vật tham gia

hội thoại trong

đoạn trích là quan

hệ gì ?

Đoạn trích

có mấy nhân

vật ?

Ai là vai trên ,

ai là vai dưới ?

Cách xử sự của người cô có gì đáng chê trách ?

TiÕt 107 : Héi tho¹i

I.­Vai­x·­héi­trong­héi­tho¹i

1.VÝ dô : Sgk trang 92-93

Tìm những chi tiết cho thấy chú bé Hồng đã cố gắng kìm nén sự bất bình của mình để giữ được thái độ lễ phép với bà cô

+ Tôi cúi đầu không đáp + Tôi lại im lặng cúi đầu xuống đất: lòng tôi càng thắt lại, khóe mắt tôi đã cay cay + Tôi cười dài trong tiếng khóc

+ Cô tôi chưa dứt câu, cổ họng tôi đã nghẹn ứ khóc không ra tiếng

Theo em, vì sao

Hồng phải làm

như vậy ?

 Hồng biết mình là vai dưới có

bổn phận tôn trọng bề trên

TiÕt 107 : Héi tho¹i

I.­Vai­x·­héi­trong­héi­tho¹i

1.VÝ dô : Sgk trang 92-93

Thế nào là vai xã hội ?

2 Nhận xét :

*Khái niệm : Vai xã hội là vị trí của

người tham gia hội thoại đối với

người khác trong cuộc thoại Trong đoạn trích vai

xã hội được xác định theo quan hệ nào ?

* Cách xác định vai xã hội : bằng

quan hệ xã hội

-Theo tuổi tác ,thứ bậc trong gia

đình và xã hội có :

+Quan hệ trên dưới

+Quan hệ ngang hàng

-Theo mức độ quen biết có quan hệ

thân -sơ

TiÕt 107 : Héi tho¹i

I.­Vai­x·­héi­trong­héi­tho¹i

1.VÝ dô : Sgk trang 92-93

Cho tình huống sau : Con là

giám đốc của công ty, bố là trưởng phòng kế hoạch Trong buổi hội thảo của công

ty thì vai xã hội của hai bố con sẽ xác định theo quan hệ nào dưới đây:

A.Quan hệ gia đình B.Quan hệ tuổi tác C.Quan hệ chức vụ xã hội

2 Nhận xét :

*Khái niệm : Vai xã hội là vị trí của người

tham gia hội thoại đối với người khác trong

cuộc thoại

•Cách xác định vai xã hội : bằng quan hệ

xã hội

-Theo tuổi tác ,thứ bậc trong gia đình và xã

hội có :

+Quan hệ trên dưới

+Quan hệ ngang hàng

-Theo mức độ quen biết có quan hệ thân -sơ

C

*Vai xã hội rất đa dạng nhiều chiều

Ví dụ 3:

Chị Dậu xám mặt,vội đặt con xuống đất,chạy đến đỡ lấy tay hắn:

-Cháu van ông nhà cháu vừa mới tỉnh được một lúc,ông tha cho!

…Hình như tức quá không thể chịu được, chị Dậu liều mạng cự lại :

-Chồng tôi đau ốm ông không được phép hành hạ!

…Chị Dậu nghiến hai hàm răng : -Mày trói chồng bà đi ,bà cho mày xem!

(Ngô Tất Tố)

?Nhận xét vai của chị Dậu và cai lệ trong đoạn trích trên ?

Chị Dậu - cai lệ Cháu - ông  Vai dưới-vai trên Tôi - ông  Ngang hàng

Bà - mày  Vai trên-vai dưới

-Lưu ý:Vai xã hội thể hiện trong cách xưng hô

giữa những người tham gia hội thoại và có

thể thay đổi trong quá trình hội thoại

Cần xác định đúng vai của mình để

chọn cách nói cho phù hợp

*Ghi nhớ: Sgk trang 94

TiÕt 107 : Héi tho¹i

I.­Vai­x·­héi­trong­héi­tho¹i

II Luyện tập

Bài tập 1 : Những chi tiết thể hiện thái độ của Trần Quốc Tuấn

- Nghiêm khắc chê trách, chỉ ra lỗi lầm của các tướng sĩ:

+ Nay các ngươi nhìn chủ nhục mà không biết lo, thấy nước nhục mà không biết thẹn

+ Hoặc lấy việc chọi gà làm vui đùa, hoặc lấy việc đánh bạc làm tiêu khiển… + Nhược bằng khinh bỏ sách này, trái lời dạy bảo của ta tức là kẻ nghịch thù

- Khuyên bảo chân tình:

+ Huống chi ta cùng các ngươi sinh phải thời loạn lạc

+ Giặc với ta là kẻ thù không đội trời chung …

+ Ta viết bài hịch này để các ngươi biết bụng ta

TiÕt 107 : Héi tho¹i

I.­Vai­x·­héi­trong­héi­tho¹i

II Luyện tập

Bài tập 2:

a Xét địa vị xã hội: Ông giáo cao hơn lão Hạc Xét về tuổi tác: Lão Hạc cao hơn ông giáo

b Ông giáo vừa kính trọng vừa thân tình với

lão Hạc:

+ Dùng lời lẽ ôn tồn

+ Thân mật nắm vai của lão Hạc

+ Mời lão Hạc ăn khoai, uống nước

+ Gọi: cụ, xưng: tôi, ông con mình

c Thái độ qúy trọng, thân tình của lão Hạc đối với

ông giáo:

+ Gọi: ông giáo + Dùng từ “dạy” thay cho từ “nói”

+ Xưng hô gộp: chúng mình

+ Cách nói xuề xòa: nói đùa thế.

Lão Hạc vẫn giữ khoảng cách:

+ Cười đưa đà, cười gượng  cười xã giao

+ Thoái thác chuyện ở lại ăn khoai, hút thuốc

Xác định vai xã hội

của nhân vật ông

giáo và lão Hạc trong

đoạn trích ?

Tìm những chi tiết

trong lời thoại của

ông giáo cho thấy

thái độ vừa kính

trọng vừa thân tình

của ông đối với lão

Hạc ?

Tìm những chi tiết trong lời thoại của lão Hạc và lời miêu

tả của nhà văn nói lên thái độ quý trọng thân tình của lão Hạc đối với ông giáo

Những chi tiết nào thể hiện tâm trạng không vui

và sự giữ ý của lão Hạc ?

TiÕt 107 : Héi tho¹i

I.­Vai­x·­héi­trong­héi­tho¹i

1.VÝ dô : Sgk trang 92-93

2 Nhận xét :

*Khái niệm : Vai xã hội là vị trí của người

tham gia hội thoại đối với người

khác trong cuộc thoại

•Cách xác định vai xã hội : bằng quan hệ xã hội

-Theo tuổi tác ,thứ bậc trong gia đình và xã hội

có :

+Quan hệ trên dưới

+Quan hệ ngang hàng

-Theo mức độ quen biết có quan hệ thân –sơ

*Vai xã hội rất đa dạng nhiều chiều

-Lưu ý:Vai xã hội thể hiện trong cách xưng hô

giữa những người tham gia hội thoại và có thể

thay đổi trong quá trình hội thoại

Cần xác định đúng vai của mình để chọn

cách nói cho phù hợp

Hướng dẫn về nhà

- Học bài

- Làm bài tập vào vở

- Chuẩn bị bài :

“ Tìm hiểu yếu tố biểu cảm

trong văn nghị luận ”