TIET 73 ON TAP TIENG VIET

Quan hệ giữa ph ơng châm hội thoại với tình huống giao tiếp: - Việc vận dụng các ph ơng châm hội thoại cần phù hợp với đặc điểm của tình huống Nói để làm gì?. - Trong những tình huống

GV :Lª ThÞ TuyÒn

Bµi 14 – TiÕt 73

ôn tập tiếng việt

(Những kiến thức đã học từ lớp 6 đến lớp 9)

- Tiết 43: Tổng kết về từ vựng

- Tiết 44: Tổng kết về từ vựng (tiếp theo)

- Tiết 47: Tổng kết về từ vựng (tiếp theo)

- Tiết 53: Tổng kết về từ vựng (Luyện tập)

- Tiết 73: Ôn tập Tiếng Việt

1 Néi dung cña

1 ý nghÜa cña lêi dÉn trong nãi

vµ viÕt.

2 C¸ch ® a lêi dÉn.

¤n tËp tiÕng ViÖt

I Ph ¬ng ch©m

héi tho¹i

II X ng h« trong héi tho¹i

III Lêi dÉn trùc tiÕp- gi¸n tiÕp

Ph ơng châm quan

hệ

Ph ơng châm

cách thức

Ph ơng châm lịch sự

Không nói

điều mình không tin

là đúng, không nói thiếu bằng chứng.

Nói đúng vào đề tài giao tiếp

Nói ngắn gọn, rành mạch,

tránh nói mơ hồ, dài dòng

Cần tế nhị

và tôn trọng ng ời

đối thoại

Nêu ý nghĩa của những thành ngữ sau và cho biết thành ngữ đó có liên quan đến ph ơng châm hội thoại nào?

Bài tập 2: Ví dụ sau có vi phạm ph ơng châm hội thoại không ? Nếu có vi phạm ph ơng châm hội thoại nào?

a) Con có ăn quả táo mẹ để trên bàn không?

I Các ph ơng châm hội thoại

1 Nội dung các ph ơng châm hội thoại

2 Quan hệ giữa ph ơng châm hội thoại với tình huống giao tiếp:

- Việc vận dụng các ph ơng châm hội thoại cần phù hợp với đặc điểm của tình huống

Nói để làm gì?)

- Trong những tình huống giao tiếp cụ thể, một hoặc một số ph ơng châm hội thoại có

thể không đ ợc tuân thủ.

II X ng hô trong hội thoại

1 Hệ thống từ ngữ x ng hô trong Tiếng Việt

Ngôi trong giao tiếp Số ít Số nhiều

Chúng tôi, chúng tao, chúng tớ

Chúng mày, bọn

mi, bọn bay Chúng nó, bọn

nó, họ …

Nó, hắn,

y …

a X ng hô bằng các đại từ

II X ng hô trong hội thoại

1 Hệ thống từ ngữ x ng hô trong Tiếng Việt

ngài, đồng chí, quý ông, anh Hồng Nga, Hải Nam .

I X ng hô trong hội thoại

1 Hệ thống từ ngữ x ng hô trong Tiếng Việt:

2 Sử dụng từ ngữ x ng hô trong tiếng Việt:

- Khi giao tiếp, ng ời nói cần căn cứ vào đối t ợng và các đặc điểm khác của tình huống

giao tiếp để x ng hô cho thích hợp

Trong Tiếng Việt, x ng hô th ờng tuân thủ theo ph ơng châm: “X ng khiêm, hô tôn” Em hiểu ph ơng châm đó nh thế nào ? Cho ví dụ minh hoạ

Ii X ng hô trong hội thoại

1 Hệ thống từ ngữ x ng hô trong Tiếng Việt:

2 Sử dụng từ ngữ x ng hô trong tiếng Việt:

- Khi giao tiếp, ng ời nói cần căn cứ vào đối t ợng và các đặc điểm khác của tình huống

giao tiếp để x ng hô cho thích hợp

- Cần tuân thủ ph ơng châm X ng khiêm, hô “Xưng khiêm, hô

tôn ” – một cách nói năng có văn hoá – một cách nói năng có văn hoá một cách nói năng có văn hoá

III Lời dẫn trực tiếp và lời dẫn gián tiếp:

1 Khái niệm:

a/ Dẫn trực tiếp: Nhắc lại nguyên văn lời nói hay

ý nghĩ của ng ời hoặc nhân vật Lời dẫn trực tiếp đ

ợc đặt trong dấu ngoặc kép.

b/ Dẫn gián tiếp: Thuật lại lời nói hay ý nghĩ của

ng ời hoặc nhân vật, có điều chỉnh cho thích hợp

Lời dẫn gián tiếp không đ ợc đặt trong dấu ngoặc kép.

Bài tập

a) Bài thơ đã kết thúc bằng hình ảnh hai ng ời chiến sĩ,

hai đồng chí đang sát cánh bên nhau Cảnh t ợng chiến

tr ờng là rừng núi hoang vu, s ơng muối dày đặc Các

anh đứng cạnh bên nhau trong t thế sẵn sàng chờ giặc

Và vầng trăng khuya lơ lửng trên không nh đang treo ngay đầu súng.

b) Cuộc gặp gỡ với ng ời thanh niên trên đất Sa Pa ấy là

một cơ hội hãn hữu cho nhà hoạ sĩ Nh ng khi ông vẽ, anh thanh niên lại từ chối : “…Không, không, đừng vẽ Không, không, đừng vẽ

anh thanh niên lại từ chối : “…Không, không, đừng vẽ Không, không, đừng vẽ

cháu ! Để cháu giới thiệu với bác những ng ời đáng cho bác vẽ hơn.” – một cách nói năng có văn hoá

- Mỗi ví dụ sau đã dẫn câu thơ hoặc câu văn nào? Đó là

dẫn trực tiếp hay gián tiếp?

- Hãy chuyển lời dẫn ở mỗi đoạn văn sang cách dẫn khác.

a) Bài thơ đã kết thúc bằng hình ảnh hai ng ời chiến

sĩ, hai đồng chí đang sát cánh bên nhau Cảnh t ợng chiến tr ờng là rừng núi hoang vu, s ơng muối dày đặc Các anh đứng cạnh bên nhau trong t thế sẵn sàng

chờ giặc Và vầng trăng khuya lơ lửng trên không nh

đang treo ngay đầu súng.

- Đoạn văn đã sử dụng lời dẫn gián tiếp

- Dẫn từ ba câu thơ cuối bài Đồng chí của Chính Hữu:

Đứng cạnh bên nhau chờ giặc tới

b) Cuộc gặp gỡ với ng ời thanh niên trên dất Sa

Pa ấy là một cơ hội hãn hữu cho nhà hoạ sĩ Nh ng

không, đừng vẽ cháu ! Để cháu giới thiệu với bác những ng ời đáng cho bác vẽ hơn.” – một cách nói năng có văn hoá

- Đoạn văn đã sử dụng lời dẫn trực tiếp.

- Dẫn lời anh thanh niên trong truyện Lặng lẽ Sa

III Lời dẫn trực tiếp và lời dẫn gián tiếp:

Làm cho ngôn ngữ giao tiếp thêm đậm đà, thể

hiện tầm hiểu biết sâu rộng.

a/ Dẫn trực tiếp: nhắc lại nguyên văn lời nói hay

ý nghĩ của ng ời hoặc nhân vật Lời dẫn trực tiếp đ

ợc đặt trong dấu ngoặc kép.

b/ Dẫn gián tiếp: thuật lại lời nói hay ý nghĩ của

ng ời hoặc nhân vật, có điều chỉnh cho thích hợp Lời dẫn gián tiếp không đ ợc đặt trong dấu ngoặc kép.

Bài tập : Bài tập :

Thay đổi từ ngữ:

thoại đ ợc thay đổi “

“

Quang Trung ( ngôi thứ 3) ( ngôi thứ 3)” – một cách nói năng có văn hoá ” – một cách nói năng có văn hoá

-Từ địa điểm “đây” – một cách nói năng có văn hoá trong lời đối thoại tỉnh l ợc

“ bấy giờ

Bài tập : Bài tập :

Vua Quang Trung hỏi Nguyễn Thiếp là quân Thanh sang đánh, nếu nhà vua đem binh ra chống cự thì khả năng thắng hay thua nh thế nào Nguyễn Thiếp trả lời rằng bấy giờ trong n ớc trống không, lòng ng ời tan rã, quân Thanh ở xa tới, không biết tình hình quân ta yếu hay mạnh, không hiểu rõ thế nên đánh nên giữ ra sao, vua Quang Trung ra Bắc không quá m ời ngày quân Thanh sẽ bị dẹp tan.

Mẫu chuyện và suy ngẫm

lúc rảnh việc, ông về chơi quê nhà Khi đi ngang qua tr ờng học ở làng, trông thấy thầy giáo dạy mình lúc bé,bây giờ đã đầu tóc bạc phơ, đang ngồi trong lớp dạy học Ông ghé vào thăm tr ờng và

mẹ sau ơn thầy ta đây, vì có thầy chịu khó dạy bảo, ta mới làm nên sự nghiệp ngày nay ” – một cách nói năng có văn hoá

Dặn dò:

học hôm nay Làm lại tất cả các bài tập ở SGK và phần kiểm tra tiếng Việt.

- Làm bài tập sau:Vận dụng thích hợp những kiến thức đã học về các ph ơng châm hội thoại, x ng hô trong hội thoại, lời dẫn để :

`