Nhận xét Nhận xét cụm từ …lên thác xuống ghềnh” trong câu sau: N ớc non lận đận một mình Thân cò lên thác xuống ghềnh bấy nay - Có thể thay hoặc cheõm xen vài từ trong cụm trên bằng
Trang 1Phßng GD- §T Huyện Đam Rông
Tr êng THCS Lê Hồng Phong
M«n Ng÷ V¨n líp 7- phÇn tiÕng ViƯt
Gi¸o viªn thùc hiƯn: Phạm Thị Minh
Trang 2Tiết 48: Thành Ngữ
A Kiểm tra bài cũ
Câu 1 : Điền tiếp vào dấu …để đ ợc một khái niệm đúng, cho ví dụ cụ thể!
Từ đồng âm là………
………
Những từ giống nhau về âm thanh nh ng khác nhau về nghĩa
Câu 2 : Câu : …Lan đem cá về kho… có mấy nghĩa ? Qua đó em nhận xét gì cách sử dụng từ đồng âm ? Câu trên có 2 nghĩa : - Đem cá về kho (Nơi chứa đựng )
Khi giao tiếp cần phải nói
rõ ràng ,Chú ý ngữ cảnh, tránh hiểu sai nghĩa
củatừ.
- Đem cá về chế biến (cho muối…đun lên )
Ví dụ : Những đôi mắt sáng thức đến sáng
Trang 31 Ví dụ: SGK / 143
* Tuy cấu tạo cố định nh ng một số ít thành ngữ vẫn có thể có những biến đổi nhất định
2 Nhận xét
Nhận xét cụm từ …lên thác xuống ghềnh” trong câu sau:
N ớc non lận đận một mình
Thân cò lên thác xuống ghềnh bấy nay
- Có thể thay hoặc cheõm xen vài từ trong cụm trên
bằng một vài từ khác đ ợc không ?
-Có thể đổi vị trí của một vài từ khác đ ợc không ?
- Không thay đ ợc vì ý nghĩa trở lên lỏng lẻo, nhạt nhẽo -Không hoán đổi đ ợc vì đây là trật tự cố định
I Thế nào là thành ngữ
3 Kết luận
: Thành ngữ là loại cụm từ cố định, biểu thị một ý nghĩa hoàn chỉnh.
B Bài mới
Trang 4II ý nghĩa của thành ngữ
a … …Lên thác xuống ghềnh… là gì?
- …Nhanh nh chớp… là gì?
- …Ăn tuyết nằm s ơng… là gì?
b Căn cứ vào đâu để biết đ ợc nghĩa của các thành ngữ trên?
2 Nhận xét:
-Lên thác xuống ghềnh là: Trôi nổi, lênh đênh, phiêu bạt
-Nhanh nh chớp là: Hành độnh mau lẹ, rất nhanh, chính xác.
-Ăn tuyết nằm s ơng là: Gian khổ, nguy hiểm.
Nghĩa đen
Phép so sánh Phép ẩn dụ
- Nghĩa của thành ngữ có thể bắt nguồn trực tiếp từ nghĩa đen của các từ cấu tạo neõn nó, nh ng th ờng thông qua một số phép Chuyển nghĩa nh ẩn dụ so sánh…
3, Kết luận
1.Ví dụ:
Trang 5III Sử dụng thành ngữ
1 Ví dụ: a Xác định vai trò ngữ pháp của thành ngữ trong câu sau:
- Thân em vừa trắng lại vừa tròn
Bảy noồi ba chìm với n ớc non
( Hồ xuân H ơng )
….…Phòng khi tối lửa tắt đèn có đứa nào đến bắt nạt thì em chạy sang…
( Tô Hoài )
b Phân tích cái hay của việc dùng thành ngữ trên!
2 Nhận xét:
a - Bảy noồi ba chìm làm vị ngữ
- Tối lửa tắt đèn làm phụ ngữ cuỷa danh tửứ
Vị ngữ
Phụ ngữ
DT
b - Hay : ý nghĩa cô đọng hàm súc, gợi liên t ởng cho ng ời đọc ng ời nghe
cụm danh từ, cụm động từ
- Thành ngữ ngắn gọn, hàm súc, có tính hình t ợng, tính biểu cảm cao.
Trang 6
Bài tập 1 Tìm và giải thích các thành ngữ
a - Sơn hào hẳi vị………
- Nem công chả ph ợng………
Các sản phẩm, các món ăn
Quý hiếm
b … Khoẻ nh voi………
-Tứ cố vô thân………
Rất khoẻ
Không ai thân thích, ruột thịt.
Bài tập 2 Điền thêm yếu tố để thành ngữ đ ợc trọn vẹn:
-Lời………….tiếng nói
-Một nắng hai……….
-Ngày lành tháng………
-Bách……… bách thắng
-Sinh………lập nghiệp
Ăn
S ơng
Tốt Chiến
Cơ
Bài tập 3 Tìm thêm một số thành ngữ
-Đầu voi đuôi chuột
-Chuột sa chĩnh gạo
-Đ ợc voi đòi tiên -Thày bói xem voi
-Mèo mù vớ cá rán -Mỡ để miệng mèo
-Nhìn gà hoá quốc -Gà trống nuôi con
IV.Luyện tập
Trang 7Bài tập nâng cao
a Hai cụm từ ( màu đỏ ) trong câu sau khác nhau gì về chức năng phản ánh?
- Tình cờ chẳng hẹn mà nên
Mạt c a m ớp đắng đôi bên một ph ờng.
- ….Tre già là bà gỗ lim
b Từ đó hãy phân biệt sự khác nhau giữa thành ngữ và tục ngữ!
Thành ngữ: Là một cụm từ,th ờng nhận xét về tính cách,
phẩm chất,đặc điểm… của con ng ời, sự vật.
Tục ngữ: là một câu, phản ánh kinh nghiệm về mọi mặt của cuộc sống
C H ớng dẫn về nhà
1 Học thuộc bài thành ngữ
2 Tìm 15 thành ngữ Hán Việt quen thuộc - giải thích ý nghĩa
3 Xem tr ớc bài…Cách làm bài văn biểu cảm về một tác phẩm văn học…
- Mạt c a m ớp đắng: Hai thứ xấu, bỏ đi
-Tre già chắc , cứng và tốt.