ban luận về phép học

“Nhân bất học bất tri lí, ngọc bất trác bất thành khí”,từ th ủ a xưa ông cha ta đã coi việc học hành là nền tảng của sự nhận thức,vậy học như thế nào để đạt hiệu quả và thật sự có ích,đó

Kiểm tra bài cũ

Hãy nối mỗi thể văn với một mục đích tương ứng:

D Trình bày sự việc, ý kiến đề nghị

1 Chiếu

3 Cáo

2 Hịch

C Khích lệ tinh thần binh sĩ, nhân dân trong cuộc đấu tranh chống thù trong, giặc ngoài

B Trình bày một chủ trương, đường lối

A Thường dùng để công bố kết quả một sự nghiệp

“Nhân bất học bất tri lí, ngọc bất trác bất thành khí”,từ th ủ a xưa ông cha ta đã coi việc học hành là nền tảng của sự nhận thức,vậy học như thế nào để đạt hiệu quả và thật sự có ích,đó cũng chính là vấn đề mà

La Sơn Phu Tử Nguyễn Thiếp bàn luận rất

đầy đủ và dễ hiểu trong bài hôm nay.

TiÕt 101

Văn bản

-La S n Phu T ơ ử

Nguy n Thi p-ễ ế

I Đọc tìm hiểu chú thích–

1 Đọc:

“Ngọc không mài không thành đồ vật; người không học không biết rõ đạo.”

Đạo ở đây là lẽ đối xử hàng ngày giữa mọi người Kẻ đi học là học điều ấy Nước Việt ta, từ khi lập quốc đến giờ, nền chính học đã bị thất truyền.Người ta đua nhau lối học hình thức hòng cầu danh lợi, không còn biết đến tam cương, ngũ thường Chúa tầm thường, thần nịnh hót Nước mất, nhà tan đều do những điều tệ hại ấy.

Cúi xin từ nay ban chiếu thư cho thầy trò trường học của phủ, huyện, các trư ờng tư, con cháu các nhà văn võ, thuộc lạỉơ các trấn cựu triều, đều tuỳ đâu tiện đấy

mà đi học.

Phép dạy nhất định theo Chu Tử Lúc đầu học tiểu học để bồi lấy gốc Tuần tự tiến lên học đến tứ thư, ngũ kinh, chư sử Học rộng rồi tóm lược cho gọn,theo điều học mà làm hoạ may kẻ nhân tài mới lập được công, nhà nước nhờ thế mà vững yên Đó mới thực là cái đạo ngày nay có quan hệ tới lòng người Xin chớ bỏ qua.

Đạo học thành thì người tốt nhiều; người tốt nhiều thì triều đình ngay ngắn, thiên hạ thịnh trị.

Đó là mấy điều thành thật xin dâng Chẳng quản lời nói vu vơ, cúi xin Hoàng thượng soi xét.

Kẻ hèn thần cung kính tấu trình.

Đọc với giọng chân thành, bày tỏ thiệt hơn, vừa tự tin vừa khiêm tốn

2.Tìm hiểu chú thích:

a) Tác giả Nguyễn Thiếp

- Nguyễn Thiếp (1723 – 1804) tự là Khải

Xuyên, hiệu Lạp Phong cư sĩ, Người đương thời

kính trọng gọi là La Sơn Phu Tử quê ở Nguyệt

Ao – La Sơn – Hà Tĩnh

- Ông là người thiên tư sáng suốt, học rộng hiểu

sâu, từng làm quan cho nhà Lê nhưng rồi xin về

ở ẩn

- Ông được Quang Trung nhiều lần mời ra cộng

tác với tấm lòng thành nên cuối cùng ông ra

giúp Quang Trung làm viện trưởng viện Súng

Chính

- Nguyễn Thiếp có nhiều đóng góp đáng kể với

văn hoá, giáo dục thời Quang Trung

Th th c a ủ ư ủ Nguy n Hu g i ễ ệ ở

La S n Phu Tơ ử

Em hãy nêu những hiểu biết của em về La Sơn Phu Tử Nguyễn

Thiếp

b Tìm hiểu chú thích:Sgk

c Thể loại:

- Bàn luận về phép học được viết theo thể tấu:

Thể tấu giống và khác thể chiếu, cáo, hịch như thế

nào?

là thể văn nghị luận

cổ do bề tôi hoặc thần dân dâng vua hoặc bề trên để bày tỏ ý kiến đư

ợc viết bằng văn xuôi, văn vần hoặc văn biền ngẫu

Tấu Chiếu, hịch, cáo

Giống

Nhau Dều là thể văn nghị luận cổ được viết bằng văn xuôi,

văn vần hoặc biền ngẫu

Khác nhau Bề tôi hoặc thần

dân dâng lên vua, bề trên

Bề trên viết nhằm đưa ra mệnh lệnh, thông báo hoặc cổ vũ tinh thần của bề dưới hoặc thần dân

- “Bàn luận về phép học” viết bằng văn xuôi kết hợp với văn biền ngẫu

3 Bố cục

Văn bản có luận

điểm chính nào?

Luận điểm đó

được làm rõ bằng mấy luận điểm nhỏ?

Bàn luận về phép học

Bàn về mục

đích chân chính của việc học

Bàn phương pháp học

đúng đắn

Bàn về tác dụng của việc học

(Từ đầu đến

“tệ hại ấy”.)

(tiếp đến

“chớ nên bỏ qua”)

(còn lại)

II Đọc – hiểu văn bản

“Ngọc không mài không thành đồ vật; người không học không biết rõ đạo.” Đạo ở đây là lẽ đối xử hàng ngày giữa mọi người Kẻ đi học là học điều ấy Nước Việt ta, từ khi lập quốc đến giờ, nền chínhhọc đã bị thất truyền.Người

ta đua nhau lối học hình thức hòng cầu danh lợi, không còn biết đến tam cương, ngũ thường Chúa tầm thường, thần

nịnh hót.Nước mất, nhà tan đều do những điều tệ hại ấy.

1.Mục đích chân chính của việc học

“Ngọc không mài không thành đồ vật; người không học

không biết rõ đạo.”

* Mục đích của việc học là để biết rõ đạo

- Đạo là lẽ đối xử ở đời

 Mục đích của việc học là để làm người Có học, con người mới biết

đạo lí, mới trở nên tốt đẹp

* Tác giả phê phán lối học hình thức, cầu danh lợiQuan điểm trên tiến bộ vì nó đề cao, coi trọng mục tiêu đạo đức của việc học Nhưng không chỉ cần có đạo đức mà cần có cả tri thức để xây dựng đất nước

Lối học ấy làm cho:

+ Không còn người tài: chúa tầm thường, thần nịnh hót

+ Nước mất nhà tan

Theo em lối học hình thức cầu danh lợi ấy biểu hiện ở một số bạn

2 Bàn về cách học:

- Việc học phải được phổ biến rộng rãi: mở thêm nhiều trường lớp ở các phủ huyện, mở rộng thành phần người học

Cúi xin từ nay ban chiếu thư cho thầy trò trường học của phủ,

huyện, các trường tư, con cháu các nhà văn võ, thuộc lại ở các trấn cựu triều, đều tuỳ đâu tiện đấy mà đi học

- Cách học:

+ Học từ thấp đến cao, từ dề đến khó

+ Học rộng , nghĩ sõu, phải biết tóm lược những điều cơ bản

+ Học đi đôi với hành

->Quan điểm tớch cực tiến bộ.

Phép dạy nhất định theo Chu Tử Lúc đầu học tiểu học để bồi lấy gốc Tuần tự tiến lên học đến tứ thư, ngũ kinh, chư sử Học rộng rồi tóm lược cho gọn,theo điều học mà làm hoạ may kẻ nhân tài mới lập được công, nhà nước nhờ thế mà vững yên Đó mới thực là

Tác giả đã sử dụng các từ, cụm từ tình thái nào? Tác dụng

- Các tình thái từ: cúi xin, xin chớ bỏ qua, thể hiện sự chân thành

và tin tưởng của tác giả với cách học chân chính và sự đồng tình của Quang Trung

* Thực chất những biện pháp mà Nguyễn Thiếp đưa ra tập trung đầy đủ nhất vào

hai vấn đề nào trong các vấn đề sau:

a Cầu người hiền tài.

b Tổ chức giáo dục trên qui mô rộng khắp.

c Thống nhất chương trình và phương pháp dạy-học.

d Hướng dẫn thầy dạy học.

3 Tác dụng của việc học

Đạo học thành sẽ có nhiều người tốt, triều đình ngay ngắn, thiên hạ thịnh trị.

- Đạo học thành ->nhiều người tốt->khiến quốc gia vững bền-> thiên hạ thịnh trị

• Tấm lũng của tỏc giả:

+ Là người thụng minh, biết nhỡn xa trụng rộng

+ Là một người chõn tỡnh, ngay thẳng, tõm huyết, trỏch nhiệm với dõn tộc.

Ngày nay, đạo học thành có sức mạnh như

thế nào ?

III Tổng kết ghi nhớ –

1 Nội dung:

- Văn bản đề cập đến mục đích chân chính của việc học Học để làm người, học để có tri thức góp phần xây dựng

đất nước Đồng thời, văn bản cũng cho thấy vai trò quan trọng của phương pháp đúng đắn: học đi đôi với hành.

2 Nghệ thuật:

- Kết hợp văn xuôi với văn biền ngẫu

- Lời văn ngắn gọn, ngôn ngữ rõ ràng, mạch lạc.

- Lập luận chặt chẽ, thuyết phục

IV Luyện tập:

• Bài tập : Tháng 5/1950, Bác Hồ khi nói về công tác

huấn luyện và học tập có dạy: “ Học phải đi đụi với

hành.Học mà khụng hành thỡ học vụ ớch Hành mà khụng học thỡ hành khụng trụi chảy.”

? So sánh câu nói này của Bác với lời khuyên “ theo điều

học mà làm” của Nguyễn Thiếp.

_ Khác: Thời điểm

_ Giống:

+ Nguyễn Thiếp và Bác đều là những người tâm huyết với giáo dục, với vận mệnh của đất nước.

* Yêu cầu thảo luận: Điền tiếp

vào sơ đồ sau:

Bàn luận về phép học

Mục đích chân chính của việc

học

Quan điểm và phương pháp

học đúng đắn

Mục đích học

để làm người

Phê phán lối học

sai trái

Khuyến khích

mở rộng trường lớp

Ban bố phép học

Học hình thức

Học hòng cầu danh lợi

Học mà không biết tam cương ngũ thường

Học theo trình tự

Học rộng, hiểu sâu

Học

đi đôi với hành

Tác dụng của việc

sơ đồ xác định trình tự lập luận của văn bản.

Mục đích chân chính

của việc học

Phê phán những

lệch lạc, sai trái

Khẳng định quan điểm, phươngpháp học đúng đắn

Tác dụng của việc học chân chính

Chµo t¹m biÖt