Đặt vần đề : Tổ chức thực hiện việc Dạy - Học chơng trình Tự chọn môn Văn trong nhà trờng nói chung, ở chơng trình BT THPT nói riêng đã và đang là vấn đề đợc các cấp quản lý của Ngành r
Trang 1Sở GD&ĐT Nghệ An
TTGDTX Yên Thành
Tham luận của Nhóm Văn TT GDTX Yên Thành về việc
Tổ chức, quản lý Dạy - học chơng trình tự chọn
môn Văn BT THPT (Yên Thành, ngày 21 / 9 / 2010)
A Đặt vần đề :
Tổ chức thực hiện việc Dạy - Học chơng trình Tự chọn môn Văn trong nhà trờng nói chung, ở chơng trình BT THPT nói riêng đã và đang là vấn đề đợc các cấp quản
lý của Ngành rất quan tâm Bỡi có rất nhiều nguyên nhân Xin nêu một số nguyên nhân cơ bản sau :
1 Từ thực tế chơng trình và nhiệm vụ năm học :
- Quyết định 2091 ngày 25/5/2010 "Về việc ban hành Khung kế hoạch thời gian năm học 2010 - 2011 " của BDG.ĐT cũng nh Công văn số 4718 ngày 11/8/2010
"Về việc Hớng dẫn thực hiện nhiệm vụ Giáo dục trung học năm học 2010 - 2011" của BGD.ĐT nói rõ :
+ Điều 2 (QĐ 2091) qui định :
b- Đối với cấp THCS và cấp THPT, cú ớt nhất 37 tuần thực học (học
kỳ I cú ớt nhất 19 tuần, học kỳ II cú ớt nhất 18 tuần)
c- Đối với giỏo dục thường xuyờn (bổ tỳc THCS và bổ tỳc THPT),
cú ớt nhất 32 tuần thực học (học kỳ I cú ớt nhất 16 tuần, học kỳ II
cú ớt nhất 16 tuần)
=> Trong thực tế chơng trình ở SGK văn THPT và BT THPT (sử dụng chung SGK) số bài chênh nhau không nhiều, số tiết bị rút ngắn ở hầu hết các bài dài và khó Sức học của học viên BT THPT đơng nhiên thua xa so với HS THPT Nhu cầu
và điều kiện để học thêm của học viên BT càng không thể so với HS THPT Vì thế,
sử dụng tiết Dạy - Học tự chọn ở BT THPT có vai trò rất quan trọng, cần phải đ ợc quan tâm đặc biệt
+ Công văn 4718 BGD : " Hớng dẫn thực hiện nhiệm vụ năm học 2010 - 2011", Phần B : "Các nhiệm vụ cụ thể" mục II : "Triển khai đồng bộ các giải pháp nâng cao chất lợng giáo dục trung học" ở điểm 1 "Tổ chức thực hiện tốt chơng trình và
kế hoạch giáo dục" - 1.1: "Thực hiện Khung phân phối chơng trình" BDG chỉ rõ :
b) Về phõn phối chương trỡnh dạy học tự chọn
(1) Mụn học tự chọn nõng cao của ban Cơ bản cú thể thực hiện bằng 1 trong 2
cỏch: Sử dụng SGK nõng cao hoặc sử dụng SGK biờn soạn theo chương trỡnh chuẩn kết hợp với chủ đề tự chọn nõng cao của mụn học đú Cỏc Sở GDĐT quy định cụ thể phõn phối chương trỡnh cỏc chủ đề tự chọn nõng cao cho phự hợp với mạch kiến thức của sỏch giỏo khoa nõng cao mụn học đú Tài liệu chủ đề tự chọn nõng cao sử dụng cho cả g/v và h/s
(2) Dạy học chủ đề tự chọn bỏm sỏt là để ụn tập, hệ thống húa, khắc sõu kiến
THCS lập kế hoạch dạy học chủ đề tự chọn bỏm sỏt (chọn mụn học, ấn định số tiết/tuần
cho từng mụn, tờn bài dạy) cho từng lớp, ổn định trong từng học kỡ trờn cơ sở đề nghị của
cỏc tổ trưởng chuyờn mụn và giỏo viờn chủ nhiệm lớp
c) Việc kiểm tra, đỏnh giỏ kết quả học tập chủ đề tự chọn nõng cao, chủ đề
tự chọn bỏm sỏt cỏc mụn học thực hiện theo quy định tại Quy chế đỏnh giỏ, xếp loại học sinh THCS và học sinh THPT của Bộ GDĐT
=> Nh vậy, việc thực hiện Dạy - Học môn tự chọn đã đợc BGD qui định cụ thể là
"giải pháp nâng cao chất lợng giáo dục trung học".
Trang 22 Từ kinh nghiệm cụ thể của việc quản lý chuyên môn trong các TT GDTX cấp THPT:
- Chất lợng đầu vào thấp Nhu cầu và việc học thêm của học viên rất yếu Năng lực tiếp thu hạn chế Đội ngũ cán bộ GV thiếu đồng bộ, thờng không ổn định Trái ngợc với khối lợng bài học nhiều, thời gian của từng bài lại bị rút so với THPT
- Chỉ tiêu lên lớp, thi đậu HSG, đậu Tốt nghiệp 12 luôn là một đòi hỏi khách quan, chính đáng và là niềm vui của Thầy và trò ở các TTGDTX cấp BT THPT các quận, huyện Vì thế, việc tổ chức, quản lý Dạy - Học tiết tự chọn có chất lợng, hiệu quả là công việc ngày càng trở nên thiết thực, đợc chú trọng
B Một số kinh nghiệm và thành công b ớc đầu ở TT GDTX Yên Thành :
I Chỉ đạo tổ chuyên môn nghiên cứu, thảo luận, xác định các trọng tâm, trọng
điểm của chơng trình các khối nhằm căn cứ để xác định chơng trình tự chọn cho phù hợp với yêu cầu về chuyên môn và với học viên.
1 Giao cho các GV tự nghiên cứu, xác định : Căn cứ PPCT + Yêu cầu Dạy - Học
bộ môn
2 Tổ chuyên môn họp để thảo luận, lập thành Báo cáo chơng trình tự chọn BGĐ căn cứ để kiểm tra thờng xuyên, định kỳ, cuối kỳ, cuối năm (KT thực tế bài dạy và
KT hồ sơ, giáo án )
3 Tích hợp các yêu cầu cơ bản của các phân môn (LV + TV + VHNN + VHVN + LLVH ) chọn thời gian phù hợp với các trọng điểm của chơng tình để tổ chức các hoạt động ngoại khóa VH nhằm cũng cố khắc sâu những kiến thức cơ bản, tạo hng phấn cho học viên trong học tập
Để tổ chức buổi Ngoại khóa cho một khối lớp, BGĐ và tổ trởng chuyên môn phải
dự liệu về nhiều mặt, nhất là về việc tích hợp các kiến thức cơ bản nói trên, đợc thể hiện rõ trong phần Nội dung Việc thể hiện các kiến thức cơ bản ấy thông qua các bớc :
+ Bớc một: Hớng dẫn chuẩn bị GV cho các lớp đề tài, chủ đề và các giới hạn cần thiết để HS tự tổ chức ôn tập GVCN trực tiếp hớng dẫn, quản lý lớp
+ Bớc hai: Mỗi lớp cử một Đội tuyển để thay mặt cho lớp mình trả lời các câu hỏi, các nội dung mà Ban tổ chức yêu cầu hoặc trình diễn những tiết mục văn nghệ Các Đội tuyển ấy tiến hành luyện tập
+ Bớc ba: Sơ duyệt BTC trực tiếp kiểm tra, uốn nắn, góp ý trong giới hạn cho phép
để các Đội tuyển hoạt động thực sự hiệu quả
+ Bớc bốn : Tổng duyệt BTC chỉ nhắc nhỡ những nét lớn GVCN và các Đội tuyển
tự chấn chỉnh về mọi mặt của đơn vị mình để chuẩn bị cho buổi Ngoại khóa
+ Bớc năm : Buổi Ngoại khóa chính thức Tất cả các Nội dung mang tính tích hợp kiến thức cơ bản của các phân môn nói trên đều đợc lần lợt thể hiện qua từng phần của buổi Ngoại khóa Hoạt động thi đua nhau giữa các Đội tuyển, các nhóm, các lớp, của chính học sinh nhờ sự đạo diễn khéo léo, tài hoa của ngời dẫn chơng trình Biến buổi Ngoại khóa không chỉ là hoạt động vui mà là hoạt động học tập rất bổ ích, lý thú, hấp dẫn Chi phí cho một buổi Ngoại khóa không chỉ về thời gian mà cả
về tiền của và phải đợc họp đúc rút kinh nghiệm cho từng GV, từng lớp, cho từng
đội tuyển và từng học sinh
Năm học 2008 - 2009, TTGDTX Yên Thành đã tổ chức thành công ba buổi Ngoại khóa VH cho ba khối lớp đợc GV, HS rất ca ngợi Năm tiếp đó đã rút kinh nghiệm, chuẩn bị kỹ và tổ chức đợc hai buổi Ngoại khóa VH, gây niềm vui thích, hứng thú cho HS trong học tập bộ môn nói riêng, tự hào, phấn khởi, thêm yêu trờng, lớp nói chung Giảm hẳn số HS bỏ học Góp phần thiết thực nâng cao chất lợng học văn hóa nói riêng, chất lợng giáo dục h/s nói chung
II Hình thành Bản PPCT Tự chọn Tổ chức Dạy - Học theo đúng PPCT TC
và tiến hành kiểm tra:
Trang 31 Tổ nạp cho BGĐ bản PPCT TC (Phân phối chơng trình tự chọn).
2 BGĐ kết hợp với tổ chuyên môn tiến hành kiểm tra, dự giờ, họp đúc rút kinh nghiệm
3 Cho phép tổ chuyên môn đợc thảo luận để điều chỉnh PPCT TC kịp thời khi thật cần thiết
4 Cuối HK, cuối năm có nội dung sinh hoạt chuyên môn bàn về hiệu quả của việc Dạy - Học chơng trình TC, rút kinh nghiệm những bài, những trọng tâm chơng trình đợc khắc sâu và những chỗ cha tốt để thời gian sau đó khắc phục
C Một số ý kiến đề xuất :
1 BGĐ cần chú trọng đúng mức hơn nữa đối với việc thực hiện chơng trình môn tự chọn Không nên bỏ rơi mất tiết học quí giá này
2 Tin tởng và động viên tổ chuyên môn có nhiều biện pháp để thực hiện có chất l-ợng
Cho HS ghi PPCT chính khóa và PPCT TC Xác định trớc cho HS về cách Dạy -Học giờ TC
Xem nh là tiết ôn tập, luyện tập hoặc nâng cao những kiến thức trọng tâm cho HS, vì thế không chỉ phát huy đợc sự chủ động yêu nghề, đóng góp của GV mà còn xác
định, động viên cho HS có thái độ đúng đối với tiết học này trong tuần Tự HS ham học và yêu cầu ngời dạy nâng cao chất lợng của giờ dạy
3 Có thể cho GV trong tổ bộ môn luân phiên đổi giờ TC giữa các lớp của các GV nhằm cải tiến cách dạy, thay đổi cách học và tạo ra một không khí học đối với giờ
TC Đây là việc làm mới, khó, và cần rất tế nhị, phối kết hợp nhịp nhàng giữa các
GV, tổ, BGĐ Tránh gây nên những thái độ hiểu nhầm không đúng Nếu không xác
định tốt t tởng, không có đầu t thích đáng, chỉ đạo chặt thì không thể và không nên thực hiện việc hoán đổi này
4 Phải kết hợp cả hai loại chủ đề TC
- Với những tác giả VH lớn nhng SGK chỉ giới thiệu ngắn gọn ở phần "Tiểu dẫn" khi học chính khóa thì phải áp dụng chủ đề nâng cao để GV mở rộng cho HS hiểu sâu hơn, kỹ hơn về tác giả VH quan trọng đó (VD: HXH, Tú Xơng, NK, CBQ, NĐC ở Văn 11; NAQ - HCM, TH, NgTuân, NMC ở Văn 12 )
- Với những tác phẩm VH lớn, hay những kỹ năng thực hành LV, TV là trọng tâm chơng trình của phần chính khóa, vì ở THPT cũng t/p đó, phần kiến thức trọng tâm
đó nhng học nhiều tiết hơn thì cần vận dụng chủ đề bám sát " để ụn tập, hệ thống
húa, khắc sõu kiến thức, kĩ năng, khụng b ổ sung kiến thức nõng cao mới " nh BGD
đã hớng dẫn
5 Cần tổ chức dự giờ, thăm lớp đối với một số tiết TC rồi tổ chức họp để đánh giá, rút kinh nghiệm Yêu cầu mọi GV đều đợc dự giờ, đều có ý kiến thảo luận, nhận xét có chất lợng Tuyệt đối không họp qua loa, không có bất kỳ GV nào đợc phép nhận xét sơ sài Ngoài tổ chức dự giờ theo kế hoạch thì BGĐ và Tổ trởng cần bố trí dự giờ đột xuất đối với tiết TC nhằm kiểm tra tính thực tế của việc Dạy - Học môn TC ở TT mình
6 Không chỉ dự giờ, kiểm tra hồ sơ, giáo án của GV, BGĐ và Tổ trởng chuyên môn cần kiểm tra bằng nhiều cách đối với HS, nhất là qua vở ghi của HS về loại bài học này
Ngay từ đầu năm học, các Tổ chuyên môn cần thống nhất cho GV để yêu cầu HS chuẩn
bị SGK và các loại vở ghi, vở soạn, vở ghi tự chọn Nhất thiết không đợc ghi chung nhiều phân môn vào một vở BGĐ cần thống nhất cho GV các yêu cầu tối thiểu về cách ghi một bài học
Đây tởng nh là chuyện quá nhỏ nhặt đời thờng nhng lại là điều từ lâu chúng ta đã bỏ quên ở các trờng học, cấp học
D Kết luận :
Trang 4Công việc tổ chức, quản lý Dạy - Học tiết Tự chọn nói chung, của môn Văn trong
ch-ơng trình THPT và chch-ơng trình BT THPT đã và đang đợc lãnh đạo các cấp của ngành GD
đặc biệt quan tâm Nó là sự nổ lực cố gắng để giúp HS nắm vững những kiến thức cơ bản của chơng trình, khắc phục sự "quá tải" của chơng trình, tránh đợc việc học thêm, dạy thêm không mong muốn Đáp ứng đợc nguyện vọng của HS và phụ huynh Tuy nhiên,
đây là công việc còn mới mẽ, cha hình thành thói quen cả trên nhiều phơng diện Vì thế
nó đòi hỏi các nhà quản lý, các tổ chuyên môn và nhất là tinh thần phấn đấu "tất cả vì HS thân yêu" của mỗi Thầy Cô giáo không chỉ nâng cao ý thức nghề nghiệp mà còn cần đầu
t thêm nhiều thời gian, công sức và sự suy nghĩ, tìm tòi những biện pháp hiệu quả nhất nhằm góp phần thiết thực vào sự nghiệp giáo dục cao cả của mình
Mấy năm qua, TTGDTX Yên Thành đã có những cố gắng, bớc đầu có đợc những tìm tòi, thể nghiệm và đạt đợc một số thành công Xin trân trọng cảm ơn LĐ Ngành đã cho phép chúng tôi đợc Báo cáo để có thể góp một tiếng nói vào công cuộc chung của Ngành
GD tỉnh nhà Đơng nhiên, vì nhiều lý do, Bản tham luận còn có thể có những thiếu sót, chúng tôi kính mong đợc quí vị chân thành thông cảm và trao đổi, góp ý
Xin trân trọng đợc chờ đón những ý kiến quí báu của quí vị theo địa chỉ :
Tổ XH, TTGD TX Yên Thành ĐT : 0979.456.405 Xin cảm ơn
TTGDTX Yên Thành, ngày 22 - 09 - 2010 Tổ XH Ngời viết : Pac.