Tạo tình huống nghịch lí để chiêm nghiệm một triết lí về đề người, về cuộc đời, cuộc sống và số phận con người chứa đầy những điều bất thường, những nghịch lí ngẫu nhiên, vượt ra ngo
Trang 1Tiết 141-142
NGUYỄN MINH CHÂU
Trang 2Kiểm tra : Nêu cảm nhận
về các nhân vật trong
truyện ngắn “ Chiếc lược
ngà”
Trang 3Nguyễn Minh Châu TIẾT 141-142
Trang 4Tranh Bến quê
Trang 5Nhà Văn Nguyễn Minh Châu
Trang 6I TÌM HIỂU CHUNG
1 Tác giả :
- Nguyễn Minh Châu (1930 – 1989), quê
ở Nghệ An
- Là cây bút xuất sắc của văn học Việt Nam hiện đại Hoạt động 1 : Tìm hiểu về tác giả, tác phẩm
Trang 7-2 Tác phẩm
Xuất bản năm
1985, in trong tập
“Bến quê”
3 Đọc – kể
a) đọc b) kể
Hoạt động 2 : Hướng dẫn đọc – kể
Trang 8Hoạt động 3 : Hướng dẫn phân tích phần 1
Hỏi : Truyện được trần thuật theo điểm
nhìn của nhân vật nào ?
Hỏi : Nhân vật chính của truyện là ai ?
(Nhĩ).
Hỏi: Nhân vật Nhĩ ở vào hoàn cảnh nào ?
Hỏi: Xây dựng tình huống ấy, tác giả nhằm
thể hiện điều gì ?
(Tạo tình huống nghịch lí để chiêm nghiệm
một triết lí về đề người, về cuộc đời, cuộc
sống và số phận con người chứa đầy những
điều bất thường, những nghịch lí ngẫu
nhiên, vượt ra ngoài dự định và ước muốn
cả những hiểu biết và toan tính của con
người Mang tính trải nghiệm của cả đời
người…).
1 Cảm nhận của nhân vật Nhĩ về vẻ đẹp của thiên
nhiên
- Hoa bằng lăng cuối mùa trở nên đậm sắc hơn
- Sông Hồng một màu đỏ nhạt mặt sông như rộng thêm
ra
Trang 9Hỏi: Em có nhận xét gì
về trình tự miêu tả cảnh
vật của tác giả và nêu
tác dụng của cách miêu
tả ấy ?
(Trình tự miêu tả: từ gần
đến xa => tạo thành 1
không gian có chiều sâu
rộng…)
Hỏi: Hãy nêu cảm nhận
của em về cảnh vật thiên
nhiên qua cái nhìn của
nhân vật Nhĩ ?
-
- Vòm trời cũng như cao hơn
- Những tia nắng sớm …
- Vùng phù sa phô ra một màu vàng thau xen màu xanh non
=> Vẽ đẹp trù phú đầy màu sắc
Trang 10Nhân vật Nhĩ – Bến quê
Trang 11GV khái quát tiết 1 gợi mở tiết 2
Hướng dẫn về nhà
-đọc kĩ truyện
Trả lời câu hỏi từ 3 ->6 Tr.108 SGK
Làm bài tập và luyện tập sgk
Trang 12Hoạt động 4 : Hướng dẫn phân tích phần 2 Hỏi: em hãy đọc lại những câu văn
thể hiện sự cảm nhận của nhân vật
Nhĩ về Liên (vợ của anh) trong
truyện ngắn ?
Hỏi: Trong những ngày cuối cùng
của cuộc đời Nhĩ đã nhìn thấy gì
qua khung của sổ và anh khao khát
điều gì ?
Hỏi: Vì sao anh lại có điều khác
khao ấy ? Điều đó có ý nghĩa gì ?
(Vì Nhĩ biết mình sắp phải từ giã
cõi đời -> trong anh bừng dậy niềm
khao khát vô vọng).
2 Những suy ngẫm của Nhĩ về đời người, về cuộc đời.
a) Cảm nhận của nhân vật Nhĩ về Liên
- Nhận ra sự tần tảo, tình yêu
thương và đức hy sinh thầm lặng của vợ
- Biết ơn sâu sắc
Trang 13(Vì cảnh vật đẹp, bình dị và
gần gũi mà bây giờ anh mới
nhận ra nhưng anh hiểu rằng
mình sắp từ giã cõi đời… Điều
ước muốn ấy chính là sự thức
tỉnh về những giá trị bềnh
vững, bình thường và sâu xa
của cuộc sống – những giá trị
thường bị người ta lãng quên
khi sự ham muốn xa vời lôi
cuốn Với Nhĩ lại là lúc cuối
đời… sự thức tỉnh xen lẫn
niềm ân hận, xót xa…)
b) Niềm khao khát của Nhĩ
- Được đặt chân lên bãi bồi bên kia bến sông
=> Ước muốn bình
dị mà gần gũi, thân thuộc
Trang 14Hỏi: Không thể thực hiện được điều mình
muốn, Nhĩ đã nhờ cậy vào ai ? (đứa con).
(Vì đứa con trai không hiểu được ước muốn
của cha nên làm một cách miễn cưỡng và sau
đó lại bị cuốn hút vào trò chơi cờ thế -> lỡ
chuyến đò )
Hỏi : từ đó, Nhĩ đã suy ngẫm như thế nào về
nghịch lí cuộc đời ?
Hỏi : Em (cảm nhận) hiểu như thế nào về triết
lí này của Nhĩ ?
Hỏi : Ở cuối truyện, tác giả miêu tả chân dung
và cử chỉ của Nhĩ khác thường như thế nào ?
Hỏi Em hãy giải thích ý nghĩa của các chi tiết
ấy ?
Hỏi : Em có nhận xét gì về ngòi bút miêu tả
tâm lí của Nguyễn Minh Châu ?
(Nguyễn Minh Châu rất tinh tế khi miêu tả đời
sống nội tâm nhân vật với diễn biến tâm trạng
và thể hiện tư tưởng nhân đạo cao cả
c) Suy ngẫm về cuộc đời
- Con người ta trên đường đời thật khó tránh khỏi những cái điều vòng vèo hoặc chùng chình
Trang 15Hỏi : Tìm chi tiết, hoàn cảnh vừa
mang ý nghĩa thực, vừa mang ý
nghĩa biểu tượng trong bài ?
(GV : hình ảnh bãi bồi trên sông
và khung cảnh thiên nhiên, vẻ đẹp
gần gũi đời thường, thân thuộc, là
quê hương xứ sở
- Hình ảnh hoa bằng lăng cuối
mùa, tảng đất lở …-> Sự sống của
Nhĩ ở vào những ngày cuối cùng
- Đứa con trai sa vào chơi cờ ->
cái vòng vèo, chùng chình trên
đường đời
- Cử chỉ kì hoặc của Nhĩ ở cuối
truyện -> Thức tỉnh mọi người )
=> Cuộc sống và số phận con người chứa đầy
nghịch lí, vượt ra ngoài dự định ước muốn ->
Mang tính trải nghiệm cuộc đời
- Cử chỉ : Giơ cánh tay gầy guộc …Khoát khoát
… Ra hiệu …
=> Thức tĩnh mọi người vứt ra khỏi cái vòng vèo chùng chình trên đường đời, hướng tới giá trị đích thực, giản dị, gần gũi và bền vững
Trang 16Hoạt động 5 : Hướng dẫn tổng kết Hỏi : Phương thức biểu
đạt của văn bản này là
phương thức gì ?
Hỏi : Nét chính trong nội
dung, nghệ thuật của văn
bản ?
Hỏi : Tìm trong văn bản
một đoạn văn chứa suy
ngẫm, triết lí của tác giả
và nêu cảm nhận của em
về đoạn văn này ?
III TỔNG KẾT
1 Nghệ thuật : Miêu
tả tâm lí tinh tế và xây dựng nhiều hình ảnh mang tính biểu tượng.
2 Nội dung : Suy
ngẫm về cuộc đời và thức tĩnh sự trân trọng những vẻ đẹp bình dị, gần gũi cuộc sồng quê hương (ghi nh sgk) ớ
Trang 17Hoạt động 6 : Hướng dẫn luyện tập + Nhận xét về nghệ
thuật miêu tả thiên
nhiên trong đoạn
đầu truyện ?
+ Nêu cảm nghĩ về
đoạn văn : “Không
khéo … giải thích
hết “ ?
IV LUYỆN TẬP
Nội dung miêu tả
Trang 18C HƯỚNG DẪN HỌC Ở NHÀ
- Suy nghĩ của em sau khi đọc truyện ngăn “Bến quê”
- Hoàn thành bài tập phần luyện tập
- Chuẩn bị bài : Oân tập phần tiếng
Việt