nghia tuong minh va ham y (tiet 2)

• -Hàm ý: là phần thông báo tuy không được diễn đạt trực tiếp bằng từ ngữ trong câu nhưng có thể suy ra từ những từ ngữ ấy... • Thầy giáo vào lớp được một lúc thì một học sinh mới xin

KIỂM TRA BÀI CŨ

• Câu 1:Thế nào là nghĩa tường minh

và hàm ý?

• Đáp:-Nghĩa tường minh:Là phần

thông báo được diễn đạt trực tiếp bằng từ ngữ trong câu

• -Hàm ý: là phần thông báo tuy

không được diễn đạt trực tiếp bằng từ ngữ trong câu nhưng có thể suy

ra từ những từ ngữ ấy

KIỂM TRA BÀI CŨ

• Câu 2: Câu in đậm sau đây chứa

hàm ý gì?

• Thầy giáo vào lớp được một lúc thì một học sinh mới xin phép vào ,

thầy giáo nói với học sinh đó :Bây

giờ là mấy giờ rồi?

• Đáp:Phê bình học sinh đó không đi

học đúng giờ.

TIEÁT 128

• I/ Điều kiện sử dụng hàm ý:

• Đọc đoạn trích sau và trả lời câu hỏi:

• Chị Dậu vừa nói vừa mếu:

• -Thôi u không ăn, để phần cho con Con chỉ được ăn ở nhà bữa này nữa thôi U không muốn ăn tranh của con Con cứ ăn thật

no, không phải nhường nhịn cho u.

• Cái Tí chưa hiểu hết ý câu nói của mẹ, nó xám mặt lại và hỏi

bằng giọng luống cuống:

• -Vậy thì bữa sau con ăn ở đâu ?

• Điểm thêm một “ giây” nức nở, chị Dậu ngó con bằng cách xót

xa:

• -Con sẽ ăn ở nhà cụ Nghị thôn Đoài.

• Cái Tí nghe nói giãy nảy, giống như sét đánh bên tai, nó liệng

củ khoai vào rổ và òa lên khóc:

• -U bán con thật đấy ư? Con van u, con còn bé bỏng, u đừng

đem bán con đi, tội ngiệp U để cho con ở nhà chơi với em

con.

• ( Ngô Tất Tố- Tắt đèn )

“Con chỉ được ăn

ở nhà bữa này

nữa thôi”

Nêu hàm ý câu nói của chị Dậu?

Hàm ý : “Sau bữa ăn này con không còn được ở nhà với thầy mẹ và các em nữa Mẹ đã bán con”.

•Vậy thì

bữa sau con ăn ở đâu ?

•-Con sẽ ăn ở nhà cụ Nghị thôn Đoài.

Nêu hàm ý câu nói của chị

Dậu?

Hàm ý: U đã

bán con cho

nhà cụ Nghị

thôn Đoài.

“Con chỉ được ăn

ở nhà bữa này

nữa thôi”

•-Con sẽ ăn ở

nhà cụ Nghị

thôn Đoài.

•-Đây là điều đau lòng nên chị Dậu tránh nói thẳng ra

Vì sao chị Dậu không dám nói thẳng

với con mà phải dùng hàm ý?

Hàm ý trong câu nói nào của chị Dậu rõ

hơn? Vì sao chị Dậu phải nói rõ hơn như vậy?

•Con sẽ ăn ở

nhà cụ Nghị

thôn Đoài.

• I/ Điều kiện sử dụng hàm ý:

• Đọc đoạn trích sau và trả lời câu hỏi:

• Chị Dậu vừa nói vừa mếu:

• -Thôi u không ăn, để phần cho con Con chỉ được ăn ở nhà bữa này nữa thôi U không muốn ăn tranh của con Con cứ ăn thật

no, không phải nhường nhịn cho u.

• Cái Tí chưa hiểu hết ý câu nói của mẹ, nó xám mặt lại và hỏi

bằng giọng luống cuống:

• -Vậy thì bữa sau con ăn ở đâu ?

• Điểm thêm một “ giây” nức nở, chị Dậu ngó con bằng cách xót

xa:

• -Con sẽ ăn ở nhà cụ Nghị thôn Đoài.

• Cái Tí nghe nói giãy nảy, giống như sét đánh bên tai, nó liệng

củ khoai vào rổ và òa lên khóc:

• -U bán con thật đấy ư? Con van u, con còn bé bỏng, u đừng

đem bán con đi, tội ngiệp U để cho con ở nhà chơi với em

con.

• ( Ngô Tất Tố- Tắt đèn )

Chi tiết nào trong đoạn trích cho thấy cái Tí đã hiểu hàm ý trong câu nói của mẹ?

I/ Điều kiện sử dụng hàm ý:

• Cái Tí nghe nói giãy nảy, giống như sét đánh bên tai, nó liệng củ khoai vào rổ và òa lên khóc:

• -U bán con thật đấy ư? Con van u, con còn bé bỏng, u đừng đem bán con đi, tội ngiệp

U để cho con ở nhà chơi với em con.

• Như vậy khi sử dụng hàm ý cần

chú ý những điều kiện gì?

• *Khi sử dụng hàm ý cần chú y:ù

• + Người nói (viết) có ý thức đưa

hàm ý vào câu nói (viết)

• + Người nghe (đọc)có năng lực giải

đoán hàm ý.

Ghi nhớ SGK trang 75.

NHầM Một anh sờ lên cổ áo, thấy con rận, sợ ng ời

ta c ời vội vàng hất nó xuống đất nói:

- T ởng là con rận, hoá ra không phải.

Có ng ời cúi xuống đất cố tình tìm đ ợc con rận nhặt lên:

- T ởng là không phải, hoá ra con rận

(Truyện c ời dân gian Việt Nam)

Caõu tửụỷng laứ coự raọn hoựa ra khoõng phaỷi coự haứm yự gỡ?

Mỡnh khoõng

ụỷ baồn laứm gỡ

coự raọn !

Caõu tửụỷng laứ khoõng phaỷi, hoựa ra con raọn

coự haứm yự gỡ?

Tửụỷng laứ khoõng baồn

theỏ maứ coự raọn!

Luyeọn taọp

1 Bài tập 1:

Ngườiưnóiưngườiưngheưnhữngưcâuưinưđậmưdướiưđâyưlàưai?ưxácư

địnhưhàmưýưcủaưmỗiưcâuưấy.ưTheoưemưngườiưngheưcóư

hiểuưhàmưýưcủaưcâuưnóiưkhông?ưNhữngưchiưtiếtưnàoư

chứngưtỏưđiềuưấy

a)ư-ưAnhưnóiưnữaưđi.-ưưÔngưgiục

ưưưư-Báoưcáoưhết!ư-Ngườiưconưtraiưvụtưtrởưlạiưgiọngưvuiưvẻ-ư

Nămưphútưnữaưlàưmười.ưCònưhaiưmươiưphútưthôi.ưBácưvàư

côưvàoưtrongưnhà.ưChè đã ngấm rồi đấy

ưưưưưưưThìưgiờưngắnưngủiưcònưlạiưthúcưgiụcưcảưchínhưngườiư

hoạưsĩ.ưÔngưtheoưliềnưanhưthanhưniênưvàoưtrongưnhà,ư

đảoưnhìnưquaưmộtưlượtưtrướcưkhiưngồiưxuốngưghế

Anh thanh

Mụứi baực vaứ coõ vaứo uoỏng nửụực

2 Bài tập 2:

Hàm ý của câu in đậm d ới đây là gì ? Vì sao em bé không

nói thẳng đ ợc mà phải sử dụng hàm ý ? Việc sử dụng hàm

ý có thành công không ? Vì sao ?

Nóưnhìnưdáoưdácưmộtưlúcưrồiưkêuưlên:ư

-ưCơmưsôiưrồi,ưchắtưnướcưgiùmưcáiư!ư–ưNóưcũngưlạiưnóiưtrổng.ư

Tôiưưlênưtiếngưmởưđườngưchoưnó:

ưCháuưphảiưgọiư“Baưchắtưnướcưgiùmưcon”,ưphảiưnóiưnhưưvậy.ư

Nóưnhưưkhôngưđểưýưđếnưcâuưnóiưcủaưtôi,ưnóưlạiưkêuưlên:

- Cơm sôi rồi, nhão bây giờ !

AnhưSáuưvẫnưngồiưimư[…]]

AnhưSáuưvẫnưngồiưimư[…]]

(NguyễnưQuangưSáng,ưưChiếc l ợc ngà)

Chắt n ớc giùm để cơm khỏi nhão !

Haứm yự khoõng thaứnh coõng vỡ:

A : Mai về quê với mình đi !

B : … : …

A Đành vậy.

3 Bài tập 3: Hãy điền vào l ợt lời của B trong đoạn thoại sau đây một câu có hàm ý từ chối.

Mai mình bận ôn thi.

Nghĩa t ờng minh và hàm ý (tiếp )

I Điều kiện sử dụng

hàm ý

II Luyện tập

* Sử dụng hàm ý có

hiệu quả cần chú ý: ng

ời nói (viết) có ý thức đ

a hàm ý vào câu nói

- Ng ời nghe (ng ời đọc)

phải Hiểu và giải đoán

đ ợc hàm ý

* Ghi nhớ (sgk- 91)

Tìm hàm ý của Lỗ Tấn qua việc ông

so sánh hy vọng với con đ ờng “ ” “ ”

so sánh hy vọng với con đ ờng “ ” “ ”

trong các câu sau:

Tôi nghĩ bụng: Đã gọi là

Tôi nghĩ bụng: Đã gọi là hy hy

vọng thì không thể nói đâu là thực

đâu là h cũng giống nh những

đâu là h cũng giống nh những con đ con đ

ờng trên mặt đất; kỳ thực trên mặt

đất vốn làm gì có đ ờng Ng ời ta đi mãi thì thành đ ờng thôi.

(Lỗ Tấn, Cố h ơng)

4 Bài tập 4 :

-> Qua sự so sánh của Lỗ Tấn có thể nhận ra hàm ý: Tuy hi vọng ch a thể nói là thực hay h , nh ng nếu cố gắng thực hiện thì có thể đạt đ ợc.

* Ghi nhớ (sgk- 91)

ư Nghĩa t ờng minh và hàm ý (tiếp )

I Điều kiện sử dụng

hàm ý

* Sử dụng hàm ý

có hiệu quả cần

chú ý: ng ời nói

(viết) có ý thức đ a

hàm ý vào câu nói

- Ng ời nghe (ng ời

đọc) phải hiểu và

giải đoán đ ợc hàm

ý

II/ Luyện tập

5 Bài tập 5:

Tìm những câu có hàm ý mời mọc hoặc từ chối

trong các đoạn đối thoại giữa em bé với những ng ời

ở trên mây và sóng ( trong bài Mây và sóng của “ ”

bài Mây và sóng của “ ”

Ta-go) Hãy viết thêm vào mỗi đoạn một câu có hàm

ý mời mọc rõ hơn.

ư Nghĩa t ờng minh và hàm ý (tiếp )

I Điều kiện sử dụng

hàm ý

II/Luyện tập

* Sử dụng hàm ý có

hiệu quả cần chú ý: ng

ời nói (viết) có ý thức đ

a hàm ý vào câu nói

- Ng ời nghe (ng ời đọc)

phải hiểu và giải đoán

đ ợc hàm ý

Ghi nhớ (sgk- 91)

Mây và sóng

Mẹ ơi, trên mây có ng ời gọi con:

“Bọn tớ chơi từ khi thức dậy cho đến lúc chiều tà Bọn tớ chơi với bình

minh vàng, bọn tớ chơi với vầng trăng bạc.”

“Mẹ mình đang đợi ở nhà -con bảo - Làm thế nào có thể rời mẹ mà ” “

đến đ ợc?”

Thế là họ mỉm c ời bay đi.

Nh ng con biết có trò chơi thú vị hơn, mẹ ạ.

Con là mây và mẹ sẽ là trăng.

Hai bàn tay con ôm lấy mẹ, và mái nhà ta sẽ là bầu trời xanh thẳm.

(Ta-go)

Câuưcóưhàmưýưmờiưmọc

“Khôngưbiếtưcóưaiưmuốnưchơiưvớiưbọnưtớưkhông”?ưHoặcư

“Chơiưvớiưbọnưtớưthíchưlắm”

Cuỷng coỏ vaứ luyeọn taọp

Sử dụng hàm ý có tác dụng gỡ?

- Trong giao tiếp:

+ Đảm bảo lịch sự, tế nhị

+ Dễ dàng chối bỏ yêu cầu nào

đó khi cần vì không trực tiếp

nói ra điều đó mà do ng ời

nghe tự suy ra

- Trong văn học: Nội dung

diễn đạt phong phú & tăng

giá trị biểu cảm.

Hướng dẫn học sinh tự học ở nhà:

• -Học ghi nhớ.

• -Tiết sau kiểm

tra phần văn (Học lại phần :

“Nội dung ôn tập về thơ”)