nghia tuong minh va ham y tiet 123

a Muốn thông báo khoảng thời gian còn lại của cuộc gặp gỡ.b Muốn nói rằng mình rất tiếc vì thời gian gặp gỡ còn ít quá, vì sắp phải chia tay mọi người rồi… I.. Bài học - Nghĩa tường min

Gi¸o viªn: NguyÔn ThÞ Minh Loan

Líp 9a,b t©n d©n- sãc s¬n- hµ néi

Bµi 24 - TiÕt 123

I Tìm hiểu bàI

Bài 1: Đọc đoạn trích sau và trả lời câu hỏi:

- Trời ơi, chỉ còn có năm phút!

Chính là anh thanh niên giật mình nói to, giọng cười nhưng đầy tiếc rẻ Anh chạy ra nhà phía sau, rồi trở vào liền, tay cầm một cái làn Nhà hoạ sĩ tặc lưỡi đứng dậy Cô gái cũng đứng lên, đặt lại

chiếc ghế, thong thả đi đến chỗ bác già.

(Lặng lẽ Sa Pa- Nguyễn Thành Long)

Qua câu “Trời ơi, chỉ còn có 5 phút ! ,” em hiểu nhân vật anh thanh niên muốn nói điều gì ? Hãy đánh dấu vào ý em cho là đúng Căn cứ vào đâu mà em lại nghĩ như vậy?

Tiết 123: Nghĩa tường minh và hàm ý.

a) Muốn thông báo khoảng thời gian còn lại của cuộc gặp gỡ.

b) Muốn nói rằng mình rất tiếc vì thời gian gặp gỡ còn ít

quá, vì sắp phải chia tay mọi người rồi…

I Tìm hiểu bàI

Bài 1: Đọc đoạn trích “Lặng lẽ Sa Pa (SGK-74) và trả lời câu ”

hỏi:

Qua câu “Trời ơi, chỉ còn có 5 phút ! ,” em hiểu nhân vật anh thanh niên muốn nói điều gì ? Hãy đánh dấu vào ý em cho là đúng Căn cứ vào đâu mà em lại nghĩ như vậy?

Suy ra từ các từ ngữ trong câu và

tình huống giao tiếp Hàm ý

Tiết 123: Nghĩa tường minh và hàm ý.

II Bài học

- Nghĩa tường minh : Phần thông báo được diễn

đạt trực tiếp bằng từ ngữ trong câu.

- Hàm ý : + Phần thông báo tuy không được diễn

đạt trực tiếp trong câu nhưng có thể suy ra được

+ Được dùng khi người nói không muốn hay không thể nói trực tiếp.

Tiết 123: Nghĩa tường minh và hàm ý.

Bài 2: Đọc các ví dụ sau Cho biết các câu in đậm chỉ mang nghĩa tư ờng minh hay còn chứa hàm ý? Em căn cứ vào đâu để nhận ra

hàm ý?

a ) “ Lao động là quyền và nghĩa vụ của công dân…”

(Điều 55- Hiến pháp 1992)

b) Mẹ nó đâm nổi giận quơ đũa bếp doạ đánh, nó phải gọi nhưng lại

nói trổng:

- Vô ăn cơm! - Vô ăn cơm! Anh Sáu vẫn ngồi im, giả vờ không nghe( )Con Anh Sáu vẫn ngồi im, giả vờ không nghe( )Con ……

bé cứ đứng trong bếp nói vọng ra:

- Cơm chín rồi! - Cơm chín rồi!

Anh cũng không quay lại

(Chiếc lược ngà- Nguyễn Quang Sáng)

c) Cò kè bớt một thêm hai

Giờ lâu ngã giá vâng ngoài bốn trăm.

(Truyện Kiều- Nguyễn Du)

d) Thuyền về có nhớ bến chăng

Bến thì một dạ khăng khăng đợi thuyền.

(Ca dao)

Tiết 123: Nghĩa tường minh và

hàm ý.

“ Lao động là quyền và nghĩa vụ của công

dân…” Mang nghĩa tường minh

- Vô ăn cơm! Mang nghĩa tường minh

(bé Thu muốn cha vào ăn cơm)

(Quy định quyền và nghĩa vụ lao động của công dân)

Tiết 123: Nghĩa tường minh và hàm ý.

Hàm ý

- Cơm chín rồi!

Cò kè bớt một thêm hai

Giờ lâu ngã giá vâng ngoài bốn trăm.

(bé Thu muốn cha vào ăn cơm nhưng không muốn nhắc lại câu nói lúc trước, cũng không muốn gọi tiếng “ ba ”… ”… ) )

Hàm ý

(lột trần bản chất con buôn của M Giám sinh…) ã

(lột trần bản chất con buôn của M Giám sinh…) (diễn đạt bằng hành động, cử chỉ (diễn đạt bằng hành động, cử chỉ ã của

nhân vật .)

(diễn đạt bằng

(diễn đạt bằng từ ngữ .) từ ngữ .)

Thuyền về có nhớ bến chăng

Bến thì một dạ khăng khăng đợi thuyền.

(thể hiện tình cảm của nhân vật trữ tình )

Hàm ý

(diễn đạt bằng

(diễn đạt bằng hình tượng hình tượng

thuyền, bến .)

Qua đó hãy cho biết hàm ý có thể được thể hiện bằng cách nào?

II Bài học

*Cách thể hiện hàm ý:

* Bằng từ ngữ, bằng các kiểu câu…

* Bằng cử chỉ, điệu bộ…

* Bằng hình ảnh, hình tượng…

.

Tiết 123: Nghĩa tường minh và hàm ý.

Bài 3: Đọc đoạn cuối truyện “Bức tranh của em gái tôi”

Bố, mẹ tôi kéo tôi chen qua đám đông để xem bức tranh của Kiều Phương( )… Mẹ hồi hộp thì thầm vào tai tôi:

- Con có nhận ra con không?

Tôi giật sững người( )… Dưới mắt em tôi, tôi hoàn hảo đến thế kia

ư? ( )…

- Con đã nhận ra con chưa? Mẹ vẫn hồi hộp.–

Tôi không trả lời mẹ vì tôi muốn khóc quá Bởi vì nếu nói được với

mẹ, tôi sẽ nói rằng: Không phải con đâu Đấy là tâm hồn và lòng “

nhân hậu của em con đấy.”

Về hai câu nói của nhân vật người mẹ có những tranh luận khác nhau:

-Hai câu nói ấy không chứa hàm ý

- Hai câu nói ấy chứa hàm ý.

Hãy nêu ý kiến của em và giải thích rõ vì sao?

Về khổ thơ kết bài Đồng chí

““ Đêm nay rừng hoang sương muối Đứng cạnh bên nhau chờ giặc tới Đầu súng trăng treo.”

“ Tôi thấy có bạn phân tích hình

ảnh đầu súng là tượng trưng cho

người chiến sĩ đang bảo vệ quê hư

ơng và vầng trăng tượng trưng cho

quê hương thanh bình Tôi không

nghĩ thế khi viết, còn hình tượng

thơ có thể gợi cho người đọc nghĩ

thế là tuỳ thuộc ở các bạn ”

(Trích lời tác giả Chính Hữu

về bài thơ Đồng chí )

II Bài học

Lưu ý!

- - Trong giao tiếp:

+ Nói: Thận trọng, rành mạch…

+ Nghe: Tinh tường…

- - Trong đọc- hiểu tác phẩm nghệ thuật: Trong đọc- hiểu tác phẩm nghệ thuật:

Suy ngẫm để tìm ra được hàm ý

trong đó…

- Phát hiện, suy diễn hàm ý cần hợp lí dựa trên nghĩa tường minh, trên tình huống giao tiếp…

Tiết 123: Nghĩa tường minh và hàm ý.

III Luyện tập

Làm bài tập 4 (SGK/ 76)

Không chứa hàm ý

- Hà, nắng gớm, về nào…

5

Câu đánh trống lảng, không nhằm vào ngư

ời nghe nào cả (độc thoại)

Không chứa hàm ý

chứa hàm ý

Tiết 123: Nghĩa tường minh và hàm ý.

(vì bị ông Hai gắt lên cắt Câu nói bỏ dở của bà Hai (vì bị ông Hai gắt lên cắt ““ ””

ngang)

- Tôi thấy người ta đồn…

chứa hàm ý

Không chứa hàm ý

III Luyện tập

III Luyện tập

Bài 5 :

Trong lớp em có một bạn thường đi học muộn, làm ảnh hưởng

đến kết quả thi đua của cả lớp Nếu muốn góp ý để bạn sửa chữa khuyết điểm ấy, em sẽ nói với bạn thế nào?

Bài 6

Viết đoạn văn khoảng 10 câu phân tích nghĩa tường minh và hàm ý trong đoạn thơ:

Con ở miền Nam ra thăm lăng Bác Con ở miền Nam ra thăm lăng Bác

Đ thấy trong sương hàng tre bát ngát Đ thấy trong sương hàng tre bát ngát ã ã

Ôi! Hàng tre xanh xanh Việt Nam

B o táp mưa sa đứng thẳng hàng B o táp mưa sa đứng thẳng hàng ã ã

III Luyện tập

Bµi 7: Th¶o luËn nhãm:

thuËt lµ mét hµm ý.

H·y t×m vÝ dô minh ho¹.

III LuyÖn tËp

Tác phẩm nghệ thuật nào cũng xây dựng bằng những vật liệu mượn ở thực tại Nhưng nghệ sĩ không những ghi lại cái đã có rồi mà còn muốn nói một điều gì mới

mẻ Anh gửi vào tác phẩm một lá thư, một lời nhắn

khả năng của tâm hồn, làm cho con người vui buồn

nhiều hơn, yêu thương và căm hờn được nhiều hơn, tai mắt biết nhìn, biết nghe thêm tế nhị, sống được nhiều hơn…