MỤC TIÊU: Giúp HS 1.Kiến thức: - Nhận biết 2 điều kiện sử dụng hàm ý.: Người nói người viết có ý thức đưa hàm ý vào câu nói.. 2.Triểnkhai: Hoạt động của GV và HS Nội dung kiến thức Hoạt
Trang 1Tiết: 128 NGHĨA TƯỜNG MINH VÀ HÀM Ý
(tiếp theo) Ngày soạn: 7/3/2010
Ngày dạy: 10/3/2010
A MỤC TIÊU: Giúp HS
1.Kiến thức:
- Nhận biết 2 điều kiện sử dụng hàm ý.: Người nói (người viết) có ý thức đưa hàm ý vào câu nói Người nghe có đủ năng lực giải đoán hàm ý
2 Kỹ năng: Rèn kĩ năng sử dụng và giả mã hàm ý trong giao tiếp
3 Thái độ: HS có ý thức vận dụng cách nói hàm ý trong giao tiếp
B.PHƯƠNGPHÁP: Đàm thoại, thảo luận, thực hành.
C CHUẨN BỊ:
1 Giáoviên: Soạn bài, bảng phụ
2 Học sinh: Tìm hiểu bài và trả lời câu hỏi
D TIẾN TRÌNH:
I Ổn định: (1’)
II Bài cũ: (2’)
? Thế nào là nghĩa tường minh và hàm ý? Ví dụ?
III Bài mới:
1.Đặt vấnđề: (1’) GV nhận xét bài cũ, chuyển ý giới thiệu bài mới
2.Triểnkhai:
Hoạt động của GV và HS Nội dung kiến thức
Hoạt động 1: (10’) Hướng dẫn tìm hiểu điều kiện sử dụng hàm ý.
* Cho HS đọc đoạn trích trên bảng phụ và
trả lời câu hỏi
? Nêu hàm ý của 2 câu in đậm?
? Tại sao chị Dậu không nói thẳng với
con mà phải dùng hàm ý?
(Đây là điều đau lòng nên chị Dậu đã
không dám nói thẳng ra)
? Hàm ý trong câu nào của chị Dậu rõ
hơn? Vì sao chị phải nói rõ hơn như vậy?
? Chi tiết nào trong đoạn trích cho thấy
cái Tý đã hiểu hàm ý trong câu nói của
mẹ?
? Như vậy, khi dùng hàm ý cần có điều
kiện nào?
* HS trả lời
* GV nhận xét, chốt ghi nhớ, cho HS đọc
I Điều kiện sử dụng hàm ý:
1 Ví dụ:
- Con chỉ được ăn ở nhà bữa này nữa thôi -> Sau bữa ăn này con
không còn được ở nhà với thầy mẹ
và các em nữa Mẹ đã bán con
- Con sẽ ăn ở nhà cụ Nghị thôn Đoài -> Mẹ đã bán con cho nhà cụ
Nghị thôn Đoài
- Hàm ý ở câu thứ 2 rõ hơn vì ở câu thứ nhất, cái Tý chưa hiểu được hàm
ý của mẹ
- Sự giãy nảy và câu nói trong tiếng
khóc "U bán con thật đấy ư ?" cho
thấy cái Tý đã hiểu ý mẹ
2 Ghi nhớ: SGK trang 91.
Trang 2Hoạt động 2: (0) Hướng dẫn luyện tập
-HS đọc yêu cầu bài tập 1
-GV chia lớp 3 nhóm thực hiện 3 phần
? Người nói, người nghe dưới đây là ai?
? Xác định hàm ý của mỗi câu?
? Theo em người nghe có hiểu hàm ý
không?
? Chi tiết nào chứng tỏ điều đó?
* HS thảo luận theo nhóm, cử đại diện
trình bày
* GV nhận xét, cho điểm
? Hàm ý của câu in đậm dưới đây là gì?
? Vì sao em bé không nói thẳng mà phải
sử dụng hàm ý?
? Việc sử dụng hàm ý có thành công
không? Vì sao?
* HS làm việc cá nhân, lên bảng làm
* GV nhận xét, bổ sung
? Tìm hàm ý của Lỗ Tấn qua việc ông so
sánh “hi vọng” với “con đường” trong các
câu sau?
II Luyện tập:
1 Bài tập 1:
a Người nói là anh thanh niên, người nghe là ông họa sĩ và cô gái
- Hàm ý câu in đậm là: Mời bác và
cô uống nước
-> Người nghe hiểu hàm ý thông qua
chi tiết "Ông theo anh vào trong nhà
và "ngồi xuống ghế"
b Người nói là anh Tấn, người nghe
là chị hàng đậu (ngày trước)
- Hàm ý: “chúng tôi không thể cho được”
- Người nghe hiểu hàm ý thông qua
câu nói: “Thật là càng giàu có
càng giàu có!”.
c Người nói là Kiều, người nghe là Hoạn Thư
- Hàm ý câu (1) là mỉa mai, giễu cợt, quyền quý như tiểu thư mà cũng có lúc đến trước Hoa Nô này ư
- Hàm ý câu 2 là: Hãy chuẩn bị nhân
sự báo oán thích đáng Hoạn Thư
hiểu hàm ý đó, cho nên "Hồn lạc
phách xiêu "
2 Bài tập 2:
- Hàm ý câu in đậm: Chắt nước giùm
để cơm khỏi nhão
- Em bé dùng hàm ý vì đã nói thẳng rồi mà không có hiệu quả Vì vậy
em rất bực mình Vả lại lần thứ 2 này
có thêm yếu tố thời gian bức bách (tránh để lâu nhão cơm)
- Sử dụng hàm ý lần này của em
không thành công vì "Anh Sáu vẫn
ngồi im"
3 Bài tập 4:
- Hàm ý: Tuy hi vọng chưa thể nói là thực hay hư, nhưng nếu cố gắng thực hiện thì có thể đạt được
Trang 3IV Củngcố: 2’
? Sử dụng hàm ý cần có những điều kiện gì?
V Dặn dò: (2’)
- Học thuộc ghi nhớ, nắm điều kiện sử dụng hàm ý và làm tiếp các bài tập ở sbt
- Làm các bài tập 3, 5 vào vở
- Chuẩn bị chương trình địa phương ( phần tiếng Việt) (chuẩn bị theo bài tập ở sgk)
E Bổsung: