Ông già và biển cả (CTCB)

c-Nội dung tư tưởng tác phẩm:-“Ông già và biển cả” thể hiện một nội dung mới mẻ, độc đáo : +Miêu tả cuộc hành trình của ông lão Xan-ti-a-gô, đuổi theo một khát vọng lớn lao, đẹp nhất ở

Hoàng H i 2010 ả

Tiết : 82-83

(Trích)

Nội dung bài học : Gồm ba phần

1-Tìm hiểu vài nét chính về tác giả, tác

I-Đọc- tìm hiểu chung :

và biển cả” ?

Nhóm 3:

Vì sao nói : “Tác phẩm nghệ thuật như tảng băng trôi”

?

Nhóm 4 :

Nội dung tác phẩm được rút ra từ nguyên lí “Tảng băng trôi” ?

Câu hỏi thảo luận

I-Tìm hiểu chung : 1-Tác giả :

-Ơ-nít Hê-minh-uê

(1899-1961).Là nhà văn Mĩ

-Ông đã để lại dấu ấn sâu sắc trong văn xuôi hiện đại phương Tây và góp phần đổi mới lối viết truyện, tiểu thuyết của nhiều thế hệ nhà văn trên thế giới.

-1954 được trao giải

thưởng Nô-ben về văn học

1953 1954

Huy chương Pu-lit-dơ Huy chương giải Nô-ben

+Yêu nhiên nhiên hoang dại,thích phiêu lưu mạo hiểm+Đại chiến I,II ông làm phóng viên mặt trận, viết báo…

Lối sống giản

dị của nhà văn

* Suốt cuộc đời ước mơ “viết một áng văn xuôi giản

dị và trung thực về con người”.

*-Tác phẩm tiêu biểu :

-Về tiểu thuyết :

+ Mặt trời vẫn mọc (1926) +Giã từ vũ khí (1929)

2-Tác phẩm : “Ông già và biển cả” (1952)

a-Tóm tắt truyện :

-Chuyện kể về ông lão Xan-ti-a-gô 74 tuổi, thường đánh cá ở vùng nhiệt lưu, Suốt tám mươi tư ngày liền không bắt được con cá nào…

-Thế rồi, một mình ra khơi, ông đi thật xa….

BUÔNG CÂU

ÔNG LÃO THẢ 4 DÂY CÂU

…Ngày thứ tám mươi lăm, có một con cá kiếm đã cắn câu

Ông già và con cá kiếm

Vào bờ

- Suốt ba ngày hai

đêm, lão phải vật

… Nhưng khi đưa được con cá vào bờ, nó chỉ còn lại một bộ xương khổng lồ

b-Nghệ thuật :

+ “Ông già và biển cả” có cốt truyện đơn giản, nhân vật ít,

ngôn từ không nhiều, lối viết giản dị, song phần chìm của nó rất lớn, gợi ra nhiều tầng nghĩa

+ Nhà văn không công khai phát ngôn ý tưởng của mình ,

mà tạo ra nhiều “khoảng trống”, xây dựng hình tượng để

người đọc tự suy ngẫm, tự phẩm bình và rút ra nhận xét

 Đó là biểu hiện của nguyên lí sáng tác do nhà văn đề ra: Tác phẩm nghệ thuật như một “tảng băng trôi” nó gồm 1

phần nổi và 7 phần chìm (phần chìm chính là cái đích nhà văn hướng tới)

Tảng băng trôi (1phần nổi, 7 phần

chìm)

c-Nội dung tư tưởng tác phẩm:

-“Ông già và biển cả” thể hiện một nội dung mới mẻ, độc đáo :

+Miêu tả cuộc hành trình của ông lão Xan-ti-a-gô, đuổi theo một khát vọng lớn lao, đẹp nhất ở đời

+Hành trình nhọc nhằn và dũng cảm của người lao động trong một xã hội vô tình

+Thể nghiệm về thành công và thất bại của người nghệ sĩ đơn độc khi theo đuổi ước mơ sáng tạo …

+Mối liên hệ giữa con người với thiên nhiên

Niềm tin bất diệt vào con người

II-Tìm hiểu đoạn trích :

+Dựa vào Sgk hãy cho biết vị trí của đoạn trích ?

+Đoạn trích kể lại sự việc gì ? +Đoạn trích có thể chia làm mấy phần ? ý chính của mỗi phần ?

Có thể chia đoạn trích làm hai phần.

Phần 1: “Từ đầu…bồng bềnh theo sóng”: Diễn biến cuộc chinh phục con cá kiếm của ông lão Phần 2 : “còn lại”: Hành trình trở về của ông lão.

Qua các vòng lượn, vẻ đẹp của cá kiếm được tác giả miêu tả như thế nào ?

và có ý nghĩa gì ?

1-Hình t ượ ng v đ p c a cá ki m : ẻ ẹ ủ ế

1-Hình t ượ ng v đ p c a cá ki m : ẻ ẹ ủ ế

1-Hình tượng vẻ đẹp của cá kiếm :

a-Vẻ đẹp cá kiếm qua các vòng lượn :

-Mặt trời mọc lần thứ ba, con cá bắt đầu lượn vòng

-Hình ảnh của những vòng lượn được lặp đi lặp lại nhiều lần:

“Vòng tròn lớn” ; “Con cá đã quay tròn, nhưng con cá chậm rãi lượn vòng” “vòng tròn hẹp dần”

Ca ng i s kiên c ợ ự ườ ng, dũng c m c a ông lão ng ả ủ ư

ph lành ngh , dày d n kinh nghi m, đ ng th i đ i th ủ ề ạ ệ ồ ờ ố ủ

c a ông ,con cá cũng kiên c ủ ườ ng ch ng kém ẳ

Đến vòng lượn thứ ba, lão lần đầu thấy con cá.

Qua cảm nhận của ông lão, vẻ đẹp

của cá kiếm được tác giả miêu tả như

thế nào ?và có ý nghĩa gì ?

b-V đ p c a cá ki m qua c m nh n c a ông lão : ẻ ẹ ủ ế ả ậ ủ

Thị giác Xúc giác

-Qua những vòng lượn của

con cá

+Vòng tròn lớn (xa)Vòng

tròn nhỏ dần (gần)

-Áp lực của sợi dây, rất nặng

-Sự vùng vẫy của con cá.

-Cảm giác đau đớn nơi bàn

-Thân hình và cái đuôi được đặc tả sự đồ sộ to lớn

nhìn thấy trực tiếp.

Vẻ đẹp dũng mãnh và mạnh mẽ của con cá được cảm nhận từ gián tiếp đến trực tiếp (từ xúc giác đến thị giác), từ xa đến gần, cảm nhận từng bộ phận đến toàn thể.

Cảm nhận của ông lão b-Vẻ đẹp của cá kiếm qua cảm nhận của ông lão :

c-Vẻ đẹp của cá kiếm trước khi chết :

Qua độc thoại trước và sau khi hạ

được cá kiếm, thì những lời lẽ và suy

nghĩ của ông lão, có ý nghĩa gì ?

c- Thái đ c a ông lão đ i v i con cá ki m : ộ ủ ố ớ ế

Sau khi bắt được con cá Trước khi bắt được con cá.

Qua những lời độc thoại của ông lão

 Quan hệ giữa ông lão và con cá kiếm rất phức tạp :

+Người đi săn và con mồi (người đi câu với con cá được câu).

+Quan hệ giữa hai kì phùng địch thủ (cân tài ,cân sức )->

Sự kiên cường, dũng cảm của ông lão.

+Quan hệ giữa hai người bạn, cảm thông chia sẻ vẻ đẹp tâm hồn +Quan hệ ứng xử giữa con người và môi trường

c- Thái độ của ông lão đối với con cá kiếm :

Quyết tâm bắt bằng được con cá

Lão nói: Mình phải dốc hết sức…

Lão nói : Phải cố gắng cầm cự…

tao sẽ tóm mày nơi vòng lượn…

Lão nói : -Ta là lão già mệt mệt mỏi Nhưng ta đã giết con cá này người anh em của ta …

Biểu tượng sức mạnh của thiên nhiên : hùng vĩ , kiêu hùng

 Vẻ đẹp của cá kiếm được nhìn ở nhiều góc độ khác nhau:

Chứng minh đoạn trích biểu hiện rõ nhất nguyên lí sáng tác :

tác phẩm nghệ thuật như “tảng

băng trôi”?

d- S th hi n c a nguyên lí ự ể ệ ủ

“T ng băng trôi” ả

Hình ảnh con cá kiếm có ý nghĩa gì ?

Qua vẻ đẹp, và “phẩm chất”, qua quan hệ giữa

người đi săn và đối tượng…h/a con cá trở nên hàm

ẩn ý nghĩa lớn lao hơn, trừu tượng hơn : Đó là h/a của ước mơ,của lí tưởng mà con người hằng theo đuổi.

d- S th hi n c a nguyên lí ự ể ệ ủ

“T ng băng trôi” ả

Hình ảnh con cá kiếm trước và sau khi bị chinh phục nói lên điều gì ?

Hình ảnh con cá kiếm trước và sau khi bị chinh

phục…phải chăng là từ ước mơ đã thành hiện

thực…và vì thế mà ước mơ không còn huy hoàng và đẹp đẽ như trước nữa.

d- Sự thể hiện của nguyên lí

“Tảng băng trôi”

3-Nghệ thuật của đoạn trích:

a-Ngôn ngữ : Ngôn ngữ có sự kết hợp giữa người dẫn chuyện

và ngôn ngữ trực tiếp của nhân vật : Độc thoại nội tâm và đối

thoại hướng đến cá kiếm

b-Văn tả kết hợp với kể, tạo ra nhiều “khoảng trống” :

+Ví dụ khi tả sợi dây câu : “…Thế rồi sợi dây câu thoát đi mất

[…]có thể hiểu thêm là :Lão sợ sợi dây đứt nên buông dây ra…

+Hay là : “ con cá là vận may của ta ” ta hiểu thêm là : “…ông lão đã vượt qua được vận rủi ” thể hiện hàm súc, ngắn gọn

Giúp người đọc như trực tiếp chứng kiến sự việc, và bình luận về tác phẩm

c-Xây dựng biểu tượng: đối lập, tương đồng rất độc đáo.(cá

kiếm và ông lão )

Nghệ thuật bậc thầy viết văn của Hê-minh-uê Biểu hiện

Nguyên lí sáng tác : tác phẩm nghệ thuật như một “ tảng băng trôi

”.

4-Kết luận :

- Đoạn văn tiêu biểu cho cách viết độc đáo của Hê-minh-uê, luôn đặt con người đơn độc trước những thử thách , vượt qua thử thách, vượt qua giới hạn của chính mình để vươn tới đạt những ước mơ khát vọng lớn lao và cao cả

- Hai hình tượng ông lão và con cá kiếm đều gợi

ra nhiều tầng nghĩa cho tác phẩm : đoạn văn tiêu biểu cho lối viết của nhà văn, coi tác phẩm nghệ thuật như một tảng băng trôi.

III- TỔNG KẾT:

 Thông qua hình tượng ông lão quật cường , chiến thắng con cá kiếm bằng kĩ năng và tay nghề điêu

luyện, tác giả gửi gắm niềm tin lớn lao vào con

người Trong bất kì hoàn cảnh nào “Con người có thể bị huỷ diệt nhưng không thể bị đánh bại”.

 Ghi nhớ : (Sgk)

V-Luyện tập và củng cố:

Tại sao có thể đánh giá văn bản vừa học tiêu biểu cho nguyên lí “Tảng băng trôi” của Hê- minh-uê ?

Chọn các câu sau :

A-Kết hợp ngôn ngữ kể và tả.

B-Miêu tả đối thoại và độc thoại nội tâm.

C-Lối viết đơn giản, dung dị hai hình tượng ông lão và cá kiếm nhiều tầng nghĩa.

D-Cả A-B-C.

D n ch ng Những lời độc thoại, đối thoại của ông D n ch ng Những lời độc thoại, đối thoại của ông ẫ ẫ ứ ứ

già

 - Đối thoại với chính mình với tay, chân: “ Nào hỡi hai bàn tay kéo đi”, “Nào hỡi hai chân giữ vững nhé”; với cái đầu: “Mày chớ bỏ ta.” -> Nói với tay chân là nói về thể chất, nói với cái đầu là động viên tinh thần (con

người ngoài sức mạnh về thể chất còn phải có sức mạnh tinh thần) ⇒ Ý chí vượt khó khăn

 - Độc thoại: “Lão nghĩ phải bình tĩnh lại mới được, phải bình tĩnh và chịu đựng nỗi nhọc nhằn này sao cho xứng đáng là

một con người hoặc cũng phải được như con cá …” -> đề cao

ý chí nghị lực của con người

 - Đối thoại với cá: gọi cá “ người anh em”, “tao chưa bao giờ thấy bất kì ai hùng dũng, duyên dáng, bình tĩnh, cao thượng hơn mày” -> sự chiêm ngưỡng, ngưỡng mộ con mồi

 ⇒ Con người ai cũng yêu quí thành quả lao động và quyết tâm giữ thành quả lao động không thể để mất -> chứng minh con người không bị đánh

 +Quan hệ giữa hai người bạn, cảm thơng chia sẻ

 +Quan hệ ứng xử giữa con người và mơi trường

Con cá ki m ế

- Bây giờ con cá lại tiếp tục

lượn vào theo vòng tròn của

nó, trông điềm tĩnh và tuyệt

đẹp Chỉ có cái đuôi đồ sộ cử

động…

-”Hai lần lão cảm thấy… choáng váng Ta không thể tự chơi xỏ mình…

được” 128

- Đến vòng thứ ba…độ dài của nó” 129

Con cá ki m ế

-Khi bị lao đâm dường như

chấp nhận thất bại Con cá

đã mang cái chết trong mình

sực tỉnh phóng vút khỏi mặt

nước phóng hết tầm vóc

khổng lồ vẻ đẹp và sức lực

của nó…Con cá trắng bạc

thẳng đơ và bồng bềnh theo

sóng.=> cái chết của con cá

cũng bộc lộ vẻ đẹp kêu

hùng hiếm thấy.

Lão đã di chuyển được nó”Ông lão nhấc cao ngọn lao phóng xuống sườn con cá Ngay sau vây ngực đồ sộ,…”cảm thấy mũi sắt cắm phập vào, lão tì người lên cắm sâu xuống rồi dồn hết trọng lực lên cán lao

->sự lành nghề của ông lão đã thắng con cá kiếm

Ơng lão dùng lao, dồn lực đâm con cá , và cuối

* Ý nghĩa biểu tượng:

kiếm nhằm đề cao vẻ đẹp của con

người (phần chìm của tảng băng

trôi).- Nghệ thuật miêu tả giản đơn giàu sức gợi: đối tượng chinh phục

càng cao cả, đẹp đẽ thì vẻ đẹp của ông lão càng được tôn lên

 Qua đó tôn vinh vẻ đẹp của người lao động: giản dị và ngoan cường dóc hết sức lực, toàn tâm toàn ý thực hiện cho được ước mơ của mình.- Hành trình đuổi theo con cá kiếm khổng lồ -> cũng là hành trình theo đuổi khát vọng lớn lao của con người

 - Con cá biểu tượng cho thiên nhiên kì vĩ – không chỉ là kẻ thù mà đôi lúc còn là bạn của con người.lõa nghĩ “người anh

em ạ…là vận may của mình”.

 Ca ngợi sự kiên cường, dũng cảm của ông lão

ngư phủ lành nghề, dày dạn kinh nghiệm, đồng thời đối thủ của ông ,con cá cũng kiên cường chẳng kém