Giáo án Lịch Sử 7 hoàn chỉnh

Bài mới Cuộc khánh chiến chống Tống thắng lợi đã đánh bại âm mưu xâm lược của kẻ thù, khẳng định quyền làmchủ đất nước của nhân dân ta và củng cố nền độc lập thống nhất của nước Đại Cồ V

Ngày soạn : 08/10/2005 Bài 9(tt)

Tuần : 7 NƯỚC ĐẠI CỒ VIỆT THỜI ĐINH – TIỀN LÊ Tiết : 13 II- SỰ PHÁT TRIỂN KINH TẾ VÀ VĂN HOÁ

I MỤC TIÊU GIÁO DỤC:

- Tranh ảnh, di tích các công trình văn hoá, kiến trúc thời Đinh – Tiền Lê

- Tư liệu thành văn về các triều đại Đinh – Tiền Lê

2 Học sinh:

Đọc bài và chuẩn bị bài trước

III CÁC HOẠT ĐỘNG DẠY VÀ HỌC:

1 Ổnđịnh tổ chức:(1 ’ )

2 Kiểm tra bài cũ: (5’ ).

Vẽ sơ đồ bộ máy nhà nước thời Tiền Lê và giải thích

Trung ương Địa phương

- Trình bày diễn biến và ý nghĩa cuộc kháng chiến chống Tống do Lê Hoàn lãnh đạo

+ Địch: Đầu năm 981 quân Tống do Hầu Nhân Bảo chỉ huy tiến vào nước ta theo hai

đường thuỷ bộ, đường bộ theo đường Lạng Sơn, đường thuỷ theo sông Bạch Đằng

+ Ta: chặn đánh quân thuỷ ở sông Bạch đằng.

Diệt cánh quân bộ ở biên giới phía Bắc thắng lợi

Ýù nghĩa:

+ Khẳng định quyền làm chủ đất nước

+ Đánh bại âm mưu xâm lược của quân Tống

+ Củng cố nền độc lập

3 Bài mới

Cuộc khánh chiến chống Tống thắng lợi đã đánh bại âm mưu xâm lược của kẻ thù, khẳng định quyền làmchủ đất nước của nhân dân ta và củng cố nền độc lập thống nhất của nước Đại Cồ Việt đó là cơ sở để xây dựng nền kinh tế văn hoá buổi đầu …

10’ Hoạt động 1: Tìm hiểu nền 1 Bước đầu xây dựng nền

Vua Thái sư – đại sư

Q.Võ T.Quan Q.Văn

Vua

Vua Vua

kinh tế tự chủ thời Đinh_Tiền

Lê

-Yêu cầu HS đọc SGK

-Em có suy nghĩ gì về tình hình

nông nghiệp thời Đinh – Tiền

Lê?

-Nhà Tiền Lê có những biện

pháp ntn để phát triển kinh tế

nông nghiệp?

-Tại sao Vua Lê Đại Hành tổ

chức lễ cày tịch điền?

(Vua rất quan tâm đến sản xuất

→ khuyến khích nhân dân làm

nông nghiệp)

-Với những biện pháp trên đã

có tác dụng ntn?

-Sự phát triển của thủ công

nghiệp thể hiện ở những mặt

nào?

+Ở trung ương?

+Ở địa phương?

-Miêu tả cung điện Hoa Lư

-Vì sao thủ công nghiệp phát

triển như vậy?

-Thương nghiệp có gì đáng chú

ý?

-Việc thiết lập quan hệ bang

giáo với nhà Tống có ý nghĩa

-Ruộng đất trong nướcthuộc sở hữu của làng,xã, nhân dân theo tậptục chia ruộng đất chonhau để cày cấy và nộpthuế, đi lính và làmgiao dịch cho nhà nước

-Mùa xuân hàng nămVua Lê về địa phươngtổ chức lễ cày tịchđiền

-Chú trọng khai khẩnđất hoang, đào vétkênh ngòi

-Khuyến khích nghềtrồng dâu, nuôi tằm

-Kết quả: Nông nghiệpđược ổn định và bướcđầu phát triển đượcmùa nhiều năm liền

-Các xưởng thủ côngnhư đúc tiền, rèn vũkhí, may mặc, xâydựng được thành lập

-Các nghề thủ công cổtruyền như dệt lụa, kéo

tơ, làm giấy, làm đồgốm … tiếp tục pháttriển

-HS dựa vào phần chữ

in nhỏ trả lời: cột đấtvàng, bạc, có nhiềuđiện, đài tể, chùachiền, kho vũ khí, khothóc thuế … được xâydựng với qui mô cungđiện, hoành tráng hơn

-Vì đất nước đã đượcđộc lập, các nghề đựoctự do phát triển không

bị kìm hãm như trướcđây Mặt khác các thợkhéo cũng bị cống nạpsang Trung Quốc

-Đúc tiền đồng để lưuthông trong nước, nhiều

kinh tế tự chủ:

* Nông nghiệp:

-Ruộng đất trong nước thuộcsở hữu của làng xẫchia chonhân dân cày ruộng

-Mùa xuân hàng năm VuaLê về địa phương tổ chức lễcày tịch điền

-Chú trọng đào vét kênhngòi

-Khai khẩn đất hoang

→ Nông nghiệp được ổnđịnh và bước đầu phát triểnđược mùa nhiều năm

*Thủ công nghiệp:

-Lập nhiều xưởng mới.-Các nghề thủ công cổtruyền tiếp tục phát triển

*Thương nghiệp:

-Đúc tiền vàng

Trung tâm buôn bán chợhình thành

-Nhân dân vùng biên giớiViệt –Tống tiếp tục qua lạitrao đổi buôn bán

2.Đời sống xã hội và văn hoá:

a) Xã hội:

-Hình thành bộ máy thống

– Tiền Lê có bước phát triển

như vậy do nguyên nhân nào?

Hoạt động 2: Đời sống xã hội

và văn hoá nước Đại Cồ Việt

có gì thay đổi

-Yêu cầu HS đọc SGK

-GV treo bảng phụ, sơ đồ các

tầng lớp trong xã hội

-Trong XH có những tầng lớp

-Vì sao các nhà sư ở thời kì này

được trọng dụng?

trung tâm buôn bán vàlàng chợ quê được hìnhthành ở các địa phương

-Buôn bán với nướcngoài phát triển

-Củng cố nền độc lập

→ tạo điều kiện chongoại thương pháttriển

-Do đất nước được độclập tự chủ, đồng thờinhà nước có nhữngbiện pháp khuyếnkhích phát triển sảnxuất, ít bị thiên tai

-Giáo dục chưa pháttriển, nho học đã xâmnhập nhưng chưa tạođược ảnh hưởng Đã cómột số nhà sư mở cáclớp học ở trong chùa

-Đạo phật được truyềnbá rộng rãi, các nhà sưđược nhân dân và nhànước trọng dụng

-Do đạo phật đượctruyền bá rộng rãi, cácnhà sư có học, giỏi chữHán → nhà sư trực tiếpdạy học, làm cố vấntrong ngoại giao → rấtđược trọng dụng

trị gồm: Vua, quan (một sốnhà sư)

-Những người bị trị: Nôngdân, thợ thủ công, nhữngngười buôn bán, một số ítđịa chủ

Sơ đồVua

N

D Thợ thủ công

- Chùa chiền được xây dựngnhiều, nhà sư được coi trọng

-GV kể cho HS nghe chuyện

đón tiếp sư thần nước Tống của

nhà sư đo thiêm SHD trang 55

-Đời sống sinh hoạt của người

dân diễn ra ntn?

-GV cho nắm được: (thành phần

chủ yếu trong XH là nông dân

đó là những người dân tự do cày

ruộng công làng xã, quyền lực

-Rất bình dị, nhiều loạihìnhvăn hoá dân giannhư: Thi hát, nhảymúa, đua thuyền, đánh

đa, võ, vật diễn ratrong các lễ hội

-Các loại hình văn hoá dângian khá phát triển

của họ gắn bó với làng,vơi nước

→ cuộc sống của họ còn đơn

giản, bình dị)

-Vào những ngày vui Vua cũng

thích đi chân đất, cầm chiếc

xiêng lội ao đâm cá

-Cử chỉ này chứng tỏ điều gì?

-HS trao đổi và trả lời:

Thờiđó do sự phân biệt giàu nghèo, sang hèn chưa sâu sẵc, quan hệ Vua tôi chưa có khoảng cách lớn

.4) CỦNG CỐ VÀ HƯỚNG DẪN VỀ NHÀ: (5’)

1 Củng cố(3)

- Nguyên nhân nào làm cho nền kinh tế thời Đinh – Tiền Lê có bước phát triển

- Đời sống văn hoá XH nước Đại Cồ Việt có gì thay đổi

Bài tập: Thời Tiền Lê nhà sư được trọng dụng vì:

a) Đạo phật được truyền bá rộng rãi hơn trước

b) Phần lớn người có học làm nhà sư Họ được nhân dân và nhà nước rất quý trọng c) Giáo dục chưa phát triển

d) Các câu ……… đúng

2 Hướng dẫn về nhà(2 ’ ):

- Học bài xem trước bài 10 V RÚT KINH NGHIỆM:

Ngày soạn :16/10/2005

Tuần :8 NƯỚC ĐẠI CỒ VIỆT THỜI LÝ (TK XI-XII)

Tiết : 14 Bài 10 NHÀ LÝ ĐẨY MẠNH CÔNG CUỘC XÂY DỰNG ĐẤT NƯỚC

I MỤC TIÊU GIÁO DỤC:

1 Về kiến thức:

- Nắm vững sự kiện về việc thành lập nhà Lý cùng với việc dời đô về Thăng Long

- Việc tổ chức lại bộ máy nhà nước, xây dựng luật pháp và quân đội

2Về tư tưởng:

- Lòng tự hào là con dân nước Đại Việt

- Ý thức chấp hành luật pháp và nghĩa vụ bảo vệ tổ quốc

3Về kĩ năng:

Rèn luyện cho HS kỉ năng lập bảng, biểu thống kê, hệ thống các sự kiện trong khi học bài

II CHUẨN BỊCỦA GIÁO VIÊN VÀ HỌC SINH:

1 Giáo viên:

Bản đồ Việt Nam

2 Học sinh:

Đọc bài và chuẩn bị bài trước

III CÁC HOẠT ĐỘNG DẠY VÀ HỌC:

1 Ổn định tổ chức :(1 ’ )

2 Kiểm tra bài cũ: (5’)

- Nguyên nhân nào làm cho nền kinh tế thời Đinh – Tiền Lê phát triển

(Đất nước được độc lập, tự chủ, đồng thời nàh nước cũng có những biện pháp khuyến khíchphát triển sản xuất, đất nước ít bị thiên tai)

- Đời sống XH có những chuyển biến gì?

(Hình thành bộ amý thống trị gồm vua, quan, một số nà sư và những người bị trị: Nông dân, thợ thủ công, thương nhân, một số ít địa chủ và nô tì)

3 Giảng bài mới:(33 ’ )

a/ Giới thiệu:

Vào đầu TK XI, nội bộ nhà Tiền Lê lục đục, Vua Lê không cai quản được đất nước Trong bối cảnh đó nhà Lý được thành lập ntn và có những thay đổi ra sao? Đó là nội dung bài học

b Tiến trình bài dạy :

15’ Hoạt động 1: Sự thành lập nhà

Lý ntn?

Giảng: Sau khi Lê Hoàn mất

tháng 10-1005, Thái tử Long

Việt lên ngôi Vua là Lê Trung

Tông được 3 ngày thì bị em

cùng mẹ giết chết lúc 23 tuổi

Lê Long Đĩnh cướp ngôi của

anh và lên ngôi hoàng đế Lê

Long Đĩnh là một ông Vua càn

rỡ, dâm đảng tàn bạo, (giết Vua

cướp ngôi roimcá trên đầu nhà

sư, chơi bời đang trúng nên khi

ra thoát triều phải nằm tục gọi

là Lê Ngoa Triều Trong triều

ngoài nội ai ai cũng oán ghét

Đây cũng là nguyên nhân làm

cho nhà Tiền Lê sụp đổ

-Năm 1009 Lê Long Đĩnh mất

quan lại trong triều đã tôn ai lên

-Sau khi lên Vua Lý Công Uẩn

dời đô về đâu?

-Lý Công Uẩn quyếtđịnh dời kinh đô Hoa

Lư về Đại La (Hà Nội)và đổi tên là ThăngLong

1 Sự thành lập nhà Lý:

-Sau khi Lê Hoàn mất 1005.Lê Long Đĩnh lên ngôi Vua,cuối năm 1009 Lê LongĐĩnh qua đời Triều thầnchán ghét nhà Tiền Lê, vìvậy các tăng sư và đại thầntôn Lý Công Uẩn lên ngôiVua Nhà Lý thành lập

-Năm 1000 Lý Công Uẩndời đô về Đại La, lấy tên là

GV treo bản đồ Việt Nam và

chỉ vùng đất Hoa Lư và Thăng

Long trên bản đồ

-Tại sao Lý Công Uẩn quyết

định dời đô về Đại La và đổi

tên là Thăng Long?

-Việc dời đô về Thăng Long

của Vua Lý nói lên ước nguyện

gì của ông cha ta

-Giảng: Năm 1054 nhà Lý đổi

tên nước là Đại Việt xây dựng

và củng cố từ trung ương đến

địa phương

-Gọi HS đọc SGK

-Theo khung sơ đồ tổ chức hành

chính của nhà Lý và hướng dẫn

HS điền vào sơ đồ bằng cách

đặt câu hỏi:

-Ai là người đúng đầu nhà

nước?

-Quyền hành của Vua ntn?

Có ai giúp Vua lo việc nước ?

-Bộ máy cai quản ở địa phương

được tổ chức ntn?

-GV giảng:

(Đứng đầu nhà nước là Vua)

Ban đầu theo lệ cũ Vua trực

HS quan sát trên bảnđồ

-Địa thế thuận lợi và tụhợp của 4 phương

-Muốn xây dựng đấtnước giàu mạnh vàkhẳng định ý chí tựcường của dân tộc

-Đọc

-Vua

-Trực tiếp nắm mọiquyền

-Các quan đại thần

-HS trả lời theo SGK

Vua, Q.Đại thời

tiếp nắm mọi quyền hành: sắp

xếp và cắt đặt các quan lại, ban

hành các đạo luật xét xử các vụ

kiện lớn, chỉ huy quân đội, tiếp

các sứ thần ngoại quốc Về sau

Vua giao bớt việc cho các đại

thần, chỉ giữu quyền quyết định

chung Vua ở ngôi theo chế độ

cha truyền con nối

Đứng đầu các lô, phủ, huyện là

con cháu nhà Lý, các công thần,

đồng thời đặt lệ “ai là con cháu

quan lại mới được làm quan”

Ơû thời Lý khi một hoàng tử

được chọn nối ngôi Vua lý bắt

người đó ra ngoài thành dò tìm

hiểu cuộc sống nhân dân

Ơû dưới điện Long Trì Vua Lý

khi treo chuông lớn cho phép

dân ai có gì oan ức thì đánh

chuông xin Vua xét xử Nhà Lý

làm như vậy là vì chính quyền

mà nhà Lý xây dựng là chính

quyền quân chủ, nhưng khoảng

cách giữa chính quyền với nhân

dân chưa phải là xa lắm Nhà lý

quan tâm đến đời sống nhân

dân và luôn coi dân là gốc rễ

lâu bền của chính quyền

Hoạt động 2: Luật pháp về

quân đội nhà Lý ntn?

-Thời Ngô-Đinh –Tiền -Lê

nước ta đã có hệ thống pháp

luật chưa?

-Như vậy sang thời nhà Lý nước

ta đã có luật pháp chưa? Như

vậy bộ luật ntn?

-Cho HS đọc SGK đoạn từ theo

sử cũ → nghiêm khắc

-Bộ hình thư bảo vệ ai? Cái gì?

-GV phân tích: Lính bảo vệ

cung và sau này cả hoạn quan

không tự tiện vào cung cấm,

nếu ai vào sẽ bị tội chết Người

canh giữ không cẩn thận để

người khác vào sẽ bị tội chết

Cấm dân không được bán con

-Thời Ngô-Đinh –Tiền–Lê chưa có hệ thóngpháp luật

-Năm 1042 nhà Lý banhành bộ luật hình thư,bộ luật thành văn đầutiên cuả nước ta

-HS đọc

-Bảo vệ Vua, triềuđình, bảo vệ trật tự XHvà sản xuất nôngnghiệp

2.Luật pháp và quân đội: a) Luật pháp:

-Năm 1042 nhà Lý ban hànhbộ hình thư

-Luật pháp thời Lý qui địnhchặt chẽ việc bảo vệ nhàVua, cung điện bảo vệ củacông và tài sản của nhândân, bảo vệ sức kéo củanông nghiệp, xử phạtnghiêm khắc những kẻ tộiphạm

-GV cho HS rõ : Quân đội thời

Lý bao gồm các binh chuẩn:

Bộ, thuỷ, kị và đương binh; vũ

khí có giáo mác, dao kiếm,

cung nô, máy bắn đá

-Nhà Lý thực hiện chính sách

để gì để củng cố quân đội và

phát triển sản xuất?

-Em có nhận xét gì về tổ chức

quân đội của nhà Lý?

-GV dùng bản đồ Đại Việt thời

Lý Trần trình bày:

(Vùng biên giới phía Bắc và

trong nước ta lúc đó là các bộ

phận Lạng Châu, Tuyên Hoá,

Quy Hoá, đà Giang Đây là nơi

cư trú của các dân tộc ít người

Trong hàng ngàn năm dựng

nước và giữ nước, các dân tộc ít

người đã sát cánh cùng người

kinh để vừa xây dựng đất nước,

vừa tích cực chống lại các cuộc

xâm lược của PK phương bắc

Họ coi Đại Việt là tổ quốc của

mình)

Vì vậy ngay từ khi lên ngôi Lý

Công Uẩn và các đời Vua sau

đã thi hành chủ trương gì để

bảo vệ khối dân tộc?

-Về đối ngoại thì nhà Lý đã coa

những chủ trương gì?

-GV cho HS nắm được: nhà

Tống nước láng giềng nằm giáp

nước ta lànước hùng mạnh hơn

ta và đã từng đi hệ thống trị

nước ta hàng ngàn năm Do đó

mối quan hệ giữa nước ta và

Trung Quốc là mối quan hệ có

ý nghĩa sống còn Vì thế từ khi

mới giành được độc lập Ngô

Quyền (sau đó Đinh – Tiền Lê)

đã hết sức giữ gìn mối bang

giao, hoà hiếu với Trung Quốc

Nhà Lý tiếp thu truyền thống

đó và cũng tiến hành những

công việc nhằm giữ mối quan

hệ hoà hiếu lau dài Nhưng để

duy trì mối giao bang với các

-Nhà Lý thực hiệnchính sách ngụ binh ưnông

-Tổ chức chặt che,õ quycũ

-Gả công chuá, banchức tước cho các tùtrưởng dân tộc

-Kiên quyết trấn ápnhững người có ý địnhtách khỏi Đại Việt

-Đặt quan hệ bìnhthường với nhà Tống,Chămpa và Chân Lạp

Nhưng khi nhà Tống,Châmp và Chân Lạplấn đất, nhà Lý sai sứsang kiên quyết đòi lại,thậm chí sai quân đánhtrả để đòi lại

-Gả công chúa, ban chứctước cho các tù trưởng miềnnúi

-Về đối ngoại: Đặt quan hệ

bình thường với nhà Tống,Chămpa

nước láng giềng, nhà Lý thực

hiện một nguyên tắc không thể

nhân nhượng đó là chủ quyền

và toàn ven lãnh thổ Nếu

nguyên tắc này bị vi phạm nhà

Lý sai sứ sang kiên quyết đòi

lại, thậm chí cử quân đánh trả

Cuộc kháng chiến chống Tống

sẽ học bài sau

-Em có suy nghĩ gì về chủ

trương của nhà Lý đối với các

tù trưởng dân tộc miền núi và

các nước láng giềng?

-Các chủ trương, chínhsách của nhà Lý vừamềm dẻo, vừa kiênquyết

IV.CỦNG CỐ VÀ HƯỚNG DẪN VỀ NHÀ: (6’)

1 Củng cố:(4 ’ )

- Nhà Lý được thành lập ntn?

- Nhà Lý đã tổ chức chính quyền, trung ương và địa phương ra sao?

Nhà Lý đã làm gì để củng cố quốc gia thống nhất?

Bài tập: Viết chữ Đ (đúng) hoặc S (sai) vào các dưới đây:

Năm 1005 Lê Hoàn mất

Lý Công Uẩn được các tăng sư và các đại thần tôn lên làm Vua

Năm 1000 Lý Công Uẩn dời đô từ Hoa Lư về Đại La và đổi tên là Thăng Long

Thăng Long có vị trí và gia thế thuận lợi cho việc đóng đô

Năm 1042 nhà Lý đổi tên nước là Đại Việt

2 Dặn dò:

Học bài trả lời các câu hỏi SGK

- Xem tiếp bài 11

- Làm toàn bộ bài tập 10 SBT

V RÚT KINH NGHIỆM:

Ngày soạn : Bài 11

Tuần CUỘC KHÁNG CHIẾN CHỐNG QUÂN XÂM LƯỢC TỐNG

Tiết : 15 I GIAI ĐOẠN THỨ NHẤT

I MỤC TIÊU BÀI HỌC:

- Giáo dục cho HS lòng tự hào dân tộc và lòng biết ơn người anh hùng dân tộc Lý

Thường Kiệt có công lớn với đất nước

- Bồi dưỡng, lòng dũng cảm, nhân ái và tình đoàn kết dân tộc (thể hiện trong cuộc Tống vào đất Tống)

3 Kỉ năng:

- Sử dụng lược đồ để tường thuật cuộc tiến vào đất Tống do Lý Thường Kiệt chỉ huy

- Phân tích, nhận xét, đánh giá, các sự kiện nhân vật lịch sử

II CHUẨN BỊ ĐỒ DÙNG DẠY HỌC:

1 Giáo viên:

Bản đồ Đại Việt thời Lý Trần

2 Học sinh:

Đọc bài và chuẩn bị bài trước

III CÁC HOẠT ĐỘNG DẠY VÀ HỌC:

1 Ổn định:

2.Kiểm tra bài cũ: (5’).

- Vẽ sơ đồ tổ chức chính quyền trung ương và địa phương

- Nhà Lý được thành lập ntn?

a Gới thiệu bài

Năm 981 mối quan hệ giữa hai nước được củng cố, nhưng từ TK XI quan hệ ngoại giao giữa hainước đã bị cắt đứt bởi nhà Tống có những hành động khiêu khích xâm lược Đại Việt

b Dạy và học bài mới

Vua quan đại thần

TL Hoạt động của GV Hoạt động của HS Nội dung 15’ Hoạt động 1: Nhà Tống âm

mưu xâm lược nước ta ntn?

-Để chiếm được Đại Việt nhà

Tống đã làm gì?

-Chúng xúi dục Vua Chămpa

đánh lên từ phía nam nhằm mục

đích gì? Cho HS thảo luận

nhóm?

-Đứng trước âm mưu xâm lược

của nhà Tống, nhà Lý đã đối

phó bằng cách nào?

-Cho HS đọc đoạn in nghiêng

-Hãy tóm tắt một vài nét về Lý

Thường Kiệt

-Giảng: Lý Thường Kiệt cùng

quân sĩ ngày đêm luyện tập mở

thêm binh lính quyết làm thất

-HS đọc phần 1

-Nhà Tống gặp phảinhững khó khăn chồngchất:

+Ngân khó cạn kiệt, tàichính nguy ngập

+Nội bộ mâu thuẫn

+Nhân dân đói khổ, nôỉdậy đấu tranh khắp nơi

+Phía Bắc bị 2 nướcLiêu Hạ quấy nhiễu

-Giaỉ quyết tình trạngkhủng hoảng trongnước

-Xúi dục Vua Chămpađánh lên từ phía Nam

Còn ở biên giới phíabắc Đại Việt nhà Tốngngăn cản việc đi lạibuôn bán của nhân dânhai nước, dụ dỗ ácc tùtrưởng dân tộc ít người

-Các nhóm thảo luậnvà đại diện trả lời

-Làm suy yếu lực lượngcủa nhà Lý

-Cử thái uý Lý ThườngKiệt làm tổng chỉ huy,tổ chức cuộc khángchiến

-HS đọc

-Lý Thường Kiệt sinhnăm 1019 tại phườngThái Hoà-Thăng Long,là người có chí hướng,ham đọc binh thư,luyện võ nghệ, có cốtcách tài năng phithường

+23 tuổi được làmquan

+Vua Lý Nhân Tôngphong làm thái uý vànhận làm con nuôi

-HS nghe và theo dõi

1.Nhà Tống âm mưu xâm lươc nước ta.

-Nhà Tống âm mưu xâm

lược Đại Việt để giải quyếttình hình khó khăn trongnước

-Nhà Lý chủ động đối phóvới nhà Tống, cử Lý ThườngKiệt làm tổng chỉ huy, tổchức kháng chiến

bại âm mưu xâm lược của nhà

Tống Lý Thường Kiệt mời Lý

Đạo Thành một đại thần có uy

tín về làm thái sư bàn việc

nước Từ đây các nơi trong nước

dấy lên không khí chuẩn bị

kháng chiến, quân đội được

lệnh tăng cường luyện tập ngày

đêm, sẵn sàng chiến đấu, các tù

trưởng dân tộc miền núi được

lệnh mở thêm binh, đánh trả

các cuộc quấy phá lãnh thổ

vùng biên giới của nhà Tống

Còn đối với Chămpa Vua Lý

Thánh Tông và Lý Thường Kiệt

chỉ huy 5 vạn quân đánh

Chămpa, Vua Chămpa bị bắt

làm tù binh buộc Chămpa phải

cắt 3 châu thuộc vùng đất

Quảng Bình, Quảng Trị để

chuộc Vua về

-Trước tình hình quân Tống

nhưu vậy Lý Thường Kiệt thực

hiện chủ trương đánh giặc ntn?

Hoạt động 2:

Nhà Lý chủ động tiến công để

phòng vệ ntn?

-Cho HS đọc SGK: Đoạn trước

tình hình nhà Tống – Đại Việt

-Câu nói của Lý Thường Kiệt

“ngồi yên đợi giặc….” Chặn thế

mạnh của giặc thể hiện điều gì?

Cho HS thảo luận nhóm

-GV nhấn mạnh đây là cuộc tấn

công để tự vệ chứ không phải

xâm lược

-Giảng:

Tháng 10-1075, mười vạn quân

ta chia làm 2 đạo tấn công vào

đất Tống

+Quân bộ do các tù trưởng là

Tông Đản, Thân Cảnh Phúc chỉ

huy vượt biên giới đánh Long

Châu

+Quâm thuỷ do Lý Thường Kiệt

chỉ huy theo đường ven biển

vùng Quảng Ninh đổ bộ và

Châu Châm và Châu Liêm, Lý

Thường Kiệt sau khi phá huỷ

các kho tàng của giặc tiến về

-Tiến công trước để tự vệ

-HS đọc

-HS thảo luận: Chủtrương táo bạo nhằmgiành thế chủ động tiêuhao sinh lực địch ngaytừ lúc chúng chưa tiếnhành xâm lược

-HS quan sát bản đồ

2.Nhà Lý chủ động tấn côngđể phòng vệ:

bao vây Thành Long Châu.

Để cô lập tranh thủ sự ủng hộ

của nhân dân Trung Quốc trên

đường đi Lý Thường Kiệt đã

cho yết bảng nói rõ mục đích

cuộc tiến quân tự vệ của mình

-Mục đích việc làm đó là gì?

-Cuộc tập kích này đã đem lại

kết quả ntn?

-Cho HS thảo luận: Tại sao nói

đây là cuộc tấn công để tự vệ

mà không nói là cuộc tấn công

-Sau 42 ngày chiến đấuquân nàh Lý đã hạđược thành ung châu,trống lò gián nhà Tốngphải tử tử

-HS thảo luận nhóm

+Ta chỉ tấn công vàocác căn cứ quân sự,kho lương thảo lànhững nơi nhà Tống chicho cuộc tấn công xâmlược nước ta

+Trên đường đi ta treobảng nói rõ mục đíchcuộc tấn công

+Sau khi hoàn thànhmục đích của mìnhquân ta nhanh chóngrút về nước

-Làm thay đổi kếhoạch xâm lược nước tacủa nhà Tống

-Làm châm lại cuộc tấncông xâm lược nước tacủa nhà Tống

-Ta có thời gian chuẩn

bị tốt hơn cho cuộckháng chiến nước ta

c) Kết quả:

Sau 42 ngày đêm quân ta đãlàm chủ thành Long Châutướng giặc phải tự tử

d) Ý nghĩa:

Làm thay đổi kế hoạch vàlàm châm lại cuộc tấn côngxâm lược của nhà Tống vàoNước ta

-Ta có thời gian chuẩn bị tốthơn cho cuộc kháng chiến

IV.CỦNG CỐ, DẶN DÒ: (5’)

1 Củng cố:

- Nhà Lý đã dùng cách nào để đối phó với âm mưu xâm lược của nhà Tống?

- Kết quả và ý nghĩa của việc chủ động tiến công của nhà Lý?

Bài tập: Hãy đánh dấu nhân vào ô trống đầu câu mà em cho là đúng.

a) Vì sao nhà Tống có âm mưu xâm lược nước ta?

- Nhà Tống muốn tiếp tục mưu đồ bành trướng

- Nhà Tống muốn dùng chiến tranh để giải quyết khó khăn về tài chính

- Muốn dùng chiến công để: Trấn áp phe đối lập trong triều, doạ nạt hai nước biên cươnglà Liêu và Hạ, và trấn áp các cuộc còn lại của nhân dân trong cả nước

- Các câu đều đúng

b) Nhà Lý đã đối phó ntn?

- Cử thái uý Lý Thường Kiệt chỉ huy cuộc kháng chiến

- Tăng cường lực lượng quốc phòng

- Bãi chức các tù trưởng

- Liên kết với Chămpa

2 Dặn dò:

- Học bài , xem tiếp phần II

- Làm toàn bộ bài tập SGK

V RÚT KINH NGHIỆM:

Tuần CUỘC KHÁNG CHIẾN CHỐNG QUÂN XÂM LƯỢC TỐNG

(1075-1077)

Tiết : 16 I GIAI ĐOẠN THỨ HAI (1076-1077)

I MỤC TIÊU BÀI HỌC:

1 Kiến thức:

- Nắm được diễn biến sơ lược cuộc kháng chiến chống Tống ở giai đoạn II và thắng lợi

to lớn của quân dân Đại Việt

2 Tư tưởng:

- Giáo dục lòng tự hào về tinh thần bất khuất chống ngoại xâm của dân tộc ta thời Lý

3 Kỉ năng:

- Sử dụng lược đồ để thuật lại cuộc kháng chiến trên sông Như Nguyệt

II CHUẨN BỊ ĐỒ DÙNG DẠY HỌC:

2 Giáo viên:

- Lược đồ trận chiến tại phòng tuyến Như Nguyệt

- Tư liệu về Lý Thường Kiệt

2 Học sinh:

Đọc bài và chuẩn bị bài trước

III CÁC HOẠT ĐỘNG DẠY VÀ HỌC:

1 Ổn định:

2.Kiểm tra bài cũ: (5’).

- Trình bày diễn biến, kết quả và ý nghĩa của cuộc tấn công để tự vệ?

(10-1075 Lý Thường Kiệt và Tông Đản chi huy 10 vạn quân theo 2 đường thuỷ bộ tiếnvào đất Tống)

Trên đường đi Lý Thường Kiệt cho yết bảng nói rõ mục đích của cuộc tiến quân để tựvệ

Kết quả sau 42 ngày quân ta đã triệt hạđựoc thành ung châu, tướng giặc phải tự tử

a.Giới thiệu bài.

b.Giảng bài mới.

-Gọi HS đọc bài phần 1

-Sau khi rút quân khỏi ung

châu, Lý Thường Kiệt đã làm

gì?

-Giảng: Dù kiến địch kéo vào

nước ta theo 2 hướng Lý

Thường Kiệt đã bố trí (dùng

lược đồ chỉ)

-Một đạo quân chặn giặc ở

vùng biển Quảng Ninh không

cho thuỷ quân địch vượt qua do

tướng Lý Kế Nguyên chỉ huy

+Đường bộ được bố trí dọc

1.Kháng chiến bùng nổ:

-Lý Thường Kiệt hạ lệnhcho các địa phương ráo riếtchuẩn bị bố phòng

chứa tuyến sông cầu qua đoạn

Như Nguyệt và xây dựng nên

tuyến Như Nguyệt không cho

giặc vào do Lý Thường Kiệt

chỉ huy

-Ngoài ra các tù trưởng dân tộc

ít người ở gần biên giới đã cho

quân mai phục những vị trí

chiến lược quan trọng

-Tại sao Lý Thường Kiệt cho

sông cầu làm phòng tuyến

chống quân Tống

Cho HS thảo luận

-Nhà Tống xâm lược Đại Việt

nhằm mục đích gì?

-Để chiếm được Đại Việt nhà

Tống đã làm gì?

-Chúng xúi dục Vua Chămpa

đánh lên từ phía nam nhằm

mục đích gì? Cho HS thảo luận

nhóm?

-Phòng tuyến sông cầu được

xây dựng ntn?

-Đối với quân Tống sau thất

bại ở ung châu nhà Tống đã

làm gì?

-Giảng:

Cuối 1070 quân Tống gồm 10

vạn bộ binh tinh nhuệ, toan

ngựa chiến, 20 van quân dân

phu do Quách Quỳ, Triệu Tiết

chỉ huy tiến vào nước ta Đạo

quân khác do Hoà Mâu dẫn

đầu vào đường biển tiếp ứng

Tháng 1-1077 quân Tống vượt

cửa ải Nam Quan qua Lạng

Sơn tiến vào nước ta Quân đội

nhà Lý đã đánh những trận

đánh nhỏ nhằm cản bước tiến

của chúng, khi đến bờ bắc

sông Như Nguyệt quan Tống

lúng túng vì trước mặt là sông

và bên kia là một chiến lùng

kiên cố

-HS thảo luận nhómvà trả lời: Vì đay là vịtrí chặn ngan cáchướng tấn công củađịch từ Quảng Tây(Trung Quốc) đénThăng Long

-Được ví như chiếnhào tự nhiên khó vượtqua

-Được lắp bằng đấtcao vững chắc nhiềugiậu tre dày đặc

-Tiến hành cuộc xâmlược Đại Việt

-Nghe

-Chọn phòng tuyến sôngcầu là nơi đối phó với quânTống

* Diễn biến:

-Cuối năm 1075 quân Tốnggồm 20 vạn bộ binh tinhnhuệ, 1 vạn ngựa chiến, 20vạn dân phu do Quách Quỳ,Triệu Tiết chỉ huy kéo vàonước ta 1 đạo quân khác doHoà Mâu dẫn đầu và tiếpứng

-Năm 1077 nhà Lý đã đánhnhiều trận nhỏ cản bướctiến của quân giặc

-Lý Kế Nguyên mai phụcđánh 10 trận liên tiếp, ngăn

’

Bị phòng tuyến Như Nguyệt

chặn lại, Quách Quỳ phải đóng

quân bên bờ bắc sông Như

Nguyệt chờ thuỷ quân đến

Nhưng thuỷ quân của chúng bị

Lý Kế nguyên chặn đánh liên

tiếp 10 trận tại vùng ven biển

nên không thể tiến sâu hỗ trợ

cho đồng bọn

Hoạt động 2: Cuộc chiến đấu

trên phòng tuyến Như Nguyệt

diễn ra ntn?

-Dùng lược đồ miêu tả trận

đánh

-Quân Tống chờ mãi không

thấy thuỷ quân đến lam vào

tình thế chờ đợi, lương thực

cạn dần, thời tiết lại nóng bức

nên bệnh tật lan truyền

Trong thời gian này Lý

Thường Kiệt đã sáng tác bài

thơ thần: “Nam quốc…” để

khích lệ tinh thần chiến đấu

của quân ta, đồng thời làm

khiếp đảm tinh thần Quân

Tống , đêm đêm Lý Thường

Kiệt cho người vào đồn Trương

Hồng Trương Hát (2 vị tướng

của Triệu Quang Phúc bên bờ

sông Như Nguyệt ngâm vang

bài thơ đó

-Trước tình thế tuyệt vọng

Quách Quỳ kêu mang 2 lần

cho quân bắc cầu pháo đóng

bè lớn ào ạt tiến qua sông

Nhưng hai lần đều bị quân ta

đánh bật trở lại

Quách Quỳ rơi vào thế tuyệt

vọng hoàn toàn, tiến thoại

lưỡng nan không dám vượt

sông nữa và hạ lệnh cho các

tướng sĩ “ai bắn, đánh sẽ bị

chém”

-Vào đêm cuối xuân 1077 Lý

Thường Kiệt mở cuộc tấn công

lớn vào trận tuyến của địch,

đang đêm Lý Thường Kiệt cho

quân lặng lẽ vượt sông Như

Nguyệt bất ngờ tấn công mạnh

mẽ vào các doanh trại của

2.Cuộc chiến đầu tiên phòng tuyến Như Nguyệt:

a) Diễn biến:

Quách Quỳ cho quân vượtsông đánh vào phòng tuyếncủa ta nhưng bị quân taphản công quyết liệt

-Một đêm cuối xuân 1077Lý Thường Kiệt cho quânvượt sông đánh bất ngờ vàocác doanh trại giặc

Quân Tống thua to bị tiêu diệt

đến quá nửa

Nhận thấy đã đến lúc kết thúc

chiến tranh Lý Thường Kiệt

chủ động cho người sang gặp

Quách Quỳ thương lượng,

giảng hoà Đang lúc quân bế

tắc Quách Quỳ chấp nhận

ngay và vội vã rút quân về

nước

-Vì sao đang ở thế thắng mà

Lý Thường Kiệt lại cử người

đến thương lượng giảng hoà

-Cho HS thảo luận nhóm

-Nêu cách đánh độc đáo của

Lý Thường Kiệt trong cuộc

kháng chiến chống Tống làn

thứ hai?

-Trận tuyến trên phòng tuyến

Như Nguyệt thắng lợi là do

đâu? (HS thảo luận nhóm)

-Chiến thắng ở phòng tuyến

Như Nguyệt có ý nghĩa gì?

-Vì để đảm bảo mối quan hệ giao bang, hoà hiếu của hai nước láng giềng

-Để không làm tổnthương danh dự củanước lớn, đảm bảo nềnhoà bình lâu dài

-Không tiêu diệt toànbộ quân thù khi chúngđang ở thế cùng lựckiệt

→ Tính cách nhân đạocủa ta

-Các nhóm thảo luậnvà trả lời:

+Cách tấn công

+Cách phòng thủ

+Cách kết thúc chiếntranh

-Tinh thần đoàn kết vàchiến đấu anh dũngcủa nhân dân ta

-Sự chỉ huy tài tìnhcủa Lý Thường Kiệt -Là trận đánh tuyệtvời trong lịch sử chốnggiặc ngoại xâm củadân tộc

-Nền độc lập tự chủcủa Đại Việt đượccủng cố

-Buộc nhà Tống phảitừ bỏ mộng xâm lượcĐại Việt

c) Kết quả:

-Quân giặc “mười phầnchết đến năm sáu phần”.-Quách Quỳ chấp nhậngiảng hoà và rút quân vềnước

* Tóm lại: Cuộc kháng chiến chống Tống của nhân dân thơì Lý đã kết thúc thắng lợi Nhà

Tống buộc phải từ bỏ hoàn toàn mộng thôn tính Đại Việt, mặc dù sau chiến tranh nhà Tốngtồn tại mấy tră năm nữa nhưng không nghĩ đến việc xâm lược trở lại nước ta

IV.CỦNG CỐ, DẶN DÒ: (5’)

1 Củng cố:

- Tại sao Lý Thường Kiệt chọn sông Như Nguyệt để lập phòng tuyến

- Trình bày diễn biến trận chiến Như Nguyệt bằng bản đồ

Bài

Bài tập: Hãy đánh dấu (X) vào ô trống đầu câu mà em chọn lí do Lý Thường Kiệt chủ

trương giảng hoà khi quân Tống đang thua to:

- Không tiêu diệt toàn bộ quân thù khi chúng đang ở thế cùng lực kiệt

- Không làm tổn thương danh dự của nước láng giềng

- Không kích động sự hắn thù dân tộc để đảm bảo hoà bình lâu dài cho đất nước

- Quân dân Đại Việt đã mệt mỏi không muốn đánh nhau nữa

- Lương thự, vũ khí của ta đã cạn kiệt

- Trả lời nhanh, gọn các câu hỏi sau:

+ Lý Thường Kiệt sáng tác bài thơ thần:”Nam quốc sơn hà” để:

+ Quân ta chiến thắng nhưng Lý Thường Kiệt vẫn chủ động giảng hoà với giặc vì:

2 Dặn dò:

- Giờ tới ôn tập

Học bài, trả lời các câu hỏi sau

V RÚT KINH NGHIỆM:

Ngày soạn :

Tuần

I MỤC TIÊU BÀI HỌC:

- Bồi dưỡng kỉ năng sử dụng bản đồ

II CHUẨN BỊ ĐỒ DÙNG DẠY HỌC:

1 Giáo viên:

- Các loại bản đồ

- Hệ thống câu hỏi, bài tập

2 Học sinh:

Xem trước các bìa đã học

III CÁC HOẠT ĐỘNG DẠY VÀ HỌC:

1 Ổn định:

2.Kiểm tra bài cũ: (5’).

- Trình bày cuộc kháng chiến chống quân xâm lược Tống trên phòng tuyến sông NhưNguyệt ?

(Quách Quỳ cho quân vượt sông đánh vào phòng tuyến của ta nhưng bị quân ta phản côngquyết liệt.)

- Một đêm cuối xuân 1077 Lý Thường Kiệt cho quân vượt sông bất ngờ đánh vào cácdoanh trại giặc

Kết quả:

- Quân Tống chết hơn quá nửa và chấp nhận giảng hoà rút quân về nước

Ý nghĩa:

- Là trận đánh tuyệt vời trong lịch sử chống ngoại xâm của dân tộc

- Nền độc lập tự chủ của Đại Việt được củng cố

- Nhà Tống từ bỏ mộng xâm lược Đại Việt

3.Bài mới:

* Giới thiệu bài:

15’ Hoạt động 1: Nước ta buổi đầu

độc lập

-Em hãy cho biết những biểu

hiện về ý thức tự chủ của Ngô

Quyền trong việc xây dựng đất

nước

-Ngô Quyền lên ngôi Vua bỏ chứctiết độ sứ, lập triều đình mới ở trungương, đóng đô ở Cổ Loa, Vua đứngđầu triều đình đặt các chức quanvăn, võ, quy định các lễ nghi trongtriều và màu sắc trang phục củaquan lại các cấp, cử những người cócông coi giữ những nơi quan trọng

-Sau khi Ngô Quyền mất do mâuthuẫn nội bộ nên xảy ra loạn “12 xứ

Bài 8: Nước ta buổi đàu độc lập:

Hỏi: Tại sao lại xảy ra loạn 12

sứ quân?

quân”

-Ngô Quyền đặt nền móng xâydựng chính quyền độc lập Đinh BộLĩnh chấm dứt loạn 12 sứ quânthống nhất đất nước

10’

5’

-Hãy trình bày công lao của

Ngô Quyền và Đinh Bộ Lĩnh ở

nước ta trong buổi đàu độc lập?

Hoạt động 2: Nước Đại Cồ

Việt thời Đinh – Tiền Lê

-Nhà Đinh đã làm gì để xây

dựng đất nước?

-Vẽ sơ đồ bộ máy nhà nước thời

Đinh – Tiền Lê

-Trình bày diẽn biến cuộc

kháng chiến chống Tống do Lê

Hoàn lãnh đạo?

-Nguyên nhân nào làm cho nền

kinh tế thời Đinh – Tiền Lê Có

bước phát triển

-Đời sống xã hội và văn hoá

Đại Cồ Việt có gì thay đổi?

Đinh Bộ Lĩnh xưng là hoàng đế, đặttên nước là Đại Cồ Việt, đóng đô ởHoa Lư, phong vương cho các con,cử các tướng lính thần cần nắm giữcác chức vụ chủ chốt xây dựng cungđiện, đúc tiền, dùng hình phạtnghiêm khắc để trừng trị những kẻphạm tội

Trung ương

Địa phương

-HS dựa vào SGK để trình bày

-HS suy nghĩ trả lời:

+Đất nước được độc lập tự chủ

+Nhà nước có những biện phápkhuyến khích phát triển sản xuất, ít

bị thiên tai

-Hình thành bộ máy thống trị gồmVua, quan, một số nhà sư và nhữngngười bị trị: Nông dân, tiểu thủcông, thương nghiệp, một số ít địachủ, nô tì

-Đạo phật được truyền bá rộng rãi,chùa chiền được xây dựng khắp nơi,các loại hình văn hoá dân gian: như

ca hát, nhảy múa, đua thuyền, đánh

đu, đấu võ, đấu vật phát triển

Bài 9: Nước Đại Việt thời Đinh – Tiền Lê

-Địch:Đầu năm

981 quân Tống

do Hầu NhânBản chỉ huytheo 2 đuờngthuỷ và bộ tiếnvào nước ta.+Bộ: Lạng Sơn.+Thuỷ: SôngBạch Đằng.-Ta: Do LêHoàn trực tiếpchỉ huy

+ Chặn đánhquân thuỷ ởsông BạchĐằng

+Diệt cánhquân bộ ở phíaBắc thắng lợi

Vua Đại sư – thái sư

Lô Phủ Châu

10’

Hoạt động 3: Nhà Lý đẩy

mạnh công cuộc xây dựng đất

nước

-Nhà Lý được thành lập ntn?

-Vẽ sơ đồ tổ chức chính quyền

trung ương và địa phương?

Hoạt động 3: Cuộc kháng

chiến chống quân xâm lược

(1075-1077)

-Trình bày âm mưu xâm lược

của nhà Tống đối với Đại Việt

-Vua tôi nà Lý đã làm gì trước

âm mưu xâm lược của nhà

Tống?

-Trình bày cuộc chiến đấu trên

phòng tuyến Như Nguyệt

-Vì sao quân ta chống Tống

thắng lợi

Hoạt động 5: Bài tập

1)Đề cập đến nguyên nhân

Đinh Bộ lĩnh dẹp loạn 12 sứ

quân, câu nào dưới đây là

không chính xác

a.Được nhân dân hưởng ứng và

giúp đỡ

b.Tranh thủ được sự đồng tình

-1009 Lê Long Đĩnh mất các tăng sưvà đại thần tôn Lý Công Uẩn lênngôi Vua nhà Lý được thành lập

-Cử Lý Thường Kiệt chỉ huy , tổchức cuộc kháng chiến, quân độiđược luyện tập ngày đêm, các dântộc miền núi đựơc lệnh mở thêmquân, đánh trả các cuộc quấy phálãnh thổ của nhà Tống

-Tinh thần chiên đấu dũng cảm củaquan quân nhà Lý

-HS trình bày

Câu b, c (không cx)

Bài 10: Nhà Lý

đẩy mạnh côngcuộc xây dựngđất nước

-Cuộc khángchiến chốngquân xâm lượcTống (1075-1077)

Bài tập:

1)Đề cập đếnnguyên nhânĐinh Bộ Lĩnhdẹp loạn được

12 sứ quân.Câu nào dướiđây là không

Vua đại thần Q.Văn Q.Võ

Lộ, phủ Huyện

của nhà Tống.

c.Đinh Bộ Lĩnh là một sứ quân

có tài

d.Liên kết được với sứ quân

Trần Lãm và Chiêu du được sứ

quân Phạm Bạch Hổ

2)Hãy khoan tròn vào chữ cái

đầu em chọn về sự quan tâm

của nhà nước thời Đinh – Tiền

Lê đối với nông nghiệp?

a.Vua Lê hàng năm đến khu

ruộng tịch điền làm lễ, tự mình

cày mấy đường

b.Khuyến khích nhân dan khai

hoang

c.Đào vét kênh ngòi ở nhiều

nơi

d.Cả 3 yếu tố trên

3)Hoàn cảnh ra đời của nhà Lý

a.Lê Hoàn mất các con tranh

giành ngôi Vua

b.Lê Long Đĩnh lên ngôi Vua

nhưng tham lam, tàn bạo

c.Triều thần chán ghét nhà Tiền

Lê

d.Nhân Dân đòi phải thay triều

đại khác

e.Các đại thần tôn Lý Công

Uẩn lên ngôi Vua

-HS thảo luận và đại diện trả lời

-HS thảo luận và đại diện trả lời

chính xác.a.Được nhândân hưởng ứngvà giúp đỡ.b.Tranh thủđược sự đồngtình của nhàTống

c.Đinh Bộ Lĩnhlà một sứ quâncó tài

d.Liên kết đượcvới sứ quânTrần Lãm vàChiêu du đượcsứ quân PhạmBạch Hổ.2)Hãy khoantròn chữ cáiđầu tiên àm emcho là đúng vềsự quan tâmcủa nhà Lê đốivới nôngnghiệp

a.Vua Lê hàngnăm đên khuruộng tịch điềnlàm lễ, tự mìnhcày cấy mấyđường

b.Khuyến khíchkhai hoang.c.Đào vét kênhngòi

d.Cả 3 yếu tốtrên

3)Hoàn cảnh rađời của nhà Lý.a.Lê Hoàn mấtcác con tranhgiành ngôi Vua.b.Lê Long Đĩnhlên ngôi nhưngtham lam tànbạo

c.Triều thầnchán ghét nhàTiền Lê

d.Nhân dân đòiphải thay triều

đại khác.

e.Các đại thầntôn Lý CôngUẩn lên làmngôi Vua

IV.CỦNG CỐ, DẶN DÒ: (5’)

1 Củng cố:

- Giáo viên tóm tắt lại toàn bộ bài

2 Dặn dò:

- Chuẩn bị giấy, ôn lại toàn bộ bài tập ôn tập, giuờ tới kiểm tra 1 tiết

V RÚT KINH NGHIỆM:

- Thông qua tiết kiểm tra nhằm đánh giá kết quả nhận thức của HS trong chương I và chương

II Phần lịch sử Việt Nam từ thế kỉ X-XI

1.Giáo viên: Ra đề kiểm tra.

2.Học sinh: Học bài.

III CÁC HOẠT ĐỘNG DẠY VÀ HỌC:

1 ổn định:

2 Kiểm tra bài cũ: Phát đề

1 Đề kiểm tra A.Tự luận: (0,5đ)

1 Trình bày diễn biến cuộc kháng chiến chống Tống do Lê Hoàn chỉ huy(4đ)

2 Tại sao đang ở thế thắng, Lý Thường Kiệt lại chủ động giảng hoà (1,5 đ)

B.Bài tập: (4,5đ)

1 Đề cập đến nguyên nhân Đinh Bộ Lĩnh dẹp được loạn 12 sứ quân, câu nào dưới đây là không chính xác

a Nhân dân hưởng ứng và giúp đỡ

b Tranh thủ được sự đổng tình của nhà Tống

c Đinh Bộ Lĩnh là một sứ quân có tài

d Liên kết được với sứ quân Trần Lãm và chiêu dụ được sứ quân Phạm Bạch Hổ

2 Hãy phanh tròn chữ cái đầu câu em chọn về sự quan tâm của nhà nước thời Tiền Lê đối với nông nghiệp

b Vua Lê hàng năm đến khu ruộng tịch điền làm lễ, tự cãy mấy đường

c Khuyến khích nhân dân khai hoang

d Đào vét kêng ngòi ở nhiều nơi

e Cả 3 yếu tố trên

3 Hoàn cảnh ra đời của nhà Lý

a Lê Hoàn mất các con tranh giành ngôi Vua

b Lê Long Đỉnh lên ngôi, nhưng tham lam, tàn bạo

c Triều thần chán ghét nhà Tiền Lê

d Nhân dân đòi phải thay triều đại khác

e Các đại thần tôn Lý Công Uẩn lên ngôi Vua

4 Thời Tiền Lê đơn vị hành chính từ trung ương đến địa phương

a Châu – Phủ – Lộ

b Phủ – huyện – Châu

c Lộ – phủ – châu

d Châu – huyện

5 Quân dân Đại Việt chủ động tấn công quân Tống là để phòng ngự

a Chỉ tấn công các căn cứ quân sự

b Tiêu diệt xong thành Ung Châu, rút quân về ngay

c Sau khi đánh xong, lập đồn trại, đánh quân lâu dài

6 Chọn và điền các từ cho sẵn sau đây.

- Đợi giặc – đánh trước - thế mạnh – chiến thắng – sẵn sàng vào chỗ trống của những câu dưới đây cho đúng với câu nói của Lý Thường Kiệt

“Ngồi yên … , không bằng đem quân … để chặn … của giặc”

7 Sông núi nước Nam Vua Nam ở

Rành rành định phận ở sách trời

Cớ sao lũ giặc sang xâm phạm

Chúng bay sẽ bị đánh tơi bời

(bảng dịch bài thơ Nam Quốc Sơn Hà)Bài thơ trên nói lên điều gì?

3 Củng cố, dặn dò:

Thu bài kiểm tra

* Đáp án:

1 Cuộc cuộc kháng chiến chống Tống do Lê Hoàn chỉ huy (4đ)

Ý1: Đầu năm 981 quân Tống … theo sông Bạch Đằng (1đ)

2 Đang ở thế thắng Lý Thường Kiệt lại chủ động giảng hoà (1,5đ)

Yêu cầu nêu được 3 ý, mỗi ý 0,5 đ

3 Bài tậpBài 1: Câu b,c không chính xác (0,5 đ)

Bài 2: Câu d đúng (0,5đ)

Bài 3: a,b,c,d,e đúng (0,25đ)

Bài 4: câu c (0,5đ)

Bài 5: Câu a, b (1đ)

Bài 6: Nêu được 3 ý (0,75đ)

Bài 7: Yêu cầu nêu được 3 ý, mỗi ý 0,5 đ

* Kết quả:

IV RÚT KINH NGHIỆM:

Ngày soạn : Bài 12

Tuần : 10 ĐỜI SỐNG KINH TẾ VĂN HOÁ

Tiết : 19 I ĐỜI SỐNG KINH TẾ

I MỤC TIÊU BÀI HỌC:

Quan sát và phân tích các nét đặc sắc của một công trình nghệ thuật

II CHUẨN BỊ ĐỒ DÙNG DẠY HỌC:

2 Giáo viên:

- Các tranh ảnh mô tả các hoạt động kinh tế thời Lý

- Tư liệu về thành tựu kinh tế, văn hoá thời Lý

2 Học sinh:

Đọc bài và chuẩn bị bài trước

III CÁC HOẠT ĐỘNG DẠY VÀ HỌC:

1 Ổn định:

2 Kiểm tra bài cũ: (8’)

Nhận xét bài kiểm tra

4 Bài mới:

a.Giới thiệu bài:

Sau khi cuộc kháng chiến chống quân xâm lược Tống thắng lợi, đất nước ta bước vào thời kì ổn định lâu dài, tạo điều kiện phát triển kinh tế và văn hoá

b Tiến trình bài dạy :

15’ Hoạt động 1: Sự chuyển biến

của nền nông nghiệp thời Lý

ntn?

Hỏi: Tại sao nền nông nghiệp

được coi là nền tảng kinh tế xã

hội

-Ruộng đất trong cả nước thuộc

quyền sở hữu của ai?

Giảng: Thực tế ruộng đất đều

do nông dân canh tác Hàng

năm nhân dân các địa phương

theo tục lệ chia ruộng đất để

cày cấy và nộp thuế cho nhà

Vua Vua Lý lấy một số đất

công làm nơi thờ phụng, tế lễ

hoặc phân cấp cho con cháu,

những người có công, làm các

-HS trả lời: Vì nông nghiệp lànền kinh tế chủ yếu

-Của nhà Vua

I Sự chuyển biến của nền nông nghiệp

-Ruộng đất thuộcquyền sở hữu củanhà Vua, do nôngdân canh tác

đền chùa

-Như vậy ở thời Lý nguồn thu

nhập của nhà nước cũng như

của nhân dân chủ yếu dựa vào

đâu?

-Cho HS đọc phần chữ in

nghiêng

-Trong lễ Tịch điền nhà vua tự

cày mấy đường thể hiện điều

gì?

-Những biện pháp khuyến khích

phát triển nông nghiệp?

-GV khẳng định: Đó là những

chính sách tiến bộ có tác dụng

đối với sản xuất nhất là trong

buổi đầu dựng nước

-Kết quả của những biện pháp

trên?

-Tai sao lại có được sự phát

triển nói trên?

Giảng: Nông nghiệp phát triển

tạo điều kiện cho các ngành thủ

công nghiệp và thương nghiệp

phát triển

Hoạt động 2: Thủ công nghiệp

và thương nghiệp phát triển

-Những nghề thủ công cổ

truyền trong nhân dân là những

nghề nào?

-Cho HS đọc truyện nghiêng

trong SGK

-Nội dung trong đoạn in

nghiêng trên cho ta thấy nghề

thủ công nào phát triển?

-Cho HS thảo luận: Tại sao nhà

Lý không dùng gấm vóc của

nhà Tống? Em có suy nghĩ gì về

hàng tơ lụa của Đại Việt?

-Ngoài các nghề dân gian ra ở

nước ta thời đó còn có những

nghề gì nữa?

-Nhân dân các làng xã theotục lệ chia ruộng đất, cày cấyđể tự nuôi sống, nộp thuế chonhà vua

-HS đọc

-Để khuyến khích nhân dânsản xuất  chứng tỏ vua Lýrất quan tâm đén sản xuất

-Khai hoang, đào kênh mương,đắp đê phòng luật

-Ban hành luật cấm giệt hạitrâu bò để bảo vệ sức kéo chonông nghiệp

-Nông nghiệp phát triển, đượcmùa liên tục

-Nhà nước quan tâm tới sảnxuất nông nghiệp, nhân dânchăm lo sản xuất

-ươm tơ, dệt lụa làm đồ gốm,xây dựng cung điện, nhà cữađược phát triển

-HS đọc

-Nghề dệt

-HS thảo luận và trả lời: NhàLý muốn nâng cao giá trị hàngtrong nước

-Nghề làm đồ trang sức bằngvàng bạc, làm giày, nghề in,đúc đồng, rèn sắt, nhuộm vải-điều được mở rộng

-Nhà Lý rất quantâm tới sản xuấtnông nghiệp và đề ranhiều biện phápkhuyến khích pháttriển nông nghiệp

II Thủ công nghiệp và thương nghiệp

-Thủ công nghiệp cónhiều ngành tạo racác sản phẩm có chấtlượng cao

-Cho HS quan sát 2 bát men

ngọc thời Lý h23 và nhận xét

-Giảng: Bên cạnh đó, bàn tay

người thủ công Đại Việt đã tạo

dựng nhiều công trình nổi tiếng

như:Vac phổ Minh, chuông quy

điền

-Bước phát triển mới của thủ

công nghiệp thời Lý là gì?

-Giảng: Việc buôn bán trong

ngoài nước càng được mở mang

phát triển Vùng biên giới hải

đảo giữa hai nước được 2 bên

cho lập nhiều chợ để trao đổi

buôn bán

-Cho HS đọc đoạn in nghiêng

-Giảng: Vân Đồn thuộc Quảng

Ninh là một hải đảo nơi thương

nhân nước ngoài thường lên

buôn bán

-Tại sao nhà Lý chỉ cho người

nước ngoài buôn bán ở hải đảo,

vùng biên giới mà không cho

họ tự do đi lại ở nội địa?

-Tại sao TCN, TN nước ta lúc

bấy giờ lại phát triển như vậy?

-GV khẳng định: Đất nước ổn

định, thống nhất có chính quyền

vững chắc

-Sự phát triển của TCN và TN

thời Lý chứng tỏ điều gì?

-Cho HS liên hệ các nghề thủ

công cổ truyền ở địa phương

-Nêu mối liên hệ giữa nhà

nước, thủ công nghiệp, thương

nghiệp?

-HS quan sát và nhận xét

-Tạo ra nhiều sản phẩm mới,

kỉ thuật ngày càng cao

-Nhân dân ta có đủ tài năng,sức lực để xây dựng một nềnkinh tế tự chủ, phát triển

-Nhà nước phát triển, đượcmùa liên tục, đời sống củanhân ổn định là cơ sở cho sựphát triển của TCN TCN pháttriển thúc đẩy TN phát triển,

TN phát triển thúc đẩy TCN,nhà nước phát triển

-Thương nghiệp:+Buôn bán, trao đổitrong nước và ngoàinước được mở manghơn trước

+Vân Đồn là nơibuôn bán tấp nập,sầm uất

IV.CỦNG CỐ, DẶN DÒ: (5’)

1 Củng cố:

- Nhà Lý đã làm gì để đẩy mạnh sản xuất nông nghiệp?

- Nêu mối quan hệ giữa nhà nước, thủ công nghiệp, thương nghiệp

Bài tập: Nhà Lý đã làm gì để phát triển sản xuất nông nghiệp? Hãy đánh dấu (X) vào

các ô trống đầu câu trả lời mà em cho là đúng

Các Vua Lý về các địa phương cày tịch điền

Khuyến khích khai khẩn đất hoang

Đào kênh mương, khơi ngòi, đắp đê phòng lụt

Ban hành luật cấm giết trâu bò

Lập các khu chợ ở vùng hải đảo và biên giới Lý – Tống

2 Dặn dò:

- Trả lời các câu hỏi SGK, làm bài tập SBT, xem tiếp phần II

V RÚT KINH NGHIỆM:

Ngày soạn :

Tiết : 20 ĐỜI SỐNG KINH TẾ VĂN HOÁ

II SINH HOẠT XÃ HỘI VÀ VĂN HOÁ

I MỤC TIÊU BÀI HỌC:

1 Kiến thức:

- Thời Lý có sự phân hoá mạnh về giai cấp và các tầng lớp trong xã hội

- Văn hoá, giáo dục phát triển mạnh, hình thành văn hoá Thăng Long

2 Tư tưởng:

- Giáo dục lòng tự hào truyền thống văn hiến của dân tộc, ý thức xây dựng nền văn hoádân tộc

3 Kỉ năng:

Rèn luyện kỉ năng lập bảng so sánh, vẽ sơ đồ

II CHUẨN BỊ ĐỒ DÙNG DẠY HỌC:

2 Giáo viên:

- Tranh ảnh, các thành tựu văn hoá thời Lý

2 Học sinh:

Đọc bài và chuẩn bị bài trước

III CÁC HOẠT ĐỘNG DẠY VÀ HỌC:

1.Ổn định:

2.Kiểm tra bài cũ: (6’).

- Nhà Lý đã làm gì để đẩy mạnh sản xuất nông nghiệp?

(Nhà Lý rất quan tâm đến sản xuất nông nghiệp, nhà nước đã cố gắng trong việc khuyếnkhích phát triển nông nghiệp như: Các Vua Lý về các địa phương cày tịch điền, khuyếnkhích khai khẩn đất hoang, đào kênh mường, khơi ngòi, cấm giết hại trâu bò để bảo vệ sứckéo cho nông nghiệp)

- Nêu mối quan hệ giữa nhà nước, thủ công nghiệp, thương nghiệp

(Nhà nước được phát triển được mùa liên tục, đời sống của nhân dân ổn định.)

3 Bài mới:

a) Giới thiệu bài:

Bên cạnh việc phát triển kinh tế thì văn hoá xã hội thời Lý cũng đạt được nhiều thành tựurực rỡ Bài học hôm nay sẽ cho chúng ta hiểu điều đó

b) Tiến trình bài dạy :

15’ Hoạt động 1: Những thay đổi về mặt xã hội

-GV: Vẽ sơ đồ sự thay đổi các tầng lớp trong xã hội

được cấp hoặc có ruộng

được nhận đất công của làng xã

nhận ruộng của ĐC cày cấy

1 Những thay đổi vè mặt xã hội:

ND không

có ruộng

-Quan lại

-Hoàng Tử, Công chúa

ND từ 18 tuổi

trở lên

ND thường

ND

đa điền

-So với thời Đinh – Tiền Lê

sự phân biệt giai cấp thời Lý

ntn?

-Như vậy xã họi thời Lý phân

chia thành mấy giai cấp?

-Đời sống các tầng lớp trong

giai cấp thống trị ntn?

-Đời sống các tầng lớp trong

giai cấp bị trị ntn?

Hoạt động 2: Giáo dục và

văn hoá thời Lý ntn?

-Cho HS đọc SGK

-Văn hoá được xây dựng vào

thời gian nào?

-GV giảng:

Văn Miếu chính thức xây

dựng vào tháng 9-1070, đây

là miếu thờ tổ đạo nho láo

khổng lồ sáng lập, vô là nơi

dạy học cho các con Vua

Năm 1075 khoa thi đầu tiên

được mở tại đây 1076 Quốc

tử giám được dựng lên trong

khu văn Miếu được coi là

trường đại học đầu tiên của

Đại Việt lúc đầu ở đây chỉ

dành cho con Vua sau đó nhà

-Sự phân biệt giai cấp sâusắc hơn Địa chủ ngày càngtăng, nông dân đa điền bị bóclột càng nhiều  địa chủ,nông dân đa điền nhiều hơn

-Phân chia thành 2 giai cấpchính: PK thống trị và ND bịtrị cùng một số nô tì

-Đầy đủ, sung túc

-Thợ thủ công và TN sống rảirác ở các làng, rèn nông cụvà sản xuất các đồ dùng cầnthiết hàng ngày và trao đổibuôn bán cho nhau làm nghĩavụ nộp thuế cho nhà Vua

-Nhân dân là lực lượng sảnxuất chính của xã hội Đìnhnam được chia ruộng và làmnghĩa vụ cho nàh nước NDnghèo phải làm ruộng và nộptô cho địa chủ

-Nô tì là tầng lớp thấp nhấttrong xã hội, cuộc sốngkhông đảm bảo, bị tội nặng,nợ nần hoặc tự bản thân đếnphục vụ trong cung điện hoặcnhà quan

-HS đọc

-Năm 1070

-HS nghe và theo dõi

-Sự phân biệt giai cấpsâu sắc hơn: Địa chủngày càng tăng, nôngdân đa điền bị bóc lộtcũng tăng thêm  địachủ, nông dân đa điềnnhiều hơn

-Xã hội phân thành 2giai cấp chính:PK thốngtrị – ND bị trị

2 Giáo dục và văn hoá:

-Năm 1070 nhà Lý xâydựng văn Miếu thờkhổng tử và là nơi dạyhọc cho con Vua

-Năm 1075 mở khoa thiđầu tiên để tuyển chọnquan lại

-Năm 1076 mở quốc tửgiám cho con em quýtộc

-Văn học chữ Hán bướcđầu phát triển

-Đạo phật rất phát triển.Lý mở rộng cho con em quan

lại và những người học giỏi

trong nứơc

Nhà Lý rất quan tâm đến

giáo dục song chế độ thi cử

chưa qui cũ, nề nếp

Thời Lý văn học chữ hán

bước đầu phát triển và đặc

biệt các Vua Lý đều sùng

đạo phật

-Nêu những dẫn chứng để

chứng tỏ thời Lý đạo phật

được sùng bái?

-Cho HS đọc đoạn chữ in

nghiêng:

-Cho HS xem H24, H26 SGK

(tượng phật A Di Đà nằm

trong chùa phật tích) thuộc

Bắc Ninh được xây dựng ở

TK VII – X Bức tượng này

được Vua Lý Thánh Tông

cho đúc bằng vàng năm 1075

Chùa một cột có tên là Diên

Hưu (phúc lành dài lâu) được

xây dựng năm 1049 thời Vua

Lý Thánh Tông: Chuyện kể

khi về già Vua chưa có con

trai nên nhà Vua thường đến

chùa cầu tử Một đêm Vua

mơ thấy đức phật quan âm

hiện trên đài hoa sen ở một

hồ núi hình vuông phía tây

Thăng Long, tay bế em trai

đưa cho Vua

-Em có nhận xét gì về vị trí

thời Lý?

-Kể tên các hoạt động văn

hoá dan gian và các môn thể

thao được nhân dân ưa

chuộng?

-Các hoạt động được tổ chức

vào thời gian nào?

-Kiến trúc, điêu khắc ntn?

-Vua Lý sai người dựng chùa,tháp, tô tượng, đú chuông,dịch kinh phật, soạn sáchphật

-HS đọc

-HS quan sát

-Sự phát triển đạo phật ởthời Lý là sự tiếp tục ở cáctriều đại trước

-Thời Lý đạo phật phát triểnrộng khắp trong nhân dân

-Hát chèo, múa rối, dàn nhạccó trống, đàn sáo

-Đá cầu, vật, đua thuyền

-Tổ chức vào mùa xuân hàngnăm

-Kiến trúc điêu khắc rất pháttriển, quy mô tương đối lớnmang tính cách độc đáo

-Các ngành nghệ thuật:

Ca nhạc, lễ hội, kiếntrúc điêu khắc rất pháttriển

-Quan sát hình 26 và cho HS

nhận xét?

-Em có nhận xét gì về nghệ

thuật thời Lý?

-HS quan sát và nhận xét:

Mình trơn, toàn thân uốngkhúc uyển chuyển như ngọnlửa là hình tượng nghệ thuậtđộc đáo thời Lý

-Phong cách nghệ thuật đadạng, độc đáo và linh hoạt,hình thành nền văn hoá riêngbiệt của dân tộc – văn hoáThăng Long

IV.CỦNG CỐ, DẶN DÒ: (5’)

1 Củng cố:

- Xã hội thời Lý có những thay đổi ntn so với thời Đinh Tiền Lê

- Giáo dục, văn hoá thời Lý phát triển ra sao?

Em có nhận xét gì về nghệ thuật thời Lý?

Bài tập: Viết và nối các kí hiệu lại với nhau bằng các đường kẻ sao cho đúng

A Năm 1070

B Năm 1075

Năm 1076

C Mở khoa thi đầu tiên

D Xây dựng văn Miếu

Mở Quốc tử giám

2 Dặn dò:

Học bài, làm bài tập SBT

V RÚT KINH NGHIỆM:

Ngày soạn :

Tiết : 21 LÀM BÀI TẬP CHƯƠNG I VÀ II