PHẦN RIÊNG 5.0 điểm: - Câu 3a: Dành cho thí sinh học chương trình Chuẩn: Cảm nhận của anh/chị về đoạn thơ sau trích trong bài Đất nước của Nguyễn Khoa Điềm “Trong anh và em hôm nay Đề
Trang 1SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BD ĐỀ THI THỬ TỐT NGHIỆP THP TRƯỜNG THPT AN MỸ MƠN : NGỮ VĂN
( Thời gian làm bài : 150 phút, khơng kể thời gian giao đề )
- Câu 1 (2 điểm) :
Nêu những nét chính về cuộc đời và sự nghiệp văn học của nhà văn Sơ-lơ-khốp.
- Câu 2 (3 điểm) : Anh /Chị hãy viết một văn bản nghị luận ngắn (400từ) trình bày
suy nghĩ của mình về ý kiến sau : về câu thơ “Ơi sống đẹp là thế nào hỡi bạn?” (“Một khúc ca” – Tố Hữu).
II PHẦN RIÊNG (5.0 điểm):
- Câu 3a: Dành cho thí sinh học chương trình Chuẩn:
Cảm nhận của anh/chị về đoạn thơ sau trích trong bài Đất nước của Nguyễn Khoa
Điềm
“Trong anh và em hôm nay
Đều có một phần đất nước
Khi hai đứa cầm tay
Đất nước trong chùng ta hài hòa nồng thắm
Khi chúng ta cầm tay mọi người
Đất nước vẹn tròn, to lớn
Mai này con ta lớm lên
Con sẽ mang đất nước đi xa
Đến những ngày tháng mơ mộng
Em ơi em đất nước là máu xương của mình
Phải biết gắn bó và san sẻ
Phải biết hóa thân cho dáng hình xứ sở
Làm nên đất nước muôn đời »
Câu 3b: Dành cho thí sinh học chương trình Nâng cao
Phân tích hình tượng cây xà nu trong truyện ngắn “Rừng xà nu” (Nguyễn Trung Thành).
Lưu ý: Thí sinh dược phép chọn một trong hai câu 3a hoặc 3b Trường hợp thí sinh làm bài cả hai câu trong phần riêng cho mỗi ban thì phần bài làm này sẽ khơng được tính điểm
Trang 2HƯỚNG DẪN CHẤM
- Câu 1 (2 điểm) :
Nêu những nét chính về cuộc đời và sự nghiệp văn học của nhà văn Sô-lô-khốp.
Yêu cầu về kiến thức:
- A-lếch-xan-đrô-vích Sô-lô-khốp (1905-1984) là nhà văn vĩ đại của Liên Xô,
sinh trưởng trong một gia đình nông dân ở thị trấn Vi-ô-xen-xcai-a tỉnh Rô-xtốp thuộc vùng Sông Đông Từ khi còn nhỏ tuổi, ông đã tích cực tham gia nhiều hoạt động của chính quyền Xô viết cách mạng.
- Năm 1922, ông chuyển lên Mat-xcơ-va, vừa làm vừa học Chiến tranh chống phát xít bùng nổ, ông trở thành phóng viên mặt trận có mặt trên nhiều chiến trường ác liệt Sau chiến tranh, Sô-lô-khốp nhiệt tình tham gia các hoạt động xã hội, lãnh đạo chính quyền Xô viết ở địa phương.
- Sự nghiệp : Sô-lô-khốp là nhà văn Nga lỗi lạc với nhiều sang tác phong phú về thể loại và chủ đề.
+ Truyện ngắn xuất sắc : Truyện Sông Đông, Số phận con người….
+ Tiểu thuyết nổi tiếng : Sông Đông êm đềm,Đất vỡ hoang, Họ chiến đấu vì Tổ
quốc…
+ Năm 1965 ông nhận giải thưởng Nô-ben về văn học
Câu 2 (3 điểm) :
Trong “Một khúc ca”, Tố Hữu viết “Ôi sống đẹp là thế nào hỡi bạn?” – câu thơ khiến người đọc phải suy nghĩ, trăn trở để tìm ra câu trả lời thỏa đáng.
“Sống đẹp” là gì? Có nhiều cách lý giải nhưng tựu trung lại: “sống đẹp” là cách sống đạt chuẩn mực cao của xã hội, được mọi người ngưỡng mộ.
Biểu hiện của “sống đẹp” khá phong phú Trước hết, “sống đẹp” phải gắn với lý tưởng cao đẹp Lý tưởng có thể thay đổi theo từng hoàn cảnh lịch sử những cái cốt lõi của nó là phải vì dân vì nước lý tưởng là ngọn đèn soi đường giúp con người có mục đích sống đúng đắn.
Người “sống đẹp” phải là người có tâm hồn, tình cảm lành mạnh, biết yêu thương những người thân yêu trong gia đình, rộng hơn là yêu nhân dân, đất nước Biết cảm thông, chia sẻ với những hoàn cảnh éo le, bất hạnh.
Không thể “sống đẹp” nếu không có một bộ óc hiểu biết cùng một cơ thể khỏe mạnh Kiến thức và sức khỏe cũng là một điều kiện cần thiết để con người
có thể đạt tới chuẩn mực của “sống đẹp”.
Trang 3“Sống đẹp” phải gắn với những hành động đúng đắn, tích cực vì hành động
là biểu hiện cụ thể nhất, dễ thấy nhất của “sống đẹp” Lý tưởng mà xa rời hành động thì lý tưởng sẽ trở nên vơ nghĩa.
Cĩ nhiều tấm gương “sống đẹp” Trong lịch sử dân tộc, những người đã cống hiến cả cuộc đời mình cho đất nước, nhân dân như: Hai Bà Trưng, Trần Quốc Tuấn, Lê Lợi, Phan Bội Châu, Hồ Chí Minh … Trong xã hội hiện tại của chúng ta cũng cĩ biết bao nhiêu tấm gương sống đẹp: anh thanh niên Trần Hữu
Ân một mình nuơi hai bà mẹ bị ung thư, cơ bé Lê Thanh Thúy (cơng dân tiêu biểu của Thành phố Hồ Chí Minh năm 2007) trong những ngày cuối cùng chiến đấu với bệnh ung thư vẫn tổ chức những hoạt động từ thiện cho bệnh nhi ở bệnh viện ung bướu.
“Sống đẹp” cịn đồng nghĩa với việc con người cần phải biết đấu tranh với cái ác, cái xấu, với lối sống “khơng đẹp” như: trộm cướp, hút chính, ma túy … tồn tại nhan nhản trong xã hội Phải biết đấu tranh với thĩi quen nĩi tục, chửi thề, bệnh thành tích, sự thiếu trung thực trong học tập và thi cử của học sinh, sinh viên.
Tĩm lại, “sống đẹp” là cách sống mà mọi người nên hướng tới Để “sống đẹp”, học sinh cần phải nổ lực học tập, rèn luyện, phải nuơi dưỡng trong tâm hồn những tifnhc ảm cao đẹp cũng như biết đấu tranh với cái ác, cái xấu tồn tại xung quanh mình.
Yêu cầu cần làm nổi bật các ý chính sau
1/ Mở bài : Quê hương đất nước là nguồn cảm hứng vô tận của thơ ca Đất nước là phần
đầu chương V của trường ca « mặt đường khát vọng » đước Nguyễn Khoa Điềm sáng tác 1971
Bài thơ là một định nghĩa nghệ thuật về Đất Nước Đất Nước gắn liền với quá khứ dân tộc, gắn với truyền thống văn hóa lâu đời Đất Nước là của nhân dân nên mọi người phải có trách nhiệm, sẵn sàng hi sinh cả bản thân để bảo vệ Đất Nước
- Đoạn thơ là lời nhắn nhủ mọi người và cũng là lời nhắn nhủ của nhà thơ về trách nhiệm trong việc giữ gìn và bảo vệ Đất Nước
2/ Thân bài :
Cảm nhận Đất nước một cách toàn vẹn tổng hợp từ nhiều bình điện để làm nổi bật tư tưởng tình cảm và trách nhiệm của mình trong hiện tại : Đất nước là sự gắn bó giữa cái riêng và cái chung, giữa cá nhân và dân tộc, giữa thế hệ này với thế hệ khác
- Lời nhắn nhủ của nhà thơ với thế hệ hôm nay :
+ « Trong anh và em hôm nay, đều có một phần đất nước »
Cách xưng hô đằm thắm trữ tình ->thể hiện tình cảm gắn bó, thân mật, gần gũi Đồng thời nhắc nhở chúng ta phải có ý thức rằng : trong mỗi cá nhân đều có một phần Đất Nước, đều
Trang 4có chung huyết thống « Một phần Đất Nước » đó còn là những di sản văn hóa, vật chất của ông cha để lại mà chúng ta đang được thừa hưởng
- Tác giả xác định vai trò của việc đoàn kết trong việc giữ nước.
« Khi hai đứa cầm tay…… Đất Nước vẹn tròn to lớn »
+ Cacù điệp từ : Khi, Đất Nước, cầm tay được lặp lại cùng với cách kết hợp các tính từ ->Nhấn mạnh chúng ta phải có ý thức đoàn kết dân tộc
+ Khi hai người cầm tay nhau, thân ái với nhau « đất nước trong chúng ta hài hòa nồng thắm », bền chặt đầy sức sống
+ Khi chúng ta cầm tay mọi người, liên kết gắn bó với cộng đồng thì “Đất nước vẹn toàn to lớn”, có sức mạnh và ngày càng phát triển
-> Đó là mối quan hệ riêng-chung, giữa cá nhân với tập thể Quan hệ đó phải được mọi người gìn giữ thì đất nước mới trường tồn và vững mạnh.
- Lời nhắn nhủ của nhà thơ với thế hệ mai sau.
« Mai này con ta lớn lên …… Đến những tháng ngày mơ mộng »
Thế hệ sau « con ta lớn lên » sẽ mang đất nước đi xa, đến những ngày tháng mơ mộng Đất nước sẽ tốt đẹp hơn trong tương lai
-Từ sự cảm nhận nói trên về Đất nước, tác giả bày tỏ thái độ đầy trách nhiệm mỗi cá nhân, cộng đồng trong việc gìn giữ, bồi đắp cho Đất nước bền vững muôn đời.
+ “Đất nước là máu xương của mình”, là sinh mệnh của mình, phải quý, phải giữ gìn + Như vậy mỗi chúng ta phải “gắn bó và san sẻ” phải đoàn kết, góp sức có trách nhiệm, thậm chí hi sinh cái riêng hòa vào cái chung “phải biết hóa thân cho dáng hình xứ sở” Có vậy, Đất nước mới bền vững muôn đời
3/ Kết bài:
Đoạn thơ giúp ta hiểu được Đất Nước thật gần gũi, gắn bó và thiêng liêng với mỗi người
Vì vậy trách nhiệm của mỗi người phải bảo vệ giữ gìn Đất Nước bằng mọi cách
Nghệ thuật : - Tác giả sử dung thể thơ tự do phù hợp với tình cảm, mạch suy nghĩ Từ Đất
nước lặp lại 6 lần, viết hoa, tăng thêm sự tôn kính thiêng liêng
- Đoạn thơ có sự kết hợp nhuần nhị giữa cảm xúc và suy nghĩ Trữ tình và chính luận
Đề 3 : Đất nước của nhân dân (tư tưởng cốt lõi, chủ đạo):
1/ Mở bài : Tham khảo đề 2
2/ Thân bài : cần nắm được những nội dung sau :
a/ Tất cả gắn liền với nhân dân.
- Mỗi một địa danh, mỗi một vùng đất, mỗi danh lam thắng cảnh đều gắn bó với con người
Đá Vọng Phu, núi Con Cóc, núi con Gà, hòn Trống mái.
b/ Nhân dân gìn giữ vă hóa và bảo vệ đất nước.
- Bao thế hệ nhân dân đã đem sự sống và tâm hồn để làm nên dáng hình và xứ sở, tô điểm cho giang sơn gấm vóc
“Và ở đâu trên khắp ruộng đồng gò bãi
… Những cuộc đời đã hóa núi sông ta”
Trang 5- Nhỡn vaứo chieàu daứi lũch sửỷ , nhaứ thụ thaỏy vai troứ cuỷa boỏn nghỡn lụựp ngửụứi dửùng vaứ giửừ nửụực
“Hoù ủaừ soỏng vaứ cheỏt
… Nhửng hoù ủaừ laứm ra ẹaỏt nửụực
=>Nhaõn daõn chớnh laứ nhửừng ngửụứi anh huứng voõ danh, soỏng giaỷn dũ, cheỏt bỡnh taõm, hi sinh moọt caựch voõ tử laứm neõn lũch sửỷ cuỷa ủaỏt nửụực.
- Trong cuoọc soỏng lao ủoọng beàn bổ vaứ vú ủaùi, nhaõn daõn ủaừ taùo ra sửù soỏng, taùo ra taỏt caỷ nhửừng giaự trũ vaờn hoựa vaọt chaỏt vaứ tinh thaàn cuỷa coọng ủoàng
“Hoù ủaừ giửừ vaứ truyeàn cho ta haùt gioỏng ta troàng
…Coự noọi thuứ thỡ vuứng leõn ủaựnh ủaùi”
c/ ẹaỏt nửụực naứy laứ ẹaỏt nửụực cuỷa nhaõn daõn (tử tửụỷng coỏt loừi).
+ Khi noựi ẹaỏt nửụực cuỷa nhaõn daõn, taực giaỷ trụỷ veà vụựi ngoùn nguoàn cuỷa vaờn hoựa phong phuự vaứ ủeùp ủeừ
ẹaỏt nửụực cuỷa ca dao thaàn thoaùi
+ Ca dao thaàn thoaùi theồ hieọn truyeàn thoỏng nhaõn daõn, daõn toọc
Say ủaộm trong tỡnh yeõu: yeõu em tửứ thuụỷ trong noõi
Quyự troùng tỡnh nghúa: quớ coõng tỡm vaứng nhửừng ngaứy laởn loọùi.
Quyeỏt lieọt trong caờm thuứ vaứ chieỏn ủaỏu: troàng tre ủi traỷ thuứ khoõng sụù daứi laõu.
=> Tử tửụỷng “ẹaỏt nửụực cuỷa nhaõn daõn” ủaừ baột nguoàn tửứ xa xửa: Nguyeón traừi, Nguyeón ẹỡnh Chieồu, Phan Boọi ChaõuVaờn hoùc hieọn ủaùi thụứi choỏng Phaựp – Myừ: Nguyeón ẹỡnh Thi, Hoaứng Caàm ; Nguyeón Duy, Thanh Thaỷo Nguyeón Khoa ẹieàm goựp phaàn laứm saõu saộc theõm nhaọn thửực veà nhaõn daõn vaứ ủaỏt nửụực
3/ Keỏt luaọn:
- ẹaỏt nửụực laứ ủoaùn thụ trửừ tỡnh – chớnh luaọn; taực giaỷ kheựo leựo keỏt hụùp caỷm xuực vaứ suy nghú;
Chớnh luaọn vaứ trửừ tỡnh; nhửừng hỡnh aỷnh lieõn tửụỷng kyứ thuự veà ủaỏt nửụực, tửứ traùng thaựi lũch sửỷ ủeỏn ca dao, daõn ca; tửứ phong tuùc taọp quaựn ủeỏn sinh hoaùt thửùc teỏ cuỷa nhaõn daõn
- Nguyeón Khoa ẹieàm taùo ủửụùc moọt khoõng khớ sửỷ thi, ủửa ngửụứi ủoùc vaứo theỏ giụựi bay boóng cuỷa truyeàn thuyeỏt nhửng mụựi meỷ, hieọn ủaùi trong caựch caỷm nhaọn
- Theồ hieọn tỡnh caỷm yeõu meỏn, loứng tửù haứo veà ủaỏt nửụực, nhaõn daõn ủoàng thụứi nhaọn thửực saõu saộc veà traựch nhieọm baỷo veọ ủaỏt nửụực cuỷa theỏ heọ chuựng ta hoõm nay
Cõu 3b: Dành cho thớ sinh học chương trỡnh Nõng cao
Phõn tớch hỡnh tượng cõy xà nu trong truyện ngắn “Rừng xà nu” (Nguyễn Trung Thành)
Hình tợng cây xà nu.
-Cả rừng không cây nào không bị thơng, nhựa ứa ra-từng cục máu lớn.
-Không giết nổi.
-Vết thơng chóng lành, lớn nhanh, thay thế những cây đã ngã.
Trang 6-Cây mẹ ngãcây con mọc lên.
-Ươn tấm ngực ra che chở cho làng.
-Những đồi (rừng) xà nu nối tiếp nối.
⇒Nghệ thuật nhân hoá, so sánh-hình ảnh giàu giá trị tạo hình, cảnh nh khắc chạm tạo thành hình khối có màu sắcmùi vị→Một phần sự sống Tây Nguyên gắn
bó với con ngời.
⇒ Cây xà nu, rừng xà nu tiêu biểu cho số phận, phẩm chất, sức sống bất diệt, tinh thần dấu tranh quật cờng của nhân dân Tây Nguyên.
-Các thế hệ cây xà nu tợng trng cho các thế hệ dân làng Xoman và nhân dân Việt Nam.