→ Từ ngữTUẦN 25 I-MỤC TIÊU BÀI HỌC: Giúp học sinh -Nắm được những yêu cầu về sử dụng tiếng Việt ở các phương diện: phát âm, chữ viết, dùng từ, đặt câu, cấu tạo văn bản và phong các
Trang 1→ Từ ngữ
TUẦN 25
I-MỤC TIÊU BÀI HỌC: Giúp học sinh
-Nắm được những yêu cầu về sử dụng tiếng Việt ở các phương diện: phát âm, chữ viết, dùng từ, đặt câu, cấu tạo văn bản và phong cách chức năng ngôn ngữ
-Vận dụng những yêu cầu đó vào việc sử dụng tiếng Việt, phân tích được sự đúng-sai, sửa chữa được những lỗi khi dùng tiếng Việt
-Có thái độ cầu tiến, có ý thức vươn tới cái đúng trong khi nói và viết có ý thức giữ gìn sự trong sáng của tiếng Việt
II-PHƯƠNG TIỆN THỰC HIỆN
-SGK, SGV
-Thiết kế bài học
III-CÁCH THỨC TIẾN HÀNH
Tổ chức lớp học kết hợp thảo luận nhóm và thực hành
IV-TIẾN HÀNH DẠY HỌC
HOẠT ĐỘNG CỦA GIÁO VIÊN VÀ HỌC SINH NỘI DUNG
Yêu cầu học sinh đọc phần I và chia nhóm
thảo luận, phát hiện và sửa lỗi?
+ Nhóm 1: phần 1
+ Nhóm 2: phần 2
+ Nhóm 3: phần 3
+ Nhóm 4: phần 4
Trong các từ in đậm, từ nào là từ địa phương,
từ toàn dân? Em hãy so sánh?
Làm thế nào để bảo đảm sử dụng đúng
chuẩn mực về ngữ âm và chữ viết?
Yêu cầu học sinh đọc I.2 Từ ngữ nào sử
dụng chưa chuẩn xác? Hãy sửa lại cho đúng?
Hãy chọn câu đúng trong phần b Các câu
còn lại tại sao sai? Sửa lại cho đúng?
Khi sử dụng từ ngữ tiếng Việt, cần lưu ý điều
gì?
I-Sử dụng đúng các chuẩn mực của tiếng Việt: 1-Về ngữ âm và chữ viết:
a- giặc → giặt; dáo → ráo lẽ → lẻ; đỗi → đổi
→ lỗi chính tả b-Từ địa phương Từ toàn dân
* Cần phát âm theo chuẩn tiếng Việt và viết đúng quy tắc hiện hành về chính tả, chữ viết
2-Về từ ngữ:
a chót lọt → chót -truyền tụng → truyền đạt -mắc và chết các bệnh → chết vì mắc các…
→ Những bệnh nhân … mắc mà sẽ được điều trị bằng những thứ thuốc đặc biệt
b (1) yếu điểm → nhược điểm -(5) linh động → sinh động
dùng: + đúng hình thức cấu tạo + đúng ý nghĩa
TÔ THỊ VÂN ANH 10CƠ BẢN
Trang 2⇒ Ngữ pháp
Phép điệp
Yêu cầu học sinh đọc, phát hiện và sử lỗi
ngữ pháp ơở phần I.3?
Xác định cấu tạo ngữ pháp ở 2 câu 3.a?
C1: đó là lòng tin → thêm chủ ngữ
C2: lòng tin … xung kích, những lớp người sẽ tiếp
bước họ, đã được biểu hiện trong tác phẩm →
thêm vị ngữ
Yêu cầu học sinh đọc 3.b và xác định câu
đúng? Câu nào sai? Vì sao?
Yêu cầu chuẩn mực về ngữ pháp?
Yêu cầu học sinh đọc và cho biết tại sao
đoạn văn không có tính thống nhất, chặt chẽ?
Ở phần 4, những từ ngữ nào dùng không phù
hợp với phong cách ngôn ngữ? Hãy sửa lại cho
đúng?
Đoạn văn (b)/67, tìm từ thuộc ngôn ngữ nói
Sử dụng từ ngữ ấy trong một lá đơn đề nghị
được không? vì sao?
Trong đơn đề nghị em sẽ viết câu nào để
thay thế cho câu :”Con có dám nói gian thì trời
tru đất diệt”?
Những chuẩn mực về PCNN khi sử dụng
tiếng Việt?
Sử dụng từ ngữ như thế nào là hay?
-Đạt được tính nghệ thuật ,có hiệu quả giao tiếp
cao
Câu tục ngữ “Chết đứng còn hơn sống
quỳ”,từ ngữ nào làm cho câu tục ngữ có tính
hình tượng và tính biểu cảm? Vì sao?
Câu nào có ý nghĩa tương tự ? em hãy so
sánh hai câu về giá trị biểu cảm và tính hình
tượng
Yêu cầu học sinh đọc phần II
Từ ngữ in đậm muốn chỉ điều gì ? Em có
nhận xét gì về cách dùng từ trong câu?
+ đúng đặc điểm ngữ pháp
3-Về ngữ pháp:
a Qua … cũ → Thiếu chủ ngữ
→ Bỏ từ “qua”
→ Bỏ từ “của” thay bằng dấu “phẩy”
→ Bỏ từ “đã cho” thay “ -Lòng tin tưởng … → không rõ ràng, thiếu chủ ngữ, vị ngữ
b-(1) sai → chưa rõ chủ ngữ với thành phần phụ đầu câu
cấu tạo câu đúng diễn đạt đúng quan hệ sử dụng dấu câu thích hợp có sử dụng liên kết giữa các câu, đoạn
4-Phong cách ngôn ngữ:
a-Hoàng hôn → chiều -hết sức → rất, vô cùng b-Từ xưng hô: bẩm cụ, con -Thành ngữ: trời tru đất diệt, một thước cắm dùi không có
-Từ khác: sinh ra, có dám nói gian,quả, về làng về nước, chả làm gì nên ăn…s
Về phong cách ngôn ngữ → nói và viết phù hợp với các đặc trưng và chuẩn mực trong từng phong cách chức năng ngôn ngữ
II-Sử dụng hay, đạt hiệu quả giao tiếp:
VD1: Chết đứng còn hơn sống quỳ Ẩn dụ: đứng → hiên ngang, có khí phách
quỳ → quỳ luỵ, hèn nhát
→ Câu tục ngữ giàu tính hình tượng
Chiếc nôi xanh Máy điều hoà khí hậu
→ giàu tính biểu cảm, cụ thể VD3:
Từ Cấu trúc
TÔ THỊ VÂN ANH 10CƠ BẢN
cây xanh
Trang 3-Sắc thái biểu cảm:
Phân tích giá trị nghệ thuật của phép điệp
,phép đối ,nhịp điệu của những câu văn
SGK/67?
Để đạt hiệu quả cao trong giao tiếp , ta cần
sử dụng từ như thế nào ?
Em hãy chọn từ đúng ở BT 1/68
Yêu cầu học sinh đọc BT2
Phân tích tính chính xác tính biểu cám của từ
ngữ “Lớp” và “sẽ”?
Phân tích chỗ đúng, sai của các câu trong
đoạn văn BT3/68?
Sai: câu 1: Tình yêu nam nữ
2: Yêu GĐ
3: Yêu quê hương
→ Không nhất quán
Em sẽ sửa lại đoạn văn ấy như thế nào?
Trong ca dao VN, những bài nói về, tình nam nữ
là nhiều nhất, nhưng còn có nhiều bài thể hiện
những tình cảm khác Những con người trong ca
dao yêu gia đình …… sâu sắc
Tại sao trong câu văn BT4
-Được tổ chức mạch lạc theo cấu trúc NP của
TV
-Đậm đà sắc thái biểu cảm
-Cỏ tính hình tượng
Nhịp điệu: Dứt khoát, khoẻ khoắn
→ Tác động mạnh đến người nghe
* Ghi nhớ SGK/68
III-Luyện tập:
*BT1/ 68 Chọn từ đúng -Bàng hoàng -Uống rượu -Chất chất -Trau chuốt -Bàng quan -Nồng nàn -Lãng mạn -Đẹp đẽ
*BT2/68 -Lớp : Không có sự phân biệt -Sẽ: Nhẹ nhàng, phù hợp hơn khi viết về việc này (đi gặp cái vị…)
*BT3/68 Đúng: Nói về tình yêu trong ca dao VN -Không nhất quán
-Từ “họ” ở câu 2, 3 không cụ thể -Một số từ ngữ diễn đạt chia rõ ràng
*BT4/68
⇒ Chị sứ / yêu bao nhiêu /cái chốn này, nơi… đầu tiên, nơi……da dẻ chị
+ yêu biết bao nhiêu = rất yêu + nơi đã sinh ra
+ nơi đã lớn lên -Có tính hình tượng → ẩn dụ “ quả ngọt trái sai… chị
⇒C âu văn vừa chuẩn mực có tính nghệ thuật
TÔ THỊ VÂN ANH 10CƠ BẢN
Trang 4*củng cố
1/ Các chuẩn mực sử dụng TV?
2/ Để đạt hiệu quả cao trong giao tiếp, cần sử dụng từ như thế nào?
*DẶN DÒ:
Chuẩn bị bài: Tóm tắt VB thuyết minh
1/ Mục đích của việc tóm tắt VB thuyết minh
2/ Cách tóm tắt VB thuyết minh?
TÔ THỊ VÂN ANH 10CƠ BẢN