TOM TAT CONG THUC SINH VE ADN-ẢN

Tóm tắt: ADN axit đêôxiribônuclêic - Đơn phân của ADN là nuclêôtit, có 3 thành phần: Bazơ nitric có 4 loại: ađêmin, timin, guamin, xytôzin.. - Trên 1 mạch pôlênuclêôtit, đường đêôxirib

Tóm tắt: ADN (axit đêôxiribônuclêic)

- Đơn phân của ADN là nuclêôtit, có 3 thành phần:

Bazơ nitric có 4 loại: ađêmin, timin, guamin, xytôzin

Đường C5 là đêôxiribô

Axit phôtphoric (H3PO4)

- Mỗi nu chỉ chứa 1 bazơ nitric => tên nu gọi theo tên bazơ nitric => có 4 loại nu: Ađêmin (A), timin (T), guamin (G), xytôzin (X)

II Cấu trúc ADN.

1 Cấu trúc không gian của ADN.

- Một phân tử ADN có 2 chuỗi pôlinuclêôtit xếp song song, xoắn đều quanh trục

- Mỗi vòng xoắn cóa đường kính 20Ao, tương ứng 10 cặp nu

2 Cấu trúc trên chuỗi pôlinu.

- Trên 1 mạch pôlênuclêôtit, đường đêôxiribô của nu này liên kết với axit phôtphỏic của nu tiếp theo bằng liên kết hiện tai

3 Cấu trúc giữa 2 chuỗi pôlênu.

- Giữa hai chuỗi pôlênu, bazơ nitric của 2 mạch đối diện liên kết với nhau theo nguyên tắc bổ sung giữa bazơ lớn với bazơ bé:

+ A (bazơ lớn) liên kết với T (bazơ bé) bằng hai liên kết hydro

+ G (bazơ lớn) liên kết với X (bazơ bé) bằng ba liên kết hydro

4 Hệ quả của nguyên tắc bổ sung (NTBS)

a Biết thứ tự n một mạch => thứ tự một mạch đối diện (mạch bổ sung)

Vd: Thứ tự một mạch

A-X-G-T-T-G-G-A-X-…

| | | | | | | | | T-G-X-A-A-X-X-T-G-…

b Trong một phân tử ADN

A = T

G =X

A + G = T + X

Bazơ nitric đêôxiribôĐường

- Mười vòng xoắn ứng 10 cặp nu.

- Số cặp nu = N/2 = A + G

10 cặp -> 1vòng

Số cặp nu = N/2 -> ? vòng

- Gọi C là vòng xoắn (số chu kì)

- Tổng quát:

C

7 Số liên kết hydro trong ADN (gen).

T – X – G – A – A – T – X – X – A …

|| ||| ||| || || || ||| ||| ||

A – G – X – T – T – A – G – G – T …

- Cứ một cặp nu loại A-T => có hai liên kết hydro

- Số cặp A-T = A = T

- Gọi H là tổng số liên kết hydro trong ADN

Tổng quát:

8.Tỉ lệ % trong ADN (gen).

- Số lượng

- Tổng số % nu trong ADN = 100%

Số vòng xoắn =

(Số cặp nu).1

1 vòng

= (N/2)/10 = (A + G)/10

= N/20

Số liên kết hydro các cặp A-T = 2A = 2T G-X = 3G = 3X

H = 2A+3G = 2T+3X

A = T

G = X

Tỉ lệ %

A% = T%

G% = X%

Tổng quát:

9.Quan hệ số lượng A, T, G, X và tỉ lệ % và tỉ lệ % A%, T%, G%, X%.

- Tổng số nu của ADN = N

- Tổng tỉ lệ % nu của ADN = 100%

- Số lượng từng loại A = T, G = X

N -> 100%

A = T -> A% = T% = ?%

G = X -> G% = X% = ?%

- Tổng quát:

10 Quan hệ số lượng nu.

Mạch 2: T2 - G2 – X2 – A2 – T2 – A2 – X2 – G2 – A2

| | | | | | | | | Mạch 1: A1 – X1 – G1 – T1 – A1 – T1 – G1 – X1 – T1

- Theo nguyên tắc bổ sung A mạch 1 liên kết T mạch 2

Tổng quát:

11 Quan hệ số lượng nu:

A% + T% + G% + X%

= 2A% + 2G% = 2(A% + G%)

= 2T% + 2X% = 2(T% + X%)

50% = A% + G% = T% + X%

A% = T% = (A/N).100% = (T/N).100%

G% = X% = (G/N).100% = (X/N).100%

ADN

A 1 = T 2

T 1 = A 2

G 1 = X 2

X 1 = G 2

 A 1 + T 1 + G 1 + X 1 = A 2 + T 2 + G 2 + X 2 = N/2

Mỗi mạch ADN (gen)

Hai mạch ADN (gen)

- Phân tử ADN luôn có hai mạch.

Tổng quát:

12 Quan hệ tỉ lệ % nu giữa hai mạch.

- Số lượng: A1 = T2

T1 = A2

G1 = X2

X1 = G2

- Tỉ lệ: A1% = T2%

T1% = A2%

G1% = X2%

X1% = G2%

- Mỗi mạch được tính = 100%

Tổng quát:

13.Quan hệ tỉ lệ % nu.

- Mỗi mạch = 100%

%A 1 + %A 2 %T 1 + %T 2

2 2

%G 1 + %G 2 %X 1 + %X 2

2 2

III Áp dụng.

1.Tổng số nu trong ADN (gen).

- Gọi A là số lượng nu loại Ađêmin trong ADN

A = T = A1 + A2 = T1 + T2

ADN Tổng quát từng mạch

G = X = G1 + G2 = X1 + X2

ADN Tổng quát từng mạch

% A 1 + %T 1 + %G 1 + %X 1 = %A 2 + %T 2 + %G 2 + %X 2 = 100%

Mỗi mạch ADN

Hai mạch ADN (phân tử ADN)

- Gọi T là số lượng nu loại Timin trong ADN.

- Gọi G là số lượng nu loại Guamin trong ADN

- Gọi X là số lượng nu loại Xytôzin trong ADN

N là tổng số nu các loại:

=> N = A + T + G + X

Mà

Tổng quát:

N

2 Số nu một mạch bằng số cặp nu trong ADN (gen).

- Theo NTBS giữa hai mạch

=>Số nu một mạch = Số cặp nu = N/2 = A + G

3 Số cặp nu mỗi loại.

- Theo NTBS giữa hai mạch:

+ Cứ một nu T lk một nu A -> có một cặp A-T (A/T)

+ Cứ một nu G lk một nu X -> có một cặp G-X (G/X)

=> Trong một ADN

4 Chiều dài phân tử ADN (gen).

- Chiều dài ADN là chiều dài nu một mạch

- Số nu một mạch = N/2 = A+G

- Chiều dài trung bình một nu = 3,4A0

=> Chiều dài ADN = 3,4A0 (Số nu một mạch)

- Gọi L là chiều dài ADN

1nm = 10A0 => 1A0 = 10-1nm

1um = 104A0 => 1A0 = 10-4um

1mm = 107A0 => 1A0 = 10-7mm

5.Khối lượng phân tử ADN (gen).

-Khối lượng phân tử của ADN là klpt của nu hai mạch

- Klpt một nu bằng 300 đvC

- Số nu hai mạch = N = 2A + 2G

- Gọi M là khối lượng phân tử của ADN Tổng quát: M

A = T

G = X

= 2A + 2G = 2(A+G)

= 2T + 2X = 2(T+X)

Số cặp nu A-T = A =T

Số cặp nu G-X = G = X

= 300 đvC.N

= 300 đvC.(2A = 2G)

1.Một gen dài 5100A0 Số cặp nu A với nu bổ sung là 900.

a Tìm số lượng A, T, G, X

b Số vòng xoắn của gen

Đs: A = T = 900 nu

G = X = 600 nu

C = 150 vòng 2.Một gen có số lượng nu một mạch là 1500 trong đó tổng số nu A với nu bổ sung là 1800 nu.

a.Tìm số lượng A, T, G, X

b Chiều dài ra bằng µm

Đs: A = T = 900 nu.

G = X = 600 nu.

L = 0.51 µm.

3 Một gen có klpt là 18.105 đvC Số nu G nhiều hơn nu khác là 600 nu

a Tìm số lượng A, T, G, X

b Số vòng xoắn của gen

Đs: A = T = 1200 nu

G = X = 1800 nu.

C = 300 vòng.

4 Gen có tổng số nu là 6000 Tổng nu A với nu bổ sung là 3600.

a Tìm số lượng A, T, G, X

b Chiều dài gen

Đs: A = T = 1800 nu.

G = X = 1200 nu.

L = 10200 A 0

5 Chiều dài gen là 4080A0, số nu G nhiều hơn A là 240

a Tìm khối lượng phân tử và số vòng xoắn

b Số lượng A, T, G, X

Đs: M = 720000 đvC.

C = 120 vòng.

A = T =480 nu.

G = X = 240 nu.

6.Gen có 100 vòng xoắn, số nu A là 650.

a.Tìm chiều dài, số vòng xoắn

b Số lượng A, T, G, X

Đs: A = T =720 nu.

G = X =480 nu.

L = 4080 A 0

C = 120 vòng.

7 Một gen dài 0,408 µm, tỉ lệ A/G = 3/7

a Tìm klpt và số vòng xoắn

b Số lượng A, T, G, X

Đs: M = 720000 đvC.

C = 120 vòng.

A=T=360 nu.

G = X = 840 nu.

8 Một gen có 1800 cặp nu, tỉ lệ 2A = 3G

a Tìm chiều dài gen bằng µm

b Số lượng A, T, G, X.

Đs: l = 0,51 µm.

A = T = 900 nu.

G = X = 600 nu.

9 Một gen có số nu một mạch là 3000 nu Tỉ lệ (A + T) : (G + X) = 3: 2

a Số vòng xoắn

b Số lượng A, T, G, X

Đs: C = 300 vòng.

A = T = 1800 nu.

G = X = 1200 nu.

10 Một gen có 3240 lk hydro Số liên kết hidro các cặp A-T là 720

a Số lượng A, T, G, X

b.Chiều dài gen tính bằng µm

Đs: A = T =360 nu.

G = X = 840 nu.

L = 0,408 µm.

11 Một gen có 3120 liên kết hydro, tổng số nu A với nu bổ sung là 960

a Số lượng A, T, G, X

b Số vòng xoắn của gen

Đs: A = T =480 nu.

G = X = 720 nu.

C = 120 vòng.

12 Một gen có số liên kết hydro là 3900, số cặp nu là 1800

a Chiều dài, klpt

b Số lượng A, T, G, X

Đs: A = T = 600 nu.

G = X = 900 nu.

L= 5100 A 0

13 Một gen dài 4080 A0, số liên kết hydro là 3240

a Số vòng xoắn, klpt của gen

b Số lượng A, T, G, X

Đs: C = 120 vòng.

M = 720000 đvC.

A = T = 360 nu.

G = X = 840 nu.

14 Một gen có hiệu % số nu G với nu khác là 10% Tìm tỉ lệ % A, T, G, X

Đs: %A = %T = 20%.

%G = % X = 30%.

15 Một gen có tổng số % nu G với nu bổ sung là 80 % Tìm tỉ lệ A, T, G, X

Đs: %A = %T = 60%.

G = %X = 40 %.

16 Một gen có tỉ lệ % nu A gấp 1,5 lần nu không bổ sung Tìm tỉ lệ % A, T, G, X

Đs: %A = %T = 30 %.

% G = %X =20%.

17 Một gen dài 5100 A0, tỉ lệ % nu G là 30 %

a Tính klpt, số vòng xoắn

b Số lượng A, T, G, X

c Số liên kết hydro của gen

Đs: M =900000 đvC.

C =150 vòng.

A = T =600 nu, G = X = 900 nu H= 3900.

18 Một gen có klpt là 18.105 đvC, tổng số nu A với nu bổ sung là 40 %

a Chiều dài gen bằng µm

b Tỉ lệ % và số lượng A, T, G, X (Đs: L=1,02 µm, %A = %T =20%, %G = %X =30%)

Một gen dài 0,34 µm, nu loại A nhiều hơn nu khác là 40 nu.

a Số vòng xoắn, klpt của gen.

b Số lượng và tỉ lệ % A, T, G, X.

Đs: C = 100 vòng.

M= 600000 đvC.

%A = %T =26%, %G = %X = 24%.

A = T =520 nu.

G = X = 480 nu.

20

Một gen có 1900 lk hydro, số chu kì xoắn là 75%.

a Chiều dài gen.

b Số lượng và tỉ lệ % A, T, G, X.

Đs: L= 2550 A 0

A = T =350 nu.

G = X = 400 nu.

% A = %T = 23,3 %.

% G = %X = 26,7 %.

21 Một gen có 3450 lk hydro, số cặp nu là 1500.

a Klpt, số vòng xoắn, chiều dài gen.

b Số lượng , tỉ lệ % A, T, G, X.

Đs: M = 900000 đvC, L = 5100A 0

A = T =1050 nu, G = X =450 nu,%A = %T=35%,%G =%X=15%.

22.Một gen có số nu một mạch là 1500, Số lk hydro các cặp G-X là 2700.

a Số lượng và tỉ lệ % A, T, G, X.

b Chiều dài gen tính bằng µm.

Đs: A = T =600=20%.

G = X = 900 = 30%.

L=0,51 µm.

23

* Một gen hiệu bình phương % nu A với nu khác là 5%, kpt của gen là 9.105 đvC.

a Tìm tỉ lệ % A, T, G, X.

b Số lk hydro của gen.

c Chiều dài, số vòng xoắn.

Đs: % A = % T =30%.

%G = %X =20%.

H =3600, C=150 vòng,L=5100A 0 24

* Một gen có tổng sốlk hydro là 3900, tỉ lệ % nu G với nu bổ sung là 60%.

a Tính % A, T, G, X.

b Chiều dài, klpt của gen.

c Số lượng A, T, G, X của gen.

Đs: % A = % T =20%, %G = %X =30 %.

L = 5100A 0 , M= 900000đvC.

A=T=600 nu, G=X=900 nu.

25

Một gen có:

- Mạch 1: A 1 = 500, G 1 =300.

- Mạch 2: A 2 = 100 , G 2 =600.

a Tính số lượng A, T, G, X.

b Tỉ lệ % A, T, G, X.

Đs: A1 = T2 =500 nu, T1 = X2 = 100 nu, G1 = X2 =600 nu, X1 = G2 =600 nu.

A = T = 20%, G = X =30%.

26 Một gen có chiều dài 5100 A0 , % nu G với nu bổ sung là 40% Mạch một có A = 500 nu, G = 200 nu.

a Tỉ lệ % và số lượng A, T, G, X của gen.

b Số lượng A, T, G, X mỗi mạch.

Đs: %A = %T =30%, %G = %X = 20%, A1=T2=500 nu, T1 = A2 =400 nu, G1 = X2 = 200 nu, X1 = G2 =400

nu

27

Gen có 3000 cặp nu, G=1,5A Giữa hai mạch có G1 – G 2 = 500 và mạch một có A = 350.

a Chiều dài số vòng xoắn của gen.

b Só lượng A, T, G, X của gen.

c Số lượng A ,T, G, X của mạch.

28 Một gen có số lượng nu một mạch là 1200 mạch 1 có A, T, G, X lần lượt chia theo tỉ lệ 4:3:2:1.

a Số lượng A, T, G, X mỗi mạch.

b ……… của gen.

c Số liên kết hydro trong gen.

Đs: A=T=800,G= X=400, A1=T2=480,T1=A2=360, G1=X2=240, X1=G2=120.

ARN (AXIT RIBÔNUCLÊIC)

۩

I.Đơn phân.

- ARN có cấu trúc đa phân, đơn phân là ribônuclêic (Rnu).

- Mỗi Rnu có ba thành phần:

+ Bazơ nitric có 4 loại: Ađêmin, Uraxin, Guamin, Xytôzin.

+ Đường Ribô C 5 H 10 O 5 + Axit photphoric H 3 PO 4

- Mỗi Rnu có một loại bazơ nitric.

» Tên Rnu là tên bazơ nitric tương ứng.

» Có 4 loại Rnu: A (ađêmin); U (uraxin); G (guamin); X (xytôzin).

- Phân tử ARN chỉ có một mạch do đó: A≠U, G≠X.

II Cơ chế phân mã (Cơ chế tông hợp ARN).

- Phân tử mARN được tổng hợp trên 1 mạch gốc của gen theo nguyên tắc bổ sung.

- NTBS: A gen lk U; T gen lk A; G gen lk X; X gen lk G.

Mạch bổ sung: A-T-X-G-X-T-A = 8.

N=16.

ADN

Mạch gốc: T-A-G-X-G-A-T = 8.

NTBS:

ARN: A-U-X-G-X-U-A = 8.

III Áp dụng.

1 Tổng số Rnu của ARN.

- Gọi A m là số lượng Rnu loại Ađêmin của ARN.

- … U m ……….Uraxin………….

- ……G m ………Guamin………

- ……X m ……….Xytôzin………

- Rnu là tổng số Rnu các loại của ARN.

- N là tổng số nu của gen.

- Tổng quát:

2 Chiều dài ARN.

- Ptử ARN chỉ có một mạch: 1Rnu = 3,4 A 0

- Gọi l ARN là chiều dài ARN.

- Gọi l là chiều dài gen.

- Tổng quát:

3. Quan hệ số lượng: A,T,G,X mạch gốc; A,T,G,X, của ARN.

- Nếu mạch 1 gốc:

ARN M 1 M 2

A m = T 1 = A 2

U m = A 1 = T 2

G m = X 1 = G 2

X m = G 1 = X 2

- Nếu mạch 2 gốc:

RN = Am + Um + Gm + Xm = N/2

LARN = L = 3,4A0 RN = 3,4A0 N

2

ARN M 2 M 1

A m = T 2 = A 1

U m = A 2 = T 1

G m = X 2 = G 1

X m = G 2 = X 1

4.Quan hệ số lượng:A,T,G,X của ARN và A, T, G, X của gen.

- Ta có trong gen: A=T=A 1 + A 2

G=X=G 1 + G 2

- Tổng quát:

5.Tỉ lệ % A, T, G, X trong ARN.

- Gọi % U m , %A m , %G m , %X m tỉ lệ % Rnu của phân tử ARN.

- Gọi %A, %T, %G, %X là tỉ lệ % nu từng loại của gen.

- Tổng quát:

A = T A% = T% A m ≠ U m A m % ≠ U m %

@ Nhớ: Gen ARN

G = X G% = X% G m ≠ X m G m % ≠ X m %

A, U, G, X của ARN.

6 Quan hệ tỉ lệ %

A, T, G, X mỗi mạch của gen.

- Mạch 1 gốc:

ARN M 1 M 2

%U m = %A 1 = %T 2

%A m = %T 1 = %A 2

%G m = %X 1 = %G 2

%X m = %G 1 = %X 2

- Mạch 2 gốc:

ARN M 2 M 1

%U m = %A 2 = %T 1

%A m = %T 2 = %A 1

%G m = %X 2 = %G 1

%X m = %G 2 = %X 1

A = T = Um + Am.

G = X = Gm + Xm.

ADN ARN

A, U, G, X của ARN.

7 Quan hệ tỉ lệ %

A, T, G, X của gen.

A 1 % + A 2 % G 1 % + G 2 %

- Ta có: A% = T% = G% = X% =

2 2

- Tổng quát:

8.Tổng số Rnu tự do MTCC khi gen thực hiện phiên mã.

- Mỗi lần gen phiên mã tạo 1 ARN.

- Gọi k là số lần phiên mã tạo k ARN.( K > 0, nguyên).

- Gọi Rnu là tổng số nu của ARN.

- ……… Rnu tự do MTCC cho qt phiên mã.

- Tổng quát:

9 Số lượng từng loại Rn td MTCC.

- Gọi Am td , Tm td , Gm td , Xm td là số lượng từng loại Rnu tự do MTCC.

- Gọi Am, Tm , Gm, Xm là số lượng nu từng loại của ARN.

- số lần phiên mã là k.

- Tổng quát:

Am td = k.Am.>>>> Um td = k.Um.>>> Gm td = k.Gm.>>> Xm td = k.Xm.

10.Xác định mạch gốc phiên mã ARN

- Nếu mạch gốc: Am = T 1 Gm = X 1

Um = G 1 Xm = G 1

- Tổng quát:

A1% + A2% Am% + Um% A% = T% = =

G1% + G2% Gm% + Xm% G% = X% = =

2 2

Rntd = k.Rn = k N/2.

Amtd Amtd Gmtd Gmtd

= = k = = k

Am T1 Gm X1

Umtd Umtd Xmtd Xmtd = = k = = k