giao an 8 ca nam

- Nhận ra đợc là nhờ các chi tiết, các phơng tiện ngôn từ đợc sử dụng trong văn bản * GV - Tích hợp: Trong văn biểu cảm có 2 cách biểu lộ cảm xúc là trực tiếp và gián tiếp, những câu vă

`Soạn: 16 /8/2009 Bài 1[[

Kết quả cần đạt:

- Hiểu đợc tâm trạng của n/v “Tôi” qua ngòi bút trữ tình của Thanh Tịnh

- Phân biệt đợc cấp độ khái quát của nghĩa từ ngữ

- Biết viết một văn bản bảo đảm tính thống nhất về chủ đề

Hoạt động của thầy và trò

Giáo viên gọi HS đọc chú thích và sơ lợc về tác giả

? Với nhà văn Thanh Tịnh em cần nhớ những nét chính nào?

? Nét nổi bật trong phong cách của nhà văn Thanh Tịnh là gì?

? TP đợc viết từ năm 1941 đến bây giờ là bao nhiêu năm?

GV: Vậy mà sức sống của ta tởng nh vừa mới xảy ra

? Em cho biết thể loại của VB và VB thuộc loại phơng thức

biểu đạt nào?

? Trong VB ngời ta kể theo 2 ngôi (183) vậy kể theo ngôi thứ

nhất có u thế gì? (mang tính chủ quan, dễ bộc lộ cảm xúc hơn)

Đọc văn bản.

GV đọc mẫu từ đầu -> “Tôi đi học”

Gọi hs đọc tiếp -> “Trớc lớp ba”

Gọi hs đọc tiếp -> “Chút nào hết”

Gọi hs đọc tiếp -> đến hết

GV nhật xét HS đọc

Gọi HS đọc chú thích trong SGK/8

? Truyện kể về nhân vật tôi và kể về việc gì?

- về việc “tựu trờng”

Cho HS đọc thầm lại đoạn văn “từ đầu -> tôi đi học”

? Vào thời điểm nào, hình ảnh nào trong đoạn văn khơi nguồn

kỷ niệm cho tác giả?

- Cuối thu, lá ngoài đờng rụng nhiều, những đám mây bàng

bạc, mấy em nhỏ rụt rè

Ghi bảng I-Tìm hiểu chung

về tác giả, tác phẩm

1.Tác giả:

Thanh Tịnh

(1911-198 )

Tên thật: Trần VănNinh quê ở Huế.Sáng tác thơ, truyệntình cảm trong sáng,

êm đềm

2 Tác phẩm:

Sáng tác 1941 –Quê Mẹ

Thể loại truyệnngắn

* Niềm vui, hạnhphúc khi nhớ về kỷ

? Tại sao cứ vào thời điểm ấy, nhìn hình ảnh ấy thì nhân vật tôi

lại liên tởng, nhớ lại kỷ niệm thời thơ ấu của mình?

- Vì nó giống với khung cảnh ngày tựu trờng của tác giả=>Đó

là sự liên tởng tơng đồng tự nhiên giữa hiện tại và quá khứ của

bản thân

? Khi gặp những h/ảnh này cảm xúc của t/g ra sao? (Và đợc thể

hiện qua những từ ngữ nào)

- Náo nức, tng bừng, rộn rã

? Những từ ngữ đó thể hiện cảm xúc gì?

? Trong đoạn văn đâu là câu văn hay nhất diễn đạt niềm HP

nhớ về kỷ niệm?

“Tôi quên thế nào đợc trời quang đãng”

? Câu văn đã sử dụng biện pháp nghệ thuật gì

- NT so sánh và nhân hoá

? So sánh, nhân hoá nh thế nào?

- nh mấy cánh hoa tơi mỉm cời

? Em hãy p/tích cái hay trong h/ảnh so sánh này?

- Là h/ảnh tơi sáng, đẹp đẽ, trong trẻo)

? Sử dụng NT so sánh, nhân hoá và những câu văn dài có tác

-…vì hôm nay tôi đi học

GV chốt: “Đi học” là một sự kiện đánh dấu 1 sự thay đổi lớn

của đời ngời đợc mở rộng

* Tích hợp với Tập làm văn:

? Câu văn nào thể hiện tình cảm trữ tình và chất thơ bàng bạc

trong văn thơ của Thanh Tịnh?

- Cảnh vật vì chính lòng tôi có sự thay đổi lớn”

niệm

* Trên đờng tới ờng

tr Trong lòng có sựthay đổi lạ: vui, hồihộp, nhiều cảm giácmới lạ

? Câu văn nào thể hiện ẩn ý t/c trữ tình chất thơ trong đoạn

Văn bản: Tôi đi học (tiếp)

I- Mục đích cần đạt: ( Đã soạn ở tiết 1)

II- Lên lớp :

1.Tổ chức:

2.Kiểm tra bài cũ:

? Vì sao không gian và thời gian trong VB trở thành kỷ niệm trong tâm trí củatác giả?

- Đó là thời điểm và nơi chốn quen thuộc, gần gũi gắn liền với tuổi thơ của tácgiả ở quê hơng

- Đó là lần đầu tiên đợc cắp sách tới trờng

- Tác giả là ngời yêu quê hơng tha thiết

3.Hoạt động dạy – học.

Gọi 2 h/s đọc tiếp “trớc sân trờng Mĩ Lý trong các lớp”

? Cảnh sân trờng Mĩ Lí đợc nhân vật tôi miêu tả ntn?

- Sân trờng dày đặc cả ngời

? Tại sao?

- Vì hôm nay có nhiều ngời đa con em là học sinh đến trờng

? Đứng giữa sân trờng t/giả giới thiệu ngôi trờng Mĩ Lý của

mình nh thế nào?

- Trong thế đối lập, giữa hôm qua >< hôm nay, không gian và

con ngời

* Lúc tới trờng

+ Trớc: trờng cao ráo và sạch sẽ hơn các nhà trong làng

+ Hôm nay: trờng vừa xinh xắn vừa oai nghiêm nh cái đình

làng; sân cao, mình rộng

? T/giả đã sử dụng những biện pháp nghệ thuật nào để miêu tả

về ngôi trờng mới của mình?

- So sánh, nhân hóa: lớp học với đình làng, mình nó cao

? Vì sao tác giả lại so sánh ngôi trờng oai nghiêm nh cái đình

làng? tác dụng?

- Đình làng là nơi thờ cúng, tế lễ, nơi thiêng liêng cất giấu

những điều bí ẩn

Phép so sáng đã diễn tả cảm xúc trang nghiêm, đề cao trí

thức của con ngời

- Rất hợp với tâm lí của trẻ em(cả thèm chóng chán)

? Em hãy tìm câu văn hay nhất mà tác giả sử dụng để bộc lộ

tâm trạng lo sợ của n/v trong buổi đầu đến trờng?

- “Nh con chim non trên bờ tổ ngập ngừng e sợ”

? Tác giả sử dụng biện pháp nghệ thuật nào trong câu văn này?

- So sánh: những chú bé với con chim non

? Em hãy PT cái hay trong h/ảnh so sánh những chú bé h/s với

chú chim non(tác dụngcủa biện pháp nghệ thuật)

- cùng non nớt, thơ ngây trớc những mới lạ của cuộc sống

* Liên hệ: Khi đọc đoạn văn này, em có gặp lại đợc h/ảnh nào

của chính mình thủa đầu tới trờng?

? Em thấy mình giống n/v tôi ở chỗ nào?

? Hãy ghi lại vài câu văn bộc lộ cảm xúc của mình khi ngày

đầu đến trờng?

GV: Các em đọc thầm đoạn văn còn lại

“Một mùi hơng lạ -> hết”

? Nội dung chính của đoạn văn là gì?

? Bớc vào lớp nhân vật tôi có cảm giác ntn?

- Thấy trong lớp có mùi hơng lạ, hình treo thấy lạ và hay, lạm

nhận chỗ ngồi là của riêng mình, nhìn ngời bạn cha quen mà

thấy khuyến luyến

? Mùi hơng lạ, hình treo thấy lạ và hay là cảm giác ntn?

- lạ lùng

? Lạm nhận nghĩa là gì?

GV: Trong cảm giác lạ lùng mà nhân vật tôi đã lạm nhận

chỗ ngồi là của riêng mình và thấy khuyến luyến ngới bạn cha

quen

? Theo em , vì sao nhân vật tôi lại có tâm trạng nh vậy?

- Vì đấy là chỗ ngồi và ngời bạn gắn bó cả năm học với mình

GV: Chính vì vậy mà nhân vật tôi yên tâm hơn để rồi chăm

chú nhìn, viết và lẩm nhẩm đọc

? Qua những chi tiết vừa phân tích, em cảm nhận thấy tâm

trạng của nhân vật tôi trong giờ học đầu tiên là ntn?

- Tâm trạng bơ vơ,

lo sợ

c Giờ học đầu tiên

? Em có thể khái quát lại toàn bộ tâm trạng của n/v trong văn

bản, sự thay đổi tâm trạng ấy?

(H/s nhắc lại ND cả 3 ý a., b, c)

? Theo em, nguyên nhân nào dẫn đến sự thay đổi kỳ lạ ấy?

(Môi trờng nhà trờng, đợc đi học)

GV:Câu chuyện đợc kết thúc bằng cụm từ “tôi đi học” là

cách kết thúc bất ngờ, tự nhiên nh niềm tự hào hồn nhiên trong

sáng của nhân vật tôi và nỗi lòng của chúng ta khi nhớ về buổi

thiếu thời

? Ngoài n/v “Tôi’ truyện còn nói tới ai nữa không ? (kể ra)

? Ngời mẹ trong truyện là ntn? Chi tiết nào nói lên điều đó?

- Mẹ: h/ảnh gần gũi, thân thơng

? Ta còn gặp ngời mẹ trong t/phẩm nào đã học?

- Mẹ tôi – Cổng trờng mở ra

? Em thấy ông Đốc, thầy giáo trẻ là ngời ntn?

? Tất cả những ngời này có nét chung đáng quý là gì?

- Tất cả đều yêu thơng, quan tâm đến h/s

? Em hãy khái quát lại những nét chính của bài học hôm nay?

? Em hãy nhắc lại những BP NT đợc sử dụng trong văn bản và

tác dụng của những BPNT đó?

? Trọng sự đan xen của phơng thức : Tự sự, miêu tả, biểu cảm

Theo em phơng thức nào trội lên để làm thành sức truyền cảm

nhẹ nhàng mà thấm thía của truyện ngắn đã học hôm nay? (H/s

thảo luận nhóm)

? Đọc ghi nhớ?

GV: Cho h/sinh đọc yêu cầu của bài tập

? Hãy phát biểu cảm nghĩ của em về n/v “Tôi”

? N/v trong truyện là cậu bé ntn?

? Theo em chất thơ của truyện ngắn “ Tôi đi học” đợc tạo nên

từ đâu?

BT1: T/giả là ngời giàu cảm xúc, yêu trờng lớp, bạn bè, thầy

học gắn liền với tình yêu mẹ và quê hơng

- Là ngời trân trọng những KN thời thơ ấu

BT2: Trắc nghiệm: Khoanh tròn vào chữ cái ở đầu câu em cho

2 Nhân vật kháca) Mẹ: là ngời dịudàng, ân cần

b) Ông Đốc: Thầyhiệu trởng

c) Thầy giáo trẻ:Vui mừng, đón các

em h/sinh

Hiền từ, yêu thơnghọc sinh

III Tổng kết:

1 Nội dung: Nhữngt/c trong sáng đẹp

đẽ trong ngày đầu đihọc của tác giả

2 Nghệ thuật: Tự

sự, miêu tả, biểucảm, so sánh, đốilập, biểu cảm là chủ

đạo

*Ghi nhớ: SGK/9 IV- Luyện tập

4.Củng cố:

? Câu văn nào miêu tả những cậu bé h/sinh lần đầu tới trờng?

“Họ nh con chim non ”

? Trong những kỷ niệm của cậu bé lần đầu tới trờng, em thích nhất h/ảnh cậu bé trong

đoạn truyện nào? vì sao/

1 Cảm nghĩ về dòng cảm xúc của nhân vật “ ” trong truyện ngắn “tôi Tôi đi học :”

+ Đó là dòng cảm xúc bồi hồi, xúc động trớc sự biến thái của thiên nhiên và cảnhvật: thời tiết vào mùa thu, lá ngoài đờng rụng nhiều và trên không có những đám mâybàng bạc

+ Thời gian và không gian ấy gợi mở những kỉ niệm mơn man của buổi tựu trờng

đầu tiên trong đời: từ con đờng, cảnh vật vốn quen thuộc nhng lần này tự nhiên thấy lạ,nhân vật “tôi” cảm thấy trang trọng và đứng đắn; ngạc nhiên thấy sân trờng hôm nay ai

cũng ăn mặc sạch sẽ, gơng mặt tơi vui và sáng sủa; ngôi trờng vừa xinh xắn vừa oainghiêm khác thờng Nhân vật “ ” từ cảm giác thấy mình bé nhỏ, lo sợ vẩn vơ đến gậttôi

mình và lúng túng khi nghe gọi đến tên mình; cảm giác trống trải khi sắp phải rời bàntay dịu dàng của mẹ

+ Bớc vào thế giới khác, vừa gần gũi vừa xa lạ

+ Vừa ngỡ ngàng, vừa tự tin khi bớc vào giờ học đầu tiên

Dòng cảm xúc của nhân vật “ ” hoà quyện giữa trữ tình (biểu cảm) với tả và kểtôi

vừa mợt mà, vừa tạo nên sự xao xuyến khôn nguôi

2 Để viết bài văn ngắn nghi lại ấn tợng của em trong buổi đến trờng khai giảng lần

đầu tiên, cần chú ý:

+ Kể lại tâm trạng khi đến trờng

+ Khung cảnh thiên nhiên, cảnh vật xung quanh hôm đó

+ Cảm nhận về hình ảnh trờng ( sân trờng, lớp học, các bạn, thầy cô)

+ ấn tợng về sự đón tiếp của thầy cô

+ ý nghĩa về buổi học đầu tiên

Soạn: 18 /8/2009

Tiết 3 Tiếng việt: Cấp độ khái quát của nghĩa từ ngữ.

I- Mục tiêu cần đạt:

Giúp học sinh: - Hiểu rõ cấp độ khái quát của nghĩa từ ngữ và mối quan hệ về cấp

độ khái quát của nghĩa từ ngữ

- Thông qua bài học rèn luyện t duy trong việc nhận thức mối quan hệ giữa cáichung và cái riêng

II- Các b ớc lên lớp.

1 Tổ chức:

2 Kiểm tra bài cũ.

Kiểm tra kiến thức lớp 7

? Em hiểu ntn là nghĩa của từ?

? Tìm từ ngữ nghĩa rộng so với nghĩa của các từ ngữ “bút mực, thớc kẻ, com pa”

3 Tiến trình hoạt động dạy – học.

Cho h/sinh đọc 3 câu hỏi SGK/10 (a, b, c)

Quan sát sơ đồ bảng phụ và trả lời

? Nghĩa của từ động vật rộng hay hẹp hơn so

với nghĩa của từ thú , chim , cá?

- Nghĩa của từ “động vật” rộng hơn so với nghĩa

của các từ “thú, cá, chim”

? Vì sao em biết nh vậy?

- Vì nghĩa của từ “động vật” bao hàm cả nghĩa

“thú, cá, chim”

? So sánh nghĩa của từ “thú” với nghĩa của từ

“hơu, voi” em thấy ntn?

- Nghĩa của từ “thú” rộng hơn so với nghĩa của

<=> Nghĩa của từ “Voi, hơu, sáo” hẹp hơn so

với nghĩa của từ “ thú” vì nó đợc bao hàm trong

từ “thú”

? Thế nào là từ ngữ có nghĩa hẹp?

Có thể cho h/sinh đọc ND thứ nhất của ghi nhớ

SGK/10

? Nghĩa của từ “Thú, chim, cá” rộng so với

nghĩa của từ nào? và có nghĩa hẹp so với từ nào?

- Nghĩa của từ “Thú, chim, cá” có nghĩa rộng với

nghĩa của từ “Hơu, voi, tu hú, cá rô ” nhng lại

có nghĩa hẹp so với từ “động vật”

? Qua chi tiết vừa phân tích , em rút ra kết luận

gì?

GV chốt: Trong Tiếng Việt có từ vừa mang

nghĩa rộng lại vừa mang nghĩa hẹp

? Lấy VD?

Goi h/sinh đọc ghi nhớ

GV chốt lại nội dung:

GV: cho học sinh làm bài tập 1

? Từ ngữ nào có nghĩa rộng, nghĩa hẹp? Và từ

ngữ nào mang cả 2 nghĩa

* Tích hợp:

? Khi hiểu đợc nghĩa của từ ngữ sẽ giúp ích gì

I- Từ ngữ nghĩa rộng, từ ngữ nghĩa hẹp.

có nghĩa hẹp hơn so với từ khác

Bài tập 1:

Y phục Quần áo

trong việc xây dựng văn bản?

- Văn bản đợc xây dựng bằng ngôn từ, vì vậy

hiểu nghĩa của từ sẽ giúp cho việc viết văn

không bị mắc lỗi sai nghĩa của từ

? Em hãy nêu yêu cầu của bài tập?

GV:Cho h/sinh hoạt động nhóm -> mỗi nhóm trả

Ta nói từ “khóc, nức nở, sụt sùi” là từ cùng phạm

vi nghĩa hay còn gọi là trờng từ vựng Vậy thế

nào là trờng từ vựng thì sang bài sau các em sẽ

học

quần đùi,quần dài áo dài, áosơ mi

Vũ khí

Súng bomSúng trờng,đại bác bom bacàng, bom bi

II-Luyện tập.

Bài tập 2/11 SGK

- Tìm từ ngữ có nghĩa rộng củacác từ ngữ ở mỗi nhóm

- Tìm 3 động từ cùng thuộc mộtphạm vi nghĩa 1 từ nghĩa rộng,

2 từ có nghĩa hẹp hơn

+ Khóc, nức nở, sụt sùi

Bài tập trắc nghiệm

? Từ nào không phù hợp với phạm vi nghĩa của từ “Trờng học” sau:

- Học thuộc ghi nhớ, làm bài tập 4/11

- Chuẩn bị bài “ Trờng từ vựng”

Soạn: 20/8/2009

Tiết 4 Tập làm văn: Tính thống nhất về chủ đề của văn bản

II Chuẩn bị: SGK, SGV, Phiếu học tập.

III- Tiến trình dạy và học

- Nêu tâm trạng của n/v tôi khi nhớ về kỷ niệm buổi đầu đến

tr-ờng, lúc trên đờng đến trtr-ờng, khi tới trờng và buổi học đầu tiên)

? Đối tợng chính đợc nhắc đến trong văn bản là ai?

GV ghi bảng phụ:

- Đối tợng: N/v “Tôi”

? N/v tôi nhớ lại những kỉ niệm gì của mình?

- ND: + Ngày đầu tiên đi học

+ ấn tợng trong sáng, đẹp đẽ, sâu sắc

=> Văn bản có nhan đề: “Tôi đi học”-> Đây cũng chính là chủ

đề của văn bản mà chúng ta mới học trong tiết 1,2

? Vậy em hiểu ntn là chủ đề của VB?

GV: Dựa vào đối tợng và ND của văn bản để xác định chủ đề

của văn bản

- chủ đề của VB là vấn đề chủ chốt, những ý kiến, những cảm

xúc của t/giả đợc thể hiện nhất quán trong VB

? Theo em đề tài và chủ đề trong VB có giống nhau không?

- Đề tài: Tài liệu cung cấp cho tác giả

- Chủ đề: Vấn đề nhà văn thể hiện qua đề tài

? Dựa vào những phơng diện nào của VB “Tôi đi học” mà ta có

thể cho rằng văn bản này kể lại những KN sâu sắc của n/v

“Tôi”?

Dựa vào: + Nhan đề

+ Từ ngữ

+ Câu văn

? Có những từ ngữ nào đợc nhắc lại nhiều lần trong văn bản để

thể hiện nhan đề của VB “Tôi đi học”?

- Từ “Tôi” đi học

? Câu văn nào thể hiện đợc chủ đề của văn bản? - “Tôi đi học”

? Phân tích sự thay đổi tâm trạng của n/v Tôi

+ Trên đờng đi học:

- Cảm nhận về con đờng quen đi lại -> thấy lạ cảnh vật xung

quanh đều thay đổi

- Thay đổi về hành vi: lội qua sông thả diều

-> Đi học, làm nh 1 học trò thực sự

+ Trên sân trờng:

- Cảm nhận về ngôi trờng: Cao ráo, sạch sẽ hơn

-> Xinh xắn, oai nghiêm nh đình làng, sân rộng và cao hơn

“lòng tôi đâm ra lo sợ vẩn vơ”

- Cảm giác bỡ ngỡ, lúng túng khi xếp hàng vào lớp: Đứng nép

I Chủ đề của văn bản.

- Chủ đề: Là đối ợng và vấn đềchính (ND) của VB

t-II- Tính thống nhất về chủ đề của văn bản

chỉ dám nhìn chỉ đi từng bớc

+ Trong lớp học: Cảm thấy xa mẹ, điều mà trớc đó cha từng có

? Từ những chi tiết vừa phân tích ,em cảm nhận đợc t/c gì của

n/v “Tôi” qua văn bản này?

- Đó là những cảm giác, t/c trong sáng dần nảy nở trong lòng

n/v “Tôi” ở buổi tựu trờng đầu tiên

? Đó là cách biểu lộ tình cảm trực tiếp hay gián tiếp?

- Có đoạn là trực tiếp, có đoạn là gián tiếprực tiếp

? Vì sao em nhận ra sự thay đổi ấy?

- Nhận ra đợc là nhờ các chi tiết, các phơng tiện ngôn từ đợc sử

dụng trong văn bản

* GV - Tích hợp: Trong văn biểu cảm có 2 cách biểu lộ cảm

xúc là trực tiếp và gián tiếp, những câu văn miêu tả cảnh là bộc

lộ tâm trạng của n/v một cách gián tiếp

? Từ những phân tích trên, em hãy cho biết thế nào là tính thống

? Khi viết 1 VB phải chú ý đến vấn đề gì?

- Nhan đề, từ ngữ, câu văn, trình bày phải theo 1 trình tự hợp lý

? Em hiểu ntn là tính thống nhất về chủ đề trong VB? Làm thế

nào để đảm bảo tính thống nhất đó?

GV gọi 2 h/sinh đọc ghi nhớ

? Chủ đề của truyện “Cuộc chia tay của những con búp bê” là

gì?

+ Sự đau khổ của tuổi thơ trớc bi kịch g/đình

+ Tình yêu thơng của anh em, của bè bạn trong bi kịch gia đình

? Văn bản đợc trình bày theo thứ tự nào?

GV: Bố cục của văn bản đợc sắp xếp theo trình tự nào?

Đó là ND các em sẽ học ở bài 2

? Em cho biết chủ đề của VB “Rừng cọ quê tôi”

Chú ý dựa vào luận điểm để xác định

- Chỉ biểu đạt chủ

đề đó, không xarời, lệch lạch sangchủ đề khác

đối với rừng Chủ đề:Tình yêu,niềm tự hào về vẻ

cọ-đẹp về rừng cọ quêhơng

- Trình bày theo 1trật tự thời gian, từ

cụ thể đến khái

- ý nào trong bài thơ làm cho bài lạc đề (ý b và ý d)

- GV yêu cầu học sinh đọc thầm, thảo luận nhóm, gọi đại diện

các nhóm trình bày - Có những ý lạc chủ đề: (c), (g)

- Có nhiều ý hợp chủ đề nhng cách diễn đạt cha tốt nên thiếu sự tập

trung vào chủ đề

- Chỉnh lại:

a- Cứ mùa thu về, mỗi lần thấy các em nhỏ núp dới nón mẹ lần

đầu tiên đến trờng, lòng lại nao nức, rộn rã, xốn xang

b- Cảm thấy con đờng “đi lại lắm lần” tự nhiên cũng thấy lạ, nhiều

+ TB: Miêu tả vẻ

đẹp của rừng cọ

- Tác dụng+ KL: Cảm xúcBài 2/14 SGK

- Nắm đợc thế nào là trờng từ vựng, bớc đầu biết vận dụng

- Biết cách sắp xếp các nội dung trong phần thân bài của văn bản

Tiết 5 + 6 Văn bản: Trong lòng Mẹ

(Trích “Những ngày thơ ấu“ Nguyên Hồng)

A- Mục đích yêu cầu:

Giúp HS: - Hiểu đợc tình cảnh đáng thơng và nỗi đau tinh thần của n/v chú béHồng, cảm nhận đợc tình yêu thơng mãnh liệt của chú đối với mẹ

- Bớc đầu hiểu đợc văn hồi ký và đặc sắc của thể văn này thấm đợm chất trữ tình,lời văn tự truyện chân thành, giàu sức truyền cảm

- Tích hợp với bài : Trờng từ vựng, Bố cục văn bản

- Rèn kỹ năng phân tích nhân vật, khái quát đặc điểm, tính cách qua lời nói, nétmặt, tâm trạng, phân tích cách kể chuyện kết hợp nhuần nhuyễn với miêu tả tâm trạng,cảm xúc bằng lời văn thống thiết

? Văn bản “Tôi đi học” đợc viết theo thể loại nào? vì sao em biết?

- Thể loại truyện ngắn – hồi tởng, sự kết hợp giữa các kiểu văn bản: Tự sự, miêutả, biểu cảm

Vì: Nội dung, bố cục, mạch văn và các h/ảnh, chi tiết trong bài đã chứng minh

điều đó

? Nêu những cảm nhận của em về nhân vật “Tôi” trong VB “Tôi đi học”

3 Bài mới:

Gọi 1 h/sinh đọc chú thích

? Nêu những hiểu biết của em về nhà văn Nguyên Hồng?

GV giới thiệu chân dung của nhà văn

Về t/g Nguyên Hồng các em cần ghi nhớ những ý sau:

- GV nói thêm: Nguyên Hồng là một trong những nhà văn

lớn của VHVN hiện đại, những sáng tác của ông luôn hớng

về ngời nghèo, đặc biệt là phụ nữ và trẻ em Ông là t/giả

của tiểu thuyết nổi tiếng“Bỉ vỏ”

? Nêu hiểu biết của em về đoạn trích?

? Em hiểu hồi kí là gì?

- hồi: nhớ lại, nghĩ lại

- kí: ghi chép

=>Ghi lại những việc đã xảy ra

GV giới thiệu về thể loại: Hồi ký là

(Đoạn trích trong hồi ký (tự truyện) là thể văn đợc dùng để

ghi lại những chuyện có thật đã xảy ra trong cuộc đời một

con ngời cụ thể thờng đó là t/giả

Trong truyện “Tôi” là n/v chính – là ngời kể chuyện và

trực tiếp bộc lộ cảm nghĩ

GV: Thời thơ ấu trải qua nhiều đắng cay đã trở thành

nguồn cảm hứng cho tác phẩm

GV: Đọc chậm, tình cảm Giọng bà cô đon đả, đay nghiến

- Gọi H/sinh đọc bài: 2 h/s đọc

- Gọi 1 h/sinh đọc chú thích 5, 8, 12, 13, 14, 17/SGK

? Theo em phần trích có thể chia làm mấy đoạn? ý nghĩa

mỗi đoạn?

? So với bố cục, mạch truyện và cách kể chuyện bài “Trong lòng mẹ”

em thấy có gì giống và khác với văn bản “Tôi đi học”?

- ở “ Trong lòng mẹ” chuyện không thật liền mạch có 1 gạch nối

nhỏ, ngắn về thời gian vài ngày khi cha gặp và khi gặp mẹ.

? Từ bố cục này, em thấy vấn đề cơ bản cần phân tích ở

đoạn trích là gì?

1 Tâm địa độc ác của n/v ngời cô

2 T/yêu mãnh liệt của chú bé Hồng đối với mẹ

GV:Để biết đợc n/v bà cô là ngời ntn ta đi p/tích ý 1.

? Em hãy tóm tắt lại ND đoạn 1

? N/v “ Cô tôi” có quan hệ ntn với bé Hồng?

- là em ruột của bố Hồng, cô ruột –> quan hệ gần gũi,

ruột thịt

I- Tìm hiểu chung về t/giả, t/phẩm.

1 Tác giả:

- Nguyên Hồng 1982)

(1918 Sáng tác nhiều thể loạitiểu thuyết, ký, thơ Đợcnhà nớc truy tặng giảithởng HCM về VHNT

2 Tác phẩm:

- Thể loại: Hồi ký sángtác năm 1938 đoạntrích thuộc chơng IVcủa tác phẩm

+ Đoạn 2: Còn lại: Cuộcgặp gỡ bất ngờ giữa 2

mẹ con bé Hồng

II- Phân tích

1 Nhân vật “Ng ời cô”

- cô ruột –> quan hệgần gũi, ruột thịt

? N/v bà cô đợc thể hiện qua những chi tiết nào?

- Vẻ mặt tơi cời hỏi “mày có muốn vào Thanh Hoá chơi với

mẹ mày không?

- Tơi cời kể về cuộc sống của mẹ bé Hồng- chi dâu của bà

- Đổi giọng, nghiêm nghị…

? Về câu hỏi của bà đối với đứa cháu, nếu đúng với nghĩa

GV: Ban đầu ngời đọc vội vàng tởng đây là bà cô tốt bụng, thơng

anh chị bất hạnh và đứa cháu côi cút, nhng với sự nhạy cảm của bé

Hồng đã giúp ta nhận ra ngay cái ý nghĩ cay độc trong giọng nói và

trên nét mặt của bà cô.

? Từ ngữ nào biểu hiện thực chất thái độ của n/v này?

- rất kịch

? Em hiểu “Rất kịch” nghĩa là gì?

- rất giả dối, giống ngời đóng kịch trên sân khấu nhập vai

biểu diễn

? Sau lời từ chối của bé Hồng, bà cô lại hỏi gì?

- Sao lại không vào? mợ mày…đâu!

? Khi hỏi câu này, thái độ và cử chỉ của bà thay đổi ra sao?

- Hỏi luôn, giọng vẫn ngọt ngào, mắt long lanh, chằm chặp

nhìn cháu

? Chi tiết đó muốn nói lên điều gì về ngời cô?

- Chứng tỏ sự giả dối và độc ác của bà cô

GV: Bà vẫn tiếp tục đóng kịch, tiếp tục trêu cợt cháu, tiếp tục lôi

đứa cháu đáng thơng vào một trò chơi độc ác mà bà ta đã dàn xếp

sẵn.

=> Bà ta cời hỏi , giọng vẫn ngọt ngào, dịu dàng nhng không hề có ý

định tốt đẹp gì cả.

? Khi nhận thấy đứa cháu im lặng cúi đầu, rng rng muốn

khóc thì bà cô có thái độ và lời nói nh thế nào?

- Bà cô lại khuyên, lại an ủi, lại khích lệ, lại tỏ ra rộng lợng

muốn giúp đỡ:

+ Sao lại không vào? Mợ mày phát tài lắm…

+ Mày dại quá , cứ vào đi, tao chạy cho tiền tàu…vào thăm

em bé chứ

+ Mấy lại rằm tháng tám này là giỗ đầu cậu mày…

? Theo các em thì bà ta muốn gì khi nói rằng: mẹ chú bé

đang “phát tài” và cố ý ngân dài thật ngọt hai tiếng “em

bé”?

- Bà cô đã biểu hiện rõ hơn sự độc địa của mình bằng sự

săm soi, hành hạ, nhục mạ một đứa bé đáng thơng, xoáy

vào nỗi đau nỗi khổ tâm của nó

? Sau đó cuộc đối thoại diễn ra ntn?

- Bà kể về sự đói rách của ngời chị dâu với vẻ thích thú ra

mặt

- Bà vỗ vai đứa cháu, đổi giọng khi kể

- Bé Hồng thì cời dài trong tiếng khóc

? Hành động vỗ vai, đổi giọng có phải là bà đã có sự thông

cảm với đứa cháu không?

- Không, thực tế chỉ là thay đổi đấu pháp tấn công

GV: Ngay cả với một đứa trẻ, cho dù là đứa cháu tội nghiệp của

mình mà bà cũng không buông tha mà tìm mọi cách săm soi, xoáy

sâu vào nỗi đau của nó , hơn nữa bà ta không chỉ dừng lại ở mức độ

săm soi ,mà còn liên tục thay đổi đấu pháp tấn công để dồn đứa

cháu của mình vào tận cùng của nỗi đâu, không còn lối thoát, bà tìm

mọi cách để chia rẽ tình cảm của đứa cháu và ngời chị dâu khốn khổ

của mình.

? Qua những chi tiết vừa phân tích, em thấy nhân vật bà cô

là ngời ntn?

? Theo em trong những lời lẽ của ngời cô, lời nào cay độc

nhất? Vì sao? (H/sinh tự bộc lộ)

? Xây dựng h/ảnh bà cô trong t/phẩm có ý nghĩa ntn?

Trong đoạn văn T/giả đã sử dụng những phơng thức biểu đạt

nào? tác dụng của phơng thức biểu đạt đó?

- Tự sự và biểu cảm – bộc lộ trực tiếp Hỏi? Tìm và đọc

những chi tiết bộc lộ cảm xúc và suy nghĩ của bé Hồng về

ngời cô?

Tiết 2

? Đọc phần chữ nhỏ?

? Bé Hồng sinh ra và lớn lên trong hoàn cảnh ntn?

- Sinh ra trong cuộc hôn nhân miễn c ỡng->ép buộc , bắt

buộc

- Lớn lên trong một gia đình không hạnh phúc, bố mất

sớm, mẹ bỏ đi tha hơng cầu thực, sống trong sự ghẻ lạnh

- Tôi cũng cời đáp lại:không!Cháu không muốn vào…về

? Em có nhận xét gì về câu trả lời này của bé Hồng?

- Rất thông minh, vừa từ chối dứt khoát, vừa nêu rõ lí do

không đi->không bị cho là vô lễ trớc lời đề nghị tốt đẹp của

ngời cô

? Trớc những câu hỏi và lời khuyên nh sát muối vào lòng

và chứa đựng đầy sự mỉa mai, cây độc của bà cô, thì bé

Hồng có cảm giác ntn?

- Lòng thắt lại, khóe mắt cay cay

- Nớc mắt ròng ròng rớt xuống

? Vì sao cậu lại có cảm giác nh vậy?

? Vậy chi tiết “tôi cời dài trong tiếng khóc” có ý nghĩa gì?

- Là cách thể hiện cảm xúc mạnh mẽ của bé Hồng: trớc bà

- Là ngời đàn bà lạnhlùng, độc ác, thâm hiểm

=>Tố cáo XHPK cónhững hạng ngời sốngtàn nhẫn đến héo khô cảtình máu mủ ruột rà -tính cách tàn nhẫn đó làsản phẩm của những

định kiến đối với phụ nữtrong xã hội cũ

2, Nhân vật bé Hồng

a, Hoàn cảnh sống hiện tại:

- Bố mất sơm

- Mẹ bỏ đi tha hơng cầuthực

- Sự ghẻ lạnh của họhàng

Rất đáng thơng tâm

b, Bé Hồng trong cuộc

đối thoại với bà cô

- Nhận ngay ra sự giảdối trong giọng nói của

bà cô

- Đau đớn, uất hận khi

cô Hồng là một đứa trẻ yếu ớt nhng cũng rất kiên cờng, cậu

đâu xót nhng vẫn dạt dào niềm tin yêu đối với ngời mẹ

khốn khổ

? Niềm tin yêu và sự đau xót đó đợc tác giả thể hiện qua

những chi tiết nào?

- Giá nh…mới thôi

? Trong đoạn văn trên tác giả sử dụng biện pháp nghệ

thuật, và từ loại nào? Tác dụng?

- So sánh liên tiếp giữa cái cụ thể(đầu mẩu gỗ, cục thủy

tinh…) với cái trừu tợng(tình cảm) kết hợp với động từ

mạnh(vồ, cắn, nhai)

=>diễn tả sự oán hờn tột độ đã ngng tụ trong suốt cuộc đối

thoại, lúc này mới có dịp bùng phát ,tâm trạng đau đớn, uất

ức ngày một tăng và lên tới cực điểm khi nghe ngời cô kể

về tình cảnh tội nghiệp của mẹ mình với vẻ tơi cời thích thú

? Trong suốt cuộc đối thoại với bà cô ,bé Hồng có tâm

trạng ntn?

? Kể về cuộc đối thoại của ngời cô với bé Hồng, T/giả đã

sử dụng NT gì?

- Tơng phản

? Em hãy chỉ ra phép tơng phản này và ý nghĩa của nó?

- Hai tính cách trái ngợc nhau

Tính cách hẹp hòi tàn nhẫn(bà cô) >< trong sáng giàu lòng

yêu thơng mẹ(bé Hồng)

=> Phép tơng phản đã làm nổi bật 2 tính cách của n/v và

cũng để giúp t/giả thể hiện hình ảnh ngời mẹ và t/c của bé

Hồng với mẹ mạnh mẽ hơn, mãnh liệt hơn

GV: Vậy tình cảm của bé Hồng đối với mẹ ntn thì ta đi

tìm hiểu đoạn cuối

Gọi 1 H/sinh kể lại đoạn cuối

? Khi nhìn thấy bóng ngời ngồi trên xe giống mẹ thì Hồng có

hành động gì?

- gọi bối dối: mợ ơi…

? ý nghĩa của hành động này?

- Là tiếng gọi mừng tủi, hi vọng->khao khát muốn gặp mẹ

? Nhng tại sao ngay lúc đó tác giả lại đa ra một giả định?

- Sợ vì quá mong gặp mẹ mà nhầm lẫn( nhìn ngời khác tởng mẹ

mình)

? Trong giả thiết ấy tác giả đã sử dụng biện pháp nghệ thuật

nào? Tác dụng?

- So sánh: Nếu ngời quay lại ấy là ngời khác chứ không phải là

mẹ chẳng khác gì cái ảo ảnh của một dòng nớc trong suốt chảy

dới bóng râm đã hiện ra trớc con mắt gần rặn nứt của ngời bộ

hành ngã gục giữa sa mạc”

=>nếu ngời ấy không phải là mẹ thì không chỉ thất vọng mà còn

tuyệt vọng (nh ngời sắp chết khô héo giữa sa mạc)

- Tiếng gọi mẹ của

bé Hồng thể hiệntâm trạng mừngtủi, xót xa đau đớn

và hy vọng

? Khi bất ngờ gặp đúng mẹ mình bé Hồng đã có những cử chỉ,

GV: Giọt nớc mắt lần này khác hẳn với lần đối thoại với bà cô.Em khóc

vì hờn rỗi mà hạnh phúc, tức tởi mà mãn nguyện.Trong làn nớc mắt nhạt

nhòa , Hồng vẫn không quên ngắm nhìn ngời mẹ

? Qua con mắt của Hồng,h/ảnh ngời mẹ đợc hiện lên nh thế

nào?

Mẹ không còm cõi xơ xác

Gơng mặt mẹ vẫn tơi sáng, mắt trong, da mịn,má hồng ,hơi

quần áo, miệng

? Phải là ngời có tình cảm với mẹ ntn thì mới có đợc cái nhìn và

cảm giác nh thế khi gần mẹ?

- Bộc lộ tình cảm của ngời con yêu thơng quý trọng mẹ

GV: Sau gần một năm mới đợc gặp lại mẹ, Hồng quan sát mẹ rất kỹ và

thấy mẹ không hề giống với lời kể cay độc của ngời cô cho dù cuộc đời mẹ

có nhiều bất hạnh, cay đắng.

=>Gơng mặt , mắt, da, má, miệng->cùng trờng từ vựng chỉ về các bộ phận

của con ngời Thế nào là trợng từ vựng thì chúng ta sẽ học trong tiết sau.

GV: Trong giây phút ấy Hồng bỗng nhớ lại câu nói của bà cô Mày“

dại quá!Vào Thanh Hóa đi, tao chạy cho tiền tàu, vào bắt mợ mày may vá,

sắm sửa cho và thăm em bé chứ nh” ng lại không mảy may nghĩ ngợi gì, bởi

cậu đang rất vui sớng, trong lòng cậu dạt dào, miên man hạnh phúc khi

* Gọi H/sinh đọc ghi nhớ

Cho h/sinh thảo luận: Qua đoạn trích em có cảm nhận ntn về bé

Hồng?

- Đó là 1em bé có thân phận đau khổ nhng có tình yêu thơng và

lòng tin bền bỉ, mãnh liệt dành cho mẹ

? Đoạn trích này đợc đánh giá là giàu chất chữ tình.Em hãy

chứng minh?

- Tràn ngập từ ngữ cảm xúc: đau đớn , uất hận nhng cũng miên

man hạnh phúc

- Cách thể hiện tâm trạng đa dạng phong phú, nhiều hình ảnh so

sánh, lời văn say sa(đoạn cuối)

- Rất vui sớng,hạnh phúc khi đợcgặp mẹ, nằm tronglòng mẹ, luôn khaokhát tình yêu thơngcủa mẹ

=>Rất yêu thơngmẹ

IV- Tổng kết:

1 Nghệ thuật: Tự

sự, đan xen biểucảm, mô tả, nhữngphép so sánh mới

mẻ, hấp dẫn

2 Nội dung:

Cảnh ngộ và tâm

sự của chú béHồng – T/yêu th-

ơng mẹ vô bờ

* Ghi nhớ: SGK/21

V Luyện tập

? Nguyên Hồng đợc đánh giá là nhà văn của phụ nữ và nhi

đồng, em hiểu thế nào về nhận định này?

- Các nhân vật này xuất hiện nhiều trong văn bản của ông

- Ông thấu hiêủ nỗi cơ cực của ngời phụ nữ và nhi đồng trong

xã hội cũ phải gánh chịu

- Ông trân trọng vẻ đẹp tâm hồn của 2 tuyến nhân vật này

- Hiểu đợc ntn là trờng từ vựng, biết xác lập các trờng từ vựng đơn giản

- Bớc đầu hiểu đợc mối liên quan giữa trờng từ vựng với các hiện tợng ngôn ngữ đã học

nh đồng nghĩa, trái nghĩa, hoán dụ, nhân hoá giúp ích cho việc học văn, làm văn

- Tích hợp với văn bản : Trong lòng mẹ , bố cục văn bản

- Rèn kỹ năng lập trờng từ vựng và sử dụng trờng từ vựng trong nói, viết

II- Chuẩn bị: Bảng phụ , VD.

III Các bớc lên lớp:

1 Tổ chức:

2 Kiểm tra bài cũ:

? Thế nào là từ có nghĩa rộng, từ có nghĩa hẹp? cho VD Bài tập cho từ “lúa” tìm từ

có nghĩa rộng và nghĩa hẹp của từ lúa

(lúa nếp, lúa tẻ, tám thơm, C71 )Cho 1 từ có nghĩa rộng “màu sắc” tìm nghĩa hẹp?

(Màu sắc trắng, đỏ, vàng )

? Tìm các từ ngữ theo 2 phạm vi nghĩa chỉ không gian và thời gian trong câu

Của ta, trời đất, đêm ngàyNúi kia, đồi nọ, sông này của ta

Tiến hành chữa bài tập

1 Bài mới.

Gọi h/sinh đọc kỹ đoạn văn SGK/21

? Các từ in đậm thuộc từ loại nào? dùng chỉ ngời hay

vật? Vì sao em biết đợc điều đó?

- Các từ in đậm chỉ ngời

=>Vì các từ ấy đều nằm trong câu văn cụ thể có ý

nghĩa xác định

? Nét chung về nghĩa của nhóm từ trên là gì?

- Nét chung về nghĩa: chỉ các bộ phận của cơ thể con

1, Ví dụ: SGK/21

2 Ghi nhớ: SGK/21

- Tập hợp của những từ có ítnhất 1 nét chung về nghĩa gọi

là trờng từ vựng

đặc điểm chung về nghĩa Không có đặc điểm chung

về nghĩa thì không có trờng

GV đa ra bài tập

1 Cho nhóm từ: Cao, thấp, lùn, lòng khòng

Nếu dùng nhóm tứ trên để miêu tả ngời thì trờng từ

vựng của nhóm từ là gì?

=>Chỉ hình dáng của con ngời

2 Hãy tìm các từ của trờng “dụng cụ nấu nớng”

Hãy tìm các của trờng “chỉ số lợng”

* Đọc lu ý SGK/21

? Trờng từ vựng “mắt’ có thể bao gồm những trờng từ

vựng nhỏ nào?

Trờng “bộ phận của mắt”

Trờng “đặc điểm của mắt

Trờng “cảm giác của mắt”

Trờng “đặc điểm của mắt ->TT

Trờng “cảm giác của mắt” ->ĐT chỉ trạng thái

Trờng “bệnh của mắt” ->TT

Trờng “hoạt động của mắt” ->ĐT

? Em có nhận xét gì về từ loại của 1 trờng từ vựng?

? Đọc VD c?

? Từ “ngọt”chia làm mấy trờng từ vựng nhỏ?

- Ba( từ nhiều nghĩa)

? Các trờng từ vựng có nghĩa giống nhau không?

- không

? Ta cần lu ý thêm điều gì về trờng từ vựng?

? Xét VD: d/22 SGK

? Xét theo nghĩa thực , những từ in đậm dùng để chỉ

đối tợng nào?- ngời

? Trong đoạn văn thì từ in đậm lại dùng để chỉ đối

t-ợng nào? Biện pháp nghệ thuật nào đợc sử dụng? Tác

b) Một trờng từ vựng có thểbao gồm những từ loại khácbiệt nhau

c) Một từ có thể thuộc nhiềutrờng từ vựng khác nhau

d, Dùng một số biện phápnghệ thuật tu từ trong cáchchuyển trờng từ vựng để tăngthêm tính nghệ thuật củangôn từ

khác nhau ở điểm nào?

- Trờng từ vựng: Tập hợp từ có ít nhất 1 nét chung về

nghĩa trong đó các từ có thể khác nhau

( VD: Trờng từ vựng về cây có:

+ Bộ phận của cây: rễ, thân

+ Hình dáng của cây: thấp, bé.)

=>Từ loại của 2 trờng từ này khác nhau về từ loại

- Cấp độ khái quát của nghĩa từ ngữ là 1 tập hợp từ có

quan hệ so sánh về phạm vi nghĩa rộng hay hẹp trong

đó các từ phải có cùng từ loại

VD: + Bàn – bàn gỗ (cùng là DT)

+ Đánh – cắn ( cùng là ĐT)

Gọi H/sinh đọc yêu cầu của bài tập

Gv: yêu cầu học sinh nhớ lại, kể nhanh

Bài 2: Cho h/sinh hoạt động nhóm chia nhóm theo tổ

- Cho đại diện nhóm lên phát biểu

Bài 5:

- Lới: đánh bắt thủy sản, săn bắt

- Lạnh: thời tiết, nhiệt độ, tính chất của thực phẩm,

tâm lí và tình cảm của con ngời

- Tấn công: các chiến lợc, chiến thuật trong quân đội

Bài 6:

Chuyển từ trờng quân sự sang nông nghiệp

II- Luyện tập.

Bài tập 1/23 SGKCậu, mợ, con, cô, cháu

- Các từ đó thuộc trờng từvựng thái độ

- Thực hiện đúng tiến trình bài giảng

- Học sinh hiểu vấn đề Làm bài tập ứng dụng nhanh./

- Biết xây dựng bố cục văn bản mạch lạc, phù hợp với đối tợng và nhận thứccủa ngời đọc.

II- Chuẩn bị.

III- Các bớc lên lớp

1 Tổ chức:

2 Kiểm tra bài cũ:

? Chủ đề là gì? (đối tợng và vấn đề chính mà văn bản biểu đạt)

? Thế nào là tính thống nhất về chủ đề của văn bản: VB có tính thống nhất về chủ

đề, khi chỉ biểu đạt chủ đề đã xác định không xa rời hay lạc sang chủ đề khác

? Chủ đề của đoạn trích “Trong lòng mẹ” là gì?

? Nhiệm vụ của từng phần là gì?

- MB: giới thiệu về CVA(đ1)

- TB: Phân tích cho ngời đọc thấy đợc công lao, uy

tín và tính cách của CVA(gồm nhiều đoạn)(đ2,3)

- KB: tình cảm của mọi ngời với CVA(đ4)

? Em hãy rút ra những kết luận chung về bố cục

VB?

Gọi H/sinh đọc mục II

? Phần thân bài của VB “Tôi đi học” kể về những sự

kiện nào? sự kiện ấy đợc sắp xếp theo thứ tự nào?

*2 sự kiện: nhìn khung cảnh nhớ lại buổi tựu trờng

năm xa; tâm trạng của nhân vật tôi

* Sắp xếp phần TB của VB “Tôi đi học” theo sự hồi

tởng(hiện taị nhớ về quá khứ) những kỷ niệm

->thời gian

-> không gian:

- Trên đờng tới trờng

- Đến sân trờng trờng

- trong lớp giờ học đầu tiên

+ Các cảm xúc đợc sắp xếp theo thứ tự thời gian ở

trên

+ Sắp xếp theo sự liên tởng, đối lập những cảm xúc

về cùng 1 đối tợng trớc đây và buổi tựu trờng đầu

tiên

? VB “Trong lòng Mẹ” của Nguyên Hồng chủ yếu

trình bày diễn biến tâm trạng của bé Hồng Hãy chỉ

ra những diễn biến tâm trạng của cậu bé trong phần

=>Các phần có quan hệ chặtchẽ

II- Cách bố trí sắp xếp ND phần thân bài của VB.

- Niềm vui sớng cực độ của bé Hồng khi đợc ở

trong lòng mẹ

? Hai văn bản thuộc thể loại gì?

- tự sự xen miêu tả và biểu cảm

? Nêu trình tự miêu tả ngời,vật, con vật, phong

cảnh?

* Tả ngời, vật, con vật: có thể tả theo trình tự từ

chỉnh thể – bộ phận hoặc tình cảm, cảm xúc

+ Tả ngời còn có thể tả:

- Theo thời gian: quá khứ, hiện tại, đồng hiện

- Từ ngoại hình: Quan hệ, cảm xúc hoặc ngợc lại

* Tả phong cảnh: theo thứ tự không gian rộng, hẹp,

gần xa, cao thấp

? Nêu cách sắp xếp sự việc trong phần thân bài của

VB “Ngời thầy đạo cao, đức trọng” ?

(- Các sự việc nói về Chu Văn An là ngời tài cao

- Các sự việc nói về Chu Văn An là ngời đạo đức,

đ-ợc học trò kính trọng

GV cho h/sinh thảo luận câu hỏi?

? Qua phân tích các VD, em có nhận xét gì về cách

sắp xếp nội dung của phần thân bài?

? Khi trình bày nội dung phần thân bài của văn bản

cần chú ý những gì?

? Đọc ghi nhớ?

Gọi H/sinh đọc đoạn trích và trả lời

? Tìm câu văn có mang chủ đề (1)

? Cách khai triển chủ đề nh thế nào?

? Nếu phải trình bày về lòng thơng mẹ của chú bé

VB, chủ đề, ý đồ của ngờiviết

- Các ý trong ND đó đợc sắpxếp theo trình tự thời gian,không gian, theo sự pháttriển của sự việc hay theomạch suy luận

* Ghi nhớ: SGK/25

III- Luyện tập

1.Phân tích cách trình bày ýtrong các đoạn trích sau.a) Trình bày ý theo thứ tựkhông gian nhìn từ xa - đếngần - đến tận nơi - đi xa dần.b) Trình bày ý theo thứ tựthời gian: về chiều, lúchoàng hôn

c) Trình bày theo ý:

+ Bàn về mối Q.hệ giữa sựthật lịch sử và các truyềnthuyết

+ Luận chứng về lời bàntrên

+ Phát biểu lời bàn và luậnchứng

Bài tập 2/27 SGK

- Bé Hồng rất thơng mẹ:+ Khi nghe bà cô nói xấu

mẹ thì em vừa xót xa, uấthận nhng lại càng tin yêu

mẹ hơn

- Giới thiệu nghĩa đenh của từng vế sau đó giới

thiệu nghĩa bóng của cả câu

- Chứng minh tính đúng đắn của câu tục ngữ:

+ những ngời thờng xuyên…

+ các vị lãnh tụ…

+ trong thời kì đổi mới…

+ Đợc thể ghiện rõ suy nghĩcủa em về những cổ tục ràngbuộc làm khổ ngời phụ nữ,trong đó có mẹ em

+ Vô cùng sung sớng hạnhphúc khi gặp mẹ Lúc nàymọi lời cay độc của bà cô vànỗi uất hạn đều tan biến

4.Củng cố:

? Bố cục của VB gồm mấy phần? Nhiệm vụ của từng phần là gì?

? Nội dung phần thân bài thờng đợc trình bày nh thế nào?

- Thực hiện đúng tiến trình bài giảng

- Nên chú ý về thời gian dành cho mục II nhiều hơn, kỹ hơn

- Thời gian làm bài tập còn ít

**************************************************************

Bài 3

Kết quả cần đạt:

- Thấy đợc sự tàn ác, bất nhân của XHTDPK, nỗi cơ cực của ngời nông dân bị

áp bức và những phẩm chất cao đẹp của họ Thấy đợc tài năng nghệ thuật củaNgô Tuất Tố qua đoạn trích

- Nắm và biết cách triển khai ý trong một đoạn văn Vận dụng kiến thức và kỹnăng xây dựng đoạn văn để làm bài TLV số 1

- Cảm nhận đợc cái quy luật của hiện thực: Có áp bức, có đấu tranh thấy đợc vẻ

đẹp tâm hồn và sức sống tiềm tàng của ngời phụ nữ nông dân

II- Chuẩn bị.

ảnh chân dung Ngô Tất Tố, tác phẩm Tắt đèn

III- Các bớc lên lớp

1 Tổ chức:

2 Kiểm tra bài cũ:

- Phân tích tâm trạng của bé Hồng khi nằm trong lòng mẹ

- Chất thơ - chất trữ tình của 2 văn bản “Trong lòng Mẹ” và “Tôi đi học” đợcthể hiện nh thế nào?

3 Tiến trình hoạt động dạy và học

GV giới thiệu vài nét về t/giả và tóm tắt ngắn gọn ND

tác phẩm và vị trí đoạn trích

Gọi H/sinh đọc phần chú thích SGK

I- Giới thiệu tác giả, t/phẩm

? Em hiểu những gì về nhà văn Ngô Tất Tố.

GV giới thiệu thêm cho HS về nhà văn

- Ông nổi tiếng trên nhiều lĩnh vực khảo cứu triết học

cổ đại Trung Hoa và VH cổ Việt Nam, viết báo,

phóng sự, tiểu thuyết, dịch thuật văn học

? Ngoài T/phẩm ‘Tắt đèn” em còn biết những tác

phẩm nào của tác giả?

? Đoạn trích nằm trong phần nào của tác phẩm? Thể

loại?

GV nêu yêu cầu đọc, đọc chính xác có sắc thái biểu

cảm nhất là đoạn đối thoại của nhân vật:

- cai lệ hách dịch, chị Dậu khẩn khoản, tha thiết van

- Cuộc đối mặt với bọn cai lệ – ngời nhà Lý trởng

? Đoạn trích có 2 tuyến nhân vật nào?

- Vợ chồng chị Dởu và đám tay sai

? Nổi bật trong đám tay sai ấy là ai? Và hắn đợc miêu

tả ntn?

? Em hiểu từ cai lệ nghĩa là gì?

- Viên chỉ huy cấp thấp nhất trong quân đội chế độ

TDPK

Lệ: Lính phục vụ hầu hạ nơi quan nhà

? Hắn có vai trò gì trong vụ thu thuế ở làng Đông

Xá?

- Là tên tau sai đắc lực của bon quan phủ, giúp bọn lí

dịch tróc nã những ngời nghèo cha nộp đủ tiền su

thuế

? Bọn chúng đến nhà chị Dậu làm gì?

- thúc su thuế, nếu không nộp sẽ đánh, trói anh Dậu

đa ra đình làng

? Vì sao chỉ là tên tay sai mà hắn lại có quyền đánh ,

trói ngời vô tội vạ nh vậy?

- vì hắn núp dới bóng quan phủ nên tha hồ tác oai tác

quái, hắn đại diện cho “nhà nớc” nhân danh “phép

Nhà văn xuất sắc nhất của

VH hiện thực trớc CM

- Là cây bút phóng sự và lànhà tiểu thuyết nổi tiếng

2 Tác phẩm

- Trích chơng XVIII củatác phẩm

+ trơn ngợc 2 mắt

+ giật phắt cái dây thừng

+ chạy sầm sập tới

+ bịch mấy cái…sấn đến trói

+ tát đến bốp…rồi cứ nhảy vào

- lời nói:

+ quát , thét: thằng kia, ông tởng…mau!; mày định

nói cho ….xin khất

+ hầm hè: nếu không nộp su…thôi à

? Tác giả đã sử dụng từ loại nào để miêu tả hành

động , cử chỉ của cai lệ? Tác dụng?

- động từ mạnh->khắc họa rõ nét sự độc ác vũ phu

phi nhân tính của tên cai lệ

GV: dờng nh hắn không nghe đợc tiếng ngời nên

không động lòng trớc tình cảnh đáng thơng của gia

đình chị Dậu, chính vì vậy hắn cũng không biết nói

tiếng ngời mà chỉ biết quát, thét, hầm hè nh một súc

vật

? Qua những chi tiết vừa phân tích, em có nhận xét gì

về tên cai lệ?

GV: Đáng lẽ những tên nh hắn thờng đạt đợc điều

mình mong muốn là ức hiếp ngời khác

? Thế nhng điều bất ngờ nào đã xảy ra với hắn? tháI

độ của em nh thế nào?

- hắn nhanh chóng thất bại trong cuộc ẩu đả với chị

Dậu =>làm chúng ta hả hê khoan khoái

? Qua n/vật này em hiểu ntn về XH đơng thời?

- Một xu hớng đầy rẫy những bất công

- Một xã hội có thể gieo hoạ xuống ngời dân lơng

thiện bất cứ lúc nào

- Một xã hội tồn tại trên cơ sở của các lý lẽ và hành

động bạo ngợc

-> Chính quyền thực dân chỉ là một lũ mạt hạng,

mang tính cách của bọn dã thú, chúng chỉ quen bắt

nạt, đe dọa, áp bức những ngờ nhút nhát, cam chịu,

GV: chỉ xuất hiện trong một đoạn văn ngắn mà cai

lệ hiện lên rất sinh động, sắc nét, đậm chất hài hớc

d-ới ngòi bút hiện thực cuả NTT

GV: theo dõi nhanh phần chữ nhỏ

? Nêu và nhận xét về tình cảnh gia đình chị Dậu ?

- nhà nghèo, phải bán con mà vẫn không đủ tiền để

nộp su cho em chồng

- chồng bị đánh đập tàn nhẫn đến mức hồn sắp lìa

khỏi xác, con thì đói khát

GV: Gia đình chị Dậu chỉ là một trong số nhiều gia

- Hống hách, thô bạo, độc

ác táng tận lơng tâm đếnkhông còn nhân tính

-> Là hiện thân sinh độngcủa trật tự xã hội thực dân

PK đơng thời

2 Nhân vật chị Dậu

- Sống trong cảnh thêthảm, đáng thơng và nguycấp

đình ở làng Đông Xá sống trong hoàn cảnh nh vậy.

? Em hãy tìm những chi tiết miêu tả về quang cảnh,

không khí trong buổi sáng hôm thúc su của làng

Đông Xá?

- tiếng trống, tiếng tù và đã thổi inh ỏi ở đầu làng

- tiếng chó sủa vang khắp xóm

? Em cảm nhận thấy không khí ở làng Đông Xá trong

buổi sáng hôm đó nh thế nào?

- Căng thẳng trong âm vang hối thúc đầy đe dọa của

tiếng trống , tiếng tù và

? Trong tình thế căng thẳng có phần nguy cấp đến

vậy , nhng đối với chồng, con chị Dậu vẫn có những

cử chỉ, hành động nh thế nào?

- Múc cháo ra , quạt cho chóng nguội để chồng và

con ăn

- Ngồi cạnh xem chồng ăn có ngon miệng không

? Nhận xét những hành động này của chị Dậu?

- Chăm xóc chồng con chu đáo trong mọi hoàn cảnh

GV: Vì thế chị đã tìm mọi cách bảo vệ họ khi bọn

tay sai ập đến nhà

? Trớc sự hống hách của bọn tay sai , chị có thái độ

ntn?

- Run run, tha thiết van xin

? Vì sao chị phải làm nh vậy?

- Sợ chồng lại bị trói, đánh tiếp

? Khi đó chị có cách xng hô với bọn chúng ra sao?

- Gọi ông xng cháu

? Qua thái độ và cách xng hô nh vậy , em thấy chị

Dậu là ngời nh thế nào?

GV: Nhng bọn tay sai không hề đếm xỉa đến điều

đó mà cứ sầm sập tiến vào trói anh Dậu

? Lúc này chị có thái độ và hành động gì và lời nói

ntn? Vì sao?

- Chị xám mặt lại,vội đặt con xuống chạy đến đỡ tay

hắn

- cháu van ông, nhà cháu vừa tỉnh đợc một lúc, ông

tha cho.->chị quá lo cho chồng

? Em có nhận xét ntn về hành động và lời nói đó của

chị?

- Hành động rất nhanh nhẹn, nhng lời nói vẫn rất từ

tốn

GV: một lần nữa chị đã xuống nớc , hết lời van xin

nhng sự việc đã xảy ra ntn, em hãy kể lại

HS kể tóm tắt đoạn còn lại

? ở đọan văn em vừa kể, có điểm gì đáng chú ý trong

cách xng hô của chị Dậu?

- Chuyển đổi cách xng hô, đồng thời cũng là chuyển

đổi vai xã hội:

- Chị đã liều mạng cự lại

? Vì sao lại có sự thay đổi nhanh chóng nh vậy?

- Chị bị dồn đến bớc đờng cùng, không còn cách nào

khác là phải vùng lên đấu tranh

GV: Lúc đầu chị vừa sợ hãi vừa có phần luống

cuống chỉ một mực van xin tha thiết bằng giọng run

run, xng hô lễ phép gọi bằng ông và xng cháu cố

khơi gợi lòng từ tâm và lơng tri của “ông Cai”

Nhng khi tên cai lệ không nghe và đáp lại chị bằng

những quả bịch vào ngực và cứ xông vào trói chồng

chị thì chị cự lại

Cự lại bằng lý lẽ, thay đổi xng hô-> chị đã đứng

thẳng lên, ngang bằng nhìn vào đối thủ và chống trả

mạnh mẽ

? Tìm, nêu những chi tiết miêu tả chị Dậu quật lại 2

tên tay sai để làm nổi bật sức mạnh ghê gớm và t thế

vàng của chị Dậu?

“Túm lấy hắn, ấn dúi ra cửa, túm tóc lẳng cho 1 cái”

? Do đâu mà chị Dậu có sức mạnh nh vậy?

- Vì quá tức giận, vì bị khinh bỉ, áp bức ,bị dồn nén

đến con đờng cùng, vì tình yêu thơng chồng hơn cả

- Chi tiết chị Dậu đánh ngã hai tên đàn ông tàn ác, t

thế đứng trên đầu thù trong cái XH mà tội ác hoành

hành thì còn gì hả hê hơn khi thấy cái ác bị trừng trị

? Tác giả đã sử dụng NT gì trong đoạn này: Tơng

phản

? Tác dụng?

Làm nổi bật hình ảnh chị Dậu là một ngời phụ nữ :

- Dịu dàng mà cứng cỏi trong ứng xử

- Giàu tình yêu thơng

- Tiềm tàng T2 phản kháng áp bức

GV chốt lại: Cho HS thảo luận

? Em hiểu ntn là –Tức nớc vỡ bờ–?

Cái lô gích hiện thực “tức nớc vỡ bờ” có áp bức, có

đấu tranh toát lên cái chân lý con đờng sống của quần

chúng bị áp bức chỉ có thể là con đờng đấu tranh để

tự giải phóng, không có con đờng nào khác

? Qua bài ,chúng ta nhận thức đợc những gì về XH,

về ngời nông dân nhất là phụ nữ trong XH cũ?

Gọi h/sinh đọc ghi nhớ (2 em đọc)

? Em hiểu ntn về nhận định của nhà văn Nguyễn

Tuân về t/phẩm –Tắt đèn– qua đoạn trích vừa

có sức sống mãnh lệt

III- Tổng kết:

* Ghi nhớ: SGK/33

IV- Luyện tập.

- Chế độ phong kiến áp bức bóc lột tàn bạo không

còn chỗ cho ngời lơng thiện nh chị Dậu đợc sống

- Những ngời nông dân nh chị Dậu muốn sống đợc

không có cách nào khác phải vùng lên đấu tranh

chống áp bức, bóc lột

- Đó là một nhận xét chính xác

? Từ đoạn trích em có thể nhận ra thái độ nào của

nhà văn đối với phẩm chất của ngời nông dân

trong XH cũ và thực trạng của XH đơng thời?

- Lên án XH thống trị áp bức vô nhân đạo

- Cảm thông cuộc sống nghèo khổ của ngời ND

- Cổ vũ tinh thần phản kháng của họ

- Lòng tin vào phẩm chất tốt đẹp của họ

Còn thời gian cho HS đọc phân vai

2 Kiểm tra bài cũ:

? Bố cục của văn bản gồm mấy phần? Nhiệm vụ của từng phần?

? Phần nội dung thân bài có thể trình bày ntn?

3 Tiến trình hoạt động dạy – học.

Gọi HS đọc đoạn văn – lớp theo dõi SGK

? Văn bản em vừa đọc gồm mấy ý? Mỗi ý đợc viết

- Viết hoa, lùi vào đầu dòng và dấu chấm xuống

dòng

? Về nội dung thì ntn?

- Biểu đạt một ý tơng đối hoàn chỉnh

? Nhận xét số lợng câu trong một đoạn văn? vai

trong của đoạn văn trong văn bản?

- Đoạn văn gồm có nhiều câu, là đơn vị trực tiếp tạo

nên văn bản

? Qua phân tích em hiểu thế nào là đoạn văn?

Gọi HS đọc nội dung thứ nhất của ghi nhớ SGK/36

Gọi 1 HS đọc đoạn 1 của văn bản SGK/34

? Đối tợng đoạn văn 1 nói đến là ai? - Ngô Tất Tố

? Em hãy tìm ý khái quát của cả đoạn văn?

- Đánh giá những thành công xuất sắc của nghệ

thuật trong việc tái hiện thực trạng nông thôn VN

trớc CMT8 và khẳng định phẩm chất tốt đẹp của

những ngời lao động chân chính)

? ý khái quát đó đợc thể hiện đầy đủ trong câu nào?

(Câu đầu của đoạn)=>gọi là câu chủ đề

? Vì sao có thể gọi đó là câu chủ đề của đoạn văn?

- Định hớng cho ND của cả đoạn văn

? Em có nhận xét gì về ND, đặc điểm hình thức, vị

trí của câu chủ đề?

- ND: Câu mang ý nghĩa khái quát của cả đoạn văn

- H/thức: Lời lẽ ngắn gọn, đủ 2 thành phần chính

- Vị trí: Có thể đứng ở đầu hoặc cuối đoạn văn

? Từ đó em hiểu ntn là câu chủ đề? Chúng đóng vai

trò gì trong văn bản

? Đoạn văn thứ nhất có câu chủ đề không? yếu tố

nào duy trì đối tợng trong đoạn văn?

đối tợng…

- Câu chủ đề: mang ý nghĩa khái quát cho cả đoạn văn, ngắn gon đủ 2 thành phần CN-VN

- Đứng ở đầu hoặc cuối

đoạn văn

2 Cách trình bày nội dung

đoạn văn

- Có nhiều cách trình bày nội dung đoạn văn:

+ trình bày theo lối song hành

+trình bày theo lối diễn dịch

đoạn văn này đợc triển khai theo trình tự nào?

- Câu chủ đề đứng ở đầu đoạn văn, các câu tiếp cụ

thể hoá ý chính

- Trình bày theo cách: Khái quát -> cụ thể chi tiết

=> Cách trình bày diễn dịch(kết luận trớc rồi giải

thích sau)

Gọi HS đọc đoạn b (II)

? Đoạn văn có câu chủ đề không? Vị trí của nó?

- Có, ở cuối đoạn

? Nội dung của đoạn văn đợc trình bày theo trình tự

nào?

- Đi từ cụ thể chi tiết -> khái quát

=> Ta gọi đó là cách trình bày theo kiểu quy

nạp(giải thích rõ rồi mới kết luận)

? Có mấy cách trình bày đoạn văn? Sự khác nhau

Phân tích cách trình bày ND trong các đoạn trích

a) Đoạn diễn dịch: Câu chủ đề đứng ở đầu đoạn văn,các câu sau cụ thể hoá chocâu chủ đề

b,c )Đoạn văn song hành: Không có câu chủ đề chỉ có từ ngữ chủ đề Các câubình đẳng về quan hệ nội dung

Bài tập 3/37

GV: Để chuyển đoạn văn quy nạp thành đoạn văn diễn dịch ta chuyển đổi vị trí củacâu chủ đề Trớc câu chủ đề của đoạn văn quy nạp có các từ ngữ để nối câu chủ đề vớicâu khai triển

VD:

a, Trình bày theo cách diễn dịch: Lịch sử…ta nh cuộc khởi nghĩa của 2 bà Trng, chiếnthắng của Ngô Quyền, chiến thắng nhà Trần, Lê Lợi Cuộc kháng chiến chống Phápthắng lợi và cuộc kháng chiến chống Mĩ thống nhất đất nớc

b, Trình bày theo cách qui nạp: Đất nớc ta đợc thanh bình nh ngày hôm nay là nhờ vàocông lao của rất nhiều vị anh hùng trong các cuộc kháng chiến , nh:….và 2 cuiộc khángchiến chống Pháp, Mĩ.Từ đó cho thấy lịch sử…nhân dân ta

4 Củng cố.

? Thế nào là đoạn văn.Có mấy cách trình bày nội dung trong 1 văn bản

5 Hớng dẫn học sinh học bài

- Học thuộc ghi nhớ - Làm bài tập 4/SGK/37; Bài 5 SBT/18

- Nhắc học sinh giờ sau làm bài TLV viết tại lớp

- Ôn lại kiểu bài tự sự đã học ở lớp 6, có kết hợp với kiểu bài biểu cảm đã học ở lớp 7.

- Luyện tập viết bài văn và đoạn văn

II- Các bớc lên lớp

1 Tổ chức:

2.Kiểm tra bài cũ: Không.

3 Tiến trình hoạt động dạy và học

Đề bài:

Kể lại những kỷ niệm ngày đầu tiên đi học

Gợi ý: (Dựa vào văn bản “Tôi đi học”

a, Xác định trình tự kể

- Ngôi kể: ngôi thứ nhất, thứ 3

- Theo thời gian, không gian

- Theo diễn biến của sự việc

- Theo diễn biến của tâm trạng

=> Khi kể có xen yếu tố miêu tả và biểu cảm

b, Xác định cấu trúc của văn bản, cách trình bày đoạn văn

- Thấy đợc tình cảnh khốn cùng và nhân phẩm cao quý của nhân vật lão Hạc,

đồng thời thấu hiểu đợc niềm thơng cảm sự trân trọng đối với ngời nông dân vàtài năng nghệ thuật của nhà văn Nam Cao

- Hiểu đợc thế nào là từ tợng hình, tợng thanh

- Biết cách liên kết các đoạn văn trong văn bản

- Thấy đợc lòng nhân đạo sâu sắc của nhà văn Nam Cao thơng cảm đến xót xa và thật

sự tôn trọng đối với ngời nông dân nghèo khổ

II- Các b ớc.

1 Tổ chức:

2.Kiểm tra bài cũ:

? Phân tích diễn biến tâm trạng của nhân vật chị Dậu?

? Em cảm nhận đợc những thái độ nào của nhà văn về xã hội PK và về số phận của ngờinông dân trong XH đó?

3 Tiến trình hoạt động dạy và học

Gọi 1 HS đọc chú thích SGK/45 I- Giới thiệu tác giả, tác

? Hãy tóm tắt những nét chính về tác giả.

GV hớng dẫn học sinh đọc phần chữ in nhỏ và tóm

tắt những nét chính

? Nêu hoàn cảnh ra đời của văn bản?

? Em cho biết thể loại của văn bản?

? Phơng thức biểu đạt chính của t/phẩm là gì?

- Tự sự – xen miêu tả và biểu cảm

? Truyện đợc kể từ nhân vật nào? thuộc ngôi kể

nào?

GV hớng dẫn học sinh cách đọc thể hiện tâm

trạng, tình cảm của các nhân vật qua ngôn ngữ đối

thoại và độc thoại

- Lời của lão Hạc: Chua chát, xót xa, nằn nì

- Lời của vợ ông Giáo: Lạnh lùng, dứt khoát

- Lời của Binh T: Nghi ngờ, mỉa mai

- Lời của ông Giáo: Từ tốn, ấm áp có lúc xót xa,

thông cảm với những độc thoại nội tâm

Gọi HS đọc đoạn trích học (phần chữ to)

? Đọc chú thích 20, 37?

? Đoạn trích có thể chia làm mấy phần?

Chia 3 phần theo dấu cách đoạn :

- P1: từ đầu->lấy gì mà lo liệu: Lão Hạc bán con

chó vàng

- P2: tiếp->đáng buồn: cuộc sống của lão Hạc

- P3: Cái chết của lão Hạc

? Dựa vào cách phân đoạn, em hãy kể tóm tắt câu

- Bán chó, nhờ cậy ông Giáo trông coi vờn tợc gửi

tiền ông Giáo để ma chay khi chết

GV: lão Hạc gọi con chó là cậu vàng

? Biện pháp nghệ thuật nào đã đợc sử dụng trong

cách xng hô này? Tác dụng?

- Nhân hóa->lão rất quí con chó, coi nó nh ngời

bạn, đứa con của mình

? Lý do gì khiến lão Hạc phải bán “ Cậu

vàng”-một con chó lão hết sức yêu thơng?

- Sự túng quẫn ngày càng đe doạ cuộc sống của

- Đề tài sáng tác số phậnnhững ngời nông dân nghèo

đói và ngời trí thức sống mònmỏi, bế tắc

2 Tác phẩm:

- Tác phẩm Lão Hạc đăngbáo năm 1943

- Thể loại truyện ngắn

- Phơng thức biểu đạt tự sựkết hợp miêu tả và biểu cảm

- Kể theo ngôi thứ nhất

II- Phân tích

1, Nhân vật lão Hạc

lão: Bị ốm, gạo cao thóc kém, nuôi thân không nổi,

lão không có việc làm, con chó lại ăn khỏe

GV: Sau khi bán cậu vàng lão Hạc có kể ngay

- Gợi cho ta hình dung 1 khuôn mặt già nua, khô

héo, 1 tâm hồn đau khổ đến cạn kiệt nớc mặt, 1

hình hài thật đáng thơng

? Trong đoạn văn này tác giả đã sử dụng biện pháp

nghệ thuật và từ loại nào để miêu tả về lão Hạc?

? Em có nhận xét ntn về cách miêu tả của tác giả

đối với n/v lão Hạc trong đoạn văn trên ?

- Có sự quan sát rất tinh tế, miêu tả chính xác từ

tâm lí, hình dáng và cách biểu hiện của ngời già

bán con chó thôi mà lão đau đớn nh vậy

? Qua đó em thấy lão Hạc là ngời ntn?

GV: Và câu chuyện hóa kiếp: từ loài vật sang

kiếp ngời sung sớng hơn là câu nói mang tính triết

lí của ngời nông dân nghèo về số phận của họ, nó

thể hiện sự mong muốn cuộc sống sẽ trở nên tốt

đẹp hơn

Nhng câu nói: “thế thì không biết nếu kiếp ngời

cũng khổ nốt thì ta nên làm kiếp gì cho thật

s-ớng”của lão Hạc là sự nhìn nhận về c/s hiện tại và

tơng lai mù mịt, vô vọng của họ(cả nông dân hay

a.Tâm trạng của lão Hạc saukhi bán “Cậu Vàng”

- Lão Hạc vô cùng đau đớn,xót xa, ân hận khi bán convàng

-> Là ngời rất yêu quí loàivật , giàu lòng nhân hậu

trí thức trong XH cũ) mà họ đành bất lực chấp

nhận , không có cách nào thay đổi

+ trông coi giúp lão mảnh vờn để sau này giao lại

cho con trai lão

+ Gửi tiền để lo hậu sự khi lão chết

? Tại sao lão Hạc lại nhờ ông giáo những việc này?

- Vì lão muốn để lại cho con một chút gì đó làm

vốn liếng và không muốn làm phiền bà con làng

xóm khi lão chết

GV: vì vậy có bao nhiêu tiền lão mang gửi ông

giáo hết(30 đồng)

? Sau đó cuộc sống của lão diễn ra ntn?

- ăn khoai, củ chuối, rau má, củ ráy, bữa trai, bữa

GV: Chấp nhận cuộc sống khổ cực nh vậy để cố

giữ mảnh vờn cho con; không nhận sự giúp đỡ của

bất kì ai, kể cả ông giáo là ngời hay gần gũi nhất

Và nếu có vấn đề gì thì đã có tiền lo hậu sự, không

phải phiền đến ai

? Em nghĩ gì về việc lão Hạc từ chối mọi sự giúp

? Có ý kiến cho răng: lão Hạc làm nh vậy là gàn

dở, nhng cũng có ý kiến lại cho là đúng, ý kiến của

em nh thế nào?

- Nếu nhìn một phía là gàn dở, vì có tiền mà chịu

khổ

- Nghĩ kỹ thì đó là cách c xử thể hiện lòng thơng

con và lòng tự trọng rất cao

? Cuối cùng sự việc gì đã xảy ra với lão Hạc?

b Cái chết của lão Hạc

* Vì muốn để của lại cho con

mà lão đã chấp nhận cuộcsống vô cùng khổ cực

- Là ngời cha rất yêu thơngcon Coi trọng bổn phận làmcha, coi trọng danh giá làmngời(giàu lòng tự trọng)

* Lão đã chọn cho mình cáichết

Đọc thầm lại phần kể về cái chết của Lão Hạc

? Vì sao lão Hạc lại tìm đến cái chết ?

GV: Nh vậy việc mà trớc đây lão Hạc sang nhờ

ông giáo là lão đã âm thầm chuẩn bị chu đáo cho

cái chết của mình từ khi bán “Cậu vàng”

? Từ việc đó em nhận thấy lão Hạc là ngời ntn?

- Lão là ngời hay suy nghĩ và tỉnh táo nhận ra tình

cảnh của mình lúc này và chọn cho mình một hớng

giải quyết của một ông già nông dân nghèo

- Đó còn là tính cẩn thận, chu đáo và lòng tự trọng

cao ở lão

? Tác giả đã miêu tả cái chết của lão Hạc ntn?

- Xin bả chó về ăn

- Ngời vật vã, đầu tóc rũ rợi, quần áo xộc xệch, mắt

long xòng xọc, mép xùi bọt , ngời giật mạnh

? Mắt long xòng xọc là mắt ntn?

- Trợn ngợc, đảo liên hồi

? Để đặc tả cái chết của lão Hạc tác giả đã sử dụng

liên tiếp hệ thống từ loại nào?

- Động từ và tính từ, từ láy: vật vã, rũ rợi, xộc xệch,

long sòng sọc, tru tréo

? Cách sử dụng những từ loại đó có tác dụng gì?

- Tạo hình ảnh cụ thể, sinh động về cái chết dữ dội

thê thảm của lão Hạc

->Làm cho ngời đọc có cảm giác nh cùng chứng

kiến cái chết của lão

? Có rất nhiều cách để tự kết liễu cuộc đời mình, tại

sao lão Hạc laị chọn cho mình một cái chết đau đớn

nh vậy?

- Để tạ tội với cậu vàng, vì đó là cái chết do ăn bả

chó

GV chốt: Cái chết đau thơng của lão Hạc mang tính

chất bi kịch ,đó là bi kịch của sự đói nghèo, bi kịch

của tình mẫu tử Và hơn thế nữa , đó là bi kịch của

phẩm giá làm ngời

? Từ bi kịch của lão Hạc, theo em đã tác động đến

ngời đọc ntn?

- Tình cảm xót thơng, lòng tin vào những điều tốt

đẹp trong phẩm chất của ngời nông dân

*Cho học sinh thảo luận.

? Theo em cái chết của lão Hạc có ý nghĩa gì?

- Bằng những cảm động về tình phụ tử mộc mạc

giản dị nhng cao quý vô ngần

- Gián tiếp tố cáo xã hội TDPK đẩy ngời nông dân

vào cảnh khốn cùng

- Thể hiện tính tự trọng và quyết tâm không rơi vào

con đờng tha hoá của ngời nông dân

=>Tăng sức ám ảnh, hấp dẫn, khiến ngời đọc cảm

động hơn

GV: Sống trong xã hội TDPK thối nát đó, nếu

- Nguyên nhân:

+ Tình cảnh đói, khổ, túngquẫn

+ Để tạ lỗi với “cậu vàng”+ Muốn giữ lại của cho contrai, không muốn làm phiền

bà con làng xóm

- >Lão Hạc chết trong đau

đớn, vật vã, một cái chết bấtngờ và thê thảm

- ý nghĩa:

+ Góp phần bộc lộ rõ sốphận, tính cách của lãoHạc(ngời nông dân trong xãhội cũ): nghèo khổ, bế tắcnhng giàu tình yêu thơng vàlòng tự trọng

+ Tố cáo xã hội TDPK đẩyngời nông dân vào cảnhkhốn cùng

muốn bảo vệ ngời thân thì phải liều mình đứng lên

đấu tranh nh n/v chị Dậu trong “Tắt đèn ”của NTT,

hoặc sa đọa tha hóa nh n/v chí Phèo Còn nếu muốn

giữ bản chất trong sạch- lơng thiện, tìm lại tự do thì

phải chọn lấy cái chết của chính mình

Cái chết này góp phần làm cho mọi ngời hiểu và

thơng tiếc lão Hạc hơn: lão sống vì con và chết

cũng vì con

? Câu chuyện lão Hạc đợc kể từ nhân vật nào?

? Ông Giáo có vai trò nh thế nào trong câu truyện?

- Vừa nh ngời chứng kiến, vừa tham gia vào câu

chuyện của nhân vật chính, vừa đóng vai trò dẫn dắt

câu truyện và trực tiếp bày tỏ thái độ, tình cảm, bộc

? Qua những chi tiết đó, em thấy thái độ, tình cảm

ông giáo đối với lão Hạc ntn?

- Tỏ ra thông cảm, thơng xót cho hoàn cảnh của lão

Hạc, tìm nhiều cách an ủi, giúp đỡ lão Hạc

? Khi nghe Binh T nói chuyện lão Hạc xin bả chó

thì ông giáo có suy nghĩ gì? Tìm câu văn?

- Buồn: Cuộc đời quả thật cứ mỗi ngày một thêm

đáng buồn…

? Em hiểu ý nghĩa câu văn này ntn?

- Cuộc sống nghèo khổ đã buồn, con ngời ví thế mà

bị tha hóa nên càng buồn hơn buồn, vì đói nghèo

có thể đổi trắng thay đen, biến ngời trong sạch đầy

tự trọng nh lão Hạc thành kẻ trộm cắp, ông buồn vì

nh thể bản năng đã chiến thắng nhân tính, ông thất

vọng vì lão Hạc

GV: Nhng khi chứng kiến cái chết đau đớn vì ăn

bả chó của lão Hạc.thì ông giáo lại khẳng định:

“Cuộc đời cha hẳn đã đáng buồn hay vẫn đáng buồn

nhng lại đáng buồn theo một nghĩa khác”

? Em hiểu ý tứ trong câu nói của ông giáo ntn?

- Cha hẳn buồn: vì danh dự và t cách của lão Hạc

cha mất->nhân tính đã chiến thắng bản năng

- Cuộc đời đáng buồn theo nghĩa khác:ngời cao quí

nh lão Hạc chỉ vì sự bế tắc trong cuộc sống mà phải

tìm đến cái chết là sự cứu cánh duy nhất, nh một sự

giải thoát tự nguyện và bất đắc dĩ, nhng lại rất ít

ng-3 Nhân vật ông Giáo - ng ời

kể chuyện

- Là ngời biết đồng cảm,chia xẻ với nỗi đau khổ củalão Hạc

- Là ngời trọng nhân cách,

có niềm tin vào những điềutốt đẹp của con ngời

III- Tổng kết.

ời hiểu sự thật về nguyên nhân cái chết của lão Hạc

? Những chi tiết đó cho ta biết thêm ông giáo còn là

một ngời ntn?

- Có cái nhìn mới mẻ về lão Hạc nói riêng và ngời

nông dân nói chung

Cho học sinh thảo luận nhóm

? Em học tập đợc gì từ nghệ thuật kể chuyện của

Nam Cao trong văn bản “lão Hạc”

- Ngôn ngữ giàu tính gợi hình và gợi cảm

? Từ nghệ thuật đó làm nổi bật nội dung gì?

? Em hiểu thế nào về ý nghĩ của nhân vật tôi qua

đoan văn “Chao ôi che lấp mất”

(Cách nhìn nhận ngời nông dân của nhà văn Nam

Cao phải đánh giá, phải nhìn nhận bằng đôi mắt của

tình thơng và lòng tin mới thấy hết đợc bản chất tốt

đẹp của họ => Đây là một quan điểm tiến bộ, đúng

đắn và sâu sắc đầy tính nhân văn của tác giả)

? Đọc ghi nhớ?

1 Nghệ thuật:

- Tự sự kết hợp miêu tả vàbiểu cảm

- Miêu tả ngoại hình làm nổibật nội tâm

- Vẻ đẹp tâm hồn của chị Dậu là sức mạnh của tình yêu thơng tiềm tàng sự phảnkháng bất công

- Vẻ đẹp của lão Hạc là vẻ đẹp của nhân cách “Chết trong còn hơn sống đụng)

? Trong vốn VH của em, ngoài chuyện lão Hạc em còn biết tác phẩm nào của NamCao cũng viết về cuộc đời đau thơng của ngời nghèo với lòng đồng cảm và tình yêu sâusắc của nhà văn?

5 Hớng dẫn học sinh học bài.

- Tóm tắt nội dung truyện

- Phân tích tâm trạng của lão Hạc trong đoạn trích

- Nét nghệ thuật tiêu biểu của văn bản

- Có ý thức sử dụng từ tợng hình, từ tợng thanh để tăng thêm tính hình tợng,tính biểu cảm trong giao tiếp.

? Phân tích ý nghĩa của những từ này?

- móm mém: là hình ảnh cái miệng của ngời già đã

rụng răng

- xồng xộc: đi nhanh, vội vã

- rũ rợi: mệt mỏi, khó coi

- xộc xệch: ăn mặc không ngay ngắn

- sòng sọc: mắt đảo liên tục, quay cuồng

=> Đặc điểm của từ tợng hình

? Qua VD em hiểu thế nào là từ tợng hình?

? Những từ còn lại mô phỏng cái gì của sự vật?

- Âm thanh:

+ hu hu: tiếng khóc

+ ử: tiếng rên của con chó

? Những từ: ào ào, ùng oang… mô tả âm thanh của

cái gì?

- tiếng nớc chảy, tiếng sấm

=> Đặc điểm của từ tợng thanh

? Em hiểu thế nào là từ tợng thanh?

? Hai loại từ này thờng đợc sử dụng trong kiểu văn

* Từ tợng thanh: soàn soạt, bịch, bốp

- Đại diện nhóm lên trình bày HS nhận xét bài của

bạn

- Giáo viên nhận xét, cho điểm

Bài 2: tìm 5 từ tợng hình gợi tả dáng đi của ngời

- khật khỡng: dáng đi của ngời say rợu

- lom khom: dáng đi dầu hơi cúi về phía trớc

- dò dẫm: đi từng bớc chậm trong bóng tối, vừa đI

vừa dò đờng

- liêu xiêu: dáng đi ngiêng bên này, nghiêng bên

kia, không vững(em bé mới tập đi)

- lảo đảo: đi không vững, sắp ngã

- Cô bé khóc, nớc mắt rơi lãchã

- Trên cành đào đã lấm tấmnhững nụ hoa

- Đêm tối, trên con đờngkhúc khuỷu thấp thoángnhững đốm sáng lập loè

- Chiếc đồng hồ báo thức kêutích tắc suốt đêm

- Ma rơi lộp bộp trên nhữngtàu lá chuối

- Đàn vịt đang lạch bạch vềchuồng

- Ngời đàn ông cất tiếng ồmồm

4 Củng cố.

- Thế nào là từ tợng hình, tợng thanh? Tác dụng

- Giáo viên đọc cho HS nghe bài thơ “Động Hơng Tích” của Hồ Xuân Hơng (sách thiết kế/91 Tác giả đã sử dụng thành công nhuần nhuyễn từ tợng hình, t-ợng thanh)

II- Các bớc.

1 Tổ chức:

2.Kiểm tra bài cũ:

? Có mấy cách trình bày nội dung đoạn văn ở phần thân bài? chúng khác nhau ở chỗ nào?

3 Tiến trình hoạt động dạy và học:

Đọc yêu cầu của bài tập 1

Hai đoạn văn này có mối liên hệ gì không? Tại sao?

- có: cùng viết về ngôi trờng=> cùng đề cập đến 1 đối

GV: chính vì không phân biệt thời gian nói đến là

hiện tại hay quá khứ nên khiến ngời đọc thấy khó

hiểu, không biết sự việc nào diễn ra trớc, sự việc nào

diễn ra sau, và cũng làm cho sự lên kết về hình thức

của đoạn văn trở nên lỏng lẻo

=>Vậy tác giả đã liên kết 2 đoạn văn này ntn , một

em đọc bài tập 2

GV gọi HS đọc lại 2 đoạn văn của Thanh Tịnh

? Đoan văn 2 có thêm cụm từ nào?- trớc đó mấy hôm

? Cụm từ “ trớc đó mấy hôm” bổ xung ý nghĩa gì cho

đoạn văn ?

- thời gian nói lên cảm nghĩ

=>Tạo sự liên tởng cho ngời đọc với đoạn 1 qua từ

“đó” Sự liên tởng này tạo nên sự gắn kết chặt chẽ

giữa 2 đoạn văn với nhau (so sánh ngôi trờng ở 2 thời

điểm) làm 2 đoạn văn liền ý liền mạch cả về hình

thức lẫn nội dung

GV: Vậy cụm từ “trớc đó mấy hôm” làm nhiệm vụ

liên kết 2 đoạn văn với nhau, nó là phơng tiện liên kết

? Qua 2 VD em rút ra nhận xét gì?

? Em hãy cho biết tác dụng của việc liên kết đoạn văn

trong văn bản?

- Tạo sự gắn kết chặt chẽ giữa 2 đoạn văn làm cho 2

đoạn văn liền ý, liền mạch

Gọi HS đọc ý a

? Hai đoạn văn trên liệt kê hai khâu của quá trình lĩnh

hội và cảm thụ tác phẩm văn học Đó là những khâu

nào?

- Tìm hiểu và cảm thụ

? Tìm các từ ngữ liên kết trong 2 đoạn văn

I- Tác dụng của việc liên kết các đoạn văn trong văn bản.

- Cần có phơng tiện liênkết khi chuyển đoạn vănnhằm thể hiện quan hệ ýnghĩa giữa chúng

II- Cách liên kết các

đoạn văn trong văn bản

1 Dùng từ ngữ để liên kếtcác đoạn văn

a)Từ ngữ để chuyển đoạn

có tác dụng liệt kê

- (Bắt đầu sau)

GV: Để liên kết các đoạn văn có quan hệ liệt kê ta

th-ờng dùng các từ ngữ có tác dụng liệt kê

? Em hãy kể thêm các từ ngữ dùng để chuyển đoạn

- Nhng lần này lại khác – đứng ở đầu đoạn văn thứ 2

GV: Để liên kết 2 đoạn văn có ý đối lập ta dùng

các từ ngữ biểu thị ý nghĩa đối lập

? Em hãy kể thêm các phơng tiện liên kết đoạn có ý

đối lập?

-Nhng, trái lại, tuy vậy, ngợc lại, thế mà…

? Đoạn văn thứ 2(I) có cụm từ “trớc đó mấy hôm”

cho biết từ “đó” thuộc từ loại nào?Trớc đó là khi nào?

- Thuộc chỉ từ( không xác định)

- Trớc đó là trớc khi đến ngày tựu trờng)

? Chỉ từ còn có vai trò gì trong khi viết văn?

- Cũng đợc dùng làm phơng tiện liên kết đoạn

GV: ngoài ra trong đoạn văn còn có các từ: tôi, và…

? Các từ này biểu thị ý nghĩa gì? Tác dụng?

Đoạn 2: Có khái quát, tổng kết

? Em hãy tìm từ ngữ liên kết trong 2 đoạn văn? vị trí?

- Nói tóm lại -> đứng ở đầu đoạn văn sau

? Ngoài ra còn có những từ nào có tác dụng liên kết

đoạn mang ý nghĩa tổng kết?

- Tóm lại, nói tóm lại, tổng kết lại, nhìn chung, nói

cho cùng…

GV chốt:

? Nhắc lại những từ ngữ có tác dụng liên kết đoạn

văn mà ta vừa tìm hiêủ đợc?

- Ngoài sử dụng từ để liên kết đoạn ta còn sử dụng

câu nối để liên kết đoạn

? Đọc VD SGK/53?

? Em hãy tìm câu liên kết giữa 2 đoạn văn đó?

- ái dà, lại còn chuyện đi học nữa cơ đấy!

? Tại sao câu đó lại có tác dụng liên kết?

- Nối ý của đoạn 1 nói về việc đi học sang đoạn 2

? Qua các VD ở phần II, em thấy có thể dùng phiên

tiện nào để liên kết đoạn văn trong văn bản?

b) Dùng từ ngữ để chuyển

đoạn có ý đối lập

c) Dùng chỉ từ, đại từ,quan hệ từ làm phơng tiệnliên kết

d, Dùng từ ngữ để chuyển

đoạn có ý tổng kết, kháiquát

2 Dùng câu nối để liên kếtcác đoạn văn

* Ghi nhớ: SGK/53