Tiêu hoá ở khoang miệng Tiêu hóa ở người Hệ tiêu hoá ở người được xem là hệ tiêu hoá điển hình cho các loài ăn tạp vừa ăn thức ăn thực vật vừa ăn thức ăn động vật.. Hệ tiêu hoá ở người
Trang 1Tiêu hoá ở khoang miệng
Tiêu hóa ở người
Hệ tiêu hoá ở người được xem là hệ tiêu hoá điển hình cho các loài ăn tạp (vừa ăn thức ăn thực vật vừa ăn thức ăn động vật) Hệ tiêu hoá ở người gồm các cơ quan : miệng, thực quản dạ dày, ruột non, ruột già và các tuyến tiêu hoá Các chất dinh dưỡng trong thức ăn đi qua các cơ quan này được tiêu hoá cơ
Trang 2học và hoá học trở thành các dạng đơn giản và được hấp thụ vào máu
Tiêu hoá ở khoang miệng :
Khoang miệng là đoạn đầu của ống tiêu hoá, là nơi tiếp nhận và bắt đầu quá trình tiêu hoá thức ăn Thức ăn trong khoang miệng được tiêu hoá
cơ học và tiêu hoá hoá học
a Tiêu hóa cơ học:
Khi thức ăn vào khoang miệng nhờ hoạt động của cơ nhai, thức ăn dược răng cắt và nghiền nhỏ Nhờ hoạt động đào trộn của lưỡi, thức
ăn được thấm đều với nước bọt sau
đó được vê thành những viên nhỏ đưa xuống hầu và xuống dạ dày thông qua phản xạ nuốt
Trang 3Phản xạ nuốt diễn ra như sau : Khi nuốt miệng ngậm lại, lưỡi nâng lên
ép lên vòm miệng dồn viên thức ăn
từ miệng vào họng Cùng lúc đó nắp thanh quản đóng lại ngăn
Trang 4không cho thức ăn lọt vào đường
hô hấp, màng khẩu cái mềm nâng lên đậy kín đường lên khoang mũi Viên thức ăn chỉ còn đường duy nhất là đi vào hầu và thực quản, sau
đó vào dạ dày
Khi vào thực quản, thức ăn đi đến đoạn nào đó của thực quản thì đoạn
đó co lại ép vào viên thức ăn, còn đoạn thực quản tiếp theo dãn rộng
ra đón nhận viên thức ăn Cứ như vậy viên thức ăn được đẩy dần về phía dạ dày Sự co dãn của thực quản là nhờ hoạt động của các cơ vòng và cơ dọc trên thành thực
quản Các cơ này tạo ra các nhu
động kiểu làn sóng (giống như nhu
Trang 5động ở ruột) có tác dụng chuyển thức ăn xuống dạ dày
b Tiêu hoá hoá học
Trong khoang miệng, chỉ có tinh bột trong thức ăn được biến đổi hoá học dưới tác dụng của enzim amilaza trong nước bọt Amilaza thủy phân tinh bột thành đường mantôzơ
Tinh bột - amilaza→ mantôzơ
Nước bọt là sản phẩm tiết của tuyến mang tai, tuyến dưới hàm và tuyến dưới lưỡi Nước bọt tinh khiết là dịch lỏng trong suốt pH =
7 Nước bọt có 98% nước, 2% chất
vô cơ và hữu cơ Trong các chất
hữu cơ có chất nhầy muxin để bôi
Trang 6trơn thức ăn, lizôzim diệt khuẩn, amilaza thuỷ phân tinh bột Chất vô
cơ gồm có Na+, K+, Ca2+, HCO3- ,
Cl-
Ở người, trong 24 giờ lượng nước bọt tiết ra khoảng 1,5 lít Lượng nước bọt tiết ra phụ thuộc vào : độ khô của thức ăn, pH thức ăn và mức độ cảm giác ngon miệng Thức ăn càng khô nước bọt tiết ra càng nhiều, thức ăn có tính axit hay kiềm yếu kích thích tiết nước bọt
c) Điều hoà tiết nước bọt
Nước bọt được tiết ra liên tục và tiết ra nhiều khi ăn Nước bọt tiết ra chủ yếu nhờ cơ chế thần kinh thông qua các phản xạ không điều kiện và
Trang 7có điều kiện Trung khu điều hoà tiết nước bọt nằm ở hành não
Phản xạ không điều kiện tiết nước bọt xuất hiện khi thức ăn vào miệng kích thích thụ thể vị giác ở miệng
Từ thụ thể vị giác, xung thần kinh
đi theo dây thần kinh hướng tâm về trung khu điều hoà tiết nước bọt ở hành não Từ trung khu này, xung thần kinh đi theo dây li tâm đến 3 đôi tuyến nước bọt, làm tăng tiết nước bọt
Phản xạ có điều kiện tiết nước bọt xuất hiện khi nhìn thấy, nghe thấy, ngửi thấy mùi thức ăn đã từng được
ăn Màu sắc, cách trình bày bữa ăn,
Trang 8mùi thơm của thức ăn gây tăng tiết nước bọt
Đình Dương