Ngôn ngữ bình dị,giọng điệu và hình ảnh thơ độc đáo.6 Điềm 1971 7chữ và 8chữ Tình yêu thơng con và ớcvọng của ngời mẹ dân tộc Tà Ôi trong cuộc khángchiến chống Mĩ.. ⇒ Phản ánh tình cảm t
Trang 1Nội dung ôn tập cuối nĂm
Thể thơ Tóm tắt nội dung Đặc sắc nghệ thuật
Tựdo
Vẻ đẹp chân thực giản dịcủa anh bộ đội thời chốngPháp và tình đồng chí sâusắc, cảm động
Chi tiết, hình ảnh tựnhiên, bình dị, cô
Vẻ đẹp tráng lệ, giàu màusắc lãng mạn của thiênnhiên, vũ trụ và con ngờilao động mới
Từ ngữ giàu hình
ảnh, sử dụng cácbiện pháp ẩn dụ,nhân hoá
3 Con cò
ChếLanViên
1982 Tựdo
Ca ngợi tình mẹ con và ýnghĩa lời ru đối với cuộcsống con ngời
và 8chữ
Tình cảm bà cháu và hình
ảnh ngời bà giàu tình
th-ơng, giàu đức hy sinh
Hồi tởng kết hợpvới cảm xúc, tự sự,bình luận
1969 Tựdo
Vẻ đẹp hiên ngang, dũngcảm của ngời lính lái xeTrờng Sơn
Ngôn ngữ bình dị,giọng điệu và hình
ảnh thơ độc đáo.6
Điềm
1971
7chữ
và 8chữ
Tình yêu thơng con và ớcvọng của ngời mẹ dân tộc
Tà Ôi trong cuộc khángchiến chống Mĩ
Giọng thơ tha thiết,hình ảnh giản dị,gần gũi
7 Viếng lăngBác ViễnPhơng 1976 5chữ
Lòng thành kính và niềmxúc động sâu sắc đối vớiBác khi vào thăm lăngBác
Giọng điệu trangtrọng, thiết tha, sửdụng nhiều ẩn dụgợi cảm
8 ánh trăng Nguyễn
5chữ
Gợi nhớ những năm thánggian khổ của ngời lính,nhắc nhở thái độ sống
"Uống nớc nhớ nguồn"
Giọng tâm tình, hồnnhiên Hình ảnh gợicảm
9 Nói với con Y
Ph-ơng
Sau1975
5chữ
Tình cảm gia đình ấmcúng, truyền thống cần cù,
Từ ngữ, hình ảnhgiàu sức gợi cảm
Trang 2sức sống mạnh mẽ của quêhơng và dân tộc, sự gắn bóvới truyền thống.
10 Mùa xuânnho nhỏ ThanhHải 1980 5chữ
Cảm xúc trớc mùa xuâncủa thiên nhiên, vũ trụ vàkhát vọng làm mùa xuânnho nhỏ dâng hiến cho
đời
Hình ảnh đẹp, gợicảm, so sánh và ẩn
dụ sáng tạo Gầngũi dân ca
11 Sang thu Hữu
Thỉnh 1998
5chữ
Những cảm nhận tinh tếcủa tác giả về sự chuyểnbiến nhẹ nhàng của thiênnhiên từ cuối hạ sang thu
Hình ảnh thơ giàusức gợi cảm
Sắp xếp theo các giai đoạn lịch sử
1 Từ 1945 - 1954: Đồng chí
2 Từ 1954 - 1964: Đoàn thuyền đánh cá, Bếp lửa, Con cò
3 Từ 1965 - 1975; Khúc hát ru những em bé lớn trên lng mẹ, Bài thơ về tiểu đội xe khôngkính
4 Sau 1975: ánh trăng, Viếng lăng Bác, Mùa xuân nho nhỏ, Nói với con, Sang thu
⇒ Phản ánh tình cảm t tởng của con ngời (tình yêu quê hơng, đất nớc; tình cảm đồng chí gắn bó với Bác, tình cảm gắn bó bền chặt nh tình mẹ con, bà cháu)
một số nội dung, chủ đề lớn trong thơ việt nam hiện đại…
1 Tình mẹ con: Con cò, Khúc hát ru, Mây và sóng
- Điểm chung (giống nhau) ca ngợi tình mẹ con đằm thắm, thiêng liêng Dùng lời ru của
ngời mẹ hoặc ngời con (em bé với ngời mẹ)
- Điểm khác: (Nét riêng trong nội dung và cách biểu hiện tình mẹ con)
- Bài "Khúc hát ru…" thể hiện sự thống nhất của tình yêu con với lòng yêu nớc, gắn bóvới cách mạng và ý chí chiến đấu của ngời mẹ dân tộc Tà Ôi trong hoàn cảnh hết sức gian khổ ởchiến khu miền Tây Thừa Thiên trong thời kì kháng chiến chống Mĩ
Bài "Con cò" khai thác và phát triển tứ thơ từ hình tợng con cò trong ca dao hát ru để ngợi
ca tình mẹ và ý nghĩa của lời hát ru
Bài "Mây và sóng" hoá thân vào lời trò chuyện hồn nhiên, ngây thơ của em bé với mẹ đểthể hiện tình yêu mẹ thắm thiết của trẻ thơ
Trang 3II - Truyện việt nam hiện đại
TT Tên tác
phẩm Tác giả Nớc Năm sáng tác Tóm tắt nội dung
1 Làng KimLân NamViệt 1948
Qua tâm trạng đau xót, tủi hổ của ôngHai ở nơi tản c khi nghe tin đồn làngmình theo giặc, truyện thể hiện tình yêulàng quê sâu sắc, lòng yêu nớc và tinhthần kháng chiến của ngời nông dân
2 Lặng lẽ
SaPa
NguyễnThànhLong
Việt
Cuộc gặp gỡ tình cờ của ông hoạ sĩ, cô
kỹ s mới ra trờng với ngời thanh niênlàm việc một mình tại trạm khí tợng trênnúi cao SaPa Qua đó, ca ngợi những ng-
ời lao động thầm lặng, có cách sống đẹp,cống hiến sức mình cho đất nớc
3 Chiếc lợc
ngà
NguyễnQuangSáng
4 Cố hơng Lỗ Tấn TrungQuốc
Trong tập
"Gào thét"
1923
Trong chuyến về thăm quê, nhân vật
"tôi" đã chứng kiến những đổi thay theohớng suy tàn của làng quê và cuộc sốngngời nông dân Qua đó, truyện miêu tảthực trạng của xã hội nông thôn TrungHoa đơng thời đang đi vào tiêu điều vàsuy ngẫm về con đờng đi của ngời nôngdân về con đờng đi của ngời nông dân vàcả xã hội
5 Những
đứa trẻ
MácximGorơki
Nga
Trích tiểuthuyết "Thờithơ ấu" (1913 -1914)
Câu chuyện về tình bạn nảy nở giữa chú
bé Alisôsa với những đứa trẻ con viên sĩquan sống thiếu tình thơng bên hàngxóm Qua đó, khẳng định tình cảm hồnnhiên, trong sáng của trẻ em, bất chấpnhững cản trở của quan hệ xã hội
6 Bến quê
NguyễnMinhChâu
ViệtNam
Trong tập "Bếnquê" (1985)
Qua những cảm xúc và suy ngẫm củanhân vật Nhĩ vào lúc cuối đời trên giờngbệnh, truyện thức tỉnh ở mọi ngời sự trântrọng những giá trị và vẻ đẹp bình dị,gần gũi của cuộc sống, của quê hơng
7 Những
ngôi sao
xa xôi
LêMinhKhuê
Trang 4III - Chơng trình văn học việt nam
(Từ lớp 6 - lớp 9)
văn học dân gian
Truyện
- Truyền thuyết: Kể về các nhân vật và sự kiện
có liên quan đến lịch sử thời quá khứ, thờng cóyếu tố tởng tợng, kì ảo Thể hiện thái độ vàcách đánh giá của nhân vật về sự kiện và nhânvật lịch sử đợc kể
- Cổ tích: Kể về cuộc đời của một số kiểunhân vật quen thuộc (bất hạnh, dũng sĩ, tàinăng, thông minh và ngốc nghếch là độngvật…) Có yếu tố hoang đờng, thể hiện mơ ớc,niềm tin chiến thắng…
- Ngụ ngôn: Mợn chuyện về vật, đồ vật (haychính con ngời) để nói bóng, gió kín đáochuyện về con ngời, để khuyên nhủ răn dạymột bài học nào đó
- Truyện cời: Kể về những hiện tợng đáng cờitrong cuộc sống nhằm tạo ra tiếng cời mua vuihay phê phán những thói h tật xấu trong xã
hội
- Con Rồng cháu Tiên
Bánh chng, bánh giàyThánh Gióng
Sơn Tinh - Thuỷ Tinh
Sự tích Hồ Gơm
- Sọ DừaThạch Sanh
Ca dao
-dân ca
Chỉ các thể loại trữ tình dân gian, kết hợp lời
và nhạc, diễn tả đời sống nội tâm của con ời
ng-Những câu hát về tình cảm gia đình.Những câu hát về tình yêu quê hơng,
đất nớc, con ngời
Những câu hát than thân
Những câu hát châm biếm
Tục ngữ
Là những câu nói dân gian ngắn gọn, ổn định,
có nhịp điệu, hình ảnh thể hiện những kinhnghiệm của nhân dân về mọi mặt (tự nhiên,lao động, xã hội…) đợc nhân dân vận dụng vào
đời sống, suy nghĩ và lời ăn tiếng nói hàngngày
Trang 5kỷ 15 Hồ NguyênTrừng Ca ngợi phẩm chất cao quý của vị thái y lệnh họ Phạm: tài chữa bệnh và lòng thơng
yêu con ngời, không sợ quyền uy
Thế kỉ 16 Nguyễn Dữ Thông cảm với số phận oan nghiệt và vẻ
đẹp truyền thống của ngời phụ nữ Nghệ thuật kể chuyện, miêu tả nhân vật…
kỉ 19 Văn PháiNgô Gia Ca ngợi chiến công của Nguyễn Huệ, sự thất bại của quân Thanh
Nghệ thuật viết tiểu thuyết chơng hồi kết hợp tự sự và miêu tả
hiu Nghệ thuật tả cảnh tinh tế
Bài ca Côn Sơn Trớc 1442 Nguyễn Trãi Sự giao hoà giữa thiên nhiên v ới một tâm
hồn nhạy cảm và nhân cách thanh cao Nghệ thuật tả cảnh, so sánh đặc sắc
Nỗi sầu của ngời vợ, tố cáo chiến tranh phinghĩa Cách dùng điệp từ tài tình
Bánh trôi nớc Đầu TK
18 Hồ Xuân H-ơng Trân trọng vẻ đẹp trong trắng của ngời phụnữ và ngậm ngùi cho thân phận mình Sử
dụng có hiệu quả hình ảnh so sánh ẩn dụ.Qua đèo ngang Thế kỉ 19 Bà Huyện
Thanh Quan Vẻ đẹp cổ điển của bức tranh về ĐèoNgang và một tâm sự yêu nớc qua lời thơ
trang trọng, hoàn chỉnh của thể Đờng luật.Bạn đến chơi
nhà Cuối TK18 đầu
TK 19
NguyễnKhuyến Tình cảm bạn bè chân thật, sâu sắc, hómhỉnh và một hình ảnh thơ giản dị, linh
kỉ 19 Nguyễn Du Cách miêu tả vẻ đẹp và tài hoa của chị em Thuý
Kiều. Cảnh đẹp ngày xuân cổ điển, trong sáng
- Phê phán, vạch trần bản chất Mã Giám Sinh vànỗi nhớ của nàng Kiều
- Tâm trạng và nỗi nhớ của Thuý Kiều với lốidùng điệp từ
- Kiều báo ân báo oán với giấc mơ thực hiệncông lý qua đoạn trích kết hợp miêu tả với bìnhluận
Trang 6(trích) Trớc 1285 Trần QuốcTuấn Trách nhiệm đối với đất nớc và lời kêu gọi thống thiết đối với tớng sĩ Lập luận chặt
chẽ, luận cứ xác đáng, giàu sức thuyết phục
Tố Tố cáo xã hội phong kiến tàn bạo, thông cảmnỗi khổ của ngời nông dân, vẻ đẹp tâm hồn của
ngời phụ nữ nông thôn Nghệ thuật miêu tảnhân vật…
Tôi đi học 1941 Thanh
Tịnh Kỉ niệm ngày đầu đi học Nghệ thuật tự sự xenmiêu tả và biểu cảm
1941 Tô Hoài Vẻ đẹp cờng tráng, tính nết kiêu căng và nỗi
hối hận của Dế Mèn khi gây ra cái chết thảmthơng cho Dế Choắt Nghệ thuật nhân hoá, kểchuyện hấp dẫn
Lão Hạc 1943 Nao Cao Số phận đau thơng và vẻ đẹp tâm hồn của Lão
Hạc, sự thông cảm sâu sắc của tác giả Cáchmiêu tả tâm lí nhân vật và cách kể chuyện hấpdẫn
Trang 7Làng 1948 Kim Lân Tình yêu quê hơng đất nớc của những ngời
phải đi tản c Tình huống truyện độc đáo, hấpdẫn Nghệ thuật miêu tả tâm lí nhân vật
Chiếc lợc ngà 1966 Nguyễn
QuangSáng
Tình cảm cha con sâu đậm, đẹp đẽ trong cảnhngộ éo le của chiến tranh Cách kể chuyện hấpdẫn, kết hợp với miêu tả và bình luận
Lặng lẽ sapa 1970 Nguyễn
ThànhLong
Vẻ đẹp của ngời thanh niên với công việc thầmlặng Tình huống truyện hợp lí, kể chuyện tựnhiên Kết hợp tự sự với trữ tình và bình luận
Những ngôi
sao xa xôi 1971 Lê MinhKhuê Vẻ đẹp tâm hồn và tính cách của những cô gáithanh niên xung phong trên đờng Trờng Sơn
Nghệ thuật kể chuyện tự nhiên, ngôn ngữ sinh
động, trẻ trung; miêu tả tâm lí nhân vật
Vợt thác
(trích Quê
nội)
1974 Võ Quảng Vẻ đẹp thơ mộng, hùng vĩ của thiên nhiên và
vẻ đẹp của sức mạnh con ngời trớc thiên nhiên
Tự sự kết hợp với trữ tình
Lao Xao
(trích Tuổi
thơ im lặng)
1985 Duy Khán Bức tranh cụ thể, sinh động về thế giới loài
chim ở một vùng quê Cách quan sát và miêu tảtinh tế
Bến quê 1985 Nguyễn
MinhChâu
Trân trọng những vẻ đẹp và giá trị bình dị, gầngũi của gia đình, quê hơng Tình huống truyện,hình ảnh giàu tính biểu tợng, tâm lí nhân vật
Cuộc chia tay
Anh Tâm hồn trong sáng, nhân hậu của ngời em đãgiúp anh nhận ra phần hạn chế của chính
mình.Cách kể chuyện theo ngôi thứ nhất vàmiêu tả tinh tế tâm lí nhân vật
Lam Thứ quà riêng biệt, nét đẹp văn hoá Cảm giáctinh tế, nhẹ nhàng mà sâu sắc
Cây tre Việt
Nam 1955 Thép Mới Qua hình ảnh ẩn dụ, ca ngợi cây tre (con ngờiViệt Nam) anh hùng trong lao động và chiến
đấu, thuỷ chung chịu đựng gian khổ hi sinh…
Mùa xuân
của tôi Trớc1975 Vũ Bằng Nỗi nhớ Hà Nội da diết của ngời xa quê từ đóbộc lộ tình yêu quê hơng đất nớc Tâm hồn tinh
tế nhạy cảm và ngòi bút tài hoa
Tuân Cảnh đẹp thiên nhiên và vẻ đẹp của con ngờivùng đảo Cô Tô, Ngòi bút điêu luyện, tinh tế
của tác giả
Sài Gòn tôi
yêu 1990 Minh H-ơng Sức hấp dẫn của thiên nhiên, khí hậu Sài Gòn.Con ngời Sài Gòn cởi mở, chân tình, trọng đạo
nghĩa Cách cảm nhận tinh tế, ngôn ngữ giàusức biểu cảm
Thơ Vào nhà ngục
Quảng Đông
cảm tác
1914 Phan Bội
Châu Phong thái ung dung, khí phách kiên cờng củangời chí sĩ yêu nớc vợt lên cảnh tù ngục Giọng
thơ hào hùng, có sức lôi cuốn
Trang 8nhà 1924 Trần TuấnKhải Mợn câu chuyện lịch sử để bộc lộ cảm xúc vàkhích lệ lòng yêu nớc, ý chí cứu nớc của đồng
bào Thể thơ, giọng thơ trữ tình thống thiết
Quê hơng 1939 Tế Hanh Bức tranh tơi sáng, sinh động về vùng quê
Những con ngời lao động khoẻ mạnh đầy sứcsống Lời thơ bình dị, gợi cảm, tha thiết
Khi con tu
hú 1939 Tố Hữu Lòng yêu cuộc sống nỗi khao khát tự do củangời chiến sĩ giữa chốn lao tù Thể thơ lục bát
giản dị, trong sáng mà sâu sắc
Tức cảnh Pắc
Bó 1941 Hồ ChíMinh Vẻ đẹp hùng vĩ của Pắc Bó, niềm tin sâu sắccủa Bác vào sự nghiệp cứu nớc Lời thơ giản dị,
trong sáng mà sâu sắc
Ngắm trăng
1942-1943 Hồ ChíMinh Tình yêu thiên nhiên tha thiết giữa chốn tùngục và lòng lạc quan cách mạng Bài thơ sử
dụng biện pháp nhân hoá rất linh hoạt, tài tình
1943 Thế Lữ Mợn lời con Hổ bị nhốt để diễn tả nỗi chán
ghét thực tại tầm thờng, khao khát tự do mãnhliệt Chất lãng mạn tràn đầy cảm xúc trong bàithơ
giêng 1948 Hồ ChíMinh Cảnh đẹp đêm rằm tháng giêng ở Việt Bắc,cuộc sống chiến đấu của Bác, niềm tin yêu
cuộc sống Bút pháp cổ điển và hiện đại
Đồng chí 1948 Chính Hữu Tình đồng chí tạo nên sức mạnh đoàn kết,
th-ơng yêu, chiến đấu
Lời thơ giản dị, hình ảnh chân thực
Lợm 1949 Tố Hữu Vẻ đẹp hồn nhiên của Lợm trong việc tham gia
chiến đấu giải phóng quê hơng Sự hi sinh anhdũng của Lợm Thơ tự sự kết hợp trữ tình
Đêm nay Bác
không ngủ 1951 Minh Huệ Hình ảnh Bác Hồ không ngủ, lo cho bộ đội vàdân công Niềm vui của ngời đội viên trong
đêm không ngủ cùng Bác Lời thơ giản dị, sâusắc
Trang 9Bếp lửa 1963 Bằng Việt Những kỉ niệm tuổi thơ về ngời bà, bếp lửa và
nỗi nhớ quê hơng da diết giọng thơ truyềncảm, da diết; hình ảnh thơ chân thực giàu sứcbiểu cảm
Khoa Cảnh vật thiên nhiên trớc và trong cơn ma rào ở làng quê Việt Nam Thể thơ tự do, nhịp
nhàng, mạnh, khả năng quan sát tinh tế; ngôn ngữ phóng khoáng
Tiếng gà tra 1968 Xuân
Tình yêu con gắn với tình yêu quê hơng đất
n-ớc và tinh thần chiến đấu của ngời mẹ Tà - Ôi Giọng thơ ngọt ngào, trìu mến, giàu nhạc tính
Viếng Lăng
Bác 1976 Viễn Ph-ơng Tình cảm nhớ thơng, kính yêu, tự hào về Bác.Lời thơ tha thiết, ân tình, giàu nhạc tính
ánh trăng 1978 Nguyễn
Duy Nhắc nhở về những năm tháng gian lao của ng-ời lính, nhắc nhở thái độ sống uống nớc nhớ
nguồn Giọng thơ tâm tình, tự nhiên, hình ảnhgiàu sức biểu cảm
Mùa xuân nho nhỏ 1980 Thanh Hải Tình yêu và gắn bó với mùa xuân, với thiênnhiên Tự nguyện làm mùa xuân nhỏ dâng hiến
cho đời.Thể thơ 5 chữ quen thuộc ngôn ngữgiàu sức truyền cảm
Nói với con (thơ Việt
Nam)
1945-1985 Y Phơng Tình cảm gia đình ấm cúng, truyền thống cầncù, sức sống mạnh mẽ của quê hơng, dân tộc
Từ ngữ, hình ảnh giàu sức gợi cảm
Sang thu 1998 hữu thỉnh Sự chuyển biến nhẹ nhàng từ hạ sang thu qua
sự cảm nhận tinh tế, qua những hình ảnh giàusức biểu cảm
Tiếng nói của
văn nghệ 1948 NguyễnĐình Thi Văn nghệ là sợi dây đồng cảm kì diệu Vănnghệ giúp con ngời sống phong phú và tự hoàn
thiện nhân cách Bài văn có lập luận chặt chẽ,giàu hình ảnh và cảm xúc
Tinh thần yêu nớc của
nhân dân ta
1951 Hồ Chí
Minh Khẳng định, ca ngợi tinh thần yêu nớc củanhân dân ta Lập luận chặt chẽ, giọng văn tha
thiết, sôi nổi, thuyết phục
Sự giàu đẹp
của Tiếng Việt
1967 Đặng Thai
Mai Tự hào về sự giàu đẹp của Tiếng Việt trên nhiềuphơng diện, biểu hiện của sức sống dân tộc Lập
luận chặt chẽ, có sức thuyết phục cao
Trang 10Đức tính giản
dị của Bác Hồ
1970 Phạm Văn
Đồng Giản dị là đức tính nổi bật nhất của Bác trongđời sống, trong các bài viết Nhng có sự hài
hoà với đời sống tinh thần phong phú, cao đẹp.Lời văn tha thiết, có sức truyền cảm
ý nghĩa văn
chơng NXBGD
1998
HoàiThanh Nguồn gốc của văn chơng là vị tha, văn chơng làhình ảnh của cuộc sống phong phú Lối văn nghị
luận chặt chẽ, có sức thuyết phục
Chuẩn bị
hành trang
vào thế kỉ
mới
2001 Vũ Khoan Chỗ mạnh và yếu của tuổi trẻ Việt Nam.Những yêu cầu khắc phục cái yếu để bớc vào
thế kỉ mới Lời văn hùng hồn, thuyết phục
Kịch
Bắc Sơn 1946 Nguyễn
Huy Tởng Phản ánh mâu thuẫn giữa cách mạng và kẻ thùcủa cách mạng; thể hiện diễn biến nội tâm
nhân vật Thơm Nghệ thuật thể hiện tình huống
và mâu thuẫn
Tôi và chúng
khấu1994
Lu Quang
Vũ Quá trình đấu tranh của ngời dám nghĩ dámlàm, có trí tuệ và bản lĩnh để phá bỏ cách nghĩ
và cơ chế lạc hậu đem lại hạnh phúc cho mọingời Cách khai thác tình huống kịch
Nhìn chung về văn học Việt Nam 1.Các bộ phận hợp thành của nền văn học Việt Nam.
a Văn học dân gian.
- Hoàn cảnh ra đời: Trong lao động sản xuất, đấu tranh xã hội…
- Đới tợng sáng tác: Chủ yếu là những ngời lao động ở tầng lớp dới → văn học bình dân, sángtác mang tính cộng đồng
- Đặc tính: Tính tập thể, tính truyền miệng, tính dị bản, tính tiếp diễn xớng
- Thể loại: Phong phú (truyện, ca dao dân ca, vè, câu đố, chèo…), có văn hoá dân gian của cácdân tộc (Mờng, Thái, Chăm…)
- Nội dung: Sâu sắc, gồm:
+ Tố cáo xã hội cũ, thông cảm với những nỗi nghèo khổ
+ Ca ngợi nhân nghĩa, đạo lý
+ Ca ngợi tình yêu quê hơng đất nớc, tình bạn bè, gia đình…
+ Ước mơ cuộc sống tốt đẹp, thể hiện lòng lạc quan yêu đời, tin tởng ở tơng lai…
b Văn học viết:
- Về chữ viết: Có những sáng tác bằng chữ Hán, chữ Nôm, chữ quốc ngữ, tiếng Pháp (Nguyễn áiQuốc) Tuy viết bằng tiếng nớc ngoài nhng nội dung và nét đặc sắc nghệ thuật vẫn thuộc về dântộc → tính dân tộc đậm đà
- Về nội dung: Bám sát cuộc sống, biến động của mọi thời kỳ, mọi thời đại
+ Đấu tranh chống xâm lợc, chống phong kiến, chống đế quốc
+ Ca ngợi đạo đức nhân nghĩa, dũng khí
+ Ca ngợi lòng yêu nớc và anh hùng
+ Ca ngợi lao động dựng xây
+ Ca ngợi thiên nhiên
+ Ca ngợi tình bạn bè, tình yêu, tình vợ chồng, mẹ cha…
2 Tiến trình lịch sử văn học Việt Nam.
(Chủ yếu là văn học viết)
a Từ thế kỷ X đến thế kỉ XIX.
Là thời kì văn học trung đại, trong điều kiện XHPK suốt 10 thế kỉ cơ bản vẫn giữ đợc nền
độc lập tự chủ
Trang 11- Văn học yêu nớc chống xâm lợc (Lý - Trân - Lê - Nguyễn) có Lý Thờng Kiệt, TrầnQuốc Tuấn, Nguyễn Trãi, Nguyễn Đình Chiểu).
- Văn học tố cáo xã hội phong kiến và thể hiện khát vọng tự do, yêu đơng, hạnh phúc (HồXuân Hơng, Nguyễn Du, Nguyễn Khuyến, Tú Xơng…)
b Từ đầu thế kỉ XX đến 1945.
- Văn học yêu nớc và cách mạng 30 năm đầu thế kỷ (trớc khi Đảng CSVN ra đời): có Tản
Đà, Phan Bội Châu, Phan Chu Trinh, và những sáng tác của Nguyễn ái Quốc ở nớc ngoài)
- Sau 1930: Xu hớng hiện đại trong văn học với văn học lãng mạn (Nhớ rừng), văn học hiện thực(Tắt đèn), văn học cách mạng (Khi con tu hú…)
- Văn học viết về chiến tranh (Hồi ức, Kỉ niệm)
- Viết về sự nghiệp xây dựng đất nớc, đổi mới…
3 Mấy nét đặc sắc nổi bật của văn học Việt Nam.
(Truyền thống của văn học dân tộc)
a T tởng yêu nớc: Chủ đề lớn, xuyên suốt trờng kì đấu tranh giải phóng dân tộc (căm thù
giặc, quyết tâm chiến đấu, dám hi sinh và xả thân, tình đồng chí đồng đội, niềm tin chiến thắng)
b Tinh thần nhân đạo: Yêu nớc và thơng yêu con ngời đã hoà quyện thành tinh thần
nhân đạo (Tố cáo bóc lột, thông cảm với ngời nghèo khổ, lên tiếng bênh vực quyền lợi con ngời
- nhất là ngời phụ nữ, khát vọng tự do và hạnh phúc…
c Sức sống bền bỉ và tinh thần lạc quan: Trải qua các thời kì dựng nớc và giữ nớc, lao
động và đấu tranh, nhân dân Việt Nam đã thể hiện sự chịu đựng gian khổ trong cuộc sống đời ờng và trong chiến tranh → Tạo nên sức mạnh chiến thắng
th-Tinh thần lạc quan, tin tởng cũng đợc nuôi dỡng từ trong cuộc sống chiến đấu đầy giankhổ, hy sinh và cũng rất hào hùng Là bản lĩnh của ngời Việt, là tâm hồn Việt Nam
d Tính thẩm mĩ cao: Tiếp thu truyền thống văn hoá dân tộc, tiếp thu tinh hoa văn học
n-ớc ngoài (Trung Quốc, Pháp, Anh…) văn học Việt Nam không có những tác phẩm đồ sộ, nh ngvới những tác phẩm quy mô vừa và nhỏ, chú trọng cái đẹp tinh tế, hài hoà, giản dị (những câu cadao tục ngữ, những pho sử thi, tiểu thuyết, thơ ca…)
Quan niệm về công lýxã hội, về mục đíchtài năng nghệ thuật, -
ớc mơ khả năng kì
diệu
Trí tởng tợng phong phú,truyện kể hấp dẫn
