Hướng dẫn: Sử dụng quy tắc hợp lực song song để xác định hợp lực bằng không mà vẫn gây ra chuyển động quay của vật.. Hoạt động 2: Tìm hiểu tác dụng của ngẫu lực đối với vật rắn: - Mô ph
Trang 1NGẪU LỰC
I MỤC TIÊU:
1 Kiến thức:
- Phát biểu được định nghĩa ngẫu lực
- Viết được công thức tính momen của ngẫu lực
2 Kỹ năng:
- Vận dụng được khái niệm ngẫu lực để giải thích một số hiện tượng Vật
lý thường gặp trong đời sống kỹ thuật
- Vận dụng được công thức tính momen của ngẫu lực để làm những bài tập trong bài
- Nêu được một số ví dụ về ứng dụng của ngẫu lực trong thực tế và trong
kỹ thuật
III CHUẨN BỊ:
1 Giáo viên:
- Một số dụng cụ như: tuanơvit, vòi nước, cờ lê ống, …
2 Học sinh:
- Ôn lại kiến thức về momen lực
Trang 2IV TIẾN TRÌNH DẠY - HỌC:
1 Ổn định lớp: 1 phút
2 Kiểm tra bài cũ: 7 phút
- Nêu khái niệm mức quán tính của một vật quay quanh một trục
- Mức quán tính của một vật quay quanh một trục phụ thuộc vào những
yếu tố nào?
3 Bài mới: 25 phút
Hoạt động của giáo
viên
Hoạt động của học sinh Nội dung ghi bảng
Hoạt động 1: Nhận biết
khái niệm ngẫu lực:
- Yêu cầu tìm hợp lực
của ngẫu lực Hướng
dẫn: Sử dụng quy tắc
hợp lực song song để
xác định hợp lực bằng
không mà vẫn gây ra
chuyển động quay của
vật
- Tìm hợp lực của hai lực song song (không cùng giá), ngược chiều, cùng
độ lớn và cùng tác dụng vào một vật
I Ngẫu lực là gì?
1 Định nghĩa:
Hệ hai lực song song, ngược chiều, có độ lớn bằng nhau và cùng tác dụng vào một vật gọi là ngẫu lực
2 Ví dụ:
Trang 3- Nhận xét các câu trả
lời của HS
- Yêu cầu HS nêu một
số ví dụ về ngẫu lực
Hoạt động 2: Tìm hiểu
tác dụng của ngẫu lực
đối với vật rắn:
- Mô phỏng và giới
thiệu về tác dụng của
ngẫu lực với vật rắn
không có trục quay cố
định
- Mô phỏng và giới
thiệu về tác dụng của
ngẫu lực với vật rắn có
trục quay cố định
- Giới thiệu ứng dụng
- Từ mâu thuẫn, dẫn đến khái niệm ngẫu lực
- Nêu một số ví dụ về ngẫu lực
- Quan sát và nhận xét về
xu hướng chuyển động li tâm của các phần ngược phía so với trọng tâm của vật
- Quan sát và nhận xét về chuyển động của trọng tâm vật đối với trục quay
- Tính momen của từng
II Tác dụng của ngẫu lực đối với một vật rắn:
1 Trường hợp vật không có trục quay cố định:
Dưới tác dụng của ngẫu lực, vật
sẽ quay quanh một trục đi qua trọng tâm và vuông góc với mặt phẳng chứa ngẫu lực
2 Trường hợp vật có trục quay
cố định:
Dưới tác dụng của ngẫu lực vật sẽ quay quanh trục cố định Nếu trục quay không đi qua trọng tâm thì trọng tâm của vật sẽ chuyển động tròn xung quanh trục quay
3 Momen của ngẫu lực:
Đối với trục quay bất kỳ vuông góc với mặt phẳng chứa ngẫu lực:
M = F1d1 + F2d2
Trang 4thực tế khi chế tạo các
bộ phận quay
Hoạt động 3: Xây dựng
công thức tính momen
của ngẫu lực:
- Yêu cầu tính momen
của từng lực với trục
quay O
- Hướng dẫn: Xét tác
dụng làm quay của từng
momen lực đối với vật
- Tổng quát hóa bằng
công thức 22.1
- Yêu cầu trả lời C1
lực với trục quay O vuông góc với mặt phẳng chứa ngẫu lực
- Tính momen của ngẫu lực đối với trục O
- Trả lời C1
M = F (d1 + d2)
M = Fd với: F là độ lớn của mỗi lực
d là cánh tay đòn của ngẫu lực (khoảng cách giữa hai giá của hai lực)
- Đặc điểm: momen của ngẫu lực không phụ thuộc vào vị trí của trục quay vuông góc với mặt phẳng chứa ngẫu lực
Trang 54 Củng cố: 10 phút
- Ngẫu lực có làm cho vật chuyển động tịnh tiến không?
- Hướng dẫn HS làm bài tập 5 trang 118 SGK
5 Hướng dẫn học tập về nhà: 2 phút
- Cần nắm được: định nghĩa ngẫu lực, tác dụng của ngẫu lực đối với một vật rắn, công thức tính momen của ngẫu lực
- Làm các bài tập 4, 6 trang 118 SGK
- Ôn tập lại toàn bộ chương III