Dựa vào những hiểu biết về quá trình tổng hợp các chất hữu cơ cao phân tử ở vi sinh vật, hãy chứng minh câu nói của J?. Chúng ta biết rằng ở tế bào thực vật không có trung tử, vậy bằng c
Trang 1sở giáo dục và đào tạo
quảng ninh
đề THI CHíNH THứC
đề thi chọn học sinh giỏi Cấp tỉnh
lớp 12 thpt năm học 2006-2007
Môn thi: SINH HọC Thời gian làm bài: 180 phút (không kể thời gian giao đề) Ngày thi: ?/12/2006
SBD:
Chữ kí GT 1
Câu 1
a Đa số tế bào chỉ có một nhân, nhng một số tế bào lại có nhiều nhân, chúng đợc hình thành nh thế nào? Chức năng của các nhân này trong tế bào có khác gì so với nhân của tế bào một nhân không?
b Các quá trình nào đảm bảo cho sự cân bằng nớc ở thực vật? Trình bày cơ chế hoạt động của các quá trình đó
Câu 2
a Dựa vào những hiểu biết về quá trình tổng hợp các chất hữu cơ cao phân tử ở vi sinh vật, hãy chứng minh câu nói của J Mono (nhà bác học ngời Pháp): "Điều gì
đúng với vi khuẩn E.coli cũng đúng với con voi"
b Hãy cho biết trong tế bào nhân thực những bộ phận nào có cấu trúc màng đơn, màng kép hay không có màng bao bọc
Câu 3
a Loài sinh vật nào đợc xem là dạng trung gian giữa động vật và thực vật? Tại sao?
b Nhóm vi sinh vật nào có khả năng cố định nitơ tự do? Khả năng này có đợc nhờ
đâu? Những vi sinh vật này phải có những đặc điểm nh thế nào mới cố định đợc nitơ?
Câu 4
a Làm thế nào để biết đợc một tính trạng nào đó là do gen nằm trên nhiễm sắc thể giới tính hay do gen nằm ngoài nhân quy định?
b Mặt tích cực của hô hấp sáng thể hiện ở điểm nào?
Câu 5
a Thành phần kiểu gen của một quần thể nh sau:
Locut gen A: 1AA: 0 Aa: 0 aa Locut gen B: 0 BB: 1 Bb: 0 bb Một bạn học sinh khẳng định quần thể trên đã đạt trạng thái cân bằng về di truyền Theo em kết luận của bạn đó có đúng không? Giải thích?
b Phân biệt thực vật C3 với thực vật C4?
Câu 6
a.Cho sơ đồ sau:
Làm biến tính ADN thành sợi đơn
"ADN lai"
Xác định nhiệt độ "nóng chảy"
Từ thông số về nhiệt độ "nóng chảy", ngời ta có thể xác định đợc mức độ họ hàng giữa ngời và tinh tinh Em hãy cho biết cơ sở khoa học của phơng pháp trên?
b Giải thích tại sao khi đợc tiêm chủng văcxin chủng một loại bệnh nào đó thì
ng-ời ta không bị mắc bệnh đó nữa?
Câu 7
a Tại sao trên đất liền quá trình hình thành loài mới lại không xảy ra nhanh nh trên các đảo?
b Trong cấu trúc nội tại của đại đa số quần thể vào những thời gian khác nhau th-ờng xuất hiện những nhóm kích thớc khác nhau, tạo nên sự tụ họp của các cá thể
Em hãy cho biết nguyên nhân và ý nghĩa của hiện tợng này?
Câu 8
Trang 2Có 3 dòng hoa trắng thuần chủng Khi cho các dòng hoa đó lai với nhau đã thu
đ-ợc kết quả nh sau:
Hãy giải thích kết quả các phép lai và viết sơ đồ lai minh hoạ
Câu 9
a Chúng ta biết rằng ở tế bào thực vật không có trung tử, vậy bằng cách nào mà các nhiễm sắc thể vẫn đợc phân chia đồng đều về hai cực của tế bào khi chúng thực hiện phân bào?
b Từ một phép lai giữa ong đực với ong chúa cho ra các kiểu gen ở F1 nh sau:
- Ong đực: DE, De, dE, de
- Ong cái: DdEe, Ddee, ddEe, ddee
Tìm kiểu gen của P
Câu 10
a Hãy cho biết sơ đồ bên mô tả
quá trình gì? Quá trình này diễn ra
ở đâu?
b.ý nghĩa của quá trình này?
Hết
• Thí sinh không đợc sử dụng tài liệu.
• Giám thị không giải thích gì thêm.
Trang 3sở giáo dục và đào tạo
quảng ninh đề thi chọn học sinh giỏi cấp tỉnh lớp 12 thpt
năm học 2006-2007
HƯớNG dẫn chấm môn sinh học
Bảng a
Câu 1
(4): Màng sinh chất (5): Vật chất di truyền hoặc NST (ADN) (6): Plasmit
(7): Ribôxôm
b - Lí do:
• Virus không có cấu trúc tế bào
• Cha có quá trình trao đổi chất và sinh sản hoàn thiện riêng nh các sinh vật khác, mà phải nhờ vào quá trình sống của tế bào vật chủ
• Ngoài ra khi gặp điều kiện không thuận lợi virus có thể chuyển thành dạng tinh thể-ngừng trao đổi chất
- Cấu tạo của cơ thể virus:
• Vỏ: prôtein
• Lõi: acid nucleic (ADN hoặc ARN)
- Nguyên nhân giúp virus tránh đợc thuốc kháng sinh hiện nay
• Do virus kí sinh ở mức phân tử nên các chất kháng sinh không thể tiếp cận đợc để tiêu diệt
• Do các chất kháng sinh ngăn chặn quá trình tổng hợp protein bằng cách tác động vào riboxom (70 S và 80 S), trong khi đó virus lại không có ribôxom
0,25 0,25 0,25
]0,25 0,25 0,25 0,25 0,25
0,25 0,25
Câu 2
(2 điểm) a Lí do: Nhờ các động lực• Thoát hơi nớc ở lá
• Sức đẩy của rễ (áp suất rễ)
• Lực liên kết giữa các phân tử nớc
• Lực liên kết của các phân tử nớc với thành mạch
b - VSV gây hại cho cây trồng bao gồm:
• Côn trùng: châu chấu, sâu đục thân
• Vi sinh vật + Vi khuẩn: Gây bênh thối lá
+ Virus: Gây bệnh xoăn lá, đốm lá
+ Nấm: Gây bênh lúa von
- Lí do trồng rau sạch:
• An toàn cho ngời sử dụng
• Không gây ô nhiễm môi trờng
- Biện pháp trồng rau sạch
• Trồng rau trong nhà kính
• Sử dụng phân vi sinh
• Dùng phơng pháp sinh học để tiêu diệt các sinh vật gây hại: chế phẩm BT để diệt sâu đục thân, các bẫy nhử côn trùng
]0,25
]0,25 0,25 0,25
0,25 0,25 0,25
]0,25
Câu 3
(2 điểm) a Vì: • Nhu cầu Oxy tăng lên
• Tim phải đập nhanh để tăng lợng máu lu thông qua phổi nhằm thoả mãn nhu câu Oxy
b Vì:
• Tia tử ngoại có tác dụng biến chất tiền vitamin D thành vitamin D
0,5 0,5 0,5
Trang 4• Vitamin D có tác dụng tăng cờng sự hấp thụ Ca2+ để tạo xơng
0,5 Câu 4
(3 điểm) a. - Năng lợng trong hệ sinh thái đợc chuyển hoá nh sau:
• Sinh vật sản xuất: Biến đổi năng lợng ánh sáng thành năng lợng hoá học
• Sinh vật tiêu thu: Lấy năng lợng từ sinh vật sản xuất qua con đờng thức ăn
• Sinh vật phân giải: Lấy năng lợng từ sinh vật tiêu thụ bằng cách phân giải xác của các sinh vật tiêu thụ
- Khác nhau:
-Số lợng loài phong phú, độ
đa dạng cao, phân tầng nhiều hơn
-Tốc độ tăng trởng và khả
năng sinh sản của các loài trong quần xã chậm hơn -Độ bền vững cao -Đạt tới quần xã đỉnh cực
- Chuỗi thức ăn phức tạp, th-ờng mở đầu băng chất hữu cơ
đã bị phân huỷ, năng suất sinh học nhỏ
-Số lợng loài ít, độ đa dạng thấp, ít phân tầng
-Tốc độ tăng trởng và khả
năng sinh sản của các loài trong quần xã nhanh hơn
-Độ bền vững thấp -Không đạt tới quần xã đỉnh cực
- Chuỗi thức ăn đơn giản, th-ờng mở đầu băng cây xanh, năng suất sinh học cao
b
- Hệ sinh thái V.A.C
• V.A.C là các chữ đầu viết tắt của hệ sinh thái vờn, ao, chuồng
• Vờn chỉ các hoạt động trồng trọt, ao chỉ các hoạt động nuôi trồng thuỷ sản và chuồng chỉ các hoạt động chăn nuôi trên cạn
- Ưu điểm:
• Không gây ô nhiễm môi trờng
• Tái sinh các chất thải (chất thải của hệ phụ nọ đợc sử dụng nh nguồn dinh dỡng của hệ phụ kia)
• Cho phép tái sinh nguồn năng lợng mặt trời qua quang hợp
c Biện pháp để duy trì trạng thái cân bằng sinh học
• Tìm hiểu kỹ đặc tính sinh thái của các giống cây trồng và vật nuôi trớc khi nhập nội để tránh phá vỡ thế cân bằng sinh học đã có
• Tránh săn bắt động vật và chặt phá cây rừng quá mức cho phép
0,25 0,25 0,25
0,25 0,25
]0,25 0,25
]0,25
0,25
]0,25 0,25 0,25 Câu 5
(2,5 điểm) a. - Thời điểm tác động:
• Kỳ trung gian của chu kỳ tế bào (pha S)
- Vì:
• Khi đó ADN ở trạng thái duỗi xoắn cực đại
• Lúc này ADN đang thực hiện chức năng: sao mã, phiên mã, giải mã
• Các nhân tố lý, hoá, sinh dễ dàng gây nên sự sai lệch trong các quá trình này do đó dẫn đến đột biến
b Những phân tử ADN có điểm "nóng chảy" cao cần có cấu trúc
nh sau:
• Bao gồm nhiều loại nucleotit X (G)
• Vì X liên kết với G bằng 3 cầu nối hiđrô, khi đó số liên kết hidrô nhiều hơn nên phân tử ADN sẽ bền vững hơn
c
-Mục đích tao ra dòng thuần
0,25
]0,25 0,25 0,25 0,25 0,25
Trang 5• Duy trì giống (tính trạng) mong muốn
• Tạo u thế lai
- Cách tạo dòng thuần
• Lai gần ở động vật và tự thụ phấn ở thực vật
• Can thiệp của nuôi cấy mô: lỡng bội hoá tế bào hạt phấn (n) thành tế bào 2n rồi tái sinh thành cây
- Khó khăn trong việc duy dòng thuần
• Cơ thể thuần chủng thờng có sức sống kém do sự tổ hợp của các alen lặn trong dòng thuần
0,25 0,25 0,25 0,25
Câu 6
(3 điểm) a Tỉ lệ kiểu gen AA: 35/140=0,25
Tỉ lệ kiểu gen aa: 91/140=0,65
Tỉ lệ kiểu gen Aa: 14/140=0,1
- Trờng hợp tự phối
Tỉ lệ kiểu gen AA là: 0,25 + .0,1
2
) 2 / 1 (
Tỉ lệ kiểu gen aa là: 0,65 + .0,1
2
) 2 / 1 (
Tỉ lệ kiểu gen Aa là: (1/2)3.0,1= 0,0125
- Trờng hợp giao phối
Tần số tơng đối của alen A là: 0,25+0,1/2= 0,3 Tần số tơng đối của alen a là: 0,65+ 0,1/2= 0,7 Bảng ngẫu phối
Tỉ lệ kiểu gen AA là: 0,09
Tỉ lệ kiểu gen Aa là: 0,42
Tỉ lệ kiểu gen aa là: 0,49
b Giải thích
- Theo quan niệm của Đácuyn:
• Trớc kia loài sâu cha phải đã sống bằng lá và cha phải đã
có sẵn màu xanh lục Do hoàn cảnh nào đó loài sâu này phải chuyển sang ăn lá
• Sống trên lá thì cá thể mang màu xanh là có lợi vì chim
ăn sâu khó phát hiện, nên những cá thể có màu xanh lục
đợc sống sót và sinh sản nhiều con cháu ngày một đông
- Theo quan niệm của tiến hoá hiện đại
• Quần thể giao phối đa hình về kiểu gen và kiểu hình, quá
trình đột biến và giao phối làm cho các cá thể trong quần thể sâu không đồng nhất về màu sắc
• Dới tác động của chọn lọc tự nhiên (chim ăn sâu) những cá thể mang biến dị màu xanh lục tỏ ra u thế (chim khó phát hiện nên khả năng sống sót và sinh sản u thế) chiếm
tỉ lệ ngày càng cao Quá trình CLTN rất lâu dài, kiểu gen biểu hiện thành kiểu hình màu xanh lục chiếm u thế nên sâu ăn là thờng có màu xanh lục
0,25
0,25 0,25 0,25
}0,25 0,25
0,25
0,25
0,25
0,25 0,5
Câu 7
(3 điểm) Xét phép lai 2:• STH = 4 (4x1), suy ra F1: cho ra 4 loại giao tử, F1
dị hợp tử 2 cặp gen
• Công thức lai tơng ứng: AaBb x aabb
1 A-B : cao
1 A-bb: thấp
0,25 0,25
Trang 61 aaB- : thấp
1 aabb : thấp
• Vậy tính trạng chiều cao chịu sự chi phối của quy luật tơng tác gen theo kiểu bổ trợ 9:7, quy ớc: A-B : cao, A-bb, aaB-, aabb: thấp
• Sơ đồ lai:
PL1: P: AaBb x AABb (AaBB)
GP: AB, Ab, aB, ab AB, Ab F1:
Vẽ bảng (thống kê các kiểu gen)
Kết luận
PL 2: P: AaBb x aabb
GP: AB, Ab, aB, ab ab F1:
Vẽ bảng (thống kê các kiểu gen)
Kết luận
}0,25 0,25 0,25 0,25 0,25 0,25 0,25 0,25 0,25 0,25 Câu 8
(2 điểm) a Ghi chú thích(1): Màng sinh chất
(2): Đại phân tử (chuỗi polipeptít) (3): Phân tử không mang điện (4): Nớc
(5): Các ion và phân tử mang điện
b Cho biết:
• Những chất có kích thớc phân tử nhỏ và không mang điện
• Để vận chuyển những chất có kích thớc phân tử lớn, tế bào dùng hai phơng thức là: xuất bào và nhập bào (thực bào và ẩm bào)
0,25
]0,25 0,25 0,25 0,5 0,5
