Trọng tõm: - ôn tập và củng cố các kiến thức về este – chất béo - Rèn luyện kĩ năng viết PTHH ,bài tập về chất béo III.. GV giao bài tập –HS làm Viết các CTCT các este đồng phân của C4H8
Trang 1Ngày soạn 15/4/2010 Ngày dạy
I Mục tiờu:
HS vận dụng được kiến thức đó học giải bài tập
II Trọng tõm:
- ôn tập và củng cố các kiến thức về este – chất béo
- Rèn luyện kĩ năng viết PTHH ,bài tập về chất béo
III Chuẩn bị :
- Học sinh ôn lai các kiến thức về este – chất béo
- Giỏo viờn : Giỏo ỏn – cõu hỏi trắc nghiệm
IV Tổ chức các hoạt động dạy học
1/ Ổn định lớp
2/ Kiểm tra bài cũ
3/ Bài mới
Hoạt động 1.
Giáo viên giúp HS ôn lại 1 số kiến
thức về este-lipit
Hoạt động 2.
GV giao bài tập –HS làm
Viết các CTCT các este đồng phân
của C4H8O2 và gọi tên.Những este
nào có khả năng tham gia phản ứng
tráng gơng
Gv cho bài tập từ tên gọi viết CTCT
Metyl fomat,vinyl axetat
Etyl propionat ,metyl acrylat
Hoạt động 3
Gv giao bài tập –hs làm -gv chữa
bổ xung
Xà phòng hoá hoàn toàn 3,7g 1 este
đơn chức X trong dung dịch NaOH
1M ,sau đó cô cạn sản phẩm thu đợc
12,1g chất rắn khanvà 1 lợng chất
hữu cơ Y.Cho toàn bộ lợng Y tác
dụng vớ lợng d Na thấy có 0,56l khí
thoát ra(đktc).Xác định
CTCT của X và khối lợng của Y
Bài 2 : Đốt cháy hoàn toàn 4,4g 1
este đơn chức X thu đợc 4,48l
CO2(đktc) và 3,6g H2O Xác định
CTPT và CTCT có thể có của X
I Dạng bài tập viết CTCT và gọi tên Bài 1.
HCOOCH(CH3)2 isopropyl fomat HCOOCH2CH2CH3 propyl fomat
CH3COOC2H5 etyl axetat
C2H5COOCH3 metyl propionate
Bài 2
HCOOCH3,CH3COOCH=CH2
C2H5COOC2H5,CH2=CH-COOCH3
II Dạng bài tập xác định CTCT của este Bài 1
RCOOR’ + NaOH RCOONa + R’OH R’OH + Na R’ONa +1/2H2
Theo ĐLBTKL : khối lợng Y=khối lợng chát rắn +khối lợng X –khối lợng este =1,6g
Số mol R’OH = 2 số mol H2=0.05mol M R’OH=32 vậy Y là CH3OH
M(RCOOCH3)=74g/mol vậy X là CH3COOCH3
Bài 2
Số mol CO2=0,2mol ,mc=0,2.12=2,4g
Số mol H2O=0,2mol,mH=0,4g Khối lợng oxi =4,4-2,4-0,4=1,6g,số mol oxi=0,1mol
Ta có tỉ lệ:nc:nH:no=0,2:0,4:0,1=2:4:1 CTĐGN:C4H8O2
Có 4 CTCT
Bài 3
RCOOR’ + NaOH RCOONa + R’OH 0,1 0,1 0,1
M(RCOONa)=8,2/0,1=82, MR=15 ,R là
CH3 M(CH3COOR’) =74 ,MR=15 ,R’ là CH3
Trang 2Gv yêu cầu hs làm bài tập
Bài 3
Cho 7,4g 1 este đơn chức no mạch
hở tác dụng vừa đủ với 0,1mol NaOH
,cô cạn dung dịch sau phản ứng thu
đợc 8,2g muối khan.Xác định CTCT
của este trên
Hoạt động 4
GV giao bài tập –hs làm
Bài1
Để trung hoà lợng axit lợng axit béo
tự do có trong 14g 1 loại chất béo
cần 15ml dung dịchKOH 0,1M.Tính
chỉ số axit
Bài 2
Khi xà phòng hoá hoàn toàn 15g chất
béo cần 500ml dung dịch KOH 0,1M
.Tính chỉ số xà phòng hoá
Vậy CTCT : CH3COOCH3
III Dạng bài tập tính chỉ số axit,chỉ số xà phòng hoá
Bài 1
nKOH=0,0015mol ,mKOH=0,084g=84mg chỉ số axit :84/14=6
Bài 2
mKOH=0,1.0,5.56=2,8g=2800mg chỉ số xà phòng hoá :2800/15=186,67
Hoạt động 5
Gv giao bài tập hỗn hợp 2 este
Bài 1.Để xà phòng hoá hoàn toàn
19,4g hỗn hợp 2 este đơn chức A,B
cần 200ml dung dịch NaOH 1M Sau
khi phản ứng xảy ra hoàn toàn ,cô
cạn dung dịch thu đợc hỗn hợp 2
ancol là đồng đẳng kế tiếp nhau và 1
muối khan duy nhất Xác định
CTCT,gọi tên ,% mỗi este
Bài 2 Thuỷ phân hoàn toàn hỗn hợp
gồm 2 este đơn chức X,Y là đồng
đẳng cấu tạo của nhau cần 100ml
dung dịch NaOH 1M ,thu đợc
7,85ghỗn hợp 2 muối của 2 axit là
đồng đẳng kế tiếpvà 4,95g 2 ancol
bậc 1.Xác định CTCT ,% mỗi este
trong hỗn hợp
Hoạt động 6
- Gv giao bài tập về chất béo
- Hs làm –gv chữa bố xung
Bài 1
Đun nóng 4,45kg chất béo
(tristearin)có chứa 20% tạp chất với
dung dịch NaOH
Tính khối lợng glixerol thu đợc ,biêt
h=85%
Bài 2 Tính thể tích H2 thu đợc ở
đktc cần để hiđrôhoa 1 tấn glixerol
trioleat nhờ chất xúc tác là Ni,giả sử
H =100%
Bài 3 Khi xà phòng hoá hoàn toàn
2,52g chất béo A cần 90ml dung dịch
KOH 0,1M.Mặt khác ,khi xà phòng
hoá hoàn toàn 5,04g chất béo A thu
I Bài tập hỗn hợp este Bài 1
Hai este có cùng gốc axit vì cùng tạo ra 1 muối sau khi xà phòng hoá Đặt CT chung của 2 este là RCOOR
RCOOR + NaOH RCOONa + ROH
Ta có MRCOOR =19,4/0,3=64,67g/mol Hay MR+MR=20,67.Vậy 2 ancol là CH3OH,C2H5OH CTCT của 2 este là HCOOCH3và HCOOC2H5
%HCOOCH3=61,85%
%HCOOC2H5=38,15%
Bài 2 Theo định luật
BTKL :meste=8,8g,neste=0,1mol,CTPT là C4H8O2
RCOOR’ + NaOH RCOONa +R’OH
MRCOONa =78,5g/mol ,vậy 2 axit là HCOOH,CH3COOH ,mà 2 ancol là bậc 1 nên CTCT của 2 este là HCOOCH2CH2CH3và CH3COOC2H5
II Bài tập về chất béo
Bài 1
(C17H35COO)3C3H5+ 3NaOH C3H5(OH)3
+C17H35COOH Khối lợng glixerol thu đợc là:3,56.92.85%/890=0,3128kg
Bài 2
(C17H33COO)3C3H5+ 3H2 (C17H35COO)3C3H5
Thể tích H2 cần : 1 tấn 3.22,4/884=76018lit
Bài 3
nKOH =0,1.0,09=0,009mol
mKOH =0,009.56=0,504g=504mg Chỉ số xà phòng hoá : 504/2,52=200
Trang 3đợc 0,53g glixerol.Tính chỉ số axit và
chỉ ssó xà phòng hoá
Hoạt động 7 Hs làm 1 số câu trắc
nghiệm
Khối lợng glixerol thu đợc khi xàphòng hoá 2,52g chất béo là 0,53.2,52/5,04=0,265g
(RCOO)3C3H5+3KOHC3H5(OH)3+3RCOOH 3.56(g) 92(g)
m (g) 0,265(g) m=0,484g=484mg
chỉ số axit : 504-484/2,52=8
III Bài tập trắc nghiệm
Câu 1 Hãy chọn câu đúng
A xà phòng là muối natri của axit béo
B xà phòng là muối natri ,kali của axit béo
C xà phòng là muối của axit hữu cơ
D xà phòng là muối natri,kali của axit axetic
Câu 2 Mệnh đề nào sau đây không đúng
A chất béo thuộc loại hợp chất este
B chất béo không tan trong nớc do nhẹ hơn nớc
C chất béo lỏng là các triglixerit chứa các gốc axit không no
D xà phòng là muối natri hoặc kali của axit béo
Câu 3.Từ dầu thực vật làm thế nào để có đợc bơ?
A hiđro hoá axit béo B hiđto hoá lipit lỏng
C đề hiđro hoá lipit lỏng D xà phòng hoá lipit lỏng
Câu 4 Mỡ tự nhiên là:
A este của axit panmitic và đồng đẳng
B muối của axit béo
C hỗn hợp các triglixerit khác nhau
D este của glixerol với các đòng đẳng của axit stearic
Câu 5.Đặc điểm của phản ứng thuỷ phân lipit trong môi trờng axit là
A phản ứng không thuận nghịch B phản ứng thuận nghich
C phản ứng xà phòng hoá D.phản ứng axit-bazo
Câu 6.Cho 6g hỗn hợp CH3COOH và HCOOCH3 phản ứng với dung dịch NaOH.Khối lợng NaOH cần dùng là
A 2g B 4g C 6g D 10g
Câu 7.Một este đơn chức mạch hở,cho 10,8g este này tác dụng vừa đủ với 100ml dung dịch KOH
1,5M Sản phẩm thu đợc có phản ứng tráng gơng CTCT của este đó là
A HCOO-CH=CH2 B HCOOCH3
C CH3-COOCH=CH2 D CH3COOC2H5
3 Củng cố :
Hs xem lại cỏc kiến thức đó học
4 Dặn dũ :
Chuẩn bị ụn tập chương 2