Tỏc phẩm - Giỳp học sinh cảm nhận được nghĩa tỡnh gắn bú sõu nặng, thắm thiết của những người khỏng chiến với Việt Bắc, với nhõn dõn, đất nước trong một thời đại khỏng chiến gian khổ mà
Trang 1Giáo án ôn thi tốt nghiệp
Tiết 4:Việt Bắc
Những đứa con trong gia đình
I.Việt Bấc (Tố Hữu)-20 phút
1)Tìm hiểu chung (5 phút)
a) 1 Tỏc giả
Giỏo viờn túm tắt
- Một vài nột chớnh về cuộc đời và con đường cỏch mạng, con đường thơ Tố Hữu
- Đặc điểm phong cỏch thơ là sự hũa quyện giữa nội dung trữ tỡnh cỏch mạng và tớnh dõn tộc đại chỳng
2 Tỏc phẩm
- Giỳp học sinh cảm nhận được nghĩa tỡnh gắn bú sõu nặng, thắm thiết của những người khỏng chiến với Việt Bắc, với nhõn dõn, đất nước trong một thời đại khỏng chiến gian khổ mà anh hựng
- Hoàn cảnh sỏng tỏc đặc biệt khi cuộc khỏng chiến chống thực dõn Phỏp kết thỳc thắng lợi, khi Trung ương Đảng và Chớnh phủ về Hà Nội Bao tõm trạng vui buồn nhung nhớ đan xen Bài thơ như một lời nhắn gửi về tỡnh nghĩa và lũng thủy chung giữa người đi kẻ ở Tỏc phẩm chọn hỡnh thức đối đỏp giao duyờn trữ tỡnh để thể hiện những tỡnh cảm sõu nặng giữa người về xuụi – người cỏn bộ với người ở lại- người Việt Bắc Nhà thơ đó khụng chỉ núi lờn được những tỡnh cảm cỏ nhõn mà cũn thể hiện thành cụng tỡnh cảm lớn của thời đại, của nhõn dõn đối với Cỏch mạng và lónh tụ, của cỏch mạng với nhõn dõn
- Đoạn trớch ( trong SGK) nằm ở phần một của bài thơ gồm cú 2 phần, bộc lộ nỗi nhớ
về những năm thỏng Việt Bắc gian khổ thiếu thốn nhưng õn nghĩa thủy chung trường
kỡ khỏng chiến Bằng lối thơ lục bỏt truyền thống và lối hỏt giao duyờn nam nữ, nhà thơ đó khắc sõu thờm những tỡnh cảm lưu luyến, bịn rịn và sõu nặng qua những kỉ niệm trải theo thời gian và khụng gian
- Cảm xỳc bao trựm đoạn trớch là nỗi nhớ ( lặp lại từ nhớ, lặp cấu trỳc cõu, dựng từ Mỡnh- Ta biến húa) Nỗi nhớ theo dũng hồi tưởng qua cỏch hỏi – đỏp giỳp độc giả lần
theo ngày thỏng, lần theo tờn đất tờn làng, lần theo những sự việc sự kiện, lần theo vui
buồn lắng nghe những cung bậc tỡnh nghĩa của mười lăm năm ấy Thiờn nhiờn và
con người Việt Bắc hiện lờn trong mưa nguồn suối lũ trong mõy mự, trong cảnh bốn mựa tươi tắn và gần gũi thõn thương Cuộc sống gian nan, đúi khổ nhưng ấm ỏp tỡnh
cảm quõn dõn như cỏ nước, như anh em một nhà Bỏt cơm sẻ nửa, chăn sui đắp cựng
Tấm lũng thủy chung và õn tỡnh của người cỏn bộ dành cho nhõn dõn Việt Bắc và nhõn dõn Việt Bắc dành cho người cỏn bộ cỏch mạng khụng bao giờ nhạt phai
- Một số đặc sắc về nghệ thuật: Tớnh dõn tộc và mộc mạc, kết cấu đậm chất ca dao, giọng điệu ngọt ngào, nhịp thơ uyển chuyển
3)Tìm hiểu một số đề bài:
Trang 2§Ò 1: Hãy phân tích đoạn thơ sau:
Ta về, mình có nhớ ta
Ta về, ta nhớ những hoa cùng người
Nhớ ai tiếng hát ân tình thủy chung
- Về nội dung:
+ Cảnh sắc thiên nhiên Việt Bắc với vẻ đẹp đa dạng trong thời gian, không gian khác nhau
+ Con người Việt Bắc gắn bó hài hòa với thiên nhiên thơ mộng
- Về nghệ thuật:
+ Hình ảnh đối xứng, đan cài, hòa hợp
- Đoạn trích ( trong SGK) nằm ở phần một của bài thơ gồm có 2 phần, bộc lộ nỗi nhớ
về những năm tháng Việt Bắc gian khổ thiếu thốn nhưng ân nghĩa thủy chung trường
kì kháng chiến Bằng lối thơ lục bát truyền thống và lối hát giao duyên nam nữ, nhà thơ đã khắc sâu thêm những tình cảm lưu luyến, bịn rịn và sâu nặng qua những kỉ niệm trải theo thời gian và không gian
- Cảm xúc bao trùm đoạn trích là nỗi nhớ ( lặp lại từ nhớ, lặp cấu trúc câu, dùng từ Mình- Ta biến hóa) Nỗi nhớ theo dòng hồi tưởng qua cách hỏi – đáp giúp độc giả lần
theo ngày tháng, lần theo tên đất tên làng, lần theo những sự việc sự kiện, lần theo vui
buồn lắng nghe những cung bậc tình nghĩa của mười lăm năm ấy Thiên nhiên và
con người Việt Bắc hiện lên trong mưa nguồn suối lũ trong mây mù, trong cảnh bốn mùa tươi tắn và gần gũi thân thương Cuộc sống gian nan, đói khổ nhưng ấm áp tình
cảm quân dân như cá nước, như anh em một nhà Bát cơm sẻ nửa, chăn sui đắp cùng
Tấm lòng thủy chung và ân tình của người cán bộ dành cho nhân dân Việt Bắc và nhân dân Việt Bắc dành cho người cán bộ cách mạng không bao giờ nhạt phai
- Một số đặc sắc về nghệ thuật: Tính dân tộc và mộc mạc, kết cấu đậm chất ca dao, giọng điệu ngọt ngào, nhịp thơ uyển chuyển
+ Giọng điệu ngọt ngào, sâu lắng, thiết tha,
đề 2: Câu 1 (2 điểm): Những hiểu biết của anh chị về hoàn cảnh ra đời bài thơ Việt
Bắc của Tố Hữu.
Câu 2 (3 điểm) Anh (chị) hãy viết một đoạn văn với độ dài khoảng 1 trang giấy
thi bàn về “Lời ăn tiếng nói của học sinh văn minh, thanh lịch”.
NHỮNG ĐỨA CON TRONG GIA ĐÌNH
(Trích)
Nguyễn Thi
1 Tác giả
Giáo viên tóm tắt vài nét tiểu sử về tác giả
2 Tác phẩm
- Hoàn cảnh sáng tác của tác phẩm (Sgk)
Trang 31 Câu: Phân tích vẻ đẹp tâm hồn và tính cách của nhân vật Việt và Chiến
+ Qua dòng hồi tưởng không liên tục của snh bộ đội Việt, người đọc được nghe câu chuyện cảm động về một gia đình có truyền thống yêu nước Gửi lại cuốn sổ ghi lịch
sử gia đình, hai chị em Chiến và Việt tình nguyện xung phong vào bộ đội chiến đấu trả thù cho ba má, viết thêm chiến công vào truyền thống đánh giặc của gia đình + Những kí ức tuổi thơ và kỉ niệm vẫn còn tươi nguyên trong tâm hồn chàng trai trẻ ngay cả khi bị thương nặng , một mình giữa rừng, sống chết chỉ là gang tấc Việt và Chiến rất thương yêu, nhường nhịn nhau; thương ba má, thương quý chú Năm và các thành viên khác Hai chị em tuy chưa thật đủ trưởng thành, chưa thể hiểu hết mọi chuyện nhưng trong hồn hai chị em có một tình cảm vừa thiêng liêng, vừa cao đẹp dành cho tổ tiên, ba má, gia đình và quê hương
+ Nghệ thuật: Câu chuyện kể theo dòng hồi tưởng đứt quãng của nhân vật Việt khi
bị thương nặng giữa rừng linh hoạt, chân thực, cảm động Ngôn ngữ mang đậm màu sắc địa phương nam Bộ và gần với đời sống sinh hoạt
Đ
ề v ề nh à
Câu 2: Phân tích cách trần thuật theo dòng hồi tưởng có ý nghĩa thế nào trong việc
thể hiện chủ đề tác phẩm
Câu 3: Cảm nhận của anh, chị về truyền thống yêu nước trong gia đình qua câu
chuyện này
TÂY TIẾN
Quang Dũng
1 Tác giả
Giáo viên tóm tắt vài nét tiểu sử về tác giả
2 Tác phẩm
- Hoàn cảnh sáng tác – SGK
Câu 3: Hãy chọn phân tích một số câu thơ để làm rõ vẻ đẹp lãng mạn và hiện thực
của hình ảnh người lính Tây Tiến trong bài thơ
- Nội dung : Cảm nhận được vẻ dẹp riêng của thiên nhiên Tây Bắc và hình ảnh người lính Tây Tiến Bài thơ là nỗi nhớ sâu sắc về những kỉ niệm Tây Tiến vừa lãng mạn vừa trữ tình nhưng cũng rất bi tráng
+ Đọan 1: Nỗi nhớ chơi vơi về núi rừng Tây bắc, về con đường hành quân gian khổ, khó khăn, về những hi sinh mất mát, về những kỉ niệm ấm áp tình cảm quân dân được thể hiện bằng những nét vẽ táo bạo của ngôn ngữ tạo hình và cảm xúc hiện thực của tâm hồn người lính trẻ lãng mạn
+ Đoạn 2 :Vẻ đẹp và sự gắn bó tình nghĩa quân dân thắm thiết Thiên nhiên đẹp hoang sơ, dữ dội Những con người mộc mạc gần gũi, hào hoa, thân thiện và đẹp đẽ, duyên dáng trong lao động và sinh hoạt đã để lại nhiều ấn tượng không phai mờ trong lòng người lính Tây Tiến
Trang 4+ Đọan 3 : Vẻ đẹp kiêu hùng, mạnh mẽ của người lính được khắc họa bằng cảm hứng lãng mạn và chân thực Vẻ đẹp bi tráng của bức chân dung người lính Tây Tiến oai phong lẫm liệt, coi thường hiểm nguy và hi sinh, tình nguyện chiến đấu và chiến đấu dũng cảm cũng như tâm hồn lãng mạn, thơ mộng mãi mãi khắc sâu trong trái tim mọi người
Ngôn ngữ thơ trang trọng, giàu chất hội họa và gợi cảm kết hợp với cái nhìn vừa hiện thực vừa lãng mạn của hồn thơ hào hoa đã tạo nên thành công cho bài thơ
Cảm nhận của anh/chị về đoạn thơ trong bài thơ Tây Tiến của Quang Dũng:
Tây Tiến đoàn binh không mọc tóc Quân xanh màu lá dữ oai hùm Mặt trừng gửi mộng qua biên giới Đêm mơ Hà Nội dáng kiều thơm Rải rác biên cương mồ viễn xứ
Chiến trường đi chẳng tiếc đời xanh Áo bào thay chiếu anh về đất
Sông Mã gầm lên khúc độc hành Thí sinh dựa trên cơ sở những hiểu biết về bài thơ Tây Tiến của Quang Dũng,phát
hiện và phân tích những đặc sắc về nghệ thuật (cách dùng từ Hán Việt,xây dựng hình ảnh,…)để làm nổi bật giá trị của đoạn thơ.Thí sinh có thể triển khai theo nhiều hướng khác nhau nhưng cần nêu được những nội dung cơ bản sau:
-Hình tượng tập thể những người lính Tây Tiến:là những anh hùng trận mạc nhưng cũng là những tâm hồn lãng mạn,những trái tim khao khát,rạo rực yêu thương,đầy mơ mộng
-Hình ảnh người lính Tây Tiến chói ngời vẻ đẹp lí tưởng,coi cái chết nhẹ tựa long hồng.Lời thơ nói về hi sinh,mất mát nhưng không bi lụy mà mang đậm chất
bi tráng
-Nghệ thuật dùng từ Hán Việt,bút pháp lãng mạn
ĐẤT NƯỚC
( Trích Mặt đường khát vọng)
Nguyễn Khoa Điềm
(Ngữ văn 12,tập một,NXB Giáo dục,2008,tr.89)
1 Tác giả
Giáo viên tóm tắt
- Một vài nét chính về cuộc đời và con đường thơ Nguyễn Khoa Điềm
2 Tác phẩm
Câu 2: Hãy phân tích đoạn thơ sau:
“Khi ta lớn lên Đất nước đã có rồi
Đất nước có từ ngày đó ”