Giáo an Ngữ văn 7

* Bài mới : Giáo viên giới thiệu bài Hoạt động của GV- HS Hoạt động 1: HS đọc lại bài thơ”Bài ca nhà tranh bị gió thu phá Chỉ ra các yếu tố tự sự trong bài thơ và nêu ý nghĩa của chúng đ

- Vai trò của các yếu tố tự sự,miêu tả trong văn biểu cảm và có ý thức vận dụng chúng

- Luyện tập vận dụng hai yếu tố đó vào văn biểu cảm

- Em hãy đọc thuộc lòng bài thơ:”Bài ca nhà tranh bị gió thu phá của Đỗ Phủ?

-Tinh thần nhân đạo,lòng vị tha cao cả của tác giả đợc thể hiện ntn?

* Bài mới : Giáo viên giới thiệu bài

Hoạt động của GV- HS

Hoạt động 1:

HS đọc lại bài thơ”Bài ca nhà tranh bị gió

thu phá

Chỉ ra các yếu tố tự sự trong bài thơ và nêu

ý nghĩa của chúng đối với bài thơ

Các yếu tố tự sự ,miêu tả trong bài thơ có

Nội dung bài học

I Tự sự và miêu tả trong văn biểu cảm

- Bài thơ đợc chia làm 4 đoạn

Đoạn 1 Tự sự kết hợp với miêu tả

- Hai câu đầu là tự sự

- Ba câu sau là miêu tả

=>Có vai trò tạo ra bối cảnh chung

Đoạn 2:Tự sự kết hợp với biểu cảm tâm trạng

bất lc ,uất ức vì già yếu

Đoạn 3: Tự sự và miêu tả(6 câu đàu)Kết hợp

biểu cảm(2 câu cuối)Cam phận ,tâm trạng ít ngủ trằn trọc lo lắng

Đoạn 4: Biểu cảm trực tiếp tình cảm cao

th-ợng vơn lên sáng ngời Mơ ớc có một ngôi nhà che khắp thế gian

=>Các yếu tố miêu tả tự sự có vai trò là

ph-ơng tiện để tác giả bộc lộ cảm xúc

HS nghe giảng

* Đoạn văn (sgk)

-Đoạn văn đợc chia làm mấy phần nhỏ chỉ

ra các yếu tự sự và miêu tả trong đoạn văn

Nếu không có yếu tố tự sự và miêu tả thì

yếu tố biểu cảm có thể bộc lộ đợc hay

không?

Vai trò của các yếu tố tự sự miêu tả trong

đoạn văn ntn?

Đoạn văn trên miêu tả tự sự trong niềm hồi

tởng Hãy cho biết tình cảm đã chi phối yếu

tố tự sự và miêu tả ntn?

GV:Tự sự và miêu tả ở đây nhằm khêu gợi

cảm xúc Do cảm xúc chi phối chứ không

nhằm mục đích kể chuyện miêu tả đầy đủ sự

việc ,phong cảnh

Phần 1:

Miêu tả bàn chân của bố từ những ngón chân gan bàn chân mu bàn chân

Phần 2:

Tự sự:Kể chuyện bố ngâm chân cảm nhận sự khó khăn ,vất vả của bố làm nnền tảng cho cảm xúc thơng bố ở cuối bài

Ghi nhớ: SGK

II Luyện tập:

1.GV hớng dẫn HS viết bài tập 1- HS trình bày GV nhận xét

2.Yêu cầu viết lại thao diễn đạt riêng của HS.Đây là bài tập mô phỏng yêu cầu

HS kết hợp tự sự,miêu ta để biểu cảm:

- Tự sự : Chuyển đổi tóc rồi lấy kẹo mềm ngày trớc

Miêu tả: Cách chải tóc của ngời mẹ ngày xa hình ảnh ngời mẹ:

Biểu cảm lòng nhớ mẹ khôn xiết

D.H ớng dẫn học ở nhà :

-Về nàh học kỉ phần ghi nhớ

-Ôn lại bài đã học

-Xem và chuẫn bị trớc bài mới”Cảnh Khuya-Rằm tháng giêng”

Tuần12 Ngày soạn 10 /11 /2009

Tiết 45: Cảnh khuya,Rằm tháng giêng

(Nguyên tiêu)

Hồ Chí Minh

A Mục tiêu cần đạt :

Giúp HS :

- Cảm nhận đợc tình yêu thiên nhiên gắn liền với lòng yêu nớc ,phong thái ung dung của

Hồ Chí Minh thể hiện trong hai bài thơ

- Biết đợc thể thơ và chỉ ra đợc những nét đặc sắc về ngệ thuật của hai bài thơ

B Chuẩn bị :

- SGK ,SGV ,bài soạn ,chân dung Hồ Chí Minh , bức ảnh trong sgk phóng to

C.Các hoạt động dạy học :

*Bài củ: ?ở lớp 6 các em đã đợc học những văn bản nào của tác giã Hồ Chí Minh? Em hảy

đọc thuộc lòng một bài thơ mà em cho là hay nhất ?

Bức tranh thiên nhiên trong bài thơ đợc

tác giả miêu tả nh thế nào ?

?Vào thời điểm nào?

ở câu 1 tác giã sử dụng biện pháp nghệ

thuật gì ?Tác dụng của nó?

Nội dung bài học

I Đọc - Hiểu chú thích

1 Tác giả - tác phẩm

* Tác giả : -(1890-1969)-Là vị lãnh tụ vĩ đại của dân tộc việt nam -Ngời anh hùng dân tộc

-Danh nhân văn hoá thế giới ,nhà văn lớn

*.Tác phẩm

- Viết ở Việt Bắc trong những năm đầu của cuộc kháng chiến chống thực dân pháp xâm lợc

- Tiếng suối chảy

- ắnh trăng ,cây cổ thụ ,hoa

- Bức tranh thiên nhiên về cảnh khuya ở rừng Việt Bắc

-So sánh =>Tiếng suối trong nh tiếng hát

xa

quen thuộc của đờng thi

d kết hợp giữ miêu tả và biểu cảm trực

tiếp

Hai câu sau nói lên điều gì ?Tâm trạng

của nhà thơ nh thế nào ?

Vì sao Bác lại cha ngũ ?

Em hiểu gì về tâm hồn của ngời qua văn

bản này ?

HS đọc bài

Bức tranh thiên nhiên đợc tác giã vẽ lên

nh thế nào ?vào thời điểm ra sao?

Nêu vẽ đẹp về không gian của bài thơ?

b Cảnh vật vừa có màu sắc cổ diển vừ

toát lên sức sống của thời đại

c Tâm hồn thi sỉ kết hợp với phẩm chất

-Làm cho thiên nhiên trở nên gần gủi với con ngời

- Đêm ở đây rất yên tĩnh ,khuya ,tác giã rất chú ý đến cảnh thiên nhiên

HS đoc văn bản

* Văn bản :Rằm tháng giêng

Đêm rằm tháng giêng ,trăng rằm tròn vành vạnh,trời trong xanh ,gió mát ,ở giữa dòng sông trên rừng Việt Bắc

- Không gian cao rộng ,bát ngát mênh mông ,tràn đầy ắnh trăng .Bầu trời và vầng trăng nh không có giới hạn =>sức xuân đang tràn ngập cả đất trời=>Tạo ra một vẽ đẹp huyền ảo

- Bác Hồ và các chiến sĩ cách mạng đang bàn bạc công viêc một cách bí mật

-Yêu thiên nhiên đất nớc -Ung dung lạc quan

HS nêu

Về nhà học thuộc lòng hai bài thơ

Ôn tập phần tiếng việt để tiết sau kiểm tra Tiếng việt

Tuần 12 Ngày soạn 12/11/2009

Bài12

Tiết 46: Kiểm tra Tiếng việt

A Mục tiêu cần đạt :

- Qua đây để đánh giá kết quả học tập và rèn luyện của HS

- Rèn luyện ý thức tự giác của học sinh khi làm bài

- Kỉ năng áp dụng lý thuyết vào làm bài tập trắc nghiệm

B.Hoạt động trên lớp ;

GV thông qua đề ra -đề chẵn lẽ

Phát đề cho HS làm -GV theo giỏi hết giờ thu bài về nhà chấm

Đề ra: (Chẵn )

I.Trắc nghiệm : (5điểm)

* Đọc các câu sau và trả lời câu hỏi

1.Từ nào sau đây có thể điền vào chổ trống trong mỗi câu sau : Nhai, nhả ,ăn ,chở

A Tàu vào cảng than

a Hễ học giỏi đẹp trai

b Nó rất thân ái với bạn bè

c Con xin báo một tin vui cho cha mẹ mừng

d Nhà em ở xa trờng ,em đến trờng đúng giờ

4 Phân biệt nghĩa của từng yếu tố Hán việt trong các từ Hán việt sau :

a Đào (dt) - Đào (đ t) , b Sâu (d t) -Sâu (tính từ) , c Ca (dt) - Ca (đ t)

II Tự luận (5 điểm )

1 Phân biệt từ đồng nghĩa hoàn toàn và từ đồng nghĩa không hoàn toàn ? Cho mỗi loại một

ví dụ minh hoạ

2.Viết một đoạn văn ngắn khoảng 7-10 câu trong đó có sử dụng từ trái nghĩa ? (gạch chân các từ trái nghĩa đó )

Đề lẻ :

I Trắc nghiệm :(5 điểm )

* Đọc câu hỏi và trả lời :

1.Từ nào sau đây có thể thay thế cho từ chết trong câu "Chiếc ô tô bị chết máy"

Khoanh tròn vaò chữ cái mà em cho là đúng nhất:

a) Mất b) Hỏng c) Đi d) Qua đời

2 Trong các câu sau câu nào đúng câu nào sai

Điền chữ Đ vào câu mà em cho là đúng và chữ S vào câu sai

a.Nó,tôi cùng nhau đến câu lạc bộ

b Bố mẹ rất buồn con

c Nó đến trờng xe đạp

d Tôi tặng quyển sách này cho anh Nam

3.Tìm từ trái nghĩa với những từ đã cho sau

c.Khoá (Động từ) - Khoá (Danh từ)

II Tự luận: (5 điểm )

1.Phân biệt từ dồng nghĩa và từ đồng âm ? Cho ví dụ?

2.Viết một đoạn văn ngắn khoảng 7 -> 10 câu trong đó có sử dụng từ đồng nghĩa

Câu 2 xem lại bài từ trái nghĩa có thể điền: Cơm chín=>cơm sống

Quả chín =>quả xanh

Câu 3 Câu đúng : c

Câu 4 Xem lại bài từ Hán Việt

Xem lại bài đồng âm và bài từ trái nghĩa

-Viết đoạn văn trong đó có sử dụng các từ đồng nghĩa

-Bài viết có nội dung ,có tính liên kết ,mạch lạc

Câu 4: Học sinh xem lại bài từ Hán Việt

Ví dụ: ái :yêu; quốc :nớc

- Xem và soạn trớc để tiết sau trả bái viết số 2

Tuần12 Ngày soạn 14/11/2009

Giáo viên chm HS nhắc lại đề ra và chép lên bảng

Đề ra : Loài cây em yêu(Tự chọn)

- Đây là một đề văn biểu cảm yêu cầu các em chỉ chọn một loài cây mà em yêu thích nhất

* Ưu điểm:

- Nhìn chung các em đã làm đúng các bớc của một bài văn có : mở bài ,thân bài và kết bài

- Biết chọn loài cây để bộc lộ cảm xúc

- Có một số bài viết tốt - chữ viết rõ ràng trình bày đẹp nh :

* Nhợc điểm :

- Đa số các em còn sa vào kể ,tả nhiều cha làm nổi bật đợc vấn đề

- Một số bài viết còn sơ sài ,cẩu thả cha đầu t - chữ viết còn sai lổi nhiều nh :

- GV cho đọc một vài bài viết khá - Một vài bài viết cha đạt yêu cầu

HS nhận xét so sánh

Em đã thật sự yêu loại cây đó cha?

Hiểu về loài cây đó ntn?

Theo em tình cảm ở đây phải là tình cảm ntn?

- Về nhà tập viết lại bài văn này

- Khắc phục các chổ còn cha đạt yêu cầu

Xem và soạn trớc bài ''Thành ngữ''

Tuần12 Ngày soạn 15/11/2009

Bài12

Tiết 48: Thành ngữ

A Mục tiêu cần đạt :

Giúp học sinh :

- Hiểu đợc đặc điểm về cấu tạo và ý nghĩa của thành ngữ

- Tăng thêm vốn thành ngữ ,có ý thức sử dụng thành ngữ trong giao tiếp

- Rèn luyện kỉ năng sử dụng thành ngữ trong khi nói và viết

-HS lên bảng trìng bày -GV nhận xét cho điểm và vào bài mới * Bài mới :Giáo viên giới thiệu bài Hoạt động của GV- HS Hoạt động 1: HS đọc ví dụ và chú ý từ in đậm ?Có thể thay cụm từ này bằng những từ khác đợc không ?Tại sao ? ?Có thể chêm xen một vài từ khác vào đó hay thay đổi vị trí của nó đợc không? Từ ví dụ trên em hảy rút ra lời nhận xét về đặc điểm , cấu tạo của thành ngữ? ? Cụm từ lên thác xuống ghềnh có nghĩa là gì ?Nhanh nh chớp nghĩa là gì? ?Tại sao nói hanh nh chớp ? Nêu một số ví dụ tơng tự : Vậy thành ngữ là gì ?Nó có ý nghĩa nh thế nào ? GV phát phiếu học tập HS làm Giải thích nghĩa của các thành ngữ sau và đặt câu vơi những thành ngữ đó : A.An c lạc nghiệp

B Tóc bạc da mồi

C Sông sâu nớc cả

?Thành ngữ ''tham sống sợ chết'' có nghĩa là

gì?

Nêu cách hiểu nghĩa của thành ngữ này ?

Hoạt động 2:

HS đọc ví dụ ở SGK và cho biết chức vụ ngữ

pháp mà các thành ngữ trên đảm nhiệm là

gì?

Ví dụ Bảy nổi ba chìm

Tắt lửa tối đèn

Phân tích cái hay của việc sử dụng thành ngữ

Nội dung bài học

I Thế nào là thành ngữ

VD Lên thác xuống gềnh -Không đợc vì ý nghĩa sẽ trở nên lỏng lẽo,nhạt nhẽo

-Không :vì đây là một trật tự từ cố định -Đặc điẻm cấu tạo chặt chẽ về thứ tự các từ

và nội dung ý nghĩa

- Có nghĩa là trôi nổi,lênh đênh ,phiêu bạt

- Cuộc sống vất vả khổ cực

- Hành động mau lẹ rất nhanh chính xác

- Dùng hình ảnh so sánh

*Ghi nhớ:

HS làm

-Là thái độ ham muốn sự sống sợ hải caí chết

=>Thờng để chỉ sự hèn nhát -Hiểu trực tiếp từ nghĩa đen tạo nên nó

II Sử dụng thành ngữ

-Làm vị ngữ

-Làm phụ ngữ cho danh từ khi -Ngắn gọn ,hàm súc,gợi liên tởng cho ngời đọc,ngời nghe có tính biểu cảm cao

Ghi nhớ :SGK:

trong hai ví dụ trên

GV nhận xét nhóm từ :Tráo trở,bội bạc,phản

trắc=>Đồng nghĩa với nhau

Các thành ngữ :Ăn cháo đá bát,qua cầu rút

ván cũng đồng nghĩa với nhau

HS nge giảng

III Bài tập :

1.Tìm và giải thích từ thành ngữ:

- Sơn hào hải vị=> là những món ăn ngon những sản phẩm quý hiếm

- Khoẻ nh voi=>Có nghĩa là rất khoẻ

- Tứ cố vô thân =>không có ai thân thích ruột thịt

- Gia mồi tóc sơng=> về già

2.HS kể vắn tắt các câu chuyện"Con rồng cháu tiên" "ếch ngồi đáy giếng" Đặt câu với các câu thành ngữ đó?

VD: Chúng ta tự hào về tổ tiên mình là con rồng cháu tiên

Chuẩn bị kiến thức để tiết sau trả bài kiểm tra văn và tiếng việt:

Tuần 13 Ngày soạn 18/11/2009

Tiết 49

Trả bài kiểm tra văn ,bài kiểm tra tiếng việt

A Mục tiêu bài học:

- Đánh giá kết quả bài làm của học sinh về môn Văn-Tiếng việt

- Tiếp tục cũng cố kiến thức kỉ năng làm bài

- Giúp học sinh biết chửa lổi trong bài làm

B Chẩn bị :

- Bài kiểm tra ,sổ điểm ,đoạn văn mẩu

C.Các hoạt động dạy học :

- Cho học sinh nhớ lại đề ra

GV nhận xét về u và khuyết điểm của bài kiểm tra

* Ưu điểm :

- Đa số các em đã tự giác làm bài

- Một số em có bài làm tơng đối tốt -biết vận dụng kiến thức đã học vào làm bài kiểm tra

- Về môn văn :-Các em đả nắm vững nội dung chính của bài học

-Có cảm xúc ,tình cảm khi học xong tác phẩm

Tiêu biểu là bài của : Linh, Hoà, Giang7A ; Yến, Sỹ, 7B ; Vĩnh, Huyền

- Về tiếng việt: -Nắm chắc kiến thức về từ đồng âm ,trái nghĩa ,từ Hán việt

- Biết viết đoạn văn đúng yêu cầu :nh bài của Tài, Quân, Sỹ 7B, Tr Linh, Lụa, Giang 7A ; Huỳnh, Ngân, Huyền 7C

* Nh ợc điểm :

- Có một số bài trình bày cẩu thả ,cha biết vận dụng lý thuyết vào bài làm

- Bài làm cha có sự đầu t ,còn mắc một số lỗi

- Cha biết viết đoạn văn đúng nh yêu cầu

- Nhất là kiến thức về tiếng việt có một số em còn hiểu sơ sài

- Bài làm đạt điểm kém nh bài

GV trả bài cho HS - cho một số em có bài làm tốt lên bảng chửa bài

- HS chử bài vào vở

- GV lấy điểm

C H ớng dẩn học ở nhà

- Về nhà xem lai bài làm của mình

- Xem và soạn trớc bài mới ''Cách làm bài văn biểu cảm đối với tác phẩm văn học ''

Tuần13 Ngày soạn 19/11/2009

- Tich hợp với phần vănỉơ các bài thơ trử tình : Cảnh khuya ,Rằm tháng giêng

- Rèn luyện kỉ năng phân tích văn bản mẩu ,lập dàn ý cho một đề bài

B Các hoạt động dạy học

* Bài củ : - Học sinh nhắc lại thế nào là văn biểu cảm

- Các yếu tố tự sự miêu tả trong bài văn biểu cảm nhằm mục đích gì ?

HS lên bảng trả lời GV nhận xét cho điểm

*Bài mới : Giáo viên giới thiệu bài

Nh chúng ta đã thấy trong các văn bản đã học có những văn mang tính biểu cảm rất cao Vậy để biết cách làm bài văn biểu cảm về tác phẩm văn học chúng ta đi tìm hiểu nội dung bài học hôm nay

Hoạt động của GV - HS

Hoạt động 1:

HS đọc kĩ văn bản ''Cảm nghĩ về một

bài ca dao''

Nội dung bài học

I Tìm hiểu cách làm bài văn biểu cảm

về tác phẩm văn học

1 Đọc bài văn

2 Trả lời câu hỏi

Bài văn này viết về bài ca dao nào?

Em hảy đọc liền mạch những bài ca

dao đó

Tác giả phát biểu cảm nghĩ của mình về

bài ca dao bằng cách nào?

Chỉ ra các yếu tố tởng tợng, liên tởng ,

hồi tởng , suy nghĩ của ngời viết

(Đây là bài văn hồi tởng - Nhà văn hồi

tởng lại cảm xúc của mình khi đọc bài

ca dao và những ấn tợng do bài ca dao

- Tởng tợng, liên tởng, hồi tởng, suy ngẫm

về các hình ảnh

=>Tởng tợng,suy ngẩm Một ngời đàn ông thậm chí là một ngời quen nhơ quê Đây

là cách giả định cụ thể hoá ,đặt mình vào trong cảnh để thể nghiệm ,bày tỏ cảm xúc

- Tởng tợng cách ngóng trông và tiếng kêu , tiếng nấc của ngời trong ngóng

Cảm nghĩ về sông Ngân Hà ,con sông chia cắt ,con sông nhớ thơng đối với Ngu Lang ,Chức Nữ

- Cảm nghĩ về sông tào khê

HS nghe giảng

- Cảm xúc về ngời, cảnh trong t/p

- Cảm xúc về tâm hồn con ngời, số phận n/v

- Cảm xúc của ngời viết bắt nguồn từ cái gì ?

- Từ một so sánh mới mẽ ,hấp dẩn (câu 1)

- Từ những hình ảnh quấn quýt ,sinh động (câu 2)

- Từ sự hài hoà giửa cảnh và ngời (câu 3)

- Từ tâm hồn cao cả của Bác Hồ (câu 4)

Sau đó GV yêu cầu học sinh xem lại phần đọc -Hiểu trong văn bản để chuẩn bị bài nói của mình

1 Viết đoạn văn cảm nhận vẽ đẹp về thiên nhiên cảnh rừng Việt Bắc ở câu 1 2

2 Viết đoạn văn cảm nhận về tâm hồn của tác giã ,vị lãnh tụ kính yêu của dân tộc

3 Lập dàn ý phát biểu cảm nghĩ về bài thơ ''Hồi hơng ngẫu th của '' Hạ Tri Chơng

Gợi dẫn :

a Giới thiệu ngắn gọn hoàn cảnh sáng tác bài thơ :

b Cảm xúc chủ đạo của bài thơ :Nổi ngạc nhiên ,buồn, cô đơn của nhà thơ già sau gần bao nhiêu năm xa quê nay mới lại trở về thăm quê nhà

c Đồng cảm với quê hơng đợc biểu hiện trong một hoàn cảnh đặc biệt nay giửa quê hơng

mà thành ngời xa lạ

C H ớng dẩn học ở nhà

- Về nhà hoàn thành hai bài văn

-ổn tập để tiết sau làm bài kiểm tra viết số 3 tại lớp

1 Xác định thể loại văn biểu cảm kết hợp với miêu tả và tự sự

2 Những cảm xúc suy nghĩ ,tình ảm của em đối với ngời thân trong gia đình

- Viết đúng thể loại có nội dung hình thức đẹp rõ ràng,có cảm xúc

Có đũ ba phẫn xác định đúng nhiệm vụ của mỗi phần

Mở bài : - Giới thiệu đợc về ngời thân và tình cảm của em đối với ngời thân đó

Thân bài :- Nêu hình dáng (Cụ thể ,khuôn mặt ,mái tóc, nớc da ,cử chỉ )

- Kể về những câu chuyện xoay quanh ngời thân đó - có thể sự quan tâm của họ

đối với em và ngợc lại - Em cảm thấy hạnh phúc về những gì họ dành cho em

- Bộc lộ trực tiếp tình cảm với ngời thân

- Em rất yêu ngời thân đó của em

- Em sẻ làm gì để xứng đáng với tình yêu thơng họ dành cho em

Kết bài : Bộc lộ cảm xúc của em đối với ngời thân của mình

(Tình cảm phải chân thật)

Làm đúng thể loai, trình bài đẹp cho 2điểm

MB Có sức thuyết phục cao cho (2 điểm )

TB Làm đợc 1 ý cho (1 điểm)Đầy đủ cho 4 điểm

-GV gọi HS lên trả lời - ghi điểm

* Bài mới: Giới thiệu bài mới

Nh chúng ta cũng đã biết vào những năm đầu của cuộc kháng chiến chống đế quốc Mỹ trên cả nớc Cũng có nhiều bài thơ viết về lòng yêu nớc và sự cổ vũ tinh thần chiến đấu của nhân dân ta Nhng trong bài thơ này Xuân Quỳnh lại khai thác cảm xúc từ những điều gần gủi ,bình

dị ,những kĩ niệm của chính mình ,để từ đó góp phần vào những tình cảm chung của thời

đại Bài thơ ''Tiêng gà tra'' chắc hẳn đợc gợi ra từ những kỉ niệm tuổi thơ sống bên bầ của tác giã Cụ thể ntn bây giờ chúng ta tìm hiểu nội dung bài học hôm nay

b Tác phẩm: - Bài thơ đợc viết trong

những năm đầu của cuộc kháng chiến

Chú ý giọng đọc vui, bồi hồi

Bài thơ đợc làm theo thể thơ nào?

Tìm bố cục của bài thơ

Hoạt động 3:

Tiếng gà tra vọng vào tâm trí tác giả

trong thời điểm cụ thể nào?

Tại sao trong vô vạn âm thanh làng quê,

tâm trí con ngời lại bị ám ảnh tiếng gà tra

Với ngời ra trận , tiếng gà tra gợi những

cảm giác mới lạ nào ?

Tại sao âm thanh tiếng gà tra lại có thể

gợi những cảm giác đó của con ngời

ở đây không chỉ nghe tiếng gà bằng

thính giác mà bằng cách nào?

Khi nghe bằng cảm xúc tâm hốn con

ngời phải có tình cảm ntn với làng xóm

- Vần thơ phong phú, linh hoạt: Vần chân, vần bằng

- Buổi nắng tra trong xóm nhỏ

- Tiếng gà nhảy ổ – quả trứng hồng  Niềm vui của ngời dân

- Kỉ niệm khó quên

- Xao động

- Chân đỡ mỏi

- Tuổi thơ hiện về H/S suy nghĩ trả lời

- Bằng cảm xúc tâm hồn Tình làng quê tha thiết sâu nặng

* Củng cố :

- H/S đọc lại bài thơ

- Cảm nhận đợc những vẽ đẹp trong sáng, đằm thắm những kỷ niệm về tuổi thơ và tình cảm

bà cháu đợc thể hiện trong bài thơ

- Nghệ thuật dùng điệp ngữ, điệp câu đểnối mạch cảm xúc, biểu hiện cảm xúc bình dị của tác giả qua những hình ảnh, chi tiết rất thơng bình dị

B Ttiến trình tổ chức

Hoạt động của GV HS –

* ổn định:

* Bài cũ: Em hãy nêu khái quát vài nét về

tác giả XQ? Bài thơ đợc sáng tác trong

2 Đọc Hiểu chi tiết– (tiếp)

* Tiếng gà tr a khơi dậy những kỷ niệm ấu thơ

- Những quả trứng hồng

- Này : mái vàng, mái mơ

Là sự giới thiệu đầy hồ hởi, vui sớng hân hoan nh kéo quá khứ tuổi thơ về với hiện tại

- Kỉ niệm về tuổi thơ dại  Lời bà mắng yêu:

+Vì bà muốn cháu mình sau này xinh đẹp+ Thể hiện chân thật t/cảm giản dị mà sâu sắc bà dành cho cháu

- Bà chăm chút từng quả trứng  Khum soi trứng, chắt chiu

- Nổi lo của bà:  Lo đàn gà toi

 Niềm vui của cháu

Vậy trong kỉ niệm tuổi thơ của cháu, hình

ảnh bà hiện lên những đức tính cao quý

nào?

Chi tiết niềm vui đợc quần áo mới gợi cho

em cảm nghĩ gì về tuổi thơ và tình cảm bà

cháu?

HS thảo luận trả lời

Những suy t nào đợc gợi lên trong hai khổ

cuối

Vì sao có thể nghĩ rằng: Tiếng gà tra

Mang bao nhiêu hạnh phúc?

Trong giấc ngủ hồng sắc trứng con ngời

có thể mơ những điều gì?

Em có nhận xét gì về từ “vì” đợc lặp lại

liên tiếp ở khổ thơ cuối?

Vì sao ngời chiến sĩ có thể nghĩ rằng cuộc

chiến đấu của mình còn là “Vì tiếng gà

tục tác.ổ trứng hồng tuổi thơ”

Hoạt động 2: Hớng dẫn h/s tổng kết

Những tình cảm sâu sắc nào của lòng ngời

đợc bộc lộ qua bài thơ này?

Em hãy nêu biện pháp nghệ thuật tiêu

biểu đợc sử dụng trong bài thơ này?

Hoạt động 3: Củng cố- dặn dò

Gv gọi h/s đọc ghi nhớ

GV khắc sâu qua ghi nhớ

- Nghèo nhng hiền thảo

- Âm thanh bình gị của làng quê

Điều tốt lành, niềm vui, hạnh phúc

- Khẳng định những niềm tin chân thật của con ngời về mục đích chiến đấu hết sức cao cả

- là biểu tợng hạnh phúc của mỗi làng quê

- Bảo vệ những điều chân thật và quý giá

Nêu cảm nhận của em về khổ thơ thứ nhất

Ghi nhớ nội dung bài học

Xem và chuẩn bị trớc bài ''Điệm ngữ''

- Hiểu đợc thế nào là điệp ngữ và giá trị của điệp ngữ

-Biết sử dụng điệmp ngữ khi cần thiết

B Chuẩn bị :

- Nghiên cứu sgk, sgv – soạn bài

- Bảng phụ phiếu học tập

C Các hoạt động dạy học:

*Bài cũ : Em hảy đọc thuộc lòng hai khổ thơ đầu và cuối của bài thơ''Tiếng gà tra''

- Nghệ thuật tiêu biểu đợc tác giã thể hiện ở hai khổ thơ trên là gì ?

HS trả lời GV nhận xét ghi điểm

*Bài mới : GV giới thiệu bài

Hoạt động của GV- HS

Hoạt động 1: Tìm hiểu thế nào là điệp ngữ

và tác dụng của điệp ngữ

Đọc bài tiếng gà tra em thấy có những từ

ngữ nào đợc lặp đi lặp lại nhiều lần ?

Việc lặp lại ấy có tác dụng gì ?

Ví dụ :

ở đâu nghèo đói gọi xung phong

Lon nớc ,mo cơm lội khắp đồng

ở đâu tiền tuyến kêu anh đến

Tay súng tay cờ lại tiến công

Em hảy xác định điệp ngữ trong ví dụ trên

Nội dung cơ bản

I Điệp ngữ và tác dụng của điệp ngữ

-Tiếng gà tra -Nghe

GV phát phiếu học tập

Cách dùng điệp ngữ trong câu thơ sau có ý

nghĩa gì ?

Một đèo một đèo lại một đèo

Khen ai khéo tạc cảnh cheo leo

a Nhấn mạnh sự trơ trọi của một con đèo

b Nhấn mạnh sự trùng điệp của những

con đèo nối tiếp nhau

Thấy xanh xanh những mấy ngàn dâu

Ngàn dâu xanh ngắt một màu

Lòng chàng ý thiếp ai sầu hơn ai ?

Kiểu điệp ngữ nào đợc dùng trong ví dụ

trên?

HS lấy ví dụ :

Gạch chân điệp ngữ trong câu văn sau và

cho biết đó là dạng điệp ngữ gì

Nớc Việt Nam là một ,dân tộc Việt Nam là

một Sông có thể cạn núi có thể mòn ,song

chân lý đó không bao giờ thay đổi

(Không phải chỉ trong thơ mà ngay cã

trong văn cũng cần sử dụng điệp ngữ )

Bài tập 2 :Xa nhau ,một giấc mơ là điệp ngữ nối tiếp

Bài tập 3 :Việc lặp đi lặp lại trong đoạn thơ trên :

Bài tập 4 HS về nhà làm

D H ớng dẩn học ở nhà

Về nhà học bài cũ ,làm các bài tập còn lại

Xem và chuẩn bị trớc bài ''Luyện nói phát biểu cảm nghĩ vê tác phẩm văn học

Tuần14 Ngày soạn 01/12 /2009

- Nhận thức rõ đó là kiểu bài trung gian giữa tự sự ,miêu tả với nghị luận

- Luyện tập phát biểu miệng trớc tập thể ,bài tỏ cảm xúc ,suy nghĩ về tác phẩm văn học

HS trả lời - GV nhận xét cho điểm

Hoạt động 2: Bài mới

I Chuẩn bị ở nhà

Đề ra : Em hảy phát biểu cảm nghĩ về một trong hai bài thơ của chủ tịch Hồ Chí Minh

''Cảnh khuya'' Rằm tháng giêng ''

1 Tìm hiểu đề và tìm ý :

- Cảnh thiên nhiên và tình cảm của tác giã đợc thể hiện trong bài thơ ntn?

- Em thích nhất chi tiết nào trong bài thơ ?vì sao ?

- Qua bài thơ em hiểu tác giã là một ngời ntn?

HS trả lời

GV :Phát biểu cảm nghĩ về tác phẩm văn học là nói lên cảm xúc của ngời đọc ,bătý nguồn

từ một nhân vật ,một chi tiết ,một hình ảnh ,lời văn, lời thơ hay ý nghĩa trong tác phẩm

2 Dàn bài :HS làm theo hớng dẩn trong SGK

II Kiểm tra sự chuẩn bị của học sinh

III Luyện nói tr ớc lớp

GV gọi HS lên bảng trình bài

Chú ý khi nói phải nói rõ ràng ,lu loát ,nhìn xuống lớp

- Nói to ,chậm ,tự nhiên =>cả lớp chú ý nghe

- Các bạn khác nhận xét bài nói của bạn

GV khen ngợi tinh thần chuẩn bị bài của các em

D H ớng dẩn học ở nhà

Về nhà các em tập làm tiếp dạng bài này

Xem và chuẩn bị trớc bài ''Một thứ quà của lúa non : cốm '

Tuần15 Ngày soạn 03/12/2009

Nghiên cứu sgk, sgv – soạn bài

Chân dung Thạch Lam -phiếu học tập

C Các hoạt động dạy học :

* ổn định:

* Bài cũ : Em hãy đọc thuộc lòng bài thơ ''Tiếng gà tra''

Nêu giá trị nội dung và nghệ thuật của bài thơ ?

GV mời HS trả lời GV nhận xét ghi điểm

*Bài mới : Giáo viên giới thiệu bài

Ông là cây bút sở trờng về truyện ngắn *Tác phẩm: Một thứ quà của lúa non:cốm đợc viết dới dạng tuỳ bút -Và bài văn thể hiện khá rõ những đặc điểm và ngòi bút Thạch Lam

Văn bản đợc viết theo thể loại gì?

Dựa vào chú thích em hãy nêu những

đặc điểm của thể loại này?

Bố cục của bài văn đợc chia làm mấy

phần? Nêu nội dung mỗi phần

H/S thảo luận- trả lời

GV:Từ mạch cảm xúc có thể chia văn

bản làm 3 phần

Tác giả đã sử dụng phơng thức biểu

Thanh nhã , vòng, siêu tết, ngọt sắcThanh đạm , nhũn nhặn

II Đọc - Hiểu văn bản

1 Đọc hiểu chung–

* Tuỳ bút: + Ghi chép những con ngời và

sự kiện cụ thể có thực +Thiên về biểu cảm, chú trọng thể hiện cảm xúc, tình cảm

* Bố cục:

Phần 1':Từ đầu đến ''thuyền rồng''

Từ hơng của lúa non gợi nhớ đến cốm và

sự hình thành hạt cốm từ những tinh tuý của thiên nhiên và sự khéo léo của con ng-

ời

Phần 2: Tiếp đó cho đến''nhũn nhẵn ''

Phát hiện và ca ngợi giá trị của cốm -thức dâng đặc biệt thanh khiết của đất trời và đã trở thành một sản phẩm chứa đựng giá trị văn hoá gắn liền với phong tục sêu tết của dân tộc Việt Nam

Phần 3 :Đoạn còn lại

Bàn về việc thởng thức cốm

* Phơng thức bđ: Biểu cảm , miêu tả, kể,

Để cảm nhận đợc điều đó tác giả nhờ

vào giác quan nào?

Tác giả mở đầu bài viết về cốm bằng

những hình ảnh và chi tiết nào?

Việc sử dụng ĐT, TT đẻ miêu tả nó có

tác dụng ntn trong việc biểu hiện cảm

Cốm có những giá trị đặc sắc nào ?Em

hảy nhận xét câu mỡ đầu của đoạn ?

để cảm nhận hơng thơm thanh kiết của

đồng lúa,của lá sen ,của lúa non

- Vừng sen, cánh đồng xanh, giọt sữa

- Sử dụng ĐT,TT để miêu tả: lớt qua, nhầm thuấn, thanh nhã, tinh khiết, tơi mát, trắng thơm, phảng phất, trong sạch

Vừa gợi hình, gợi cảm Khêu gợi cảm xúc và tởng của ngời độc

Thể hiện sự tinh tế cảm thụ cốm của tác giả

=>Công sức và sự khéo léo của con ngời

=>Nghề làm cốm nổi tiếng nhất ở làng vòng

=>Tác giả không đi vào miêu tả kỉ thuật làm cốm mà chỉ cho biết đó là cả một nghệ thuật Tác giả chỉ chú trọng miêu tả

hìmh ảnh những cô hàng cốm làng vòng với cái dấu hiệu đặc biệt thuyền rồng

Yêu quý trân trọng cội nguồn trong sạch , đẹp đẽ ,giàu sắc thái văn hoá của dân tộc

b)Cốm là thứ quà đặc biệt của lúa non

=>Đã khái quát những giá trị đặc sắc chứa

đựng trong hạt cốm rất bình dị khiêm ờng :Thứ quà riêng biệt của đất nớc thức dâng của những cánh đồng lúa :

nh-=>Hồng cốm tốt đôi ,Sự hoà hợp tơng xứng màu xanh tơi của cốm,màu

=>Hồng cốm tốt đôi ,Sự hoà hợp tơng

a)Giọng văn tinh tế ,nhẹ nhàng sâu sắc

b)Sử dụng nhiều biện pháp tu từ có giá

non” đã mang lại cho em những hiểu

biết mới mẻ sâu sắc nào về cốm?

Em nhận thấy tuỳ bút Thạch Lam có

=>.Về giá trị văn hoá của cốm

=>Thói chuộng ngoại bắt chớc

c)Bàn về việc th ởng thức cốm

=>Bình dị

=>Thấu đáo và một thái độ văn hoá khi nói

về sự thởng thức một món ăn bình dị nh cốm (ăn cốm thảo mộc )

=>Hãy nhẹ nhàng trân trọng với thứ sản vật quý này "Sự thởng thức sẽ đợc trang nhã và đẹp đẽ hơn "

GV :Phát phiếu học tập HS làm

III Tổng kết Nội dung:

- Cốm là một thứ quà đạc sắc vì nó kết tinh nhiều vẽ đẹp: Vẽ đẹp của hơng vị

và màu sắc đồng quê, vẽ đẹp của ngời chế biến, của tục lễ nhân duyên, của cách mua và thởng thức

- Là sản vật quý của dân tộc cần đợc nâng niu và gìn gữi

Nghệ thuật :

- Lối văn giàu ấn tợng cảm giác

- Sự kết hợp nhiều phơng thức trên nền biểu cảm

- Lời văn mang nhiều cảm nghĩ sâu sắc nhng đợc diễn đạt êm ái, nhẹ nhàng gần gủi nh thơ

* Ghi nhớ (sgk)

IV.Luyện tập :Su tầm và chép lại một số câu thơ ,ca dao có nói đến cốm

VD Gió thổi mùa thu hơng cốm mới

D.H ớng dẩn học ở nhà :

Học thuộc phần ghi nhớ

Chuẩn bị trớc bài "Chơi chữ "

Tuần15 Ngày soạn:05/12 /2009

Bài14

Tiết 58: Chơi chữ

A Mục tiêu :

Giúp HS

- Hiểu đợc thế nào là chơi chữ

- Hiểu đợc một số cách chơi chữ thờng dùng

- Bớc đầu hiểu đợc cái hay của phép chơi chữ

Thế nào là từ đồng âm ? Cho ví dụ

HS trả lời gv dẫn dắt và vào bài mới

*Bài mới

Hoạt động của GV- HS

Hoạt động 1: Tìm hiểu thế nào là chơi chữ

và tác dụng của nó

Học sinh đọc bài ca dao (sgk)

Trong bài ca dao này tác giã đả dùng

những từ đồng âm nào để ''chơi chữ''?

Em có nhận xét gì về nghĩa của các từ ''lợi

''trong bài ca dao?

Đọc đến vế sau cho ta thấy điều gì?

Từ ''lợi 2''lại là phần thịt bao giữ xung quanh chân răng

=>ý nghĩa đích thực của thầy bói muốn nói rằng bà đã quá già rồi còn tính chuyện chồng con gì nữa

=>Các từ lợi ở đây không còn cái nghĩa thuận lợi ,lợi lộc nữa mà đã chuyển sang nghĩa khác

Tác giã đã vận dụng hiện tợng gì của từ ?

và nó tác dụng ntn?

Ví dụ :

Trăng bao nhiêu tuổi trăng già

Núi bao nhiêu tuổi gọi là núi non

Vậy thế nào là chơi chữ?

Non lại trái nghĩa với già

=>Chơi chữ bằng cách khai thác từ nhiều nghĩa ,đồng nghĩa ,trái nghĩa

HS lấy ví dụ

*Ghi nhớ 1:

II Các lối chơi chữ

=>Đồng âm lời nói có ý diễu cợt ( dùng lối nói trái âm (gần âm')

Từ ''nồng nặc'' đi với đi với từ ''tiếng tăm''Tạo sự tơng phản về ý nghĩa nhằm châm biếm đã kích Na va

ở ví dụ (2)dùng lối chơi chữ điệp âm

Ví dụ :Chanh chua chuối chát chồng chị chết chị cha chôn chị chờ chuối chín chị chôn cho chồng

Ví dụ (3) chơi chữ bằng cách nói lái

Ví dụ (4)dùng từ nhiều nghĩa và từ trái nghĩa

Bài tập 4 Bác Hồ đã dùng lối chơi chữ :

Cam (1 ) danh từ chỉ loài quả ăn đợc ,có vị ngọt,

Cam (2)là tính từ chí sự vui vẽ ,hạnh phúc,tốt đẹp

(Nghĩa đen của nó : cam -.ngọt ;khổ -.đắng

Bác đã dùng lối chơi chữ :dùng từ trái nghĩa,đồng nghĩa ,gần nghĩa

D H ớng dẩn học ở nhà

Về nhà làm bài tập 3 SGK

Học bài củ -xem và soạn trớc bài ''Làm thơ lục bát ''

-Su tầm một bài thơ lục bát

1)Khoanh chữ đ cho câu đúng ,chữ s cho câu sai:

a) Khổ thơ lục bát gồm một câu sáu tiếng và một câu tám tiếng Đ S

c) Trong câu thơ lục, bát các tiếng 2,4,6 bắt buộc phải theo luật bằng trắc Đ S

d) Tiếng thứ sáu và tiếng thứ tám của câu bát phải yheo luật bỗng trầm Đ S

2) Em hãy đọc thuộc lòng một bài thơ lục bát mà em đã đợc học

HS trả lời -GV ghi điểm ,bổ sung và dẫn dắt vào bài mới

* Bài mới:

Hoạt động của GV HS –

HS đọc câu ca dao thong SGK

Cặp câu thơ lục bát mỗi dòng có mấy

tiếng ? vì sao lại gọi là lục bát ?

GV Thanh huyền hoặc thanh không gọi

là (thanh ngang )kí hiệu là (B)

Các thanh cò lại gọi là thanh trắc kí hiệu

Bv

T

Câu 1,3,5,7không bắt buộc theo luật bằng,

trắc

-Tiếng thứ 2 câu 6 và câu 8 vần (B )

-Tiếng thứ 4 câu 8 và câu 6 vần (T)

-Tiếng thứ 6 câu 6 và câu 8 vần (B) và vần

với nhau

-Tiếng thứ 6 câu 6 vần với tiếng thứ 6 câu

8 Tiếng thứ 8 câu 8 vần với tiếng thứ 6

đợc-*Ghi nhớ:

II Luyện tập :

1 Chọn một từ sau đây để điền vào chổ trống trong câu ca dao sau :

Vì mây cho núi lên trời

Vì cơn gió thổi hoa với trăng

A vui ; B cời ; C nở ; D thắm

2 Hảy hoàn chỉnh các câu lục bát sau cho phù hợp về ý và vần

a) Bạn ơi gắng sức ngày ngày

3 Mổi em tự làm một bài thơ lục bát đúng theo yêu cầu

Đọc lên trớc lớp -thi xem bài ai làm đúng ,hay hơn

GV cho điểm để động viên

D H ớng dẩn học ở nhà

- Về nhà làm một em một bài thơ lục bát

- Xem và chuẩn bỉ trớc bài ''Chuẩn mực sử dụng từ ''

Tuần 16 Ngày soạn 08/12/2009

Tiết 60: Chuẩn mực sử dụng từ

A Mục tiêu

Giúp HS

- Nắm đợc các yêu cầu trong việc sử dụng từ

- Trên cơ sở nhận thức đợc các yêu cầu đó ,tự kiểm tra thấy đợc những nhợc điểm của bản thân trong việc sử dụng từ ,có ý thức dùng từ đúng ,chuẩn mực tránh thái độ cẩu thả khi nói khi viết

B Chuẩn bị

- Bảng phụ (phiếu học tập )

C Các hoạt động dạy học

*Bài cũ: Thế nào là chơi chữ? Các lối chơi chữ?

HS trả lời gv nhận xét – ghi điểm

Kiểm tra sự chuẩn bị của HS -Vào bài mới

*Bài mới : GV giới thiệu bài

Hoạt động của GV - HS

Hoạt động 1: Tìm hiểu yêu cầu sử

dụng từ đúng âm, đúng chíng tả

Em hảy chỉ ra các lỗi sai ở các câu

1,2,3 và cho biết nguyên nhân ?

Hoạt động 2:Tìm hiểu yêu cầu sử

dụngtừ đúng nghĩa

GV: + Sáng sủa: Thờng nhận biết bằng

thị giác

+ Cao cả: Lời nói hoặc việc làm có

phẩm chất tuyệt đối

âm đầu l-n :nội bộ) Tập tẹ tập toẹ (Sai vì gần âm ,nhớ không chính xác )

Sáng sủa ->tơi đẹp Cao cả ->sâu sắc -Biết ->có

Kết luận: Muốn hiểu đúng nghĩa của từ phải căn cứ vào câu cụ thể, vào ngữ cảnh

III Sử dụng đúng tính chất ngữ pháp của

từ

-Hào quang (dt)  Không thể làm VN nh tính từ

Hoà quang  hoà nhoáng-Ăn mặc (đt) Chủ ngữ (sai)

Các từ in đậm đợc đặt trong ngữ cảnh

đó có phù hợp không vì sao ?

Sửa lỗi :

Tính từ thờng đi kèm với từ nào?

Các từ đó đảm nhiệm vai trò gì trong

câu ?Sử dụng nh thế đã đúng cha ?vì

Hảy chửa lại cho đúng

GV; từ chú mang sắc thái đáng yêu

Em hãy tìm từ thích hợp điền vào?

Hoạt động 5:

- GV nêu vấn đề 1: Do đặc điểm l/s,

địa lí, phong tục tập quán mỗi địa…

- Ăn mặc thêm vào trớc ăn mặc hoặc đổi kết cấu: sự ăn mặc, cách ăn mặc ; Chị ăn mặc …

- Bỏ '' với nhiều '' thêm ''rất ''

- Giả tạo phồn vinh ->sai về trật tự từ

- phồn vinh giả tạo IV.Sử dụng từ đúng sắc thái biểu cảm

,hợp phong cách

-Lãnh đạo: Đứng đầu các tổ chức hợp pháp, chính danh mang sắc thái tôn trọng

- Cầm đâu sắc thái khinh bỉ, coi thờng

- Chú Hổ sử dụng trong trờng hợp nàu không phù hợp

- nó, con hổ

V Không nên lạm dụng từ đị ph ơng ,từ Hán Việt

- Giao tiếp công sở ,ở trờng ,lớp học để thể hiện sự trân trọng ,lịch sự -đồng thời gây khó hiểu cho ngời địa phơng khác

- Văn bản chuẩn mực (hành chính, chính luận)

=>Sử dụng từ Hán Việt không hợp lí sẽ gây khó hiểu ,thiếu sự thân thiện

ví dụ : Ngoài sân bọn trẻ đang nô đùa

Và :Ngoài sân nhi đồng đang nô đùa

VD: Công ty cầu đờng- Công ty kiều lộCha mẹ nào mà chẳng thơng con- Phụ mẫu nào…

Ghi nhớ :HS đọc

D H ớng dẫn học ở nhà

- Học bài củ -xem và chuẩn bị trớc bài ''Ôn tập văn biểu cảm''

Tuần16 Ngày soạn :10/12/2009

Bài 14

Tiết 61: Ôn tập văn bản biểu cảm

A Mục tiêu :

Giúp HS

- Ôn lại những điểm quan trọng nhất về lí thuyết và làm văn bản biểu cảm

- Phân biệt văn tự sự ,miêu tả,với yếu tố tự sự ,miêu tả trong văn bản biểu cảm

- Cách lập ý và lập dàn bài cho một đề văn biểu cảm

- Cách diễn đạt trong bài văn biểu cảm

B Hoạt động dạy học

* Bài cũ : GV kiểm tra việc chuẩn bị bài ở nhà của học sinh

* Bài mới :GV hớng dẫn học sinh trả lời các câu hỏi

Hoạt động của GV- HS

Hoạt động 1:

HS nhắc lại k/n

Đọc lại các đoạn văn ghi ở bài 5,bài

6, bài 7,bài 9,bài 12

nhiệm vụ biểu cảm nh thế nào? Ví dụ

VD: Khổ đầu của bài thơ “Bài ca nhà

tranh bị gió thu phá” ( Đỗ Phủ )

đợc rõ ràng về đối tợng ấy -Văn biểu cảm miêu tả đối tợng nhằm mợn những đặc điểm phẩm chất của nó mà nói lên suy nghĩ ,cảm xúc của của mình Do đặc

điểm này mà văn biểu cảm thờng sử dụng biện pháp :So sánh ,ẩn dụ ,nhân hoá …

=>Văn tự sự nhằm kể lại câu chuyện (sự việc )có đầu ,có cuối ,có nguyên nhân ,diễn biến ,kết quả

- Còn văn biểu cảm thờng nhớ lại những sự việc trong quá khứ ,những sự việc để lại ấn tợng sâu đậm ,chứ không cần đi sâu vào nguyên nhân ,kết quả

3 Vai trò của tự sự và miêu tả trong biểu

cảm

=>Tự sự và miêu tả trong văn biểu cảm đóng vai trò làm giá đở làm nền cho tác giả bộc lộ tình cảm ,cảm xúc con ngời nảy sinh tự sự việc ,sự vật cụ thể :

4 Luyện tập Bài tập 1:

Phát biểu cảm nghĩ (văn biểu cảm ) Đề tài mùa xuân

-Yêu cầu :Bày tỏ thái độ tình cảm và sự

đánh giá đối với mùa xuân Tìm ý :

*ý 1: Mùa xuân của thiên nhiên

- Cảnh sắc ,thời tiết ,khí hậu ,cây cỏ ,chim muông …

- Mùa xuân là mùa đâm chồi ,nảy lộc ,cây cối trăm hoa đua nở

*ý 2: Mùa xuân của con ngời

- Mùa xuân đem lại cho mỗi ngời một tuổi mới ,đối với thiếu nhi mùa xuân đánh giá sự trởng thành

- Mùa xuân mở đầu cho một năm ,mở đầu cho một kế hoạch dự định

*ý 3: Suy nghĩ về mùa xuân

- Mùa xuân về gợi cho em những suy nghĩ gì

về bản thân và mọi ngời xung quanh

Bài tập 2:

- Các biện pháp tu từ thờng gặp trong văn biểu cảm :So sánh, ẩn dụ ,nhân hoá , điệp ngữ …

- Ngôn ngữ của văn biểu cảm thờng gần với ngôn ngữ thơ vì nó có mục đích biểu cảm

nh thơ

+ Trong cách biểu cảm trực tiếp ,ngời viết sử dụng ngôi thứ nhất (xng tôi ,em, chúng em)+ Biểu cảm gián tiếp: Tình cảm ẩn trong các hình ảnh

Vũ Bằng

A Mục tiêu : Giúp HS

- Cảm nhận đợc nét đặc sắc nhất của cảnh sắc mùa xuân ở Hà Nội và miền Bắc đợc tái hiện trong bài tuỳ bút này

- Thấy đợc tình yêu quê hơng ,đất nớc tha thiết ,sâu đậm của tác giả đợc thể hiện qua ngòi bút tài hoa ,tinh tế ,giàu cảm xúc và hình ảnh

B Chuẩn bị :

GV: Nghiên cứu sgk, sgv- soạn bài

HS : Đọc kĩ văn bản- soạn câu hỏi sgk

2 Nêu nội dung bài tuỳ bút

HS trả lời - GV ghi điểm , nhận xét bổ sung và vào bài mới

* Bài mới :

Hoạt động của GV HS –

Hoạt động 1:

HS đọc chú thích và trả lời câu hỏi

Em hảy nêu vài nét hiểu biết của mình

b Tác phẩm :Đây là tác phẩm đợc trích từ tuỳ bút Tháng giêng mơ về trăng non ,rét

Phần 2:Tiếp đó đến liên hoan (cảnh sắc và không khí mùa xuân ở đất trời và lòng ng-

ời )Phần 3: Phần còn lại (Cảnh sắc mùa xuân miền Bắc sau rằm tháng giêng )

3.Hiểu văn bản

Em có nhận xét gì về về cách đa ra

những chi tiết ở phần 1 ?

Bài văn viết về không khí và cảnh sắc

mùa xuân ở đâu ?

Hình dung xem hoàn cảnh và tâm trạng

khi tác giả viết bài này ?

Cảnh sắc mùa xuân Hà Nội và miền Bắc

đợc gợi tả nh thế nào ?Qua những chi

tiết nào ?

Không khí mùa xuân hiện lên rõ nhất

qua chi tiết nào ?

Em hiểu gì về dụng ý của tác giả khi đa

ra các chi tiết này ?

Mùa xuân đã khơi dậy sức sống trong

thiên nhiên và con ngời nh thế nào

?Để diển tả ý này tác giả dùng biện

pháp nghệ thuật gì ?

Tác giả đa ra những chi tiết nào mang

tính tổng kết ,khái quát ?

Chỉ ra những biện pháp nghệ thuật mà

tác giả sử dụng trong phần này ?

Đoạn này tác giả tập trung miêu tả cảnh

vật ,thiên nhiên trong một thời điểm cụ

thể sau tết

?Tác giả miêu tả những chi tiết cụ thể

nào ?

a Tình cảm của con ng ời với mùa xuân

=>Những chi tiết này nó mang tính qui luật của tự nhiên ,khẳng định mọi ngời mê mùa xuân là qui luật tất yếu (nghệ thuật độc

đáo )

b Cảnh sắc không khí mùa xuân ở đất trời

và lòng ng ời Hà Nội

=>.Tác giả sống ở vùng tạm bị chiếm ,viết

về Hà Nội trong tâm trạng nhớ nhung da diết

=.>Miền bắc đọng trong lòng tác giả là : sông xanh ,núi tím ,mày ai nh trăng mới in ngần

Tác gả nhớ những chi tiết âm thanh cụ thể :

- ma riêu riêu

- gió lạnh lạnh

- tiếng nhạn kêu

- tiếng chèo ,câu hát huê tình

=>Khung cảnh gia đình với bàn thờ ,đèn ,nến ,hơng trầm gắn với tình cảm gia đình

=>.ý thức hớng về cội nguồn tổ tiên

=>Tìm ngời trẻ hơn ,đập mạnh hơn và đập mạnh trong những ngày đông tháng giá ,đ-ờng sá không còn lầy lội ,cái rét ngọt ngào ,khônh còn tê buốt căm căm nữa (cảm nhận về mặt tâm lý )

=>-Con ngời đợc so sánh với cảnh vật -Tình yêu thơng là nhu cầu cần thiết của muôn loài

=>Không khí gia đình ,các bàn thờ và cảm giác êm đềm nảy nở ->tình yêu tha thiết

=>Sử dụng nhiều hình ảnh gợi cảm ,phơng pháp so sánh

Tạo nên sức truyền cảm con ngời bừng lên một tình yêu

3.Cảnh sắc mùa xuân sau rằm tháng giêng

=> Chi tiết cụ thể nh :

- đào hơi phai , nhuỵ vẫn còn phong

- Cỏ không mớt nhng lại nực một mùi hơng -Ma xuân thay thế cho ma phùn

Qua những chi tiết em có cảm nhận gì ?

Tác giả hồi tởng lại những thức ăn

gì đợc nhân dân miền Bắc dùng sau

tết ?

Tại sao sống trông vùng kiểm soát của

Mĩ -nguỵ mà tác giả hình dung cụ thể

mùa xuân miền Bắc (Đặc biệt là Hà Nội

)đến nh vậy ?

-Giàn thiên lý ong siêng năng đi kiếm nhị hoa

-Cánh con ve mới lột

=>Những chi tiết hết sức cụ thể nói lên đợc

mê luyến đối với mùa xuân ,phản ánh một nghệ thuất quan sát tinh vi ,miêu tả chính xác

=.>Bửa cơm giản dị :cà ăn với thịt thăn

điểm những lá tía tô nhỏ hay bát canh trứng cua vắt chanh ,ăn mát nh nh quạt vào lòng -Thức ăn dân dã mang đậm cổ truyền của dân tộc

=>.Tình cảm yêu quê hơng tha thiết ,sâu sắc tạo nên nguồn cảm hứng ở đây

*Ghi nhớ

HS đọc

Luyện tập :

1 Văn bản Mùa xuân của tôi đợc viết trong hoàn cảnh nào ?

A Tác giả trực tiếp chứng kiến và miêu tả vẽ đẹp của mùa xuân

B.Tác giả miêu tả và bộc lộ cảm xúc về mùa xuân từ những điều đợc nghe kể

C.Đất nớc cắt chia ,tác giả ở miền Nam nhớ và hoài vọng về mùa xuân ở miền Bắc

D.Tác giả đang sống trong mùa xuân thống nhất

2 Câu văn nào sau đây không nhằm bộc lộ trực tiếp tình cảm của tác giả với mùa xuân ?

A.Tôi yêu sông xanh ,núi tím ;tôi yêu đôi mày nh trăng mới in ngần và tôi cũng xây mộng

- Bài soạn ,chân dung tác giả nếu có

- Tranh về Sài Gòn xa và nay

C Các hoạt động dạy học

* Bài củ: Gv kiểm tra sự chuẩn bị của h/s

*Bài mới : Gv giới thiệu bài

=>Minh Hơng quê ở Quảng Nam đã sống

ở Sài Gòn trên 50 năm ghi lại bằng những bút kí ,tuỳ bút ,tạp văn,phóng sự với những nhận xét tinh tế ,dí dỏm mà sâu sắc nh :Sài Gòn tôi yêu ,Sài Gòn dậy sớm ,ăn sáng …

Tìm bố cục của văn bản trên và cho biết

nội dung chính của mỗi đoạn

b.Tác phẩm : Sài Gòn tôi yêu là bài mở

đầu trong tập tuỳ bút -bút kí Nhớ Sài…Gòn tập 1

II Đọc hiểu văn bản

1 Đọc : -HS nghe-HS đọc bài GV nhận xét

2.Bố cục

=>Bố cục gồm 3 phần Phần 1 từ đầu đến họ hàng …

=>Nêu ấn tợng chung về cảnh sắc thiên nhiên và tình cảm của tác giả

Phần II.tiếp đó đến năm triệu

=> Cảm nhận bình luận về phong cáchồnn

Tác gải miêu tả thiên nhiên Sài gòn trên

những phơng diện nào ?

Qua phần I Em thấy thiên nhiên đợc

tác giả miêu tả ra sao ?Tìm những chi

tiết minh hoạ

Cảm nhận chung về thời tiết , không

bóng con ngời là cảnh chết ,cho nên tác

giả chú trọng miêu tả con ngời

Tác giả giới thiệu những gì về dân c

=>Khẳng định tình yêu của mình đối với thành phố ấy

3.Hiểu văn bản :a) Cảnh sắc thiên nhiên về Sài Gòn và tình

=>Thành phố trẻ trung năng động có những nét hấp dẩn riêng về thiên nhiên ,khí hậu đó là lí do thứ nhất khiến tácgiả yêu Sài Gòn

* Đặc điểm con ng ời Sài Gòn

HS đọc

Chung : ăn nói tự nhiên ,nhiều lúc hề hà dễ

dãi chân thành bộc trực Miêu tả kỉ hình ảnh các cô gái :Tóc buông thẳng ,đội nón vải trắng ,nón sông vành ,áo

bà ba trắng yểu điệu ,thớt tha ,e thẹn ợng ngịu nh vầng trăng mới ló áng mây…

Nghệ thuật so sánh trong đoạn này là gì

?Nêu tác dụng của nó

Hãy đọc 4 dòng cuối trang 140 và nhận

xét phẩm chất cuả ngời dân Sài Gòn

GV cho HS đọc đoạn còn lại

Theo em dụng ý của tác giả là gì ?

Tình yêu Sài Gòn đợc tác giả thể hiện

nhiên hiền hoà ,hấp dẫn

c Những con ngời Sài Gòn hiền hoà và

anh dũng

d Thiên nhiên khí hậu Sài Gòn và

phong cách con ngời Sài Gòn có những

-HS làm các bạn nhận xét-GV bổ sung

*Ghi nhớ :HS đọc

D H ớng dẫn học ở nhà

Về nhà xem lại nội dung bài đả học -đọc ghi nhớ

Xem và chuẩn bị trớc bài ''Mùa xuân của tôi''

Tuần15 Ngày soạn15 /12/2009Bài 15

Tiết 64:Luyện tập sử dụng từ

A M ục tiêu :

Rèn luyện kĩ năng về dùng từ, sữa lỗi dùng từ

Sa lỗi về từ qua các bài tập làm văn

Mở rộng vốn từ, góp phần nâng cao chất lợng diễn đạt, viết văn

Hoạt động 1: Hớng dẫn tìm hiểu tác dụng

và hạn chế của việc dùng từ địa phơng

GV cho h/s tìm và phân tích các từ địa

ph-ơng dợc dùng trong văn bảm : Sài Gòn tôi

yêu, Mùa xuân của tôi

Gv: Việc dùng từ địa phơng trong các văn

thờng gặp của các em trong nói và viết

H/s thảo luận nhóm tìm những lỗi mà khi

nói và viết h/s thờng mắc phải

Hoạt động 3: Hớng dẫn h/s sửa lỗi trong

Gv: Đa ra một số lỗi mà h/s thờng mắc

phải khi viết văn Cả lớp sửa chữa, rút kinh

nghiệm

Nội dung luyện tập

1 Tác dụng và hạn chế của việc sử dụng

từ địa ph ơng

- Tác dụng: Dùng từ địa phơng đúng chổ

trong nói và viết sẽ tạo sắc thái riêng biệt – tạo ra chất địa phơng tièm tàng trong văn bản nh một nét duyên

- Hạn chế : Nếu lạm dụng từ địa phơng sẽ

làm ngời đọc (ngời nghe) khó hiểu, khó chịu

2 Lỗi th ờng gặp của h/s

- Dùng từ địa phơng

- Dùng từ không đúng nghĩa

- Dùng từ không đúng tính chất ngữ pháp của từ

- Dùng từ không hợp phong cách, không hợp sắc thái biểu cảm

3 Sửa lỗi (Bài TLV số1 và số2 của h/s)

- Tóc của bạn ấy đen thui  tóc của bạn

ấy đen nhánh

- Em với bạn rủ chắc đi nhơỉ  rủ nhau

đi chơi

- Bạn bít cam cho em ăn  hái cam

- Bố của Long chết ở chiến trờng  hi sinh

- Hoa hồng thì rất chi là thơm Hơng của hoa hồng rất thơm

- Đến mùa mít chín, em đa mít cho ông bà

Đến , em … mang mít đến biếu ông bà

D Hớng dẫn học ở nhà

- Về nhà tự kiểm tra lại bài viết của mình

- Tập rèn luyện chữ viết của mình để tránh mắc các lỗi đó

- Xem và nhớ lại bài viết số 3 của mình để tiết sau trả bài

Tuần 17 Ngày soạn 17/12 / 2009

Tiết 65: Trả bài làm văn số 3

A Mục tiêu :

- Giúp học sinh nhận thấy đợc năng lực làm văn biểu cảm về ngời (ngời thân)

- Thấy đợc u và nhợc điểm của mỗi em khi làm bài viết ,hớng khắc phục

- Viết đúng thể loại ''Biểu cảm ''

- Đầy đủ các phần của một bài văn ,có nội dung

- Thể hiện đợc tình cảm, cảm xúc ,suy nghĩ của mình đối với ngời thân

- Biết kết hợp các yếu tố tự sự và miêu tả trong văn biểu cảm

- Biết sử dụng các biện pháp nghệ thuật :so sánh ,ẩn dụ …

Hoạt động 2:

GV nhận xét cụ thể các bài của học sinh

Nhìn chung có một số bài làm tơng đối tốt nh bài của bạn : 7ATrần Linh, Trần Giang, Hoà, Lụa ; 7B: Sỹ, Đô, Cơng, ; 7C : Lực, Trang, Huyền, Ngân, … …

- Đã biết kết hợp giửa tự sự ,miêu tả,biểu cảm vào bài viết ,đả bộc lộ suy nghỉ,tình cảm của mình với đối tợng

- Từ ngữ có chọn lọc ,trong sáng …

Bên cạnh đó cũng không ít bài làm còn yếu ,viết cha đúng thể loại ,có bài viết còn ngang

đầu dòng, sai các lổi chính tả ,,vốn từ ngữ còn nghèo …

- Đa số còn sa vào kể nhiều hơn ,cách dẩn dắt còn vụng về ,từ ngữ sử dụng cha chíng xác ,và nhiều lỗi khác nữa …

Cụ thể nh bài của : 7A Hồng, Mĩ Linh, Bảo ; 7B: Phác, Oai, Thêm, P Vũ ;7C: Linh,… …Quỳnh, Tiến, , nhiều bạn khác nữa …

Hoat động 3: GV trả bài cho HS Yêu cầu các em phát hiện chổ sai và chữa lại cho phù

hợp

- Cho đọc một số bài làm tốt và bài làm còn yếu để các em đối chiếu