TO CHUC HOAT DONG NHOM

Tuy nhiên, nền giáo dục trước đây chỉ tập trung chủ yếu đào tạo một học sinh, một người lao động có kiến thức chuyên môn vững vàng, có khả năng giải quyết công việc một cách độc lập mà c

Lớp: LL & PPDH Hóa Học B Cao học khóa: 19 (2008-2011)

TỔ CHỨC QUÁ TRÌNH DẠY HỌC HÓA HỌC

Đề tài

TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG NHÓM

GVHD : PGS.TS TRỊNH VĂN BIỀU HỌC VIÊN : HUỲNH HUYỀN SỬ

MỤC LỤC

TÀI LIỆU THAM KHẢO 3

MỞ ĐẦU……… 4

1.TỔNG QUAN VỀ TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG NHÓM……….5

1.1 Khái niệm khái niệm dạy học theo nhóm 5

1.2 Đặc điểm dạy học theo nhóm 6

1.3 Ưu và nhược điểm của học tập theo nhóm 7

2 CÁC HÌNH THỨC TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG THEO NHÓM 8

2.1 Các mô hình tổ chức hoạt động theo nhóm 8

2.2 Quy trình tổ chức hoạt động theo nhóm 13

2.3 Một số chú ý khi tổ chứ hoạt động nhóm……… .16

3 THIẾT KẾ GIÁO ÁN TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG HỌC TẬP THEO NHÓM 17

3.1 Những yêu cầu khi lựa chọn nội dung 17

3.2 Thiết kế giáo án sử dụng phương pháp dạy học thảo luận nhóm 18

TÓM TẮT 20

KẾT LUẬN 21

TÀI LIỆU THAM KHẢO

1 Ngô Thị Thu Dung, Mô hình tổ chức học theo nhóm trong giờ học lên lớp, Tạp chí giáo dục (3) tr 21-22

2 Nguyễn Thị Hồng Nam, Tổ chức hoạt động hợp tác trong học tập theo hình thức thảo luận nhóm, Đại học Cần Thơ.

3 Nguyễn Thị Sữu, Tổ chức quá trình dạy học hóa học phổ thông, Đại học sư phạm Hà Nội

4 Trần Thị Lệ Quyên, Tổ chức hoạt động học tập theo nhóm tại lớp trong quá trình dạy học sinh lớp 10 ban KHTN, ĐHSP Huế.

MỞ ĐẦU

‡

Xã hội ngày càng phát triển thì càng cần nguồn lao động có chất lượng cao Người lao động ngày nay không chỉ cần có trình độ chuyên môn vững vàng mà cần phải có khả năng giao tiếp, khả năng làm việc theo nhóm Ta nhận thấy trước đây người ta đánh giá một người dựa vào chỉ số IQ, tuy nhiên bây giờ bên cạnh chỉ số IQ thì còn phải đánh giá chỉ số AQ và EQ nữa Cho thấy người ta đánh giá cao như thế nào đến khả năng tổ chức hoạt động nhóm Điều này cũng dễ hiểu vì càng ngày xã hội càng phát triển, ngày càng xuất hiện nhiều công nghệ mới, hiện đại hơn, phức tạp hơn thì một người không thể giải quyết hết tất cả các công việc được, do đó cần phải có cộng sự, cần có người hợp tác Và khi một việc làm có nhiều người tham gia thì khả năng giúp cho nhóm hoạt động một cách hiệu quả đòi hỏi phải có một khả năng tổ chức hoạt động nhóm.

Tuy nhiên, nền giáo dục trước đây chỉ tập trung chủ yếu đào tạo một học sinh, một người lao động có kiến thức chuyên môn vững vàng, có khả năng giải quyết công việc một cách độc lập mà chưa chú ý đến khả năng tổ chức và hoạt động theo nhóm Một câu nói vui

là “Một người Việt Nam thì giỏi hơn một người Nhật nhưng 2 người Việt Nam thì không bằng 2 người Nhật” Do đó những năm gần đây bộ giáo dục đã tổ chức nhiều đợt tập huấn cho giáo viên tìm hiểu những phương pháp dạy học hiện đại, nhằm giúp giáo viên tiếp cận với các phương pháp dạy học mới Trong đó phương pháp tổ chức hoạt động theo nhóm là một trong những phương pháp giúp học sinh phát triển kỹ năng giao tiếp, kỹ năng tổ chức theo nhóm …

Vì những lí do trên mà em tìm hiểu nội dung “Tổ chức hoạt động theo nhóm”.

1 TỔNG QUAN VỂ TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG NHÓM

1.1 KHÁI NIỆM DẠY HỌC THEO NHÓM

Dạy học theo nhóm là một hoạt động học tập có sự phân chia học sinh theo từng nhóm nhỏ với đủ thành phần khác nhau về trình độ, cùng trao đổi ý tưởng, một nguồn kiến thức dựa trên cơ sở là hoạt động tích cực của từng cá nhân Từng thành viên của nhóm không chỉ có trách nhiệm với việc học tập của mình mà còn có trách nhiệm quan tâm đến việc học tập của bạn bè trong nhóm [4, tr 7]

Dạy học theo nhóm là phương pháp học trong đó học sinh dưới sự hướng

dẫn của giáo viên làm việc cùng nhau trong những nhóm nhỏ để hoàn thành mục đích học tập chung của nhóm đặt ra [3, tr 3]

1.2 ĐẶC ĐIỂM DẠY HỌC THEO NHÓM

Dạy học theo nhóm có một số đặc điểm sau :

- Hoạt động dạy học vẫn được tiến hành trên quy mô cả lớp, như mô hình giờ học truyền thống.

- Việc phân chia nhóm học sinh vừa tuân theo đặc điểm tâm lý-nhận thức

của học sinh vừa phụ thuộc vào nhiệm vụ học tập học sinh phải giải quyết

- Trong mỗi nhóm phải có sự phân công nhiệm vụ rõ ràng, phải cùng hợp

tác giải quyết nhiệm vụ chung của nhóm

- Học sinh phải trực tiếp tham gia

các hoạt động, giải quyết các nhiệm vụ học

tập được đặt ra cho mỗi nhóm

- Giáo viên là người thiết kế các

nhiệm vụ học tập và đưa ra các hoạt động cụ

thể cho từng nhóm Giáo viên chỉ đóng vai

trò tổ chức hướng dẫn chứ không phải là

người đưa ra kiến thức

- Học sinh - là chủ thể tích cực chủ

động sáng tạo của hoạt động học tập Dạy

học theo nhóm là sự tác động trực tiếp giữa

học sinh với nhau, cùng nhau thảo luận và

cùng nhau hoàn thành nhiệm vụ học tập Mỗi

cá nhân phải tự hoàn thành nhiệm vụ của

mình Thành công của cá nhân là thành công

của cả nhóm

- Giáo viên - là người thức tỉnh tổ chức và đạo diễn Trong giờ học theo

nhóm, giáo viên dẫn dắt học sinh khám phá, lĩnh hội kiến thức qua từng bước Các nhóm học sinh tự tiến hành các hoạt động , qua đó có thể rút ra các tri thức cần thiết cho mình Giáo viên là người tổ chức, điều khiển học sinh tự tiến hành các hoạt động

1.3 ƯU VÀ NHƯỢC ĐIỂM CỦA HỌC TẬP THEO NHÓM

 Ưu điểm :

- Học tập theo nhóm tạo môi trường thuận lợi giúp cho học sinh có cơ hội

phát biểu, trao đổi và học tập lẫn nhau, cùng nhau tìm hiểu kiến thức mới Những học sinh yếu kém nay có cơ hội được học tập ở những bạn giỏi hơn, và những học sinh khá giỏi không chỉ hoàn thành nhiệm vụ của mình mà còn phải giúp đỡ các bạn yếu hơn hoàn thành tốt nhiệm vụ được giao

- Học tập theo nhóm giúp học sinh phát triển năng lực xã hội Giúp học

sinh phát triển kỹ năng sử dụng ngôn ngữ, kỹ năng giao tiếp, kỹ năng thảo luận, kỹ năng bảo vệ ý kiến, kỹ năng giải quyết mâu thuẫn v v Học tập theo nhóm giúp những học sinh nhút nhát có cơ hội phát biểu ý kiến và từ đó trở nên tự tin hơn và năng động hơn

- Học tập theo nhóm giúp học sinh phát triển năng lực hoạt động Học sinh

có cơ hội phát huy kỹ năng sáng tạo, đánh giá, tổng hợp, phân tích, so sánh Học sinh biết giải quyết các vấn để và tình huống, từ những vấn đề và tình huống đó học sinh sẽ học hỏi được những kinh nghiệm cho bản thân

 Nhược điểm :

- Có một số thành viên ỷ lại không làm việc (hiện tượng ăn theo) Một số

học sinh sẽ ỷ lại vào những người giỏi hơn sẽ giúp họ hoàn thành công việc

- Có thể đi lệch hướng thảo luận do tác động của một vài cá nhân (hiện

tượng chi phối, tách nhóm)

- Có một số HS khá, giỏi quyết định quá trình, kết quả thảo luận nhóm nên

chưa đề cao sự tương tác bình đẳng và tầm quan trọng của từng thành viên trong

nhóm

- Nếu lấy kết quả thảo luận chung của nhóm làm kết quả học tập cho từng cá

nhân thì chưa công bằng và chưa đánh giá được sự nỗ lực của từng cá nhân.

- Sự áp dụng cứng nhắc và quá thường xuyên của GV sẽ gây nhàm chán và giảm hiệu quả

2 HÌNH THỨC TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG THEO NHÓM

2.1 CÁC MÔ HÌNH TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG NHÓM

 Làm việc theo cặp 2 học sinh ( Pair work )

- Đây là hình thức học sinh trao đổi với bạn ngồi kế bên để giải quyết tình huống do giáo viên nêu ra Trong quá trình giải quyết các tình huống, học sinh sẽ thunhận kiến thức một cách tích cực

- Nhóm này thường được sử dụng khi giao cho HS chấm bài, sửa bài cho nhau (qua phiếu học tập, qua các bài tập lựa chọn trong sách giáo khoa )

- Ưu điểm của hình thức tổ chức này là không mất thời gian tổ chức, không

xáo trộn chỗ ngồi mà vẫn huy động được HS làm việc cùng nhau.

 Làm việc theo nhóm nhiều học sinh ( Group work )

- Giáo viên chia lớp thành nhiều nhóm và thảo luận các bài tập, câu hỏi tình huống do giáo viên nêu ra

- Có 2 loại hình bài tập: Bài tập cho hoạt động trao đổi và bài tập cho hoạt động so sánh

- Trong hoạt động trao đổi, mỗi nhóm giải quyết 1 vấn đề khác nhau (nhưng

cùng 1 chủ đề), sau đó trao đổi vấn đề và giải quyết vấn đề của nhóm mình đối với

nhóm khác

 Làm việc theo nhóm nhiều học sinh ( Group work )

- Trong hoạt động so sánh, tất cả các nhóm cùng giải quyết một vấn đề, sau

đó so sánh cách giải quyết khác nhau giữa các nhóm

- Hoạt động trao đổi thường được sử dụng cho những bài học có nhiều vấn

đề cần phải giải quyết trong một thời gian ngắn Hoạt động so sánh thường dùng cho

những bài học có dung lượng không lớn.

- Trong hoạt động so sánh, tất cả các nhóm cùng giải quyết một vấn đề, sau

đó so sánh cách giải quyết khác nhau giữa các nhóm

- Hoạt động trao đổi thường được sử dụng cho những bài học có nhiều vấn

đề cần phải giải quyết trong một thời gian ngắn Hoạt động so sánh thường dùng cho

những bài học có dung lượng không lớn.

 Nhóm kim tự tháp ( Pyramid )

- Đây là cách tổng hợp ý kiến tập thể của lớp học về một vấn đề của bài học.

Đầu tiên giáo viên nêu một vấn đề cho các học sinh làm việc độc lập Sau đó ghép 2 học sinh thành một cặp để các học sinh chia sẻ ý kiến của mình Kế đến các cặp sẽ tập hợp thành nhóm 8, nhóm 16…Cuối cùng cả lớp sẽ có 1 bảng tổng kết các ý kiến hoặc một giải pháp tốt nhất để giải quyết một vấn đề

- Hình thức học tập này thể hiện tính dân chủ và dựa trên nguyên tắc

tương hỗ, mô hình này phù hợp với các giờ ôn tập khi học sinh phải nhớ lại các định

nghĩa, khái niệm, công thức…đã học trong một chương

 Hoạt động trà trộn (Mingling Activities)

- Trong hình thức này, tất cả các học sinh trong lớp phải đứng dậy và di chuyển trong lớp học để thu thập thông tin từ các thành viên khác

- Sự di chuyển khỏi chỗ ngồi cố định làm cho các học sinh cảm thấy thích thú, năng động hơn

- Đối với các học sinh yếu thì đây là cơ hội cho họ hỏi nhiều người khác nhau cùng một câu hỏi mà không cảm thấy xấu hổ

- Cũng bằng cách học này, họ sẽ thấy rằng có thể có nhiều câu trả lời đúng, nhiều ý kiến, nhiều quan điểm khác nhau cho cùng một vấn đề

- Hoạt động này thường được dùng trong phần mở đầu của tiết học nhằm

“khởi động” hoặc kích thích nhận thức của học sinh trước khi học bài mới

 Hoạt động nhóm theo cấu trúc Jigsaw

- Giáo viên chia lớp thành nhiều nhóm hợp tác Mỗi thành viên trong nhóm được phân công tìm hiểu một phần của bài học.

- Các thành viên có cùng chủ đề thành lập nhóm chuyên gia, và cũng nhau thảo luận để hiểu rõ nội dung được phân công.

- Các thành viên của nhóm chuyên gia trở về nhóm hợp tác giảng lại cho cả nhóm về phần bài của mình, đảm bảo cho mọi thành viên trong nhóm nắm vững

nội dung toàn bài học

- Các thành viên làm bài kiểm tra cá nhân với nội dung bao gồm tất cả các phần bài học

- Kết quả kiểm tra là kết quả cá nhân và tính điểm nhóm

Bước làm việc 1.Phân công

công việc

2.Nhóm chuyên gia

bài kiểm tra

5.Điểm cá điểm nhóm Thành viên

nhân-trong nhóm

Chịu trách nhiệm

Thảo luận cùng chủ đề

được Thành viên 1

Thành viên 2

Thành viên 3

Thành viên 4

Phần bài A Phần bài B Phần bài C Phần bài D

Các thành viên cùng chủ

đề của từng nhóm thảo luận

Thành viên nhóm chuyên gia trở về nhóm hợp tác và giảng bài cho nhau

để từng thành viên hiểu hết các phần A,B,C,D của bài học

Cá nhân làm bài kiểm tra Nội dung bài kiểm tra gồm tất cả các phần A,B,C,D của bài học

Từng thành viên không những hiểu kĩ phần bài của mình mà còn hiểu được toàn bộ bài học

Đánh giá kết quả cá nhân, nhóm

- Chấm điểm bài kiểm tra cá nhân

- Tính điểm trung bình (điểm nền)

- Tính điểm tiến bộ cá nhân :

0 : điểm kiểm tra thấp hơn điểm nền từ 3 điểm trở lên

1 : điểm kiểm tra thấp hơn điểm nền 1-2 điểm

2 : điểm kiểm tra bằng hoặc hơn điểm nền 1-2 điểm.

3 : điểm kiểm tra cao hơn điểm nền từ 3 điểm trở lên

3 : điểm kiểm tra bằng điểm tuyệt đối

- Điểm tiến bộ của nhóm : Trung bình cộng điểm tiến bộ của từng cá

nhân trong nhóm

Đánh giá về cấu trúc Jigsaw

- Là một trong những cấu trúc ưu việt nhất, có hiệu quả nhất

- Đề cao tương tác bình đẳng và tầm quan trọng của từng thành viên trong

nhóm

- Loại bỏ gần như triệt để hiện tượng ăn theo, chi phối tách nhóm

- Có thể áp dụng trong giờ ôn luyện, luyện tập, tổng kết kiến thức

 Hoạt động nhóm theo cấu trúc STAD

- Giáo viên giao nhiệm vụ cho các nhóm

- Các thành viên trong nhóm tự lực nghiên cứu trong một khoảng thời gian

xác định

- Các thành viên trong nhóm cùng nhau thảo luận, và giúp đỡ nhau hiểu thực sự kĩ lưỡng về bài học được giao.

- Tiến hành kiểm tra lần 1, đánh giá

- Tiến hành học nhóm trao đổi nội dung chưa nắm chắc qua bài kiểm tra lần 1

- Tiến hành bài kiểm tra lần 2

- Đánh giá sự nổ lực của từng cá nhân và cả nhóm

Đánh giá kết quả cá nhân, nhóm

Học nhóm Kiểm tra cá nhân lần

1

Trao đổi nhóm Kiểm tra cá nhân lần

2

Chỉ số cố gắng

Trao đổi về nội dung chưa rõ qua bài kiểm tra lần 1

Thành viên 1 : 7đ Thành viên 2 : 7đ Thành viên 3 : 8đ Thành viên 4 : 8đ

0 3 0 2

Tổng số điểm cố gắng của từng cá nhân 5đ

Đánh giá về cấu trúc STAD : Cơ chế chấm điểm dựa vào sự cố gắng của

STAD được đánh giá là một nội dung quan trọng trong sự phát triển các phương

pháp tổ chức hoạt động nhóm trên thế giới vì :

- Loại bỏ phần lớn hiện tượng ăn theo, chi phối tách nhóm

- Đề cao sự đóng góp của học sinh yếu kém và nâng sự đóng góp này thành

một nhân tố quyết định cho hoạt động nhóm có hiệu quả

- Lấy sự cố gắng và nỗ lực làm tiêu chí đánh giá thay cho khả năng, học lực của cá nhân

- Học sinh kém có thể mang điểm về cho cả nhóm dựa vào sự nỗ lực của bảnthân nên giúp học sinh tự tin hơn và tăng cường tình đoàn kết giúp đỡ trong nhóm

2.2 QUY TRÌNH TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG NHÓM

Quy trình tổ chức giờ học theo nhóm bao gồm 4 bước cơ bản

Điểm xuất phát Giáo viên Học sinh Đối tượng học tập

- Bước 1 Hướng dẫn Tự nghiên cứu Kinh nghiệm cá nhân

- Bước 2 Tổ chức HS HS Kinh nghiệm cá nhân

Các bước Giáo viên (GV) Học sinh (HS)

-Bước 1 - Nêu vấn đề xác định nhiệm

vụ nhận thức

- Tổ chức các nhóm, giao nhiệm vụ cho các nhóm

- Hướng dẫn cách làm việc theo nhóm

- Nhận xét, phát hiện vấn đề

- Tham gia các nhóm, tổ chức nhóm

- Thu thập thông tin, tái hiện tri thức chuẩn bị làm việc trong nhóm

-Bước 2 - Khích lệ HS làm việc,

khuyến khích sự tham gia của mỗi cá nhân HS vào các hoạt động học tập chung của nhóm

- Đưa ra những câu hỏi gợi ý khi thảo luận bế tắc hoặc đi

- Tự đặt mình vào các tình huống, tự sắm vai đưa ra cách

xử lý tình huống, trao đổi ý kiến, thảo luận trong nhóm,

xử lý thông tin

- Tự ghi lại ý kiến theo chủ kiến của mình, khai thác

chệch hướng những gì đã hợp tác với bạn

hoặc tham khảo thêm ý kiến của GV để bổ sung sản phẩmban đầu của mình

Các bước Giáo viên (GV) Học sinh (HS)

-Bước 3 - Yêu cầu mỗi nhóm báo cáo

kết quả

- Ghi lại những điểm nhất trí

và chưa nhất trí, những khía cạnh mà các nhóm bỏ qua

- Tổ chức thảo luận toàn lớp

- Đại diện các nhóm trình bày, bảo vệ sản phẩm của mình trước lớp

- Tỏ thái độ trước những ý kiến của các nhóm khác

- Khai thác bổ sung ý kiến củacác nhóm khác, điều chỉnh sản phẩm của nhóm mình.-Bước 4 - Tóm tắt từng vấn đề

- Đưa ra những nhận xét đánhgiá về kết quả của từng nhóm, từ đó đưa ra các kết luận khoa học

- Giáo viên tổng kết, đặt vấn

đề tiếp theo

- So sánh, đối chiếu kết luận của GV và của các bạn với sản phẩm ban đầu của mình

- Tự sửa sai, bổ sung, điều chỉnh những gì cần thiết

- Tự rút kinh nghiệm về cách học, cách sử lý tình huống, cách giải quyết vấn đề của mình

2.3 MỘT SỐ CHÚ Ý KHI TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG NHÓM

 Thành phần nhóm

- Tùy thuộc vào mục đích sư phạm và yêu cầu của vấn đề học tập mà ta có

nhiều cách chia nhóm Khi thành lập nhóm cần lưu ý khả năng làm việc của các thành viên, trình độ học lực của các cá nhân trong nhóm và mối quan hệ giữa các

thành viên

- Tùy vào tình hình mà giáo viên có thể hoặc không cần chọn nhóm trưởng

Nhóm trưởng phải là người có kết quả học tập tốt, có ý thức giúp đỡ các thành viên

- Các thành viên trong nhóm đều phải có trách nhiệm hoàn thành các

nhiệm vụ được giao.

- Các thành viên trong nhóm đều có lượt nói, cần tạo điều kiện để học sinh

nói hết các ý kiến, ưu tiên học sinh yếu kém phát biểu trước

- Hãy ủng hộ và giúp nhau bổ sung chi tiết.

- Không cười nhạo những câu nói của người khác.

- Hãy suy nghĩ trước khi đặt câu hỏi

 Giao việc cho nhóm

- Công việc được giao có thể là câu hỏi bằng lời, bằng phiếu học tập, bằng nội dung viết trên bảng …