Lịch sử lớp 10 Bài 31 potx

Tư tưởng, tình cảm, thái độ - Quần chúng nhân dân, động lực chủ yếu thúc đẩy sự nghiệp cách mạng Pháp đạt đến đỉnh cao là nền chuyên chính Gia-cô-banh, họ xứng đáng là người sáng tạo ra

Bài 31 CÁCH MẠNG TƯ SẢN PHÁP CUỐI THẾ KỶ

XVIII

I MỤC TIÊU BÀI HỌC

Sau khi học xong bài học yêu cầu HS cần nắm được:

1 Kiến thức

- Bài học giúp HS hiểu rằng, cách mạng tư sản Pháp cuối thế kỷ XVIII là một cuộc cách mạng tư sản điển hình nhất thời kỳ lịch sử thế giới cận đại

Nó đã lật đổ chế độ phong kiến, mở đường cho CNTB phát triển ở Pháp, góp phần vào thắng lợi của chủ nghĩa tư bản trên phạm vi thế giới

2 Tư tưởng, tình cảm, thái độ

- Quần chúng nhân dân, động lực chủ yếu thúc đẩy sự nghiệp cách mạng Pháp đạt đến đỉnh cao là nền chuyên chính Gia-cô-banh, họ xứng đáng là người sáng tạo ra lịch sử

3 Kỹ năng

- Rèn luyện kỹ năng sử dụng đồ dùng trực quan,

kỹ thuật phân tích, khái quát, tổng hợp, đánh giá sự kiện

- Tranh “Tình cảnh nông dân Pháp”, “Tấn công phá ngục Ba-xti” … (GV có thể lựa chọn tài liệu trực quan trong Encarta)

III TIẾN TRÌNH TỔ CHỨC DẠY - HỌC

1 Kiểm tra bài cũ:

Câu hỏi 1: Vì sao nói cuộc chiến tranh giành độc lập của 13 bang thuộc địa Anh ở Bắc Mỹ là cuộc cách mạng tư sản?

Câu hỏi 2: Phân tích ý nghĩa của cuộc chiến tranh giành độc lập ở Bắc Mỹ?

Sau khi HS trả lời, GV nhấn mạnh ảnh hưởng của cách mạng Mỹ đối với châu Mỹ và châu Âu, đặc biệt là đối với nước Pháp đang trong tình trạng “đêm trước của cách mạng”

2 Giới thiệu bài mới

Cuối thế kỷ XVIII, giữa Pa-ri hoa lệ của nước Pháp – “Kinh đô Châu Âu”, đã bùng nổ một cuộc cách mạng “long trời lở đất” Thành quả của cuộc cách mạng đó được Lê-nin nhấn mạnh rằng: “Nó xứng đáng là cuộc đại cách mạng vì đã làm biết bao việc cho giai cấp của nó tức là giai cấp tư sản, để

đến trọn thế kỷ XIX, thế kỷ đem lại ánh sáng văn hoá, văn minh cho nhân loại đều diễn ra dưới ảnh hưởng của cuộc cách mạng vĩ đại này” Vì sao cuộc cách mạng tư sản ở trung tâm châu Âu lại trở nên điển hình hơn bất cứ cuộc cách mạng tư sản nào ở thời kỳ cận đại, chúng ta sẽ nghiên cứu làm sáng tỏ vấn đề này trong bài học hôm nay (GV ghi tiêu đề bài học)

Các hoạt động của thầy và

trò

Những kiến thức HS cần nắm vững Hoạt động 1: Cá nhân

GV tổ chức để HS trả lời

câu hỏi: Căn cứ vào đâu để

nói rằng, cuối thế kỷ XVIII,

Pháp vẫn là nước nông

nghiệp lạc hậu? HS có thể

dựa vào

SGK để trả lời câu hỏi này

Đặc biệt, GV hướng dẫn HS

phân tích đời sống của nông

dân Pháp dưới ách áp bức

bóc lột của phong kiến, Giáo

hội (Địa tô từ 1/3 đến 1/2

hoa lợi, nhiều loại thuế,

I NƯỚC PHÁP

MẠNG

1 Tình hình kinh tế xã hội:

A Kinh tế

- Cuối thế kỷ XVIII, Pháp vẫn là nước nông nghiệp

+ Công cụ, kĩ thuật

canh tác lạc hậu, năng suất thấp

+ Lãnh chúa, Giáo

hội bóc lột nông dân

nghĩa vụ phong kiến, nhà thờ

phi lí khác) Miêu tả bức

tranh “Tình cảnh nông dân

Pháp trước mạng” (hình 5 1

-SGK)

GV miêu tả công xưởng

luyện thép ở Pháp (Nguồn:

Encarta)

Hoạt động 2: Thảo luận

GV cho HS theo dõi sơ đồ

cơ cấu xã hội nước Pháp,

hướng dẫn HS thảo luận, vai

trò, quyền lợi kinh tế, địa vị

chính trị của các đẳng cấp, từ

đó rút ra kết luận:

Mâu thuẫn về quyền lợi

kinh tế, địa vị chính trị dẫn

đến cuộc khủng hoảng xã hội

sâu sắc

Giải quyết mâu thuẫn này

như thế nào?

Nước Pháp đang ở “đêm

nặng nề

- Công thương nghiệp phát triển

+ Máy móc sử dụng

ngày càng nhiều (dệt, khai mỏ, luyện kim)

+ Công nhân đông,

sống tập trung

+ Buôn bán mở rộng

với nhiều nước

B Chính trị

- Xã hội chia thành 3 đẳng cấp

+ Tăng lữ: nắm đặc

quyền

+ Quý tộc: kinh tế,

chính trị, giáo hội

+ Đẳng cấp thứ ba:

Gồm TS, Nông dân, bình dân Họ làm ra của cải, phải đóng mọi thứ thuế, không được hưởng quyền lợi chính

Các hoạt động của thầy và

trò

Những kiến thức HS cần nắm vững

trước của một cuộc cách

mạng”

Hoạt động 1: Thảo luận

GV hướng dần HS thảo

luận vấn đề: Những tư tưởng

tiến bộ ở nước Pháp trước

cách mạng được dựa trên cơ

sở nào? Sau đó GV giới

thiệu trào lưu “Triết học ánh

sáng” thông qua những quan

điểm tiêu biểu của

Mông-te-xki-ơ, Vôn-te, Ru-xô HS

cần nhận thức rõ những tư

tưởng đó không dừng ở việc

phê phán chế độ phong kiến

thối nát, giáo lí nhà thờ hủ

lậu, mà quan trọng hơn là đặt

cơ sở nền móng lí thuyết về

việc xây dựng một chế độ

xã hội mới Nó thực sự là tư

tưởng dọn đường cho cách

mạng, là ngọn đuốc sáng cho

nước Pháp khi vẫn còn trong

trị

- Mâu thuẫn xã hội gay gắt

2 Cuộc đấu tranh trên lĩnh vực tư tưởng:

Những tư tưởng tiến

bộ phê phán những quan điểm lỗi thời, giáo

lí lạc hậu, mở đường cho xã hội phát triển

Triết học ánh sáng dọn

đường cho cách mạng bùng nổ, định hướng cho một xã hội mới tương lai

đêm tối.

Hoạt động 1: GV/ HS

GV hướng dẫn HS thảo

luận vấn đề:

- Nhà vua triệu tập , hội

nghị 3 đẳng cấp để làm gì?

- Nhà vua có đạt được mục

đích của mình không? Vì sao

vậy?

GV tường thuật trận tấn

công phá ngục Ba-xti (Có

thể sử dụng đoạn trích trong

bài thơ 14 - 7 của Tố Hữu)

GV sử dụng bản đồ phong

trào nhân dân Pháp (SGK),

Bức tranh biếm hoạ Nông

dân chặt vòi bạch tuộc

(Chính sách tô, thuế của

Phong kiến, Giáo hội ăn

bám.) Nông dân đốt các

lãnh địa phong kiến v.v

GV hướng dẫn HS tìm hiểu

những tư tưởng tiến bộ của

II TIẾN TRÌNH CỦA CÁCH MẠNG

1 Cách mạng bùng

nổ Nền quân chủ lập hiến

- Ngày 5-5-1789 Hội nghị ba đẳng cấp do nhà vua triệu tập bị đẳng cấp thứ ba phản đối

- Ngày 14-7-1789, quần chúng phá ngục Ba-xti, mở đầu cho cách mạng Pháp

- Quần chúng nhân dân nổi dậy khắp nơi (cả thành thị và nông thôn), chính quyền của

tư sản tài chính được thiết lập (Quốc hội lập hiến)

+ Thông qua Tuyên

ngôn nhân quyền và

Các hoạt động của thầy và

trò

Những kiến thức HS cần nắm vững

Bản tuyên ngôn nhân quyền

và dân quyền (Có thể liên hệ

với Tuyên ngôn độc lập

củaMỹ, Tuyên ngôn độc lập

của Việt Nam)

- HS nhận xét mặt tích cực

và hạn chế của những chính

sách mà Quốc hội lập hiến

ban hành

Trước hành động phản

quốc của nhà vua, cách

mạng Pháp cần phải làm gì?

Những biện pháp mà Quốc

hội lập hiến và nhân dân

Pháp tiến hành có bảo vệ

được nước Pháp?

Giai đoạn sau của cách

mạng nước Pháp sẽ giúp ta

trả lời câu hỏi này

Hoạt động 2: Giáo viên

-Học sinh

GV tái hiện kiến thức cũ

đặt ra tình huống mới: Với

dân quyền

+ Ban hành chính

sách khuyến khích công thương nghiệp phát triển

thông qua hiến pháp, xác lập nền chuyên chính tư sản (quân chủ lập hiến)

- Vua Pháp tìm cách chống phá cách mạng, khôi phục lại chế độ phong kiến (xúi giục phản động trong nước, liên kết với phong kiến bên ngoài)

- Tháng 4-1792 Chiến tranh giữa Pháp với liên minh phong kiến

Áo - Phổ bùng nổ

- Ngày 11-7-1792 Quốc hội tuyên bố Tổ

việc xử tử vua Sác-lơ I, thiết

lập nền cộng hoà, cách

mạng Anh đạt tới đỉnh cao.

Cách mạng Pháp lúc này đã

làm một việc tương tự, cách

mạng Pháp đã đạt tới đỉnh

cao chưa?

- Hướng dẫn HS thảo luận,

GV cần chốt lại vấn đề:

Những quyết định trên của

Quốc hội (do áp lực của

quần chúng), chưa đáp ứng

được những yêu cầu cấp

bách mà cách mạng Pháp đòi

hỏi

+ Chống thù trong giặc

ngoài

+ Chống nạn đầu cơ tích

trữ, phục vụ mặt trận, cải

thiện đời sống nhân dân

Quần chúng tiếp tục tạo ra

áp lực, chuyển giao chính

quyền về tay phái

Gia-cô-quốc lâm nguy, quần chúng đã nhất loạt tự

vũ trang bảo vệ đất nước

2 Tư sản công thương cầm quyền Nền cộng hoà được thành lập.

- Ngày 10-8-1792 quần chúng Pa-ri nổi dậy, lập chính quyền công xã cách mạng (phái Girôngđanh); bắt vua và hoàng hậu

- Ngày 21-9 Quốc hội tuyên bố lập nền Cộng hoà thứ nhất, xử tử nhà vua

- Đầu năm 1793, nước Pháp đứng trước khó khăn mới

+ Trong nước: Bọn

phản động nổi dậy; Đời sống nhân dân khó

Các hoạt động của thầy và

trò

Những kiến thức HS cần nắm vững

banh, đáp ứng yêu cầu của

cách mạng

- GV sử dụng ảnh chân

dung giới thiệu Rô-be-xpi-e,

nhấn mạnh những phẩm chất

nổi bật như ý chí sắt đá tinh

thần đấu tranh không khoan

nhượng trước kẻ thù vì lợi

ích của nhân dân, một con

người kiên định “không thể

đảo ngược được”

Hoạt động 3: Giáo viên

-Học sinh

- GV hướng dẫn HS nhận

thức về các chính sách cụ thể

của chính quyền

Gia-cô-banh lúc này đã thực sự phát

huy tác dụng Cần có sự so

sánh để thấy đây là những

chính sách tiến bộ hơn hẳn

thời kì Gi-rông-đanh nắm

quyền, chẳng hạn:

+ Việc chia ruộng thành lô

khăn

+ Bên ngoài: Liên

minh phong kiến châu

Âu đe doạ cách mạng

- Ngày 31-5-1793 quần chúng Pa-ri nổi dậy, lật đổ phái Ghi-rông-đanh, giành chính quyền về tay phái Gia-cô-banh (Ngày 2- 6)

3 Nền chuyên chính Giacôbanh đỉnh cao của cách mạng

- Trước những khó khăn, thử thách nghiêm trọng Chính quyền Gia-cô-banh đã đưa ra những biện pháp kịp thời, hiệu quả

+ Giải quyết ruộng

lớn, bán giá cao thời

Gi-rông-đanh khiến nông dân

không thể có đất đai canh tác

giờ đây (thời Gia-cô-banh)

sắc lệnh chia đều đất công,

ruộng được chia thành lô

nhỏ, trả dần trong 10 năm

+ Trước đây đạo luật cấm

công nhân bãi công, hội họp,

nay hiến pháp mới (6-1793)

ban bố quyền dân chủ rộng

rãi, mọi sự bất bình đẳng giai

cấp bị xoá bỏ

+ Việc ban hành luật giá

tối đa đã khắc phục tình

trạng nạn đầu cơ tích trữ,

huy động nạn đầu cơ trích

trữ, huy động lương thực

thực phẩm cho mặt trận và

cải thiện từng bước đời sống

nhân dân

- Tại sao giữa lúc cách

mạng đang lên, phái

Gia-cô-đất cho nông dân, tiền lương cho công nhân

+ Thông qua hiến

pháp mới, mở rộng tự

do dân chủ

+ Ban hành lệnh

“Tổng động viên”

+ Xoá nạn đầu cơ

tích trữ

- Phái Gia-cô-banh đã hoàn thành nhiệm vụ chống thù trong, giặc ngoài, đưa cách mạng đến đỉnh cao

- Trong lúc cách mạng đang lên, mâu thuẫn nội bộ đã làm cho phái Gia-cô-banh suy yếu Cuộc đảo chính ngày 27-7-1794

đã đưa chính quyền vào tay bọn phản động, cách mạng Pháp thoái

Các hoạt động của thầy và

trò

Những kiến thức HS cần nắm vững

banh lại suy yếu?

GV hướng dẫn HS phân

tích những đòi hỏi từ nhiều

phía (tư sản, công nhân,

nông dân) đối với chính

quyền Gia-cô-banh lúc này

dẫu chính đáng cũng không

thể có điều kiện thực hiện

Đất nước vừa kết thúc một

cuộc chiến gian khổ, kéo dài

với những khó khăn chồng

chất Hậu quả chưa được

khắc phục Sự bất lực, lúng

túng với những quyết sách

sai lầm của phái Gia – cô

-banh (đàn áp các lực lượng

chống đối), dẫn đến việc họ

không còn chỗ dựa Ngay cả

một bộ phận quần chúng

cách mạng trung thành với

với Gia-cô-banh đòi hỏi

Rô-be-xpi-e phải hành động

cương quyết trước hành

trào

Thời kì thoái trào

- Sau đảo chính, Uỷ ban Đốc chính ra đời

đã thủ tiêu mọi thành quả của cách mạng

+ Hiến pháp mới

được ban hành bảo vệ lợi ích TS mới

+ Xoá bỏ luật giá tối

đa

+ Thủ tiêu các quyền

tự do dân chủ

+ Khủng bố những

người cách mạng

- Cuộc đảo chính (11-1799) lật đổ

chế độ Đốc chính, đưa Na-pô-lê-ông lên nắm quyền, xây dựng chế độ độc tài

- Sau nhiều năm

động của kẻ thù thì ông lại

lừng chừng không quyết

đoán Lực lượng tư sản cơ

hội - kẻ mới giàu lên trong

chiến tranh đã làm cuộc đảo

chính bắt Rô-be-xpi-e và

những cộng sự của ông lên

đoạn đầu đài Lòng nhiệt

tình cách mạng của quần

chúng Pa-ri lúc này đã nguội

lạnh, để lực lượng phản động

đẩy cách mạng vào giai đoạn

thoái trào Về sự thất bại của

Gia-cô-banh V.I.Lê-nin chỉ

rõ: "Đưa ra những dự định

đại quy mô mà lại không có

chỗ dựa cần thiết để thực

hiện, không biết ngay cả

phải dựa vào giai cấp nào để

áp dụng biện pháp này hay

biện pháp khác”

GV cần hướng dẫn để HS

nhận thức được rằng, các

chiến tranh, Đế chế I của Na-pô-lê-ông bị suy yếu, thất bại (1815) Chế độ quân chủ ở Pháp được phục hồi

III Ý NGHĨA LỊCH

SỬ CỦA CÁCH MẠNG PHÁP CUỐI THẾ KỶ XVIII

- Là cuộc cách mạng dân chủ tư sản

điển hình

+ Lật đổ chế độ

phong kiến cùng với những tàn dư của nó

+ Giải quyết được

vấn đề dân chủ (ruộng đất cho nông dân, quyền lợi của công nhân)

+ Hình thành thị

trường dân tộc thống

Các hoạt động của thầy và

trò

Những kiến thức HS cần nắm vững

cuộc đảo chính liên tiếp kể

từ sau thất bại của nền

chuyên chính Gia-cô-banh,

là quá trình đi xuống, thể

hiện sự tụt lùi của cách mạng

Pháp (Từ Cộng hoà tư sản

qua các bước trung gian trở

về quân chủ phong kiến) Có

thể

biểu diễn sự thoái trào của

cách mạng Pháp qua sơ đồ

sau:

Gia-cô-banh (Cộng hoà: 6

-1793)

Đốc chính (27-7-1794)

Độc tài (Đế chế 1:

11-1799)

Quân chủ (11 -1815)

- GV hướng dẫn HS so

sánh những thành quả mà

cách mạng Pháp đạt được,

đặc biệt nhấn mạnh những

nhất mở đường cho lực lượng TBCN ở Pháp phát triển 1

+ Giai cấp tư sản lãnh

dạo, nhưng quần chúng quyết định tiến trình phát triển của cách mạng

- Mở ra thời đại thắng lợi và củng cố quyền thống trị của giai cấp tư sản trên phạm vi thế giới

thành quả đó đều do sức

mạnh của quần chúng cách

mạng tạo tên Chính vì lẽ đó

cách mạng tư sản Pháp là

cuộc cách mạng điển hình

nhất, tiêu biểu nhất, nó hơn

hẳn bất cứ một cuộc cách

mạng tư sản nào nổ ra trước

hoặc sau nó Với ý nghĩa to

lớn đó nó xứng đáng được

coi là cuộc “đại cách mạng”

3 Sơ kết bài học

GV hướng dẫn HS nhận thức vấn đề chủ yếu sau:

Vì sao cách tư sản Pháp là cuộc cách mạng tiêu biểu, điển hình?

Nhấn mạnh ý nghĩa quan trọng của cuc cách mạng tư sản đó?

Tổng kết nội dung trên, GV tiếp tục giúp HS củng cố khái niệm cách mạng tư sản (Có thể so sánh với cuộc chiến tranh giành độc lập ở Bắc Mĩ, cách mạng tư sản Hà Lan, cách mạng tư sản Anh để nhận

thức thêm sự đa dạng về hình thức của cách mạng tư sản trong buổi đầu thời cận đại)