- Nắm được sự ra đời và tình cảnh của giai cấp công nhân công nghiệp, qua đó giúp các em hiếu được cùng với sự phát triển của chủ nghĩa tư bản, giai cấp vô sản lớn mạnh dần.. - Rèn luyện
Trang 1SỰ HÌNH THÀNH VÀ PHÁT TRIỂN CỦA PHONG TRÀO
CÔNG NHÂN
I MỤC TIÊU BÀI HỌC
Sau khi học xong bài học yêu cầu HS cần:
1 Kiến thức
- Nắm được sự ra đời và tình cảnh của giai cấp công nhân công nghiệp, qua đó giúp các em hiếu được cùng với sự phát triển của chủ nghĩa tư bản, giai cấp vô sản lớn mạnh dần Do đối lập về quyền lợi, mâu thuẫn giữa tư sản và vô sản đã nảy sinh và càn gay gắt, dẫn đến cuộc đấu tranh của giai cấp vô sản chống lại giai cấp tư sản dưới nhiều hình thức khác nhau
- Nắm được sự ra đời của chủ nghĩa xã hội không tưởng, những mặt tích cực và hạnh chế của hệ tư tưởng này
2 Tư tưởng, tình cảm
- Giúp HS nhận thưc sâu sắc được quy luật "ở đâu có áp bức, ở đó có đấu tranh", song những cuộc đấu tranh chỉ giành tắng lợi khi có tổ chức và hướng đi đứng đắn
- Thông cảm và thấu hiểu được tình cảnh khổ cực của giai cấp vô sản
3 Kỹ năng
- Rèn luyện kỹ năng phân tích đánh giá có sự kiện lịch sử nói về đời sống của giai cấp vô sản công nghiệp, những hạn chế trong cuộc đấu
Trang 2tranh của họ Đánh giá về những mặt tích cực và hạnh chế của hệ thống tư tưởng xã hội không tưởng
- Kỹ năng khai thác tranh ảnh lịch sử
II THIẾT BỊ VÀ TÀI LIỆU DẠY HỌC
- Tranh ảnh về phong trào đấu tranh của giai cấp vô sản thời kỳ này
- Những câu chuyện về các nhà xã hội không tưởng
III TIẾN TRÌNH TỔ CHỨC DẠY VÀ HỌC
1 Kiểm tra bài cũ
Câu hỏi 1: Trình bày những nét lớn về tình hìh kinh tế, chính trị nước Đức cuối thế kỷ XIX đầu thế kỷ XX
Câu hỏi 2: Nêu đặc điểm của chủ nghĩa đế quốc Đức Nguyên nhân dẫn đến đặc điểm đó?
2 Dẫn dắt vào bài mới
Giai cấp công nhân ra đời và lớn mạnh cùng với sự hình thành
và phát triển của chủ nghĩa tư bản Do đối lập về quyền lợi, mấu thuẫn giữa tư bản với công nhân nảy sinh và dẫn đến những cuộc đấu tranh giai cấp đầu thời cận đại Cùng với đó, một hệ tư tưởng của giai cấp tư sản ra đời - chủ nghĩa xã hội không tưởng Giai cấp công nhân
ra đời và đời sống của họ ra sao? Nội dung những mặt tích cực và hạn chế của chủ nghĩa xã hội không tưởng? Để nắm và hiểu những nội dung trên chúng ta cùng tìm hiểu bài học hôm nay để trả lời câu hỏi trên
Trang 33 Tổ chức các hoạt động trên lớp
Hoạt động của thầy và trò Kiến thức cơ bản HS cần
nắm vững Hoạt động 1: Cá nhân
- GV nêu câu hỏi: Nguyên nhân ra đời
của giai cấp công nhân
- HS dựa vào SGK tự trả lời câu hỏi
- GV nhận xét, bổ sung và chốt ý:
+ Chủ nghĩa tư bản ra đời và phát triển
thì xã hôi phân chia thành 2 lực lượng
lớn đối lập nhau về quyền lợi: Giai cấp
tư sản và vô sản
+ Đội ngũ vô sản bắt nguồn từ nông
dân, mất ruộng đất, phải đi làm thuê
trong các công trưởng nhà máy Thợ
thủ công phá sản cũng thành công
nhân Giai cấp vô sản ra đời cuối thế
kỷ XVIII trước tiên ở Anh
- GV trình bày rõ thêm: Giai cấp tư
sản hình thành trên cơ sở như chủ
xưởng, chủ nhà máy, chủ hãng buôn,
chủ đồn điền
- GV tổ chức cho HS trả lời câu hỏi:
1 Sự ra đời và tình cảnh giai cấp vô sản công nghiệp Những cuộc đấu tranh đầu tiên
- Sự phát triển của chủ nghĩa
tư bản dẫn đến sự ra đời của giai cấp tư sản và vô sản
- Nguồn gốc giai cấp vô sản: Nông dân mất ruộng đất đi làm thuê, thợ thủ công phá sản
Trang 4đời sống của giai cấp vô sản?
- HS đọc SGK trả lời câu hỏi
- GV trình bày và phân tích:
+ Giai cấp vô sản hoàn toàn không có
tư liệu sản xuất, chỉ dựa vào việc làm
thuê, bán sức lao động của mình
+ Trong các công xưởng tư bản, công
nhân phải làm việc hết sức vất vả
nhưng chỉ được nhận những đồng
lương chết đói
+ Chẳng hạn ở Anh, mỗi công nhân
trong các xí nghiệp dệt (Kể cả phụ nữ
và trẻ em) phải lao động từ 14-15 giờ,
thậm chí có nơi 16-18 giờ Điều kiện
làm việc tồi tệ bởi môi trường ẩm thấp,
nóng nực, bụi bông phủ đầy những căn
phòng chật hẹp Trong khi đó tiền
lương rất thấp, lương của phụ nữ , trê
em còn rẻ mạt hơn
- GV nhấn mạnh thêm: Cùng với đó,
việc sử dụng máy móc làm cho nhiều
công nhân phải sống trong cảnh đe doạ
- Đời sống của giai cấp công nhân:
+ Không có đủ tư liệu sản xuất, làm thuê bán sức lao động của mình
+ Lao động vất vả nhưng lương chết đói luôn đe doạ
sa thải
- Mâu thuẫn giữa công nhân với tư sản ngày càng gay gắt, dẫn đến các cuộc đấu tranh
Trang 5bị mất việc làm, đẫn đến mâu thuẫn
giữa công nhân với tư sản gay gắt
Hoạt động 2: Cá nhân
- GV nêu câu hỏi: Nêu những hình
thức đấu tranh của công nhân buổi
đầu? Kết quả?
- HS đọc SGK tự trả lời câu hỏi
- GV nhận xét và chốt ý:
+ Phong trào đập phá máy móc, đốt
cây xưởng là hình thức đấu tranh tự
phát đầu tiên của giai cấp công nhân
+ Phong trào đấu tranh diễn ra từ cuối
thế XVIII đến đầu thế kỷ XIX diễn ra
trước hết ở Anh rồi lan sang các nước
khác
+ Kết quả : Phong trào đập phá máy
móc không đem lại kết quả gì; mặt
khác giai cấp tư sản lại càng tăng
cường đàn áp
- GV nêu câu hỏi: Nguyên nhân của
những hạn chế trên?
- HS tự trả lời câu hỏi
- GV kết luận: Do nhận thức còn hạn
- Hình thức đấu tranh: Đập phấ máy móc, đốt công xưởng, hình thức đấu tranh
tự phát
- Hạn chế: Nhầm tưởng máy móc là kẻ thù
Trang 6chế nhầm tưởng máy móc là nguồn
gốc gây ra nỗi thống khổ của họ
- GV tổ chức cho HS tìm hiểu: Tác
dụng phong trào đấu tranh của công
nhân
- Sau khi HS tự đọc SGK trả lời câu
hỏ GV chốt ý:
+ Công nhân tích luỹ thêm được kinh
nghiệm đấu tranh, trưởng thành về ý
thức
+ Phá hoại cơ sở vật chất của tư sản
+ Thành lập được tổ chức công đoàn,
phong trào đấu tranh ngày được nâng
cao với nhiều hình thức phong phú
hơn
Hoạt động 1: Nhóm
- GV chia học sinh thành 3 nhóm,
nhiệm vụ cụ thể của từng nhóm là thảo
luận và trả lời các câu hỏi sau:
+ Nhóm 1: Nêu phong trào đấu tranh
của công nhân Pháp?
+ Nhóm 2: Trình bày phong trào đấu
- Tác dụng:
+ Phá hoại cơ sở vật chất của tư sản
+ Công nhân tích luỹ thêm được kinh nghiệm đấu tranh + Thành lập được tổ chức công đoàn
2 Phong trào đấu tranh của giai cấp công nhân hồi nửa đầu thế kỷ XIX
Trang 7tranh của công nhân ở Anh?
+ Nêu phong trào đấu tranh của công
nhân Đức ?
- HS làm việc theo nhóm đọc SGK
thảo luận và cử đại diện trình bày kết
quả
- GV nhận xét và trình bày, phân tích:
+ Đối với nhóm 1: ở Pháo 1831 do bị
áp bức bóc lột nặng nề và đời sống quá
khó khăn, công nhân dệt Liông khởi
nghĩa đòi tăng lương, giảm giờ làm
Quân khởi nghĩa đã làm chủ được
thành phố trong 10 ngày Họ chiến đấu
với khẩu hiệu "Sống trong lao động
hoặc chết trong chiến đấu"
Năm 1834 thợ tơ Liông lại khởi nghĩa
đòi thiệt lập nền Cộng hoà Cuộc chiến
đấu ác liệt đã diễn ra suốt 4 ngày cuối
cùng bị dập tắt GV kết hợp giới thiệu
hình 66 trong SGK "Cuộc khởi nghĩa
của công nhân Liông năm 1834" để
thấy được tinh thần chiến đấu quyết
liệt của công nhân ở đây
- Ở Pháp năm 1831 công nhân dệt Liong khởi nghĩa đòi tăng lương giảm giờ làm
1834 thợ tơ Liông khởi nghĩa đòi thiết lập nền cộng hoà
- Ở Anh từ năm 1836-1848 diễn ra phong trào "Hiến chương "đò phổ thông đầu phiếu, tăng lương , giảm giờ làm
Trang 8+ Nhóm 2: ở Anh từ 1836 - 1848 diễn
ra phong trào rộng lớn "Hiến chương"
Họ mít tinh đưa kiến nghị có chữ ký
của đông đảo công nhân lên nghị viện,
đòi phổ thông đầu phiếu, tăng lương
giảm giờ làm GV viết kết hợp giới
thiệu hình 67 SGK "Công nhân Anh
đưa Hiến chương đến quốc hội"
GV nhấn mạnh mặc dù bị đàn áp song
đây là phong trào có mục tiêu chính trị
rõ ràng và được hưởng ứng của nhân
dân
+ Nhóm 3: ở Đức năm 1844 công nhân
vùng Sơlêdin khởi nghĩa, phá huỷ nhà
xưởng song không tồn tại được lâu
Hoạt động 2: Cá nhân
- GV nêu câu hỏi: Vì sao phong trào
công nhân thờikỳ này diễn ra mạnh mẽ
song không thu được thắng lợi?
- HS đọc SGK tự trả lời câu hỏi
Triển khai HS trả lời GV có thể gợi ý:
G/c lãnh đạo, đường lối
- GV nhận xét và chốt ý: Thiếu sự lãnh
- Ở Đức, năm 1844 công nhân Sơlêdin khởi nghĩa
- Kết quả: Tất cả các phong trào đấu tranh của công nhân đều thất bại
- Nguyên nhân: Thiếu sự lãnh đạo đúng đắn, chưa có đường lối chính sách rõ ràng
- ý nghĩa: Đánh dấu sự trưởng thành của công nhân,
là tiền đề dẫn đến sự ra đời của chủ nghĩa xã hội khoa học
Trang 9đạo đúng đắn, chưa có đường lối chính
trị rõ ràng
- GV nhấn mạnh ý nghĩa: Đánh dấu
sự trưởng thnàh của công nhân, tạo
điều kiện cho sự ra đời của lý luận
khoa học sau này
Hoạt động 1: Cá nhân
- GV nêu câu hỏi: Hoàn cảnh ra đời
cuaaar chủ nghĩa xã hội không tưởng?
Trước khi HS trả lời GV gợi ý: Sự
phát triển của chủ nghĩa tư bản những
mặt trái, đời sống của người công
nhân
- HS đọc SGK tự trả lời câu hỏi
- GV nhận xét và chốt ý:
+ Những mặt trái của chủ nghĩa tư
bản; sự bóc lột tàn nhẫn người lao
động, công nhân sống cơ cực
+Những người tư sản tiến bộ thông
cảm với nỗ khổ của người lao động
3 Chủ nghĩa xã hội không tưởng
- Hoàn cảnh ra đời:
+ Chủ nghĩa tư bản ra đời với những mặt trái của nó: Bóc lột tàn nhẫn người lao động
+ Những người tư sản tiến
bộ thông cảm với nỗ khổ của người lao động mong muốn xây dựng một chế độ tốt đẹp hơn không có tư hữu
và bóc lột
- Chủ nghĩa xã hội không tưởng ra đời đại diện là Xanhximông, Purie và Ô-oen
Trang 10mong muốn xây dựng một chế độ tốt
đẹp hơn không có tư hữu và bóc lột
+ Tư tưởng đó là nội dung của chủ
nghĩa xã hội không tưởng mà đại biểu
là: Xanhximông, Purie và Ô -oen
- GV kết hợp giới thiệu chân dung các
nhà xã hội không tưởng và cuộc đời sự
nghiệp của các ông đoạn chữ nhỏ
trong SGK
Hoạt động 2: Nhóm
- GV chia lớp thành 2 nhóm, giao
nhiệm vụ cụ thể của từng nhóm như
sau:
+ Nhóm 1: Thảo luận và trả lời câu
hỏi: Nêu những mặt tích cực của chủ
nghĩa xã hội không tưởng
+ Nhóm 2: Nêu những mặt hạn chế
của chủ nghĩa xã hội không tưởng
- HS làm việc theo nhóm đọc SGK và
tra lời câu hỏi
- GV nhận xét và chốt ý:
+ Nhóm 1: Mặt tích cực của chủ nghĩa
- Tích cực:
+ Nhận thức đựơc mặt trái của chế độ tư sản là bóc lột người lao động
+ Phê phán sâu sắc xã hội tư bản, dự đoán tương lai
- Hạn chế:
+ Không vạch ra được lối thóat, không giải thích được
Trang 11xã hội không tưởng : Nhận thức được
mặt trái của chế độ tư bản là còn bóc
lột tàn bạo người lao động, phê phán
sâu sắc xã hội đó, dự đoán thiên tài
tương lai
+ Nhóm 2: Không vạch ra lối thoát
thực sự, không giải thích được bản
chất của chế độ là thuê trong xã hội tư
banr, không thấy được lực lượng xã
hội có khả năng xây dựng xã hội mới
là công nhân
- GV tổ chức cho HS trả lời câu hỏi
+ ý nghĩa và tác dụng của chủ nghĩa xã
hội không tưởng
Sau khi HS trả lời câu hỏi GV chốt ý:
là tư tưởng tiến bộ trong xã hội lúc bấy
giờ Có tác dụng cổ vũ những người
lao động làm tiền đề cho chủ nghĩa
Mác sau này
bản chất của chế độ đó
+ Không thấy được vai trò
và sứ mạnh của giai cấp công nhân
- ý nghĩa: là tư tưởng tiến bộ trong xã hội lúc đó Cổ vũ nguồn lao động đấu tranh, là tiền đề ra đời chủ nghĩa Mác
4 Sơ kết bài học
Trang 12- Hướng dẫn HS trả lời các câu hỏi: HOàn cảnh sự ra đời và tình cảnh đời sống giai cấp vô sản? Những cuộc đấu tranh của công nhân ở Pháp, Anh, Đức đầu thế kỷ XIX? Những mặt tích cực và hanh chế của chủ nghĩa xã hội không tưởng?
5 Dặn dò
- Học bài cũ, đọc trước bài mơpí
- Trả lời câu hỏi trong SGk
- Sưu tầm tranh ảnh, những mẩu chuyện về cuộc đời và sự nghiệp của Mác và Ănghen
