Biết vận dụng một số hàm và phép toán tạo ra các biểu thức số học, biểu thức diều kiện và biểu thức logic để xây dựng mẫu hỏi.. - Mẫu hỏi tập hợp những thông tin từ nhiều nguồn dữ liệu
Trang 1Tiết
§ 8 TRUY VẤN DỮ LIỆU
Ngày soạn:……/……./ 2008 Ngày dạy:……./……./2008 Người soạn: Mai Ngọc Hà Giảng viên hướng dẫn: Th.S Ngô Thị Tú Quyên
I Mục đích, yêu cầu:
Học sinh nắm được các thao tác cơ bản sau:
- Hiểu được khái niệm mẫu hỏi Biết vận dụng một số hàm và phép toán tạo ra các biểu thức số học, biểu thức diều kiện và biểu thức logic
để xây dựng mẫu hỏi
- Biết các bước chính để tạo một mẫu hỏi và bước đầu biết vận dụng vào tạo mãu hỏi đơn giản
- Biết sử dụng hai chế độ làm việc với mẫu hỏi, chế độ thiết kế và chế
độ trang dữ liệu
II Tiến trình bài dạỵ
1 Ổn định tổ chức lớp (1’)
Lớp: Sĩ số: vắng: Có phép:
2. Bài mới.
Nội dung Thờigian Hoạt động của Giáo viên và Họcsinh
§8 TRUY VẤN DỮ
LIỆU
1 Các khái niệm.
a ) Mẫu hỏi (Query) 8’
Gv: Ở tiết các em đã học liên kết giữa các bảng, một em hãy nhắc lại khái niệm liên kết giữa các bảng?
Hs trả lời
Gv nhận xét: Như vậy để tổng hợp dữ liệu bảng cần phải liên kết giữa các bảng Dựa vào đó ta có thể làm việc dễ dàng với các bảng, nhưng làm thế nào để có được dữ liệu cần thiết? Trả lời cho câu hỏi này chúng ta vào bài ngày hôm nay Gv: Ở bài 3 các em đã được biết đến các đối tượng chính trng một CSDL Access, vậy một em hãy nhắc lại đó là những đối tượng nào?
Hs trả lời: Bảng, mẫu hỏi, biểu mẫu, báo cáo
Gv: Trong thực tế với các bài
Trang 2- Khái niệm: Mẫu hỏi là
đối tượng cho phép kết
xuất thông tin từ một hay
nhiều bảng
- Mẫu hỏi tập hợp những
thông tin từ nhiều nguồn dữ
liệu ( bảng và những mẫu
hỏi có trước) và hoạt động
như một bảng, có thể tham
ra tạo bảng, biểu mẫu, tạo
mẫu hỏi khác
- Để tạo mẫu hỏi phải
thông qua việc kết nối các
bảng
toán quản lý (điểm số của học sinh, hoá đơn bán hàng, sách của một thư viên ) Ta thường cần trả lời các câu hỏi như: Điểm trung bình cao nhất lớp là ai? Tổng số tiền bán hàng trong một ngày là bao nhiêu? Liệt kê số sách của một tác giả? Nếu những câu hỏi phức tạp liên quan tới nhiều bảng thì ta làm thế nao? Khi đó chúng ta sẽ phải sử dụng đến 1 trong những đối tượng chính trong 1 CSDL Access Theo các em đó là đối tượng nào?
Hs: Trả lời
Gv nhận xét Khi đó ta phải sử dụng đến mẫu hỏi Một em hãy nhắc lại thế nào là mẫu hỏi?
Hs Trả lời: Mẫu hỏi là đối tượng cho phép kết xuất thông tin từ một hay nhiều bảng
Gv: Mẫu hỏi là một trong những công cụ mạnh nhất của CSDL để tổng hợp sắp xếp và thiết kế dữ liệu, biến dữ liệu thô đang được lưu trữ thành những thông tin cần thiết Mẫu hỏi tập hợp những thông tin từ nhiều nguồn dữ liệu (bảng và những mẫu hỏi có trước) và hoạt động như một bảng, có thể tham ra tạo bảng, biểu mẫu, tạo mẫu hỏi khác Mỗi lần mở mẫu hỏi (đã xây dựng), Access lại tạo nội dung chứa những thông tin mới nhất của các nguồn
dữ liệu dùng cho mẫu hỏi Có thể chỉnh sửa, xoá, bổ xung dữ liệu vào bảng nguồn thông qua bảng kết quả Đây là một công cụ mạnh và mềm dẻo của Access
Gv: Một em cho cô biết dựa vào đâu để ta có thể làm việc được với nhiều bảng?
Hs: Dựa vào liên kết giữa các bảng
Trang 3- Mẫu hỏi thường được sử
dụng để:
+ Sắp xếp các bản ghi
+ Chọn các bản ghi thoả
mãn điều kiện cho trước
+ Chọn các trường để
hiện thị
+ Thực hiện tính toán như
tính trung bình cộng, tính
tổng, đếm bản ghi
+ Tổng hợp và hiển thị
thông tin từ nhiều bảng
hoặc mẫu hỏi khác
- Mẫu hỏi có hai chế độ,
đó là chế độ thiết kế và chế
độ trang dữ liệu
Gv: Để tạo mẫu hỏi phải thông qua việc kết nối các bảng, thống kê
dữ liệu, nhóm và lựa chọn các bảng ghi theo các diều kiện cho trước, cho phép người dùng tìm được câu trả lời
Gv: Ở những bài trước các em đã biết để sắp xếp và lọc thì ta thực hiện thông qua công cụ gì?
Hs: Thông qua các nút lệnh Gv: Ngoài việc dùng nút lệnh ta
có thể dùng mẫu hỏi để sắp xếp các bản ghi theo một trường nào đó, hay chọn những bản ghi thoả mãn điều kiện cho trước Nhưng khác với việc dùng nút lệnh thì mẫu hỏi còn cho phép sắp xếp và tìm kiếm
dữ liệu từ nhiều bảng liên quan, ngoài ra còn giúp ta tính toán, chẳng hạn tính điểm trung bình, tổng tiền hàng
Gv: Như vậy mẫu hỏi có thể sử dụng để làm gì?
Hs trả lời
Gv nhận xét và ghi bảng
Gv: Các em đã được học về bảng, vậy trong bảng có mấy chế độ là việc?
Hs trả lời: Có hai chế độ làm việc, đó là chế độ thiết kế và chế độ trang dữ liệu
Gv: Tương tự vậy, mẫu hỏi cũng
có hai chế độ, đó là chế độ thiết kế
và chế độ trang dữ liệu các em có thể xem hình 52 là mẫu hỏi ở chế
độ trang thiết kế, hình 53 là mẫu hỏi
ở chế độ trang dữ liệu
Hs: Nghe giảng và ghi bài Gv: Để thực hiện các tính toán và kiểm tra các điều kiện, trong Access
có công cụ để viết biểu thức, biểu thức trong Access như thế nào
Trang 4- Các phép toán:
+Phép toán số học:
+, -, *, /
+ Phép toán so sánh:
<, >, <=, >=, =, < >
+Phép toán logic: AND,
OR, NOT
- Các toán hạng trong tất
cả các biểu thức có thể là:
+ Tên trường ( đóng vai
trò các biến ), được ghi
trong dấu ngoặc vuông
+ Các hằng số
+ Các văn bản được viết
trong dấu nháy kép
+ Hàm (SUM, AVG,
MAX, MIN, COUNT )
- Biểu thức số học dùng để
miêu tả các trường tính
toán trong mẫu hỏi Cú
pháp của biểu thức số học:
<tên trường>:<Biểu thức
số học>
Ví dụ:
TONG: [TOAN] + [VAN]
+ [ANH]
- Chú ý: đây cũng là cú
pháp tạo nên một trường
mới
- Biểu thức thức logic
chúng ta sang phần tiếp theo
Gv: Em hãy cho cô biết các phép toán số học, phép toán so sánh, phép toán logic thường sử dụng các
kí hiệu phép toán nào?
Hs: Trả lời
Gv: Cô có các biểu thức sau:
Ví dụ 1:
MAT_DO:[SO_DAN]/
[DIEN_TICH]
Ví dụ 2:
[GT] = ”Nu” AND [Tin] >= 8.5 Gv: Trong biểu thức trên ta thấy /, AND, >= là các phép toán, còn MAT_DO, SO_DAN, DIEN_TICH, GT, “Nu”, Tin, 8.5 là các toán hạng
Gv: Vậy một em hãy cho cô biết các toán hạng trong các biểu thức trên có thể là gì?
Hs trả lời
Gv: Nhận xét và ghi bảng
Hs ghi bài
Gv: Ở trên, ví dụ 1 là một biểu thức số học Biểu thức số học được
sử dụng để mô tả các trường tính toán trong mẫu hỏi Từ đó em hãy nêu cú pháp của biểu thức số học?
Hs trả lời
Gv nhận xét và ghi bảng
Hs ghi bài
Gv: Một em hãy miêu tả trường tính TONG (tổng điểm) chứa thông tin được tính từ 3 trường TOAN, VAN, ANH
Hs trả lời:
TONG:[TOAN]+[VAN]+[ANH]
Gv: Bên cạnh việc sử dụng các biểu thức số học thì Access cũng cho phép ta sử dụng các biểu thức
Trang 5được sử dụng trong các
trường hợp sau:
+ Thiết lập các điều kiện
lọc cho bảng
+ Thiết lập điều kiện lọc
để tạo mẫu hỏi
Ví dụ:
[GT] = ”Nu” AND
[LUONG] >= 1000000
c) Các hàm.
Các hàm thường gặp:
+ SUM: Tính tổng
+ AVG: Tính giá trị trung
bình
+ MIN: Tìm giá trị nhỏ
nhất
+ MAX: Tìm giá trị lớn
nhất
+ COUNT: Đếm số giá trị
khác trống (null)
2) Tạo mẫu hỏi.
3’
15’
điều kiện và biểu thức logic, được
sử dụng trong các trường hợp sau: (Gv ghi bảng)
Hs: Nghe giảng, ghi chép bài Gv: Ví dụ từ CSDL quản lý NHANVIEN hãy đưa ra danh sách nhân viên “Nu” và lương từ
1000000 trở lên Vậy theo các em ta phải sử dụng các phép toán nào? Điều kiện là gì? Biểu thức như thế nào?
Hs trả lời; Ta phải sử dụng phép toán >=, AND, điều kiện là giới tính là nữ và [LUONG]>= 1000000
Biểu thức: [GT] = ”Nu” AND [LUONG] >= 1000000
Gv: Nhận xét, ghi bảng
Hs ghi bài
Gv: Ngoài việc sử dụng các biểu thức để tính toán Access còn có các hàm để tính toán, các hàm đó như thế nào chúng ta sang phần tiếp theo
Hs nghe giảng, ghi bài
Gv: Ta có thể tiến hành ghộp nhóm các bản ghi theo những điều kiện nào đó rồi thực hiện các phép toán trên từng nhóm này Trong Access có cung cấp các hàm ghộp nhóm thông dụng, trong đó thường gặp:(Gv ghi bảng)
Hs ghi bài
Gv: Trong đó bốn hàm (SUM, AVG, MIN, MAX) chỉ thực hiện trên các trường kiểu số Ta sẽ xem xét các bước tiến hành gộp nhóm tính tổng trong mục sau
Hs chú ý nghe giảng
Gv: Chúng ta đã hiểu được khái niệm mẫu hỏi, ích lợi của mẫu hỏi, các biểu thức, các hàm trong mẫu hỏi Vậy để tạo được mẫu hỏi ta
Trang 6Tạo mẫu hỏi bằng cách
dùng thuật sĩ hoặc tự thiết
kế
Các bước chính để tạo
mẫu hỏi:
+ Trong cửa sổ CSDL ta
cần chuyển sang trang mẫu
hỏi bằng cách nháy nhãn
Queries
+ Chọn dữ liệu nguồn
(các bảng hoặc các mẫu hỏi
khác) cho mẫu hỏi
+ Chọn các trường dữ liệu
nguồn để đưa vào mẫu hỏi
+ Khai báo các điều kiện
cần đưa vào mẫu hỏi để lọc
các bản ghi
+ Chọn các trường để sắp
xếp các bản ghi trong mẫu
hỏi
+ Tạo các trường tính
toán từ các trường đã có
+ Đặt điều kiện gộp
nhóm
- Chú ý: Không nhất thiết
phải thực hiện tất cả các
bước này
- Để thiết kế mẫu hỏi mới
ta làm như sau:
C1: Nháy đúp vào Create
Query in Design View.
C1: Nháy đúp vào Create
Query by using wizard.
phải làm thế nào? Trả lời cho câu hỏi này chúng ta sang mục tiếp theo
Gv: Các em hãy mở sách trang
124, 125 xem các hình P.24, P.25, P.26 Để bắt đầu làm việc với mẫu hỏi, trong cửa sổ CSDL ta cần chuyển sang trang mẫu hỏi bằng cách nháy nhãn Queries Các em xem hình P.24 trang 124
Hs: Nghe giảng và ghi bài
Gv: Tương tự như báo cáo, biểu mẫu, để tạo mẫu hỏi ta có thể dùng những cách nào?
Hs trả lời
Gv: Như vậy có thể tạo mẫu hỏi bằng cách dùng thuật sĩ hoặc tự thiết kế, dù sử dụng cách nào thì các bước để tạo mẫu hỏi cũng như nhau, bao gồm: (ghi bảng)
Hs: Nghe giảng, ghi bài
Gv: Có hai chế độ dùng để làm việc với mẫu hỏi: Chế độ thiết kế và chế độ trang dữ liệu Trong chế độ thiết kế ta có thể mở hoặc xem hay sửa đổi thiết kế cũ của mẫu hỏi Chúng ta có thể sử dụng thanh công
cụ để thiết kế mẫu hỏi Giới thiệu cho học sinh các nút lệnh trên thanh công cụ trong hình H.51 sgk
Gv: Để thiết kế mẫu hỏi mới ta làm như sau: (ghi bảng)
Hs ghi bài
Gv: Để xem hay sửa đổi một thiết
kế mẫu hỏi, thực hiện: (ghi bảng) Hs: ghi bài
Trang 7Để xem hay sửa đổi một
thiết kế mẫu hỏi, thực hiện:
B1: Chọn mẫu hỏi cần
xem hoặc sửa
B2: Nháy nút
Tiến hành công việc
- Cửa sổ thiết kế gồm hai
phần
- Các hàng của lưới QBE:
+ Field: Khai báo tên các
trường đã chọn, đó là các
trường sẽ có mặt trong mẫu
hỏi hoặc các trường dùng
để lọc, sắp xếp, kiểm ta giá
trị, thực hiện các phép tính
hoậc tạo ra một trường tính
toán mới
+ Table: Tên bảng hoặc
mẫu hỏi chứa trường tương
ứng
+ Sort: Xác định trường
cần sắp xếp Khi chọn Sort
sẽ có một hộp thả ta có thể
chọn Desending (Sắp xếp
tăng), Asending (Sắp xếp
giảm)
+ Show: Xác định trường
xuất hiện trong mẫu hỏi
+ Criteria: Mô tả điều
kiện lọc các bản ghi đưa
vào, các điều kiện được
viết dưới dạng biểu thức
logic
Gv: Các em quan sát Hình P 26 trang 125, đây là mẫu hỏi ở chế độ thiết kế Em hãy cho cô biết cửa sổ thiết kế gồm mấy phần? mỗi phần gồm những gì?
Hs trả lời
Gv nhận xét: Cửa sổ thiết kế gồm hai phần: Phần trên (nguồn dữ liệu), hiển thị cấu trúc các bảng (hoặc các mẫu hỏi khác) có chứa các trường được chọn để dùng mẫu hỏi này Phần dưới là lưới QBE (Query By Exemple – Mẫu hỏi theo ví dụ), nơi
mô tả mẫu hỏi, mỗi cột thể hiện một trường sẽ được sử dụng trong mẫu hỏi (lấy ví dụ từng cột trong Hình P.26) Chỉ cho học sinh nội dung của từng hàng Đồng thời nhắc học sinh xem Hình P.26 , với mỗi hàng
ta có câu hỏi tương ứng như sau: Gv: Những trường nào đã được chọn?
Hs trả lời: TEN_NUOC, DAN_SO, THU_DO, DIEN_TICH Gv: Trường nào được sắp xếp, sắp xếp như thế nào?
Hs trả lời: Trường DAN_SO được sắp xếp và sắp xếp giảm Gv: Những trường nào sẽ xuất hiện trong mẫu hỏi?
Hs trả lời: TEN_NUOC, DAN_SO, THU_DO, DIEN_TICH Gv: Cũng ở P.26 một em hãy cho
cô biết điều kiện ở đây là gì?
Hs trả lời: Điều kiện ở đây là DAN_SO >= 6000000
Gv: Trường nào được tạo mới? Hs: Trường MAT_DO
Trang 83) Ví dụ áp dụng.
Khai thác CSDL “Quản lí
học sinh”, cần tạo mẫu hỏi
cho biết danh sách học sinh
có điểm trung bình ở tất cả
các môn từ 6,5 trở lên:
1 Nháy đúp vào Create
query in Design view.
HOC_SINH làm dữ liệu
nguồn
3 Nháy đúp chuột vào
các trường , Maso, HoDem,
Ten, Toan, Li, Hoa, Van,
Tin Để đưa vào mẫu hỏi
4 Trong lưới QBE, trên
dòng Criteria, tại các cột
Toan, Li, Hoa, Van, Tin
gõ: >=6,5
5 Nháy nút để thực
hiện mẫu hỏi và xem kết
quả (như hình 53)
5’
Gv: khi ở chế độ thiế kế mẫu hỏi
ta có thể xem kết quả bằng cách nháy nút hoặc nút hoặc
chọn lệnh View→ Datasheet View.
Hs: Nghe giảng, ghi bài
Gv: Để các em hiểu được và biết cách tạo một mẫu hỏi chúng ta sang mục tiếp theo
Gv: Ở ví dụ này một em cho cô
và các bạn biết bài đã cho CSDL nào? Yêu cầu của bài toán là gì?
Hs trả lời: Khai thác CSDL “ Quản lí học sinh ” Yêu cầu tạo mẫu hỏi cho biết danh sách học sinh
có các điểm trung bình ở tất cả các môn từ 6,5 trở lên
Gv: Nhận xét và sử dụng các hộp thoại trong sách giáo khoa để minh hoạ Thực hiện thiết kế như hình
52 trang sẽ được kết quả thục hiện mẫu hỏi ở Hình 53 trang 66
Hs chú ý nghe giảng
III Củng cố, dặn dò (3’)
1 Củng cố.
Qua bài này các em cần nắm được:
- Các khái niệm mẫu hỏi, biểu thức, các hàm
- Các bước chính để tạo một mẫu hỏi
- Sử dụng hai chế độ thiết kế và trang dữ liệu Cách tạo mẫu hỏi mới trong chế độ thiết kế
2 Dặn dò.
- Về nhà các em học bài cũ, đọc trước bài tập và thực hành 6
- Trả lời các câu hỏi sách giáo khoa trang 68 Làm các bài từ 2.57 đến 2.63 trang 31, 32 sách bài tập
Trang 9IV Rút kinh nghiệm.
V Nhận xét của giáo viên hướng dẫn.