Ứng dụng báo chí dữ liệu tại Thông tấn xã Việt Nam, báo Quân dội nhân dân, Đài Phát tahnh truyền hình tỉnh Bác Giang 3.1 Úng dụng tại Thông tấn xã Việt Nam * Dòng tin chính thống trên kh
Trang 1Đề bài: Báo chí dữ liệu là gì? Thành phần của báo chí dữ liệu Tình hình triển khai hoạt động ứng dụng báo chí ở bộ phận/ cơ quan của
anh/chị Cho ví dụ minh họa.
Trang 2MỤC LỤC
1 Khái niệm Báo chí dữ liệu 1
2 Thành phần của báo chí dữ liệu 2
3 Ứng dụng báo chí dữ liệu tại Thông tấn xã Việt Nam, báo Quân dội nhândân, Đài Phát tahnh truyền hình tỉnh Bác Giang 4
4 Kết luận 43
Trang 3Bài làm:
Báo chí dữ liệu đã xuất hiện từ những năm 1970 bằng những biểu đồ,hình vẽ để minh họa cho các bài viết, nhưng báo chí dữ liệu được nhắc đếnnhiều trong hơn một thập niên trở lại đây, khi công nghệ kỹ thuật số và mạngInternet phát triển
1 Khái niệm Báo chí dữ liệu
Trước đây, báo chí dữ liệu xuất hiện sơ khai trong các bản tin đồ họa trênbáo in, trong những bản tin thời tiết đơn giản cho đến những nội dung phức tạphơn, được trình bày công phu bằng các phần mềm xử lý hình ảnh Tuy nhiên,trong bối cảnh cách mạng công nghiệp 4.0, một tin đồ họa khó có thể thay thế,thể hiện toàn bộ nội dung thông tin khổng lồ trong nguồn dữ liệu lớn
Báo chí dữ liệu là việc sử dụng con số, dữ liệu để tạo ra một tác phẩm báochí một cách bao quát, hấp dẫn nhất có thể Cách trình bày các tác phẩm báo chítruyền thống có “quá nhiều chữ” khó có thể thu hút sự chú ý của công chúnghiện đại Trong khoảng thời gian eo hẹp, độc giả không muốn dành quá nhiềuthời gian chỉ để tiếp nhận một thông tin mà muốn tiếp nhận được càng nhiềuthông tin càng tốt Điều này khiến báo chí phải thay đổi cách trình bày bằng việcđơn giản những con chữ, con số bằng hình ảnh phong phú, những thông tin sốliệu trực quan
Báo chí dữ liệu là sự kết hợp giữa khả năng phân tích của phóng viên vàkhả năng phân tích dữ liệu của một nhà thống kê Phóng viên phân tích dữ liệuthô bằng các công cụ hỗ trợ, tìm ra những điểm bất thường hoặc nổi bật, sau đóbiến dữ liệu thành tác phẩm báo chí Trong các tác phẩm báo chí dữ liệu, chứng
cứ, dẫn chứng, số liệu dùng để thuyết phục công chúng được trình bày trực tiếp,hạn chế sự phân tích sâu của nhà báo
Nói đến báo chí dữ liệu là nói đến hình ảnh hóa (visualisation) dữ liệubằng các biểu đồ, infographic, Hình ảnh hóa dữ liệu kết hợp với khả năngphân tích báo chí trong tác phẩm báo chí dữ liệu tạo ra sự cuốn hút so với cácbài báo thông thường Có thể nói, báo chí dữ liệu khác với báo chí truyền thống,
Trang 4khi coi trọng dữ liệu hơn tin tức.Trong thời đại kỹ thuật số, mọi thứ đều được
mô tả bằng những con số
Độc giả bị cuốn hút bởi những biểu đồ dữ liệu trực quan sinh động
2 Thành phần của báo chí dữ liệu
Dữ liệu xung quanh chúng ta có thể được biểu thị bằng số Cả hai từ “dữliệu” và “báo chí” đều có vấn đề Một số cá nhân coi “dữ liệu” là bất kỳ tập hợp
số nào, thường được biên dịch trên bảng tính Đó là loại dữ liệu duy nhất mà cácnhà báo làm việc với 20 năm trước Nhưng chúng ta hiện đang sống trong kỷnguyên kỹ thuật số, nơi các con số có thể được sử dụng để thể hiện hầu như mọithứ (và hầu hết mọi thứ) Thông qua đồ họa thông tin hấp dẫn, báo chí dữ liệu cóthể hỗ trợ một nhà báo kể một câu chuyện phức tạp Dữ liệu có thể là nguồn củabáo chí dữ liệu, hoặc nó có thể là công cụ được sử dụng để kể câu chuyện - hoặc
cả hai Nó nên được xử lý một cách đáng ngờ, giống như bất kỳ nguồn nào khác
và chúng ta nên biết nó có thể ảnh hưởng và hạn chế như thế nào đối với nhữngcâu chuyện được tạo ra bằng cách sử dụng nó, giống như bất kỳ công cụ nàokhác
Báo chí dữ liệu với đặc trưng là khả năng mô phỏng thông tin bằng các biểu
đồ, bản đồ, ma trận hình ảnh… kết hợp với phân tích chỉ dẫn của nhà báo, sẽ tạo ra
Trang 5các hình thức thể hiện hấp dẫn, trực quan hơn rất nhiều so với các bài viết truyền thống.
Báo chí dữ liệu không chỉ tạo ra một cách kể chuyện mới phù hợp với sựphát triển của công nghệ cũng như thói quen tiếp nhận tin tức của độc giả đươngđại mà còn đang từng bước tạo ra các mô hình kinh doanh phi truyền thống chocác hãng tin
Bloomberg đang triển khai hệ thống dịch vụ Bloomberg Terminal, cungcấp thông tin thị trường tài chính cùng các công cụ trực quan hoá dữ liệu cho
Trang 6các nhà đầu tư trên toàn cầu Bên cạnh đó, Bloomberg còn cung cấp các báo cáophân tích dữ liệu chuyên sâu được thực hiện bởi các nhà báo uy tín Đây chính
là giá trị cốt lõi của dịch vụ hiện đang mang về nguồn doanh thu thường niên 6.3
tỉ $ cho Bloomberg
Cung cấp các báo cáo phân tích dữ liệu chuyên ngành dưới góc nhìnchuyên sâu của nhà báo theo hình thức gói dịch vụ thông tin trả phí cho từng đốitượng chuyên biệt cũng chính là cách mà Thomson Reuters đang thực hiện.Trong khi đó, tại Anh, bộ phận “Intelligence Unit” của tạp chí The Economistđược thành lập để xử lý dữ liệu, cung cấp dịch vụ dự báo, tư vấn cho các tổ chứcchính phủ và doanh nghiệp The Economist hiện đang tuyển dụng hàng trăm nhàbáo để vận hành mô hình này và tuyên bố sẵn sàng phục vụ khoảng 1,5 triệukhách hàng trên toàn cầu
3 Ứng dụng báo chí dữ liệu tại Thông tấn xã Việt Nam, báo Quân dội nhân dân, Đài Phát tahnh truyền hình tỉnh Bác Giang
3.1 Úng dụng tại Thông tấn xã Việt Nam
* Dòng tin chính thống trên không gian mạng
Hiện nay, nhiều cơ quan báo chí tích cực cập nhật tin tức thời sự “nónghổi” trên mạng xã hội, đáp ứng nhu cầu tiếp nhận thông tin nhanh chóng củangười dân trong thời đại số Xin bà cho biết những nhận định về mặt tích cựccủa truyền thông trên mạng xã hội?
Nhà báo Vũ Việt Trang: Đến nay, số lượng người dùng mạng xã hội ở
Việt Nam lên tới khoảng 73,6 triệu người, trong đó 95% người sử dụngFacebook Số lượng người dùng thường xuyên hằng tháng của Zalo đạt 74,7triệu vào tháng 2/2022, cao hơn Messenger (67,8 triệu) Với khả năng tiếp cậnngười dùng đông đảo, trực tiếp và nhanh chóng như vậy, mạng xã hội hoàn toàn
có ưu thế trong tuyên truyền chính trị, định hướng kịp thời những vấn đề quantrọng, nhạy cảm
Thời gian qua, thông qua mạng xã hội, các cơ quan báo chí đã nhanh nhạynắm bắt thông tin không chuẩn xác hoặc thông tin được đăng phát với dụng ý
Trang 7xấu để nhanh chóng cung cấp thông tin chỉnh hướng Sự vào cuộc đồng loạt củacác cơ quan báo chí trên không gian số đã tạo nên sức mạnh, huy động đượcđông đảo cộng đồng mạng tham gia lan tỏa, chia sẻ thông tin, đưa nguồn thôngtin chính thống của báo chí thành dòng chủ lưu trên không gian mạng.
Biểu đồ cho thấy nhiệm vụ hàng đầu của các toà soạn trên thế giới là đẩy mạnh
chiến lược chuyển đổi số Nguồn: WAN-IFRA
Như trong đợt thông tin cao điểm về dịch bệnh COVID-19 vừa qua, nhiềutin đồn sai sự thật lan truyền trên mạng đã ảnh hưởng đến nỗ lực chống dịch của
cả nước Các cơ quan báo chí đã tích cực đăng tải thông tin phản hồi, phản báctrên các tài khoản mạng xã hội chính thức để kịp thời trấn an dư luận, tin tưởng,đồng lòng thực hiện các chỉ đạo, điều hành trong công tác phòng, chống dịchbệnh…
* Báo chí dữ liệu: Hướng đi mới của tương lai
Ngày 10/8, tại Hà Nội, Trung tâm Bồi dưỡng nghiệp vụ thông tấn và Liên chihội nhà báo TTXVN phối hợp tổ chức lớp tập huấn về báo chí dữ liệu cho 30
PV, BTV các báo điện tử, đơn vị thông tin trong ngành, nhằm cập nhật xuhướng mới của báo chí hiện đại, từ ý tưởng thể hiện đến quy trình sản xuất cùngkinh nghiệm xử lý dữ liệu Nội san Thông tấn giới thiệu bài viết của nhà báo Lê
Trang 8Quốc Minh, Phó Chủ tịch thường trực Liên chi hội Nhà báo, Tổng biên tập báođiện tử VietnamPlus, về loại hình báo chí này.
Năm 2004, khi đang làm việc tại Ban biên tập tin Đối ngoại, tôi được cán
bộ Trung tâm Kỹ thuật thông tấn giới thiệu một sản phẩm được gọi là “thông tin
đồ họa” của đối tác AFP Họ cung cấp cho cơ quan miễn phí một năm, nhưng đãqua 6 tháng mà chưa có ai sử dụng Tôi xin thử nghiệm, biên dịch rồi đưa lênwebsite vnanet.vn Cái duyên đến với báo chí dữ liệu bắt đầu từ đó
Tất nhiên báo chí dữ liệu (data journalism) là một khái niệm lớn hơnnhiều, thông tin đồ họa chỉ là một phần nhỏ Kể lại để thấy rằng chúng tôi đã
“chạm” vào loại hình báo chí này từ khá sớm, khi báo chí Việt Nam mới dừng ởmức độ vẽ hình minh họa cho các bài viết trên báo in Sau chuyến tham quanhọc hỏi ngắn ngày tại công ty Graphic News ở London, tôi xin phép Ban lãnhđạo cơ quan và Ban biên tập tin Đối ngoại tuyển dụng hai nhân viên thiết kế đồhọa để chính thức tham gia vào lĩnh vực xa lạ này
Trang 9Năm 2010, VietnamPlus tiến thêm một bước là bắt tay với AFP để sảnxuất thông tin đồ họa, tiếp đó là đồ họa tương tác về 5 giải bóng đá châu Âu(thậm chí đã có khả năng phân tích 5 trận đấu gần nhất để đưa ra dự đoán tỷ số)đến videographics Từ giữa năm 2016, việc sản xuất thông tin đồ họa tương tácchuyển sang một hướng mới Chỉ sau một khóa đào tạo, toàn bộ phóng viên,biên tập viên của VietnamPlus được làm quen với những công cụ tạo đồ họatương tác online mà không cần có kỹ năng đồ họa, cũng không cần biết gì về
Trang 10ngôn ngữ lập trình Tòa soạn đã cử một số phóng viên, biên tập viên có kinhnghiệm tham dự các lớp đào tạo về báo chí dữ liệu ở trong và ngoài nước vớimục tiêu có những “data journalist” thực thụ Phóng viên VietnamPlus khôngchỉ là “3 trong 1” (viết bài, chụp ảnh, quay video) mà còn phải biết làm đồ họatương tác để bổ sung cho bài viết của mình.
Data Journalism là thể loại báo chí được nhắc đến nhiều trong hơn mộtthập niên trở lại đây Người ta cho rằng, việc đưa tin với sự hỗ trợ của máy tính
đã được sử dụng không chính thức trong nhiều thập niên nhưng cơ quan báo chílớn đầu tiên được ghi nhận sử dụng loại hình báo chí này chính là tờ TheGuardian của Anh với trang Datablog ra mắt vào tháng 3/2009 Mặc dù có nhiềutranh cãi về việc ai nghĩ ra thuật ngữ “báo chí dữ liệu” song nó bắt đầu được sửdụng nhiều kể từ khi các tài liệu về cuộc chiến ở Afghanistan được tiết lộ trêntrang Wikileaks vào tháng 7/2010
Một bài viết trên trang The Next Web ví von báo chí dữ liệu là cuộc hônphối giữa khả năng “ngửi tin” của một phóng viên và tình yêu đối với việc phântích dữ liệu của một nhà thống kê Bằng cách phân tích các bộ dữ liệu khổng lồ,các “nhà báo dữ liệu” sử dụng dữ liệu để phơi bày sự thực và kể câu chuyện của
họ Điều đó có nghĩa là các nhà báo phải lục lọi hàng đống dữ liệu và nhờ đếncác công cụ digital, để tìm ra những điểm bất thường thú vị biến nó thành tácphẩm báo chí
Nói đến báo chí dữ liệu cũng là nói đến khái niệm “hình ảnh hóa”(visualisation) - thực chất là ám chỉ tới các biểu đồ Dữ liệu và khả năng hìnhảnh hóa kết hợp với việc phân tích báo chí và lối viết bài hấp dẫn sẽ tạo ra sứcmạnh lớn hơn nhiều so với các bài báo thông thường Báo chí dữ liệu tranh thủsức mạnh của máy tính, các hình thức thể hiện dữ liệu digital cùng những côngnghệ khác để trình bày dữ liệu theo cách thức lôi cuốn, hữu hiệu và nhanh chónghơn cách đưa tin truyền thống
Trang 11Một ví dụ rõ ràng nhất của báo chí dữ liệu là vụ Panama Papers, với 11,5triệu bản tài liệu và 2,6 TB dữ liệu Các phóng viên đã phải sử dụng phần mềmđặc biệt để phân tích hồ sơ nhằm hỗ trợ cho các bài phóng sự điều tra của họ.Ngoài ra, có thể kể đến những dự án nổi bật khác như bài viết của Telegraph vềchi tiêu của các nghị sỹ Quốc hội Anh, bài mô tả hiệu quả của vaccine bằngnhững hình ảnh trực quan trên Wall Street Journal, hay dự án “Build a New St.Louis” của tờ nhật báo khu vực St Louis Post - Dispatch thách thức bạn đọc táithiết khu vực này trong khi vẫn tiết kiệm ngân sách Kể cả những dữ liệu bị phủbụi nhiều năm cũng có thể trở nên hấp dẫn khi được tích hợp với bản đồ:Trang Shipmap.org theo dõi hoạt động của các tàu container đã cung cấp nhữngthông tin vô cùng chi tiết
Trang 12Các chuyên gia cho rằng trong kỷ nguyên đầy rẫy tin giả trên Internet,nhất là trên các mạng xã hội như hiện nay, dữ liệu là thứ có thể giúp phân biệtnhững điều xảy ra thực tế và những điều hư cấu.
Ở Việt Nam, xu hướng báo chí dữ liệu đã nhen nhóm ở một số báo điện tửhoặc trang tin điện tử nhưng chưa có nhiều sản phẩm Sử dụng công cụ online
và áp dụng trên quy mô toàn tòa soạn với tất cả các phóng viên, biên tập viêntrong việc sản xuất các nội dung báo chí dữ liệu và tiến tới sản xuất các sảnphẩm phức tạp hơn chính là một hướng đi mới của VietnamPlus
* TTXVN và chiến lược xây dựng các nền tảng số
Trong bối cảnh công nghệ số đang tác động mạnh tới mọi khía cạnh, báochí cũng không thể đứng ngoài cuộc Là một trong những cơ quan báo chí lớncủa Việt Nam, TTXVN đã có chiến lược ứng dụng truyền thông số để thực hiệnnhiệm vụ chính trị như thế nào, thưa bà?
Nhà báo Vũ Việt Trang: Triển khai nhiệm vụ của cơ quan thông tấn quốcgia, cùng với xu hướng báo chí trong và ngoài nước, TTXVN đang phát triểntheo mô hình truyền thông chủ lực đa phương tiện Bên cạnh duy trì hình thứcđăng tải và phát hành báo chí truyền thống, TTXVN đã chủ động, tích cực phổbiến thông tin lên mạng xã hội nhằm lan tỏa rộng rãi nguồn thông tin chínhthống, góp phần thực hiện nhiệm vụ chính trị tuyên truyền chủ trương, đườnglối, chính sách của Đảng, Nhà nước; cung cấp nguồn thông tin chính thống đếnđông đảo công chúng
Các đơn vị thông tin nguồn, các đơn vị báo chí xuất bản của TTXVN đãđổi mới mạnh mẽ nội dung và hình thức thông tin, áp dụng nhiều loại hình thôngtin mới như infographic, longform (tích hợp tin văn bản, ảnh, video, biểu đồ…trong cùng một sản phẩm), megastory (tác phẩm báo chí bao gồm âm thanh,video, ảnh, dữ liệu thể hiện bằng công nghệ kỹ thuật số), timeline (thông tin tưliệu tổng hợp theo dòng thời gian) đồng thời tích cực phổ biến thông tin về ViệtNam lên các ứng dụng mạng xã hội bằng nhiều ngữ: Việt, Trung, Nga, Anh,
Trang 13Pháp, Tây Ban Nha…, đa dạng hóa phương thức thể hiện thông tin đối ngoại,hoàn thành tốt vai trò cơ quan báo chí đối ngoại chủ lực quốc gia.
Hiện TTXVN có 14 fanpage được Facebook xác thực với định hướng phổbiến thông tin chính thống, tuyên truyền những thành tựu trong công cuộc đổimới, xây dựng và phát triển đất nước Các trang facebook bằng các ngữ đã pháthuy hiệu quả trong thực hiện, nhiệm vụ thông tin, tuyên truyền
TTXVN sử dụng nền tảng số như một kênh phân phối nội dung hữu hiệu,đặc biệt là nội dung đa phương tiện bằng nhiều ngôn ngữ khác nhau để lan tỏathông tin rộng rãi tới người dùng trên toàn cầu
Trong các đợt thông tin trọng điểm về các sự kiện lớn của đất nước nhưĐại hội Đảng toàn quốc lần thứ XIII, Bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XV và đạibiểu Hội đồng nhân dân các cấp nhiệm kỳ 2021-2026 hay trong đợt thông tin vềĐại hội Thể thao Đông Nam Á lần thứ 31 (SEA Games 31) vừa qua, thông tintrên các nền tảng truyền thông số của TTXVN như các trang web chuyên biệt,các trang Facebook đa ngôn ngữ đã khẳng định ưu thế của TTXVN về thông tin
dữ liệu và thông tin đa phương tiện Độ lan tỏa thông tin rộng rãi trên các nềntảng số đã góp phần đưa các chủ trương, chính sách của Đảng, Nhà nước nhanhchóng vào cuộc sống, phản ánh sự chỉ đạo quyết liệt, đồng bộ trong công tácquản lý và điều hành đất nước
Nhà báo Vũ Việt Trang (Ảnh: Lê Minh Sơn/Vietnam+)
Trang 14Có thể khẳng định các đơn vị thông tin của TTXVN đều tích cực chuyểnđổi số để “nhanh” hơn trên cuộc đua công nghệ trong nền báo chí hiện đại.Trong số đó, với vai trò là Báo điện tử đối ngoại quốc gia, VietnamPlus đã đẩymạnh phát triển lượng tiếp cận trên các nền tảng số.
Kể từ năm 2019, TTXVN đã triển khai một loạt ý tưởng sáng tạo, đưacuộc chiến chống fake news lên một cấp độ mới
Sử dụng sản phẩm rap news kết hợp nhạc rap với tin tức vốn rất được ưachuộng, vào tháng vào tháng 4/2020, TTXVN đã tung ra một ca khúc chống tingiả, tập trung những hệ lụy xung quanh việc phát tán tin giả về đại dịch COVID-
19 Ca khúc được thể hiện bằng tiếng Việt, sau đó được biên dịch và chạy phụ
đề bằng 14 ngôn ngữ khác gồm tiếng Anh, Pháp, Tây Ban Nha, Nga, Italy, Đức,Trung, Nhật, Hàn, Thái, Indonesia, Khmer, Lào và Arab
Các logo Không Fake News và Factcheck Vietnam (Nguồn: TTXVN)
Bài hát "Nói không với Fake News" không chỉ được đăng tải trên tất cảcác website và nền tảng thuộc TTXVN mà còn được phát trên các hệ thống báochí truyền thông lớn của đất nước như VTV, VOV, VTC, thu hút hàng triệu lượtxem (Link các phiên bản ngôn ngữ của các ca khúc: https://bit.ly/39eXIpP)
Trang 15Ca khúc này cũng đánh dấu việc ra mắt tài khoản chính thức của TTXVN– factcheckvn – trên mạng xã hội TikTok nhắm đến thế hệ Z, trong tháng4/2020 Đây là lần đầu tiên một cơ quan báo chí Việt Nam có riêng một kênhkiểm chứng thông tin, và cũng là lần đầu tiên trên nền tảng sử dụng các videongắn này Các video clip khác, đề cập nhiều vấn đề trong nước và quốc tế, bóctrần nhiều nội dung giả mạo, đã có hàng trăm ngàn lượt xem, thậm chí một clip
có đến 1,4 triệu lượt xem (https://www.tiktok.com/@factcheckvn)
Thú vị nhất là dự án "Nói không với Fake News" hướng tới cộng đồngnhằm tăng cường trách nhiệm xã hội của cơ quan báo chí thông qua những hoạtđộng bên ngoài tòa soạn Dự án do Đoàn Thanh niên TTXVN triển khai, đào tạo
kỹ năng phòng, chống tin giả cho học sinh từ cấp Tiểu học đến Trung học Phổthông
Videographics] Những biện pháp giữ ấm nhà trong mùa Đông
Giữ nhà ấm áp sẽ giúp bảo vệ sức khỏe gia đình bạn, ngăn ngừa nguy cơmắc các bệnh cảm lạnh thường gặp vào mùa Đông
(TTXVN/Vietnam+) 10/01/2022 15:16 GMT+7 Hạn chế mở cửa, sử dụng rèm cửa dày để ngăn nhiệt độ lạnh xâm nhập từ ngoàivào, dùng thảm trải sàn, máy sưởi là những cách hiệu quả giúp giữ ấmnhà trong mùa Đông
Trang 163.2 Ứng dụng tại Báo Quân đội nhân dân
* Chuyển đổi số báo chí: Tìm cách giữ chân bạn đọc
Chuyển đổi số báo chí thế nào để giữ chân bạn đọc, thu hút và phát triểndoanh thu quảng cáo là vấn đề đặt ra đối với mỗi cơ quan báo chí, đặc biệt làbáo điện tử hiên nay Trong bối cảnh hiện nay, bạn đọc đang có xu hướng tìmđến các nền tảng số trên mạng internet, báo chí bắt buộc phải chuyển đổi theo
Lấy bạn đọc làm trung tâm
Tại phiên thảo luận với chủ đề “Đổi mới mô hình kinh doanh báo chítrong bối cảnh chuyển đổi số” trong khuôn khổ Chương trình đào tạo “Chuyểnđổi số báo chí” do Cục Báo chí (Bộ Thông tin và Truyền thông) phối hợp vớiGoogle tổ chức, đồng chí Lê Quốc Minh, Ủy viên Trung ương Đảng, Phó trưởngban Tuyên giáo Trung ương, Chủ tịch Hội Nhà báo Việt Nam, Tổng biên tậpBáo Nhân Dân cho rằng, trong quá trình chuyển đổi số báo chí, coi trọng lượngview là một sai lầm Những tin tức giật gân có lượt xem cao, nhưng độc giảcũng chỉ lướt qua rất nhanh Do đó, "time on site" - thời gian bạn đọc ở lại trang
có thể đo lường sự lưu tâm của độc giả, chất lượng của bài báo và từ đó cũngcho thấy lượng độc giả trung thành Để làm được việc này, lãnh đạo các cơ quanbáo chí cần khuyến khích phóng viên tập trung vào những nội dung có chiềusâu, thay vì chạy theo tin tức giật gân hay theo trend (xu hướng) trên mạng
Điều quan trọng nhất với một cơ quan báo chí hiện nay là cần “giữ chân”được lượng độc giả trung thành Một trong những giải pháp là thu thập dữ liệu,nghiên cứu và phân tích hành vi, thói quen, nhu cầu của độc giả, lên kế hoạchxây dựng chiến lược nội dung và phát triển sản phẩm phù hợp, từ đó phục vụđộc giả tốt hơn
Trang 17Chuyển đổi số của một số cơ quan báo chí lớn theo hướng phát triển thành cơ
quan báo chí đa phương tiện chủ lực/ Ảnh minh họa/congluan.vn.
Công nghệ hỗ trợ tòa soạn trong xây dựng chiến lược xuất bản (thông quacông cụ thu thập dữ liệu độc giả để biết được độc giả quan tâm nội dung gì, từ
đó có chiến lược chuyển đổi phù hợp…) Bên cạnh đó, công nghệ tăng cường sựgắn kết của độc giả với tờ báo, giúp độc giả dễ tiếp cận thông tin hơn; đồng thời giúp các phóng viên có nhiều thời gian để làm những công việc nghiêng về sángtạo hơn, từ đó có những nội dung chất lượng giúp thu hút quảng cáo…
Theo ông Nguyễn Lộc Vũ, Phụ trách công nghệ Báo điện tử VnExpress,việc thu hút độc giả trở lại cần đi kèm với giữ được lượng độc giả hiện nay,trong đó lượng độc giả trung thành cần được quan tâm nhất Để có được lượngđộc giả trung thành, ngoài yếu tố chất lượng nội dung, công nghệ sẽ hỗ trợ đểnội dung có thể phát huy hiệu quả tốt nhất VnExpress đã đầu tư công nghệ,công cụ thu thập dữ liệu độc giả để biết được độc giả quan tâm nội dung gì, từ
đó có chiến lược chuyển đổi phù hợp…
Chia sẻ kinh nghiệm của VnExpress trong đầu tư công nghệ, ông NguyễnLộc Vũ cho biết công nghệ hỗ trợ tòa soạn trong xây dựng chiến lược xuất bản(thông qua công cụ thu thập dữ liệu độc giả để biết được độc giả quan tâm nội
Trang 18dung gì, từ đó có chiến lược chuyển đổi phù hợp…) Bên cạnh đó, công nghệtăng cường sự gắn kết của độc giả với tờ báo, giúp độc giả dễ tiếp cận thông tinhơn; đồng thời giúp các phóng viên có nhiều thời gian để làm những công việcnghiêng về sáng tạo hơn, từ đó có những nội dung chất lượng giúp thu hút quảngcáo…
Chuyên gia báo chí Trương Trí Vĩnh, nguyên Giám đốc điều hành CafeFkhẳng định, quá trình xây dựng một chiến lược kinh doanh cho mỗi tờ báokhông chỉ trả lời câu chuyện làm thế nào bán được quảng cáo hay kiếm đượctiền, mà cần quay trở lại với câu chuyện rất căn cốt của người kinh doanh, đó làsản xuất cái gì, bán ở đâu, bán cho ai, giải quyết các vấn đề thị trường, chi phí…
Về việc xây dựng văn hóa "Lấy độc giả làm trung tâm" trong mỗi cơ quan báochí thông qua xác định nhu cầu của độc giả bằng cách tìm hiểu độc giả, đổi mớibằng cách nghiên cứu độc giả theo dõi, thử nghiệm ý tưởng để đáp ứng nhu cầuđộc giả
Tăng doanh thu từ đâu?
Hiện nay, phần lớn các cơ quan báo chí phụ thuộc vào hai nguồn thu chủyếu là quảng cáo và phát hành, rất ít các cơ quan báo chí thực hiện đa dạngnguồn thu Về vấn đề này, ông Káp Thành Long, Phó tổng biên tập Tạp chí Trithức trực tuyến cho rằng, một tờ báo chất lượng, có nội dung chất lượng thì chắcchắn sẽ có quảng cáo chất lượng Tôi cho rằng, thà kiếm doanh thu ít từ thươnghiệu tốt, còn hơn kiếm nhiều tiền từ những thương hiệu kém chất lượng, vìquảng cáo ảnh hưởng trực tiếp đến uy tín tờ báo và niềm tin của độc giả
Còn theo chuyên gia báo chí Trương Trí Vĩnh, vấn đề chính của một tờ báokhông phải là doanh thu, mà là độc giả, có độc giả sẽ có doanh thu Khách hàngcủa tờ báo là độc giả hay người mua quảng cáo? Câu trả lời là khách hàng phải
là độc giả Người làm chiến lược cần trả lời câu hỏi phân khúc độc giả này là ai;
Trang 19họ xem tức tin gì, như thế nào và khi nào; họ cần thông tin gì và không cầnthông tin gì.
Trong khi đó, nhiều cơ quan báo chí hiện nay đang khai thác tối đa nguồnthu về nội dung số như: Thu từ việc bán bản quyền cho các trang tin điện tử,mạng xã hội, ứng dụng OTT…; từ quảng cáo trực tiếp và gián tiếp thông quacác doanh nghiệp, đại lý, các công ty công nghệ; từ sự kiện truyền thông, ưu tiêntrên các nền tảng số
Nhiều chuyên gia đều đồng tình, nhóm chuyên nội dung số nên ưu tiênnhững nội dung có nhiều bạn đọc trên báo điện tử và các kênh báo chí trên nềntảng số; đầu tư sản xuất những nội dung riêng, khác biệt, chất lượng cao, khôngnhất thiết phải chạy đua về số lượng để tránh lãng phí thông tin Đồng thời đểtăng số lượng công chúng, các cơ quan báo chí cần xác định đối tượng ngườidùng chính và xây dựng hồ sơ người dùng thực tế trên cơ sở dữ liệu thu thậpđược thường xuyên Báo chí nên phân loại khách hàng để quản lý, chăm sóckhách hàng, đặc biệt là khách hàng trung thành
Trang 20Phóng viên các cơ quan thông tấn, báo chí tác nghiệp tại Họp báo Đại hội XIII của Đảng.
Ảnh: TTXVN
Theo báo cáo của Hiệp hội Báo chí và các Nhà xuất bản tin tức Thế giới(WAN-IFRA) cho thấy trong khi lợi nhuận từ quảng cáo kỹ thuật số, từ độc giả
số đang tăng thì lợi nhuận từ quảng cáo truyền thống lẫn khu vực phát hành báo
in tiếp tục giảm sâu Theo thống kê của hai đơn vị tư vấn thị trường là "We aresocial và Kepios", tổng giá trị của thị trường quảng cáo kỹ thuật số tại Việt Namtrong năm 2022 sẽ lên tới 812 triệu USD, tăng trưởng tới 22% so với năm trướcđó
Theo báo cáo mới nhất của Liên đoàn quốc tế các tạp chí (FIPP), việcquảng cáo trúng đích có giá trị cao hơn các vị trí quảng cáo, trong khi việc phântích các tệp độc giả mà mình nắm giữ chính là cách để báo chí phân phối nhữngquảng cáo đi tới đúng đối tượng mà nhãn hàng quan tâm FIPP cho rằng các cơ
Trang 21quan báo chí mạnh về công nghệ thì có lợi thế để gia tăng được lợi nhuận từquảng cáo kỹ thuật số.
Về giải pháp, Phó tổng biên tập Báo VietnamPlus Nguyễn Hoàng Nhậtchia sẻ: Sử dụng những công cụ hiện đại, sử dụng trí tuệ nhân tạo nhằm giữ chân
và phát triển độc giả trung thành có thể giúp báo chí tăng lợi nhuận từ quảng cáo
kỹ thuật số, đồng thời bước vào lĩnh vực mới là thu phí bạn đọc Cả IFRA, Viện nghiên cứu báo chí Reuters lẫn FIPP đều coi đây mới là nguồn thumang tính bền vững của báo chí
WAN-Hiện nay, Bộ Thông tin và Truyền thông (TT&TT) đã xây dựng dự thảo
hồ sơ trình Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Chiến lược chuyển đổi số báo chíđến năm 2025 và định hướng đến năm 2030 Một trong những mục tiêu chủ yếuđến năm 2025, theo dự thảo chiến lược, là 70% cơ quan báo chí thực hiện số hóanội dung báo chí trên các nền tảng sẵn có; 80% cơ quan báo chí điện tử chuyểnđổi hoạt động theo mô hình tòa soạn hội tụ, đa phương tiện; 50% cơ quan báochí có nền tảng phân tích, xử lý dữ liệu tổng hợp tập trung, ứng dụng trí tuệ nhântạo để tối ưu hóa hoạt động; 50% cơ quan báo chí đổi mới toàn diện hệ thốngsản xuất nội dung theo các xu hướng báo chí số: cá nhân hóa nội dung, đa nềntảng, báo chí di động, báo chí xã hội, báo chí dữ liệu, báo chí sáng tạo, siêu tácphẩm báo chí
Cũng đến năm 2025, 30% cơ quan báo chí điện tử có ảnh hưởng lớn trong
xã hội áp dụng mô hình thu phí với những nội dung trải nghiệm được cá nhânhóa; quyền lựa chọn nguồn tin để theo dõi, giới thiệu tin tức theo thị hiếu cánhân
Bên cạnh đó, phát triển 6 cơ quan truyền thông chủ lực đa phương tiệnquốc gia và cơ quan truyền thông chủ lực đa phương tiện địa phương tự xâydựng nền tảng phân phối nội dung riêng, làm chủ quyền kiểm soát và phân phối
Trang 22nội dung trên không gian mạng, giảm sự phụ thuộc vào các nền tảng xuyên biêngiới; các cơ quan báo chí khác sử dụng nền tảng trong nước để phân phối nộidung trên không gian mạng
Để hiện thực hóa các mục tiêu đã đề ra, dự thảo chiến lược đề xuất 9nhóm nhiệm vụ trọng tâm gồm: Nâng cao nhận thức, tăng cường tuyên truyền;hoàn thiện cơ chế, chính sách và các quy định pháp luật; tái cơ cấu tổ chức vàquy trình tác nghiệp của các cơ quan báo chí; phát triển dữ liệu số ngành báochí; phát triển các sản phẩm báo chí số; phát triển nền tảng số; bảo đảm an toànthông tin mạng cho các hệ thống, ứng dụng và nền tảng phục vụ chuyển đổi sốbáo chí; phát triển và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực; đẩy mạnh hợp tácquốc tế
* Kỷ niệm 20 năm ngày xuất bản báo quân đội nhân dân điện tử 12-2002 / 20-12-2022)
(20-Đẩy mạnh chuyển đổi số, ứng dụng công nghệ làm báo thông minh, hiện đại
Xuất hiện trên không gian mạng ngày 20-12-2002, đến nay, Báo Quân độinhân dân (QĐND) Điện tử đã có sự phát triển mạnh mẽ, trở thành một kênhthông tin chính thống trên xa lộ thông tin toàn cầu
Một ấn phẩm báo mạng chính thống ra đời từ sớm
Đúng 15 giờ 15 phút ngày 20-12-2002, tại hội trường Báo QĐND, Thủtướng Phan Văn Khải đã ấn nút khai trương Báo QĐND Điện tử (website:qdnd.vn), chính thức đưa Báo QĐND hòa mạng internet, trở thành khoảnh khắcđáng nhớ trong ký ức những người làm báo Báo QĐND
Từ khi ra đời đến nay, Báo QĐND Điện tử xuất bản hàng triệu tin, bài,phóng sự ảnh Các ban ngoại ngữ đã biên dịch, thực hiện chuyển ngữ, xuất bảnhơn 1 triệu tin, bài, phóng sự ảnh, phóng sự truyền hình Ban Video-Audio vớituổi đời non trẻ cũng đã thực hiện được gần 10.000 tác phẩm video và audio
Trang 23Hiện nay, trung bình mỗi ngày có khoảng 500.000 lượt truy cập vào Báo QĐNDĐiện tử; khoảng hơn 1 triệu lượt truy cập và tiếp cận vào các nền tảng mạng xãhội của Báo QĐND như: Fanpage, Facebook, YouTube, Zalo, TikTok, Lotus
Những kết quả này là điều không tưởng ở thời điểm sơ khai khi đưa BáoQĐND Điện tử lên internet 20 năm về trước Khi ấy, internet vẫn còn lạ lẫm vớinhiều người dân Việc đưa internet vào nước ta đã đặt ra vấn đề khai thác môitrường mạng này một cách hiệu quả trong lĩnh vực báo chí, truyền thông BáoNhân Dân, Báo QĐND, Tổng cục Bưu điện là những đơn vị tiên phong nghiêncứu và phát triển ấn bản báo điện tử song hành với báo in truyền thống
Nhóm phóng viên Báo Quân đội nhân dân Điện tử tác nghiệp tại Rào Trăng
(Thừa Thiên Huế), tháng 10-2020 Ảnh: Tuấn Sơn
Như vậy, Báo QĐND Điện tử là ấn phẩm báo mạng chính thống ra đờisớm trong hệ thống báo điện tử ở Việt Nam Kể từ đó, lần đầu tiên, Đảng ủyQuân sự Trung ương (nay là Quân ủy Trung ương), Bộ Quốc phòng có thêmmột kênh thông tin quan trọng, cung cấp tới cán bộ, chiến sĩ toàn quân và nhândân trong nước, kiều bào ta ở nước ngoài cũng như bạn bè quốc tế những thôngtin về chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước; phổbiến các chỉ thị, nghị quyết của Quân ủy Trung ương, Bộ Quốc phòng; phản ánhphong trào hành động cách mạng của lực lượng vũ trang nhân dân và toàn dân;