Tự chon bám sát văn 11

- Là trí thức Tây học, hấp thụ t tởng và văn hoá Pháp , lại xuấtthân từ một gia đình nhà Nho nên tiếp thu một cách có tựnhiên văn hoá truyền thống => ở XD có sự kết hợp hai yếu tố cổ điể

Ngày dạy: 11B3: Sĩ số: Vắng:

11B6: Sĩ số: Vắng:

Tiết 18

XUÂN DIỆU VÀ BÀI THƠ VỘI VÀNG

I Mục tiêu bài học: Giúp hs:

-Kiến thức: Củng cố thờm kiến thức tỏc phẩm "Vội vàng"

-Kĩ năng: Rốn luyện cho học sinh kĩ năng khỏi quỏt, kĩ năng đọc – hiểu, phõn tớch tp thơ trữ tỡnh-Thỏi độ: Cú ý thức trong việc vận dụng kiến thức văn học về tỏc gia vào quỏ trỡnh đọc – hiểutỏc phẩm văn học của họ

II Chuẩn bị

- GV: SGK, giáo án, tài liệu tham khảo

- HS: vở ghi,

III Tiến trình dạy học

1 Kiểm tra bài cũ:

2 Bài mới:

HĐI Vài nột về cuộc đời và con

người Xuõn Diệu

GV: Yờu cầu HS nhắc lại những nột

về cuộc đời và con người Xuõn Diệu

I Xuân Diệu 1.Con ngời

- Chịu ảnh hởng của Cha - một ông đồ xứ Nghệ và ảnh hởngcủa Mẹ - ngời phụ nữ đất Bình Định

- Là trí thức Tây học, hấp thụ t tởng và văn hoá Pháp , lại xuấtthân từ một gia đình nhà Nho nên tiếp thu một cách có tựnhiên văn hoá truyền thống => ở XD có sự kết hợp hai yếu tố

cổ điển và hiện đại, Đông và Tây trong t tởng và tình cảmthẩm mĩ.( VHoá phơng Tây có ảnh hởng sâu đậm hơn)

2 Sự nghiệp

- Là một tài năng nhiều mặt: làm thơ, viết văn, dịch thuật,nghiên cứu phê bình VH…lĩnh vực nào cũng có thành tựu Nh-

ng trớc hết vẫn là một nhà thơ

+ Thể hiện niềm khát khao giao cảm với đời - cuộc đời đợc

hiểu theo nghĩa trần thế nhất " Thơ XD là nguồn sống rào rạt cha từng thấy ở chốn nớc non lặng lẽ này"- Hoài Thanh.

+ Cái tôi cá nhân đợc khẳng định chói lọi: " Thà một phút huy hoàng rồi chợt tối…".Cái tôi đợc đặt trong mối quan hệ gắn bó

với cuộc đời

+ Là nhà thơ của tình yêu- nhà thơ tình số một

Làm sao sống đợc mà không yêu Không nhớ không thơng một kẻ nào + Về nghệ thuật: - Cách tân về thi pháp " coi mùa xuân, con ngời ở tuổi trẻ và tình yêu là chuẩn mực của cái đẹp" - Làm

phong phú khả năng chiếm lĩnh và diễn đạt thế giới một cáchtinh vi, mầu nhiệm hơn, nâng cao tính nhạc của thơ, mài sắcgiác quan của nhà thơ, phát huy cao độ ý thức về quan hệ t-

ơng giao giữa các giác quan khi cảm thụ thế giới

II Bài thơ "Vội vàng"

Đề : Trong Nhà văn hiện đại, nhà phê bình, nghiên cứu VH

Vũ Ngọc Phan đã viết: " Với những nguồn cảm hứng mới: yêu

đơng và tuổi xuân, dù lúc vui hay lúc buồn, XD cũng ru thanh niên bằng giọng yêu đời thấm thía".

Qua phân tích bài thơ Vội vàng, anh chị hãy làm sáng tỏ

HS: Làm việc cá nhân, trả lời.

GV: Xác định các luận điểm luận cứ cho

đề1?

HS: Thảo luận nhóm, cử đại diện trả lời,

thời gian thảo luận 7 phút

-> Lòng yêu đời, yêu c/s mãnh liệt trong thơ XD Đó là "

giọng yêu đời thấm thía" Lòng yêu đời ấy xuất phát từ 2

nguồn cảm hứng mới đó cũng là 2 đề tài xuyên suốt trong thơ

XD trớc CMT8, có quan hệ mật thiết với nhau: Tình yêu và tuổi

trẻ (" yêu đơng và tuổi xuân") Dù ở tâm trạng nào (" lúc vui hay lúc buồn"), thơ XD cũng bộc lộ lòng yêu đời ấy.

Lấy con ngời giữa tuổi trẻ làm thớc đo thẩm mĩ của vũtrụ

+ ý thức về sự trôi chảy của thời gian ( lúc buồn ) -> Kêu gọimọi ngời hãy mau lên, vội vàng lên để tận hởng c/s, tận hởngtuổi xuân

+ NT :nhịp thơ sôi nổi, dồn dập, hối hả, cuồng nhiệt; dùngnhững động từ mạnh; nhiều danh từ chỉ vẻ đẹp thanh tân tơitrẻ;…

3 Củng cố:

- Sự nghiệp văn học của Xuõn Diệu

- Những nột tiờu biểu về nghệ thuật trong bài thơ "Vội vàng"

4 Hướng dẫn học bài: Hoàn thiện thành bài văn cho đề bài sau:

Hãy phân tích nghệ thuật của XD trong việc sáng tạo những câu thơ và hình ảnh thơ mới lạ, độc đáo trong

bài Vội vàng.

Ngày dạy: 11B3: Sĩ số: Vắng:

11B6: Sĩ số: Vắng:

Tiết 19

HUY CẬN VÀ BÀI THƠ TRÀNG GIANG

I Mục tiêu bài học: Giúp hs:

-Kiến thức: Củng cố thờm kiến thức tỏc phẩm "Tràng giang"

-Kĩ năng: Rốn luyện cho học sinh kĩ năng khỏi quỏt, kĩ năng đọc – hiểu, phõn tớch tp thơ trữ tỡnh-Thỏi độ: Cú ý thức trong việc vận dụng kiến thức văn học về tỏc gia vào quỏ trỡnh đọc – hiểutỏc phẩm văn học của họ

II Chuẩn bị

- GV: SGK, giáo án, tài liệu tham khảo

- HS: vở ghi,

III Tiến trình dạy học

1 Kiểm tra bài cũ:

2 Bµi míi:

HĐI Giúp HS nắm được về phong

cách của Huy Cận

Câu 1: Hãy giới thiệu đôi nét về tác

giả Huy Cận?

Từ năm 1958, nguồn thơ ông lại tuôn

chảy dồi dào, các sáng tác liên tiếp ra

đời: Trời mỗi ngày lại sáng (1958);

Đất nở hoa (1960); Bài thơ cuộc đời

(1963); Hai bàn tay em (1967); Những

năm sáu mươi (1968); Chiến trường

gần đến chiến trường xa (1973); Ngày

hằng sống, ngày hằng thơ (1975)

I Vài nét về tác giả:

Huy Cận sinh năm 1919 mất năm 2005 Tên khai sinh là CùHuy Cận Sinh ra trong một gia đình nhà nho nghèo, ở làngÂn Phú, huyện Hương Sơn (nay là xã Đức Ân, huyện VũQuang) tỉnh Hà Tĩnh Ông được nhà nước trao tặng Giảithưởng Hồ Chí minh về văn học nghệ thuật năm 1996

Với tập Lửa thiêng (1940), ông được biết đến như một thi sĩ

hàng đầu của phong trào Thơ mới Sau Cách mạng thángTám, Huy Cận phải mất một khoảng thời gian dài để đổimới tiêng thơ => Huy Cận luôn lắng nghe và khát khao sựhòa điệu giữa lòng người với tạo vật, giữa cá thể với quầnchúng nhân dân

Tràng giang in trong tập Lửa thiêng, là một trong những bài

thơ tiêu biểu nhất của Huy Cận

Trong bài Tràng giang này cũng thế,

chất Đường thi thấm đượm từ thi đề,

thi tứ đến thi liệu và những thủ pháp

nghệ thuật Viết về tạo vật thiên

nhiên cổ kính, hoang sơ với tầm vóc

mênh mang vô biên là thi đề rất phổ

biến trong thơ Đường, nhất là thi đề

“cao sơn, lưu thuỷ” Trong đó, tạo ra

hình tượng một cá thể lẻ loi hoặc bơ

vơ trước tạo vật vô cùng, hoặc mất

hút giữa thiên nhiên vô tận là cách

tạo tư thơ khá phổ biến Những hình

tượng như bóng chim mỏi, chòm mây

lẻ, ánh tà dương, dải non ngàn, miền

gò bãi, bóng thuyền đơn, đám bèo dạt,

con nước dâng, màn khói sóng, đã trở

thành những thi liệu hết sức quen

dùng

II Phong cách thơ Huy Cận:

- Huy Cận là một trong những thi sĩ có công lao đưa phongtrào này lên đỉnh cao Ở độ chín nhất, phong cách thơ HuyCận có sự kết hợp nhuần nhuyễn những yếu tố cổ điển,nhất là cổ điển Đường thi, với yếu tố thơ mới Cụ thể là hoà

hợp trong cái “sầu vạn kỉ” của Huy Cận cả mối sầu vũ trụ

và thế nhân từng chan chứa trong thơ Đường với nỗi cô đơn

của cái tôi cá nhân cá thể trong cái thời thơ mới đĩ là sự

hoà hợp giữa hệ thống thi pháp thơ Đường với những nét thipháp của thơ tượng trưng Pháp Vì những lẻ đó mà bướcvào mỗi thi phẩm Huy Cận, người ta đều thấy bàng bạc mộtphong vị Đường thi

HĐII Hướng dẫn làm một số đề

- Hình ảnh “Củi một cành khô lạc

mấy dòng” và hình ảnh “Chim

nghiêng cánh nhỏ bóng chiều sa” gợi

cho ta những cảm nghĩ gì?

III Bài thơ "Tràng giang"

Những hình ảnh “Củi một cành khô lạc mấy dòng” và

“Chim nghiêng cánh nhỏ bóng chiều sa” được dùng thật

sáng tạo Nó vừa gợi hình vừa gợi cảm, vừa giàu tính thểhiện vừa có tính biểu hiện

- Trước hết, đó là những hình ảnh nghiêng về tả thực, bằngnhững chi tiết sống động Chúng giúp cho thi sĩ tái hiệndiện chân thực của sông nước tràng giang cũng như cảnhkhông trung lúc hoàng hôn Thủ pháp bao trùm đều là tương

phản: hữu hạn – vô hạnh, nhỏ nhoi – lớn lao hữu hình – vô

hình Cụ thể : “củi một cành khô” với “nước sầu trăm ngã”,

“lớp lớp mây cao” với “chim nghiêng cánh nhỏ” Nhờ đó,

người đọc hình dung được cảnh tượng một tạo vật thiênnhiên thật sinh động và sắc nét

- Cả hai chi tiết này đều gợi ra thân phận bơ vơ, chìm nổi,vô định của những cá thể nhỏ nhoi giưũa tạo vật thiênnhiên mênh mông hiu quạnh Đối diện với những cá thể ấy,con người không khỏi chạnh lòng nghĩ đến thân phận mình.Nó cũng là một cá thể bơ vơ trôi dạt trên dòng đời, trôi dạttrong cái vô cùng, vô tận của không gian, cái vô thuỷ vôchung của thời gian Vì thế những hhình ảnh ấy cũng có ýnghĩa biểu hiện của nó

3 Củng cố:

- Phong cách nghệ thuật của Huy Cận

- Những nét tiêu biểu về nghệ thuật trong bài thơ "Tràng giang"

4 Hướng dẫn học bài: Hồn thiện thành bài văn cho đề bài sau:

Hãy nêu cảm nhận của mình về bức tranh thiên nhiên được thể hiện trong bài thơ Câu đề từ “Bâng khuâng trời rộng nhớ sông dài” có mối liên hệ gì đối với hình ảnh tạo vật thiên nhiên và tâm trạng

của tác giả được thể hiện trong bài ?

I Mơc tiªu bµi häc: Giĩp hs:

-Kiến thức: Củng cố thêm kiến thức về thao tác lập luận bác bỏ

-Kĩ năng: Rèn luyện cho học sinh kĩ năng lập luận bác bỏ

-Thái độ: Cĩ ý thức trong việc vận dụng thao tác bác bỏ trong văn nghị luận cũng như trongcuộc sống

II ChuÈn bÞ

- GV: SGK, gi¸o ¸n, tài liệu tham khảo

- HS: vë ghi,

III TiÕn tr×nh d¹y häc

1 KiÓm tra bµi cò:

2 Bµi míi:

HĐI Hướng dẫn HS tổng hợp lại

kiến thức đã học

- Hãy nêu những yêu cầu của tháo

tác lập luận bác bỏ?

Bác bỏ một ý kiến nào đó không phải

đơn giản là tuyên bố ý kiến đó sai, mà

phải lập luận đầy đủ để chứng minh là

nó sai thì mới thuyết phục được người

1 Yêu cầu của thao tác lập luận bác bỏ: Muốn bác bỏ

một ý kiến sai thì trước hết hãy trích dẫn ý kiến đó một cách đầy đủ, khách quan, trung thực Sau đó, người viết phải làm sáng tỏ hai phương diện: ý kiến ấy sai ở chỗ nào

và vì sao như thế lại sai? Để trả lời câu hỏi thứ nhất, cần đọc kỹ và xem xét ý kiến ấy ở ba yếu tố: Luận điểm, luận

cứ và lập luận Phận tích để người đọc thấy ý kiến đó sai

ở luận điểm, luận cứ hay lập luận rồi mới tiến hành bác

bỏ cái sai ấy Bác bỏ ý kiến sai thực chất là dùng lí lẽ và dẫn chứng để phân tích, lý giải tại sao như thế là sai (tức

là trả lời câu hỏi thứ hai) Chẳng hạn, để chứng minh mộtluận cứ sai, có thể bác bỏ bằng cách chỉ ra trong luận cứ

đó, người viết đã trích dẫn sai, cố ý cắt xén ý tứ, câu chữ của người khác, hoặc trích dẫn đúng nhưng phân tích, giải thích lại sai

2 Cách sử dụng thao tác lập luận bác bỏ:

- Bác bỏ luận điểm: có nhiều cách bác bỏ luận điểm,nhưng thông thường vẫn là hai cách sau đây

Dùng thực tế để bác bỏ Dùng phép suy luận để để làm cho cái sai của luận điểmcần phải bác bỏ được bộc lộ đầy đủ

- Bác bỏ luận cứ: tức là vạch ra tính chất sai lầm, giả tạotrong lí lẽ và dẫn chứng được sử dụng

- Bác bỏ lập luận: tức là vạch ra sự mâu thuẫn, khôngnhất quán, phi lô gic trong lập luận của đối phương, chỉ

ra sự đổi thay, đánh tráo khái niệm trong quá trình lậpluận

HĐII Hướng dẫn luyện tập

Đọc đoạn đối thoại sau và cho biết

lập luận bác bỏ được vận dụng theo

thao tác nào?

Bớc-na Sô khi đã nổi tiếng, có một vũ

nữ đề nghị ông cưới cô ta với lí do:

“Nếu ông và em lấy nhau thì con của

chúng ta sẽ thông minh như ông và

xinh đẹp như em, thật là tuyệt vời”.

Bớc-na Sô hóm hỉnh đáp lại: “Nếu tôi

và em lấy nhau, mà con cái chúng ta

lại đẹp như tôi và thông minh như em,

thì đáng sợ biết bao!”

II Luyện tập

Trả lời:

Trong đoạn đối thoại trên, ta thấy Bớc-na Sô không bác

bỏ đề nghị, tức là không bác bỏ luận điểm mà chỉ bác bỏcách lập luận Lập luận của cô vũ nữ chỉ đề cập đến một

khả năng “con của chúng ta sẽ thông minh như ông và xinh đẹp như em”; còn Bớc-na Sô vạch ra khả năng thứ hai, là khả năng xấu hơn “con cái chúng ta lại xinh đẹp như tôi và thông minh như em”

3 Củng cố:

- Yêu cầu của thao tác lập luận bác bỏ

- Cách lập luận bác bỏ

4 Hướng dẫn học bài: Hồn thiện thành bài văn cho đề bài sau:

Lập luận để phản bác sai lầm trong luận điểm sau: Cĩ tiền là cĩ hạnh phúc!

I Mơc tiªu bµi häc: Giĩp hs:

-Kiến thức: Củng cố thêm kiến thức về thao tác lập luận bác bỏ

-Kĩ năng: Rèn luyện cho học sinh kĩ năng lập luận bác bỏ

-Thái độ: Cĩ ý thức trong việc vận dụng thao tác bác bỏ trong văn nghị luận cũng như trongcuộc sống

II ChuÈn bÞ

- GV: SGK, gi¸o ¸n, tài liệu tham khảo

- HS: vë ghi,

III TiÕn tr×nh d¹y häc

1 KiĨm tra bµi cị:

2 Bµi míi:

HĐI Hướng dẫn luyện tập

Hãy bác bỏ ý cũ và tìm ra ý mới

trong hai câu thành ngữ sau:

a/ Múa rìu qua mắt thợ

"múa rìu qua mắt thợ" thì làm sao cĩ thể nảy sinh ra thế

hệ "thợ" mới, làm sao mà tiến bộ được Đâu hẳn "thợ"

cũ này đã là hồn mỹ, là tuyệt đối đúng, tuyệt đối hayđâu!

b/ Cũng như câu trên, tìm hiểu nghĩa của "Bới lơng tìm vết" – một thành ngữ cĩ ý xấu Nhưng đối với những

người cầu tiến bộ, muốn khắc phục sai sĩt của mình thì

họ khơng sợ ai "bới lơng tìm vết" cả, thậm chí thấy sựbới mĩc kia là cĩ lợi cho họ (tuy nhiên, phải là với mụcđích tiến bộ chứ khơng phải làm như thế để hạ uy tín,danh dự, hãm hại nhau!)

Câu 2 : Trong buổi hội thảo về kinh

nghiệm học môn Ngữ văn của lớp có

hai quan niệm:

a Muốn học giỏi môn Ngữ văn chỉ

cần đọc nhiều sách, học thuộc nhiều

thơ văn

b Không cần đọc nhiều sách, không

cần học thuộc nhiều thơ văn, chỉ cần

luyện nhiều về tư duy, về cách nói

Đề 2:

Trả lời:

Khi tiến hàng thao tác lập luận bác bỏ, cần chú ý:

- Không nên phủ định hoàn toàn Đọc nhiều sách, họcthuộc nhiều thơ văn cũng như rèn luyện để có một cách tưduy, cách nói, cách viết tốt đều là những yếu tố rất quantrọng có thể học giỏi môn Ngữ Văn Đó đều là các điềukiện cần

- Tuy nhiên, vẫn có cơ sở để có thể bác bỏ cả hai cách

cách viết là có thể học giỏi môn Ngữ

văn

Hãy bác bỏ một trong hai quan niệm

đó, rồim đề xuất một vài kinh nghiệm

học Ngữ văn tốt nhất

hiểu trên Bởi các cách ất tuy không phải hoàn toàn sai,nhưng cũng không hoàn toàn đúng

Mỗi cách hiểu đều nêu được những điều kiện cần, nhưnglại chưa phải là những điều kiện đủ

Bởi học môn Ngữ văn là công việc không đơn giản Ngữvăn là khoa học về tiếng nói, trước hết là tiếng nói củadân tộc (ngữ), và khoa học về con người trong đời sống(văn) Muốn học giỏi môn Ngữ văn, người học trước hếtphải biết yêu tiếng mẹ đẻ, biết yêu con người và đời sống,khao khát tìm hiểu đời sống, con người và chính bản thânmình để có thể sống tốt đẹp hơn và giải bày tư tưởng, cảmxúc của mình một cách chân thực hơn Từ đó, người họcmới có động cơ đúng đắn và nghị lực để đọc sách, họcthuộc nhiều thơ văn để rèn luyện cách suy nghĩ đúng đắn,chặt chẽ, cách nói, cách viết chính xác, hấp dẫn

HĐII Luyện viết

HS làm việc cá nhân - trình bày

4 Hướng dẫn học bài: Hồn thiện thành bài văn cho đề bài sau:

Chỉ cĩ vào đại học thì cuộc đời mới cĩ tương lai

Ngày dạy: 11B3: Sĩ số: Vắng:

11B6: Sĩ số: Vắng:

Tiết 22 - 23 NGUYỄN ÁI QUỐC - HỒ CHÍ MINH VÀ NHẬT KÍ TRONG TÙ

Tiết thứ nhất:

I Mơc tiªu bµi häc: Giĩp hs:

-Kiến thức: Củng cố thêm kiến thức tác giả Nguyễn Ái Quốc - Hồ Chí Minh và tập "Nhật kítrong tù"

-Kĩ năng: Rèn luyện cho học sinh kĩ năng đọc hiểu tác phẩm trữ tình

-Thái độ: Trân trọng và yêu mến thơ ca của nhà đại cách mạng dân tộc

II ChuÈn bÞ

- GV: SGK, gi¸o ¸n, tài liệu tham khảo

- HS: vë ghi,

III TiÕn tr×nh d¹y häc

1 KiĨm tra bµi cị:

2 Bµi míi:

HĐI Hướng dẫn HS tìm hiểu thêm

về NKTT

- Nêu nội dung của tập thơ Nhật kí

trong tù ?

I Nội dung của tập "Nhật kí trong tù"

Một nội dung của tập nhật kí trong tù là những ghi chép

về những điều tai nghe, mắt thấy hằng ngày của tác giảtrong nhà tù và trên đường đi đày từ nhà lao này đến nhàlao khác, đem đến cho nhiều bài thơ tính hướng ngọai

và yếu tố tự sự, tả thực Nhờ thế, tác phẩm đã tái hiện bộmặt đen tối của nhà tù Quốc dân Đảng Trung Quốc rất tỉ

mỉ, chi tiết như một cuốn phim tư liệu có sức phê phánmạnh mẽ Rộng hơn nữa, tập thơ còn cho thấy một phầncủa tình trạng xã hội Trung Quốc những năm 1942 –1943

1 Bức tranh nhà tù và một phần xã hội Trung Hoa quốc dân

Ở đây, bút pháp châm biếm được sử dụng rộng rãi với nhiều cung bậc và giọng điệu khác nhau:khi thẳng thừng bốp chát, khi giễu cợt nhẹ nhàng, khi mỉa mai, cười đấy mà cay đắng, chuachát Nhìn chung, nhà thơ không dùng lối đao to búa lớn, nhưng những đòn châm biếm thườngrất sâu sắc, thấm thía

- Ban trưởng nhà lao chuyên đánh bạc

Giải người cảnh trưởng kiếm ăn quanh

Chong đèn huyện trưởng làm công việc

Trời đất Lai Tân vẫn thái bình

(Lai Tân)

- Oa !Oa !Oa ! nhà pha

(Cháu bé trong ngục Tân Dương, 22 – 11)

2 Bức chân dung tự họa của Hồ Chí Minh

Một nội dung khác quan trọng hơn của Nhật kí trong tù là những ghi chép về tâm sự của tác giả

- một thứ nhật kí trữ tình độc đáo, có tính hướng nội sâu sắc Nhờ vậy, qua tập thơ, người đọcthấy hiện lên rõ nét bức chân dung tự họa củ Hồ Chí Minh – hình tượng chính của tập thơ

a/ Một tấm gương nghị lực phi thường, một bản lĩnh thép vĩ đại, hk6ong gì có thể lung lạc

được, đúng là "Thân thể ở trong lao – Tinh thần ở ngoài lao"

Một con người có thể vượt lên rất cao đớn đau thể xác, phong thái ung dung, tâm hồn thanhthoát, thậm chí tươi tắn, trẻ trung trong mọi tình huống:

- Trong tù ngắm nhà thơ

(Ngắm trăng)

- Hôm nay xiềng xích thay dây trói,

Mỗi bước leng keng tiếng ngọc rung;

Tuy bị tình nghi là gián điệp

Mà như khanh tướng vẻ ung dung

(Đi Nam Ninh)

b/ Một tâm hồn yêu nước thiết tha và khát khao tự do thực chất là khát khoa chiến đấu

Năm canh thao thức không nằm

Thơ tù ta viết hơn trăm bài rồi

Xong bài, gac bút nghỉ ngơi

Nhòm qua cửa ngục, ngắm trời tự do

(Đêm không ngủ)

c/ Một tâm hồn nghệ sĩ tài hoa, một trí tuệ linh hoạt và nhọn sắc, một mặt rất nhạy cảm đối với

vẻ đẹp của thiên nhiên và dễ xúc động trước những cảnh ngộ thương tâm của con người, mộtmặt từ những chi tiết thông thường của đời sống có thể rút ra những bài học về đấu tranh cách

mạng hay rèn luyện đạo đức (Học đánh cờ, Nghe tiếng giã gạo, Tự khuyên mình ) hoặc phát

hiện ra những mâu thuẫn hài hước của một chế độ xã hội thối nát để tạo nên những tiếng cười

đầy trí tuệ (Lời hỏi, Cơm tù, Cái cùm, Chia nước, Đánh bạc )

d/ Nhưng bao trùm lên tất cả là tấm lòng yêu thương bao la đối với nhân loại cần lao, đối vớicuộc sống nơi trần thế còn nhiều đau khổ này Ấy là tấm lòng nhân đạo đạt đến mức độ quênmình

HĐII Hướng dẫn tìm hiểu thêm về

phong cách nghệ thuật trong NKTT

II Phong cách nghệ thuật của NKTT

Phong cách nghệ thuật của Nhật kí trong tù ?

Phong cách nghệ thuật của Nhật kí trong tù gồm nhiều khía cạnh phong phú

- Tinh thần thép kiên cường lại đi với một chất thơ trữ tình đằm thắm, (ở đây bản chất chiến sĩthường lại lồng trong hình tượng thi sĩ)

Ví dụ: Bài thơ Ngắm trăng

- Thái độ ung dung thi sĩ lại kết hợp với một nhiệt tình sôi nổi, một khí thế tháo cũi sổ lồng Tự khuyên mình, Việt Nam có bạo động (tin xích đạo trên báo Ung Ninh, 14 - 11 Chiết tự.

- Màu sắc cổ điển đậm đà lại chứa đựng tinh thần thời đại

Ví dụ: Vào nhà lao huyện Tĩnh Tây, Giữa đường đáp thuyền đi Ung Ninh, Đi đường, Chiều tối,

Giải đi sớm,…

Màu sắc cổ điển : Thơ xưa rất giàu cảm hứng về thiên nhiên (dù viết về đề tài nào thì thiên

nhiên vẫn chiếm vị trí quan trọng trong bức tranh thơ);

thường nhìn thiên nhiên từ cao, từ xa để bao quát một không gian rộng lớn và chỉ chấm phá vàinét cốt ghi lấy linh hồn của tạo vật ; nhân vật trữ tình trong thơ xưa thường có phong thái ungdung nhàn tản, quan hệ hòa hợp với thiên nhiên Thơ Hồ Chí Minh thường cũng có đủ nhữngđặc điểm ấy

Tinh thần thời đại: Cảnh trong thơ xưa nói chung tĩnh Cảnh trong thơ Hồ Chí Minh thường

luôn vận động, hướng về sự sống, ánh sáng và tương lai Nhân vật trữ tình trong thơ xưathường ẩn mình trong thiên nhiên - thiên nhiên là chủ thể Nhân vật trữ tình trong thơ Hồ ChíMinh không ẩn đi mà hiện lên ở bình diện thứ nhất và ở trung tâm của bức tranh thơ – khôngphải ẩn sĩ mà là chiến sĩ, không phải thiên nhiên là chủ thể mà con người mới là chủ thể

- Nhật kí trong tù dùng lối thơ “tập cổ” thì có bài Tiết thanh minh.

3 Củng cố:

- Nội dung của NKTT

- Phong cách nghệ thuật trong NKTT

4 Hướng dẫn học bài:Tìm hiểu thêm về NKTT

Ngày dạy: 11B3: Sĩ số: Vắng:

11B6: Sĩ số: Vắng:

Tiết 22 - 23 NGUYỄN ÁI QUỐC - HỒ CHÍ MINH VÀ NHẬT KÍ TRONG TÙ

Tiết thứ hai:

I Môc tiªu bµi häc: Gióp hs:

-Kiến thức: Củng cố thêm kiến thức tác giả Nguyễn Ái Quốc - Hồ Chí Minh và tập "Nhật kítrong tù"

-Kĩ năng: Rèn luyện cho học sinh kĩ năng đọc hiểu tác phẩm trữ tình

-Thái độ: Trân trọng và yêu mến thơ ca của nhà đại cách mạng dân tộc

II ChuÈn bÞ

- GV: SGK, gi¸o ¸n, tài liệu tham khảo

- HS: vë ghi,

III TiÕn tr×nh d¹y häc

1 KiÓm tra bµi cò:

2 Bµi míi:

HĐI Hướng dẫn trả lời câu hỏi 1 III Một số đề bài tham khảo

Câu 1: Hình ảnh lò than rực hồng ở cuối bài thơ có ý nghĩa như thế nào trong bức tranh chiều

tối của tác giả ? Điều này thể hiện đặc điểm gì của tâm hồn Hồ Chí Minh ?

Hướng dẫn trả lời:

Nhưng bài thơ không chỉ tả thiên nhiên cần thấy ở bài thơ ngoại cảnh cũng là tâm cảnh.Hai câuđầu nói về một chòm mây và một cánh chim Chú ý những từ “quyện điểu”: con chim mỏi ( câu1), “cô vân”: chòm mây cô đơn, “mạn mạn”: chậm chậm – Nam Trân dịch là “trôi lững lờ” (câu2) Đấy chính là tâm trạng tác giả gán cho cảnh vật tâm trạng này rất dễ hiểu đối với một nguời

tù phải trải qua một ngày đi đường mệt mỏi có khi khởi hành từ rất sớm (xem bài Giải đí sớm, Hụt chân ngã), đường thì xa, nhiều lúc còn phải dầm mưa, dãi nắng (“Năm mươi ba cây số một

ngày – Áo mũ dầm mưa rách hết giày” - Mới đến nhà lao Thiên Bảo), đó là chưa nói còn bị

xiềng, bị trói và nơi đến lại là một cái nhà lao khác đầy muỗi rệp, có khi còn bị tạm giam vào

một cái nhà xí (Dây trói, Trên đường, Đi Nam Ninh, Đêm thu, Đêm ngủ ở Long Tuyền, Mới đến nhà lao Thiên Bảo,…) Cực khổ như thế, lại ở nơi đất khách quê người, cách biệt với đồng

bào, đồng chí, một mình giữa cãnh núi rừng vắng vẻ vào lúc chiều tối

Nhưng cảnh thơ không dừng ở đấy mà chuyển đổi đột ngột : Giữa núi rừng, một lò lữa bổngrực đỏ, soi sáng hình ảnh một cô gái lao động khỏe khoắn đang chuẩn bị bữa ăn chiều

Cùng với sự xuất hiện của hình ảnh ấy, ta cảm thấy tâm hồn nhà thơ dường như cũng reo vuivới ngọn lửa hồng Người tù bỗng quên nổi cô quạnh, u buồn của cảnh ngộ mình, cảm thôngvới niềm vui nho nhỏ đời thường của một người dân lao động

Một trong những đặc điểm có thể nói là hết sức cao đẹp của Hồ Chí Minh là sẳn sàng quên nỗikhổ rất lớn của mình, để sẳn sàng chia sẽ niềm vui, nỗi buồn dù nhỏ bé của những người cùng

khổ, của nhân loại cần lao Bài Chiều hôm, Người bạn tù thổi sáo, Cái cùm, Điền Đông, Vợ người bạn tù đến thăm chồng, Cảnh đồng nội, Phu làm đường, Chiếc khăn giấy của người bạn

tù, Viết hộ báo cáo cho người bạn tù, Nắng sớm, Đều thể hiện tinh thần ấy.

Có thể gọi đây là lòng nhân ái đạt đến độ quên mình – hay nói như Tố Hữu “Nâng niu tất cả chỉ

quên mình” (Theo chân Bác).

HĐII Hướng dẫn trả lời câu hỏi 2 III Một số đề bài tham khảo

Câu 2: Màu sắc cổ điển của bài thơ thể hiện ở đâu và như thế nào? Vì sao người ta thường nói thơ nghệ thuật của Hồ Chí Minh tuy rất cổ điển nhưng vẫn là thơ hiện đại Hãy phân tích bài Chiều tối để giải thích và chứng minh.

Hướng dẫn trả lời:

Bài Chiều tối cũng như nhiều bài thơ khác của Hồ Chí Minh, thường có một vẽ đẹp cổ điển rấtgần gũi với thơ Đường, thơ Tống Thơ nghiêng về cản hứng trước thiên nhiên; cảnh thơ thườngbao quát một không gian rộng lớn, và nhà thơ chỉ chấm phá vài nét mà muốn thu được cả linhhồn tạo vật Một trong những thi đề phổ biến của thơ xưa là “giai thì, mĩ cảnh” (Thời gian đẹp,cảnh đẹp) Những thi đề rất phổ biến trong thơ cổ và trong Nhật ký trong tù: sáng (Triêu cảnh,Tảo tình tảo), trưa (Ngọ), chiều (Hoàng Hôn, Vãn cảnh, Mộ, tối (Dạ bán, Dạ cảnh),…Bài Chiềutối cũng có thi đề rất cổ điển này và cảnh trong thơ cũng có những nét rất tiêu biểu của thơ xưaviết về cảnh chiều (ở đây ước lệ và sự chân thật, tự nhiên thống nhất làm một)

Nhưng nếu trong thơ xưa cảnh thường tĩnh, thì trong thơ Hồ Chí Minh, cảnh thường vận động,

chuyển biến theo một hướng thống nhất: hướng về sự sống, ánh sáng và tương lai Nhân vật trữtình trong thơ xưa thường ẩn đi, chìm đi giữa thiên nhiên Nhưng nhân vật trong thơ Hồ ChíMinh thường hiện ra ở trung tâm của cảnh thơ, chiếm vị trí chủ thể trên bức tranh phong cảnh.Bài thơ Chiều tối cũng có những đặc điểm như vậy Cho nên thơ Hồ Chí Minh có màu sắc cổđiển nhưng không phải cổ thi mà là thơ hiện đại.

3 Củng cố:

- Nội dung của NKTT

- Phong cách nghệ thuật trong NKTT

4 Hướng dẫn học bài: Trả lời câu hỏi sau đây:

Hãy đặt mình vào cảnh ngộ của tác giả để nhận xét nghệ thuật miêu tả thiên nhiên trong hai câu đầu của bài thơ chính xác, tự nhiên, hợp tình hợp cảnh như thế nào ?

I Môc tiªu bµi häc: Gióp hs:

-Kiến thức: Củng cố thêm kiến thức tác giả Tố Hữu và bài thơ "Từ ấy"

-Kĩ năng: Rèn luyện cho học sinh kĩ năng đọc hiểu tác phẩm trữ tình

-Thái độ: Trân trọng và yêu mến thơ ca của nhà thơ trữ tình cách mạng

II ChuÈn bÞ

- GV: SGK, gi¸o ¸n, tài liệu tham khảo

- HS: vë ghi,

III TiÕn tr×nh d¹y häc

1 KiÓm tra bµi cò:

2 Bµi míi:

HĐI Hướng dẫn tìm hiểu thêm về

Tố Hữu

- Hãy giới thiệu đôi nét về tác giả

Tố Hữu?

I Vài nét về Tố Hữu và bài thơ "Từ ấy"

Tố Hữu (1920 - 2002), tên khai sinh là Nguyễn Kim Thành, quê ở làng Phù Lai, xã Quảng Thọ,huyện Quảng Điền, tỉnh Thừa Thiên Huế Là một nhà thơ lớn của nền văn học hiện đại Thơ Tố

Hữu, từ tập này đến tập khác (Từ ấy, Việt Bắc, Gió lộng, Ra trận, Máu và hoa, Một tiếng đờn,

Ta với ta…) theo sát những trận đường lớn của cách mạng Việt Nam Tác phẩm của Tố Hữu

nói chung thuộc loại thơ trữ tình chính trị thể hiện lẽ sống lớn, những tình cảm lớn của ngườicông dân, người chiến sĩ cách mạng đối với Đảng, với tổ quốc, với nhân dân với Bác Hồ… Thơ

Tố Hữu chủ yếu được sáng tác theo cảm hứng lãng mạn và khuynh hướng sử thi Nghệ thuậtthơ Tố Hữu nghiêng về tính dân tộc truyền thống, chủ yếu phát huy các thể thơ cổ điển và dângian, ngôn ngữ giàu tính quần chúng

Tố Hữu vừa làm thơ vừa hoạt động cách mạng Ông từng giữ nhiều cương vị quan trọng trongTrung ương Đảng và Chính phủ Ông được tặng huân chương Sao vàng (1994), Giải thưởng HồChí Minh về văn học nghệ thuật (1996) và Giải thưởng văn học ASEAN (1999)

Từ ấy là tập thơ đầu tay của Tố Hữu tập hợp những sáng tác của ông từ năm 1946, thể hiện

niềm say mê lí tưởng và niềm khát khao được chiến đấu, hi sinh cho cách mạng trên tinh thầnlạc quan chiến thắng của một người thanh niên cộng sản.

Tập thơ gồm ba phần: Máu lửa, Xiềng xích, Giải phóng ghi lại ba trận đường đấu tranh và

trưởng thành của Tố Hữu từ khi giác ngộ lí tưởng đến Cách mạng Tháng Tám

Bài thơ Từ ấy được rút từ phần Máu lửa của tập thơ.

HĐII Hướng dẫn trả lời một số câu

hỏi

- Hãy nêu nhận xét về các hình ảnh

được tác giả tô đậm trong khổ đầu

của bài thơ? Những hình ảnh ấy

biểu hiện tâm trạng của nhà thơ như

thế nào khi bắt gặp lí tưởng cộng

sản?

II Hướng dẫn trả lời một số câu hỏi

Câu hỏi 1: Các hình ảnh trong khổ đầu của bài thơ đều là những hình ảnh được tô đậm tính đột

ngột, mạnh mẽ, chói lọi, tưng bừng: “bừng nắng hạ”, “mặt trời chân lí chói qua tim”, “vườnhoa lá”, “rất đậm hương”, “rộn tiếng chim”

Những hình ảnh ấy nói rằng, lí tưởng cộng sản lần đầu đến với Tố Hữu như một luồng ánh sángquá đột ngột và vô cùng mãnh liệt khiến nhà thơ trẻ tuổi cơ hồ như bị choáng váng Lí tưởng ấyđem đến cho nhà thơ, cùng với luồng ánh sáng chói lọi, một niềm vui lớn: tác giả cảm thấy tâm hồn mình như một khu vườn đầy hoa và rộn rã tiếng chim Tâm trạng này chứng tỏ Tố Hữu rất say mê lí tưởng cộng sản

Câu 2: Phân tích ý nghĩa của hình ảnh “Mặt trời trời chân lí chói qua tim” đối với người

chiến sĩ và nhà thơ Tố Hữu.

Lí tưởng đối với Tố Hữu không phải chỉ là chuyện của nhận thực lí trí mà còn là chuyện củatình cảm, chuyện của trái tim

Có tình cảm thì lí tưởng trở thành hành động cách mạng Có tình cảm thì lí tưởng có thể trởthành thơ Sở dĩ lí tưởng cộng sản không chỉ tác động tới nhận thức lí trí mà còn tác động tớitình cảm (“chói qua tim”) của Tố Hữu nữa, vì lí tưởng cộng sản mang nội dung nhân đạo chủnghĩa sâu sắc hướng về nhân loại cần lao bị áp bức bóc lột trong xã hội cũ

3 Củng cố:

Từ ấy là tập thơ đầu tay của Tố Hữu tập hợp những sáng tác của ông từ năm 1946, thể hiện niềm

say mê lí tưởng và niềm khát khao được chiến đấu, hi sinh cho cách mạng trên tinh thần lạcquan chiến thắng của một người thanh niên cộng sản

4 Hướng dẫn học bài: Trả lời câu hỏi sau đây:

Ánh sáng của lí tưởng cộng sản đã giúp Tố Hữu giác ngộ được điều gì mới mẻ? Vì sao có sự giác ngộ ấy? Hãy phân tích khổ thơ thứ hai và thứ ba để chứng minh.

I Môc tiªu bµi häc: Gióp hs:

-Kiến thức: Củng cố thêm kiến thức tác giả Tố Hữu và bài thơ "Từ ấy"

-Kĩ năng: Rèn luyện cho học sinh kĩ năng đọc hiểu tác phẩm trữ tình

-Thái độ: Trân trọng và yêu mến thơ ca của nhà thơ trữ tình cách mạng

II ChuÈn bÞ

- GV: SGK, gi¸o ¸n, tài liệu tham khảo

- HS: vë ghi,

III TiÕn tr×nh d¹y häc

1 KiÓm tra bµi cò:

2 Bµi míi:

HĐI Hướng dẫn tìm hiểu một số đề

bài

Đề bài: Lý tưởng sống cao đẹp được

thể hiện trong bài thơ Từ ấy (Tố

* Niềm vui sướng say mê khi gặp lí tưởng của Đảng

Từ ấy trong tôi bừng nắng hạ Mặt trời chân lý chói qua tim

- Hình ảnh ẩn dụ: nắng hạ, mặt trời chân lí + động từ mạnh: bừng, chói  Khẳng định, nhấn

mạnh lí tưởng cộng sản như một nguồn sáng mới, nguồn sáng vĩ đại làm bừng sáng cả trí tuệ vàtâm hồn nhà thơ, mở ra một chân trời mới của nhận thức, tư tưởng và tình cảm

Hồn tôi là một vườn hoa lá Rất đậm hương và rộn tiếng chim

- Bút pháp trữ tình lãng mạn và hình ảnh so sánh gợi tả một thế giới tràn đầy sức sống vớimàu sắc, hương thơm, âm thanh, diễn tả cụ thể niềm vui sướng vô hạn của nhà thơ trong buổiđầu đến với lí tưởng cộng sản Chính lí tưởng cộng sản đã làm cho tâm hồn con người tràn đầysức sống và niềm yêu đời, khơi dậy cảm hứng sáng tạo mới cho hồn thơ, làm cho cuộc sống có

ý nghĩa hơn

*Những nhận thức mới về lẽ sống :

Tôi buộc lòng tôi với mọi người

- ý thức tự nguyện sâu sắc và quyết tâm cao độ muốn vượt qua giới hạn của “cái tôi” cá nhân đểsống chan hoà với mọi người, đồng cảm sâu xa với từng hoàn cảnh con người cụ thể

- Quan niệm mới về lẽ sống là sự gắn bó hài hoà giữa “cái tôi” cá nhân và “cái ta” chung củamọi người

Điệp từ để tạo nhịp thơ dồn dập, thôi thúc, hăm hở Sự đồng cảm, chia sẻ, yêu thương - tình

hữu ái giai cấp  Sức mạnh của tình đoàn kết

 Tố Hữu đã đặt mình giữa dòng đời và trong môi trường rộng lớn của quần chúng lao khổ,

ở đấy nhà thơ đã tìm thấy niềm vui và sức mạnh mới bằng nhận thức, bằng tình cảm mến yêu,bằng sự giao cảm của những trái tim

Qua đó, nhà thơ cũng khẳng định mối liên hệ sâu sắc giữa văn học và cuộc sống mà chủ yếu

là cuộc sống của quần chúng nhân dân

* Sự chuyển biến sâu sắc trong tình cảm Tố Hữu.

- Cách xưng hô ruột thịt + số từ ước lệ vạn nhấn mạnh, khẳng định tình cảm gia đình nồng

ấm, thân thiết Nhà thơ đã cảm nhận sâu sắc mối quan hệ giữa bản thân với quần chúng lao khổ

- Tấm lòng đồng cảm xót thương của nhà thơ đối với những cuộc đời bất hạnh và lòng căm