luật thơ 2

QUA ĐÈO NGANG Bà Huyện Thanh Quan Niêm thơ BB BB BB BB BB TT TT TT TT.

Trang 2

(TIẾT 1)GVGD: ĐOÀN THỊ MAI HƯƠNG

Trang 3

Phân tích những biểu hiện của luật thơ ở

một bài thơ cụ thể

Trang 4

I KHÁI QUÁT VỀ LUẬT THƠ

Luật thơ

Luật của các thể thơ truyền thống và hiện đại

Trang 5

Thanh bằng: dấu huyền, không dấu

Thanh trắc: dấu hỏi, nặng,ngã, sắc

Thanh bằng: dấu huyền, không dấu

Thanh trắc: dấu hỏi, nặng,ngã, sắc

* Vần : phát âm giống nhau hoàn toàn(vần chính)

phát âm không giống nhau hoàn toàn( vần thông)

Trang 6

II MỘT SỐ THỂ THƠ TRUYỀN THỐNG

1 Thể thơ lục bát

Trăm năm trong cõi người taChữ tài chữ mệnh khéo là ghét nhau

Trải qua một cuộc bể dâuNhững điều trông thấy mà đau đớn lòng

(Nguyễn Du, Truyện Kiều )

Trăm năm trong cõi người ta

Chữ tài chữ mệnh khéo là ghét nhau

Trải qua một cuộc bể dâu

Những điều trông thấy mà đau đớn lòng

Trăm năm/trong cõi/người ta

Chữ tài chữ mệnh/khéo là ghét nhau

Trải qua/một cuộc/bể dâu

Những điều trông thấy/mà đau đớn lòng

Trang 7

Câu số Vần

Cái bống là cái bống bang

Khéo sẩy khéo sàng cho mẹ bống nấu cơm

Mai cốt cách, tuyết tinh thầnMỗi người một vẻ mười phân vẹn mười

Lục bát biến thể

Mai cốt cách, tuyết tinh thần

Mỗi người một vẻ mười phân vẹn mười

Trang 8

(Tố Hữu, Việt Bắc)

Tiếng ai tha thiết bên cồn Bâng khuâng trong dạ, bồn chồn bước đi

Áo chàm đưa buổi phân li Cầm tay nhau biết nói gì hôm nay…

Tiếng ai tha thiết bên cồn

Bâng khuâng trong dạ, bồn chồn bước đi

Áo chàm đưa buổi phân li

Cầm tay nhau biết nói gì hôm nay…

Tiếng ai tha thiết/bên cồn

Bâng khuâng trong dạ,/bồn chồn bước đi

Áo chàm/đưa buổi phân li

Cầm tay nhau/biết nói gì /hôm nay…

Tiếng ai tha thiết/bên cồn

Bâng khuâng trong dạ,/bồn chồn bước đi

Áo chàm/đưa buổi phân li Cầm tay nhau/biết nói gì/hôm nay…

Trang 9

Câu số Vần

- Mô hình âm luật hoàn chỉnh

- Có khả năng thể hiện được những tinh hoa của ngôn ngữ dân tộc

- Mục đích thể hiện tình cảm, tấm lòng

 Được sử dụng rộng rãi

Trang 10

2 Song thất lục bát

Câu số Vần

(Đoàn Thị Điểm, Chinh phụ ngâm)

Ngòi đầu cầu nước trong như lọc,Đường bên cầu cỏ mọc còn non

Đưa chàng lòng dặc dặc buồn,Bộ khôn bằng ngựa, thủy khôn bằng thuyền

Ngòi đầu cầu nước trong như lọc,Đường bên cầu cỏ mọc còn non

Đưa chàng lòng dặc dặc buồn,Bộ khôn bằng ngựa, thủy khôn bằng thuyền

Ngòi đầu cầu/nước trong như lọc,Đường bên cầu/cỏ mọc còn non

Đưa chàng/lòng dặc dặc buồn,Bộ khôn bằng ngựa,/thủy khôn bằng thuyền

Ngòi đầu cầu/nước trong như lọc,

Đường bên cầu/cỏ mọc còn non

Đưa chàng/lòng dặc dặc buồn,

Bộ khôn bằng ngựa,/thủy khôn bằng thuyền

Trang 11

2 Song thất lục bát

Câu số Vần

Trong khi gặp gỡ / khác đâu duyên trời

Trang 12

3 Các thể ngũ ngôn Đường luật

Câu số Vần

Vằng vặc/ bóng thuyền quyênMây quang/ gió bốn bên

Nề cho/ trời đất trắngQuét sạch/ núi sông đen

Trang 13

Niêm và đối

Dòng 4 Dòng 3Dòng 2 Dòng 1

TT

T

Vần

76

Ông đứng làm chi đó hỡi ông ?Trơ trơ như đá vững như đồng

Đêm ngày gìn giữ cho ai đó?

Non nước đầy vơi có biết không?

Ông đứng làm chi đó/hỡi ông ?Trơ trơ như đá/vững như đồng

Đêm ngày gìn giư/cho ai đó?

Non nước đầy vơi/có biết không?

3 Các thể thất ngôn Đường luật

* Thất ngôn

tứ tuyệt

Ông đứng làm chi đó/hỡi ông ?Trơ trơ như đá/vững như đồng

Đêm ngày gìn giư/cho ai đó?

Non nước đầy vơi/có biết không?

Trang 14

Dòng 4 Dòng 3Dòng 2 Dòng 1

T

TT

B

TT

Vần

76

Thân em vừa trắng lại vừa trònBảy nổi ba chìm với nước nonRắn nát mặc dầu tay kẻ nặnMà em vẫn giữ tấm lòng son

Thân em vừa trắng/lại vừa trònBảy nổi ba chìm/với nước nonRắn nát mặc dầu/tay kẻ nặnMà em vẫn giữ/tấm lòng son

Trang 15

Niêm và đối

Vần

T T

B

T T

T

T T

Dòng 1 Dòng 2 Dòng 3

Dòng 5 Dòng 4

Dòng 6 Dòng 7 Dòng 8

* Thất ngôn bát cú

Trang 16

QUA ĐÈO NGANG

Bước tới Đèo Ngang, bóng xế tà,Cỏ cây chen đá, lá chen hoa

Lom khom dưới núi, tiều vài chú,Lác đác bên sông, chợ mấy nhà

Nhớ nước đau lòng, con quốc quốc,Thương nhà mỏi miệng, cái gia gia,Dừng chân đứng lại, trời, non, nước,Một mảnh tình riêng, ta với ta

Bước tới Đèo Ngang, bóng xế tà,

Cỏ cây chen đá, lá chen hoa

Lom khom dưới núi, tiều vài chú,Lác đác bên sông, chợ mấy nhà

Nhớ nước đau lòng, con quốc quốc,Thương nhà mỏi miệng, cái gia gia,

Dừng chân đứng lại, trời, non, nước,Một mảnh tình riêng, ta với ta

Bước tới Đèo Ngang,/bóng xế tà,

Cỏ cây chen đá,/lá chen hoa

Lom khom dưới núi,/tiều vài chú,Lác đác bên sông,/chợ mấy nhà

Nhớ nước đau lòng,/con quốc quốc,Thương nhà mỏi miệng,/cái gia gia,

Dừng chân đứng lại,/trời,/non,/nước,Một mảnh tình riêng,/ta với ta

Bước tới Đèo Ngang,/bóng xế tà,Cỏ cây chen đá,/lá chen hoa

Nhớ nước đau lòng,/con quốc quốc,Thương nhà mỏi miệng,/cái gia gia,Dừng chân đứng lại,/trời,/non,/nước,Một mảnh tình riêng,/ta với ta

(Bà Huyện Thanh Quan)

Liên thơ

Đối Bước tới Đèo Ngang,/bóng xế tà,

Nhớ nước đau lòng,/con quốc quốc,Thương nhà mỏi miệng,/cái gia gia,

Dừng chân đứng lại,/trời,/non,/nước,Một mảnh tình riêng,/ta với ta

Trang 17

Bước tới Đèo Ngang,/bóng xế tà,Cỏ cây chen đá,/lá chen hoa.

Nhớ nước đau lòng,/con quốc quốc,Thương nhà mỏi miệng,/cái gia gia,Dừng chân đứng lại,/trời,/non,/nước,Một mảnh tình riêng,/ta với ta

QUA ĐÈO NGANG

(Bà Huyện Thanh Quan)

Niêm thơ

BB

TT

Trang 18

Dốc lên khúc khuỷu dốc thăm thẳm Heo hút cồn mây súng ngửi trời

Ngàn thước lên cao, ngàn thước xuốngNhà ai Pha Luông mưa xa khơi

Dốc lên khúc khuỷu/dốc thăm thẳm Heo hút cồn mây/súng ngửi trời

Ngàn thước lên cao,/ngàn thước xuốngNhà ai Pha Luông/mưa xa khơi

(Quang Dũng, Tây Tiến)

Trang 19

THỂ THƠ SỐ TIẾNG VẦN NHỊP HÀI THANH

8(8) -6(6)

Chẵn 4/2 2/2/2, 4/4,

7 - 5 7(7) – 6(6) 6(6) – 6(8)

lẻ 3/4 Chẵn

3 2,6,8 - B

Lẻ 2/3

2 4 Niêm, liên thơ

2 = 6 4 Đối, niêm, liên thơ



Trang 20

III CÁC THỂ THƠ HIỆN ĐẠI

(Nguyễn Du, Truyện Kiều )

Mình về / mình có nhớ ta

Mười lăm năm ấy / thiết tha mặn nồng

Mình về / mình có nhớ khôngNhìn cây nhớ núi,/ nhìn sông nhớ nguồn?

(Tố Hữu ,Việt Bắc)

Trang 21

Xuân Quỳnh, Sóng Khuyết danh, Mặt trăng

Ôi con sóng / ngày xưa

Và ngày sau / vẫn thế

Nỗi khát vọng/ tình yêu

Bồi hồi / trong ngực trẻ

Trước muôn trùng/sóng bể

Em nghĩ về /anh,/ em

Em nghĩ về /biển lớn

Từ nơi nào /sóng lên

Vằng vặc/ bóng thuyền quyênMây quang /gió bốn bên

Nề cho /trời đất trắngQuét sạch /núi sông đen

Có khuyết /nhưng tròn mãiTuy già /vẫn trẻ lên

Mảnh gương chung /thế giớiSoi rõ:/ mặt hay,/hèn

Trang 22

(Quang Dũng, Tây Tiến)

B T B

T B T

B B B

Sáng mát trong như sáng năm xưa

Gió thổi mùa thu hương cốm mới

Tôi nhớ nhũng ngày thu đã xa

Sáng chớm lạnh trong lòng Hà Nội

Những phố dài xao xác hơi may

Người ra đi đầu không ngoảnh lại

Sau lưng thềm nắng lá rơi đầy

*****

ĐẤT NƯỚC

Trang 23

Đu đưa Bế lũ con Đầu trònTrọc lốc Chớp

Rạch ngang trời Khô khốc

Sấm Ghé xuống sân Khanh khách Cười…

III CÁC THỂ THƠ

HIỆN ĐẠI

Trang 24

Quê hương là gì hở mẹ

Mà cô giáo dạy phải yêu Quê hương là gì hở mẹ

Ai đi xa cũng nhớ nhiều

(Đỗ Trung Quân - Quê Hương)

Hôm nay đi chùa Hương Hoa cỏ mờ hơi sương

Cùng thầy me em dậy

Em vấn đầu soi gương

(Nguyễn Nhược Pháp - Em đi chùa Hương)

Trang 25

Xuân đương tới, nghĩa là xuân đương qua,Xuân còn non, nghĩa là xuân sẽ già,

Mà xuân hết, nghĩa là tôi cũng mất

Lòng tôi rộng,nhưng lượng trời cứ chật,

Không cho dài thời trẻ của nhân gian,

Nói làm chi rằng xuân vẫn tuần hoàn,

Nếu tuổi trẻ chẳng hai lần thắm lại !

(Xuân Diệu- Vội vàng)

Trang 26

Người đẹp trông như tuyết, chạm vào thấy nóng

Người đẹp trông như lửa, sờ vào thấy mát

Người không khát - nhìn người đẹp cũng khát

Người không đói - nhìn người đẹp cũng đói Người muốn chết- nhìn người đẹp

lại không muốn chết nữa

Ơ! Người đẹp như là ước mơ treo trước mắt

mọi người!

Người đẹp (Lò Ngân Sủn)

 CÁC THỂ THƠ HIỆN ĐẠI

* Tiếp nối, dựa vào luật của thơ truyền thống

* Có biến đổi , cách tân nhiều

* Thể thơ đa dạng, phong phú

* Chú trọng cảm xúc

Trang 27

* Chú trọng cảm xúc

*Thể thơ đa dạng, phong phú

*Tiếp nối, dựa vào luật của thơ truyền thống

•Có biến đổi , cách tân nhiều

Hiện đại

Truyền thống

- Chú trọng niêm luật ,

có tính quy phạm

-Thể thơ quy định

-Ảnh hưởng văn học

Trung Quốc

- Phá vỡ tính quy phạm

Trang 28

Trống Tràng thành lung lay bóng nguyệt,

Khói Cam Tuyền mờ mịt thức mây,

Chín lần gươm báu trao tayNửa đêm truyền hịch định ngày xuất chinh

a)

(Đoàn Thị Điểm, Chinh phụ ngâm)

Trống Tràng thành/lung lay bóng nguyệt,

Khói Cam Tuyền/mờ mịt thức mây,

Bước tới Đèo Ngang,/bóng xế tà,

(Bà Huyện Thanh Quan, Qua Đèo Ngang) (Đoàn Thị Điểm, Chinh phụ ngâm)

*Về nhà

Định dạng
Số trang	29
Dung lượng	1,69 MB