Luật thơ 12 CB

BÀI HỌC LUẬT THƠ GỒM BA ĐƠN VỊ KIẾN THỨC: 1- Khái quát về luật thơ nêu ra một số khái niệm cơ bản về... 1.Khái niệm: Luật thơ là toàn bộ những qui tắc về số câu , số tiếng , cách hiệp

Xin chào các em! Chúc tiết học của chúng ta vui tươi, sôi nổi và hiệu

quả !

ÔN TẬP BÀI CŨ

Chúng tỏ rằng: con đường CM và con đường thơ của Tố Hữu gắn bó hài hòa làm một?

- Nêu nhận định chung

-Tên bảy tập thơ, thời gian sáng tác mỗi tập

-Nội dung chính mỗi tập thơ

-Mỗi tập thơ phản ánh chặng đường CM nào ?

BÀI MỚI

Thơ

Bài học hôm nay gồm những

đơn vị kiến thức nào?

BÀI HỌC LUẬT THƠ GỒM BA ĐƠN VỊ KIẾN THỨC:

1- Khái quát về luật thơ nêu ra một số khái niệm cơ bản về

I Khái quát về luật thơ :

Luật thơ là gì?

1.Khái niệm:

Luật thơ là toàn bộ những qui tắc về số câu ,

số tiếng , cách hiệp vần , phép hài thanh , ngắt nhịp … trong các thể thơ được khái quát theo những kiểu mẫu nhất định.

I Khái quát về luật thơ :

Các thể thơ VN có thể chia thành những nhóm nào?

1.Khái niệm:

2.Các thể thơ: 3 nhóm chính

a) Thơ dân tộc: Lục bát, song thất lục bát, hát nói

b) Đường luật: Ngũ ngôn, thất ngôn

c) Hiện đại: Năm tiếng, bảy tiếng, tám tiếng, hỗn hợp, tự

do, thơ-văn xuôi,…

I Khái quát về luật thơ :

Luật thơ hình thành trên cơ sở nào? Yếu tố nào đóng

vai trò quan trọng trong sự hình thành luật thơ?

3.Sự hình thành luật thơ: Dựa trên các đặc trưng ngữ âm của tiếng

Việt, trong đó, tiếng là đơn vị có vai trò quan trọng:

- Số tiếng là một căn cứ để gọi tên thể thơ (lục bát, song thất lục bát)

- Cấu tạo của tiếng là cơ sở để hài thanh

 phần vần của tiếng là yếu tố để hiệp vần (vị trí hiệp vần là cơ sở

để xác định luật thơ)

 Thanh điệu của tiếng là yếu tố quan trọng để hài thanh

 Tiếng là cơ sở để ngắt nhịp ( mỗi thể thơ có cách ngắt nhịp khác nhau căn cứ vào các tiếng có thanh B hay T ở những vị trí không đổi tạo chỗ ngừng)

=>Số tiếng, vần, thanh của tiếng và ngắt nhịp là cơ sở để hình thành luật thơ

*Số dòng trong bài thơ, quan hệ của các dòng thơ về kết cấu, về ý

nghĩa cũng là yếu tố hình thành luật thơ

+số tiếng trong mỗi dòng

+Những tiếng nào hiệp vần với nhau? Cách thức hiệp vần? +Ngắt nhịp tại những tiếng nào? Cách ngắt nhịp

+Sự hài thanh thể hiện ở những tiếng nào? Từ đó rút ra quy định hài thanh ở mỗi thể thơ?

-Phân công: N1:VD “Trăm năm…”;N2:”Ngòi đầu

cầu…”;N3:”Mặt trăng”;N4: “Ông phỗng đá”;N5: “Qua đèo Ngang”

-Thư kí nhóm ghi vào giấy đáp án thống nhất

II.LUẬT THƠ CỦA MỘT SỐ THỂ THƠ TRUYỀN THỐNG:

1.Thể lục bát:

- Số tiếng : Mỗi cặp lục bát gồm hai dòng 6 tiếng và 8 tiếng

- Vần: -Hiệp vần B ở tiếng thứ 6 của hai dòng lục bát và giữa tiếng

thứ 8 của dòng bát với tiếng thứ 6 của dòng lục tiếp theo

-Nhịp: căn cứ vào các tiếng có thanh không đổi(2,4,6)

→Chẵn; 2/2/2

- Hài thanh: Đối xứng luân phiên giữa tiếng 2 (B ), tiếng4 ( T ), tiếng

6 ( B )

Đối lập âm vực trầm bổng ở tiếng 6 và 8 dòng bát

“ Trăm năm (2-B) / trong cõi (4-T) / người ta (6-B)

Chữ tài (2-B) / chữ mệnh (4-T) / khéo là (6-B) / ghét nhau

Trải qua (2-B) / một cuộc (4-T) / bể dâu (6-B)

Những điều (2-B) / trông thấy (4-T) / mà đau (6-B) / đớn lòng”

II.LUẬT THƠ CỦA MỘT SỐ THỂ THƠ TRUYỀN THỐNG:

-Nhịp:2câu thất: 3/4 ; lục bát: 2/2/2

-Hài thanh: song thất : tiếng 3 có thể B hoặcT ; cặp lục bát như thể lục bát

“ Ngòi đầu cầu / nước trong như lọc,

Đường bên cầu / cỏ mọc còn non

Đưa chàng lòng dặc dặc buồn,

Bộ khôn bằng ngựa, thủy khôn bằng thuyền”

II.LUẬT THƠ CỦA MỘT SỐ THỂ THƠ TRUYỀN THỐNG:

Mây quang (B )/ gió bốn (T) bên

Nề cho (B)/ trời đất (T) trắng

Quét sạch (T) / núi sông (B) đen

Có khuyết (T) / nhưng tròn (B) mãi

Tuy già (B )/ vẫn trẻ (T) lên

Mảnh gương (B )/ chung thế (T) giới

Soi rõ (T) :/ mặt hay (B ), hèn

II.LUẬT THƠ CỦA MỘT SỐ THỂ THƠ TRUYỀN THỐNG:

1.Thể lục bát:

2.Thể song thất lục bát:

3.Các thể ngũ ngôn Đường luật (tứ tuyệt hoặc bát cú)

4.Các thể thất ngôn Đường luật:

-Số tiếng: 7, số dòng: 4

-Vần: vần chân, độc vận, vần cách

-Nhịp: 4/3

-Hài thanh:

a)Thất ngôn tứ tuyệt:

Ông đứng làm / chi đó hỡi ông?

Trơ trơ như đá,/ vững như đồng

Đêm ngày gìn giữ / cho ai đó?

Non nước đầy vơi / có biết không?

Luật hài thanh thể thất ngôn tứ tuyệt

tới slide LT

Tiếng Dòng

1234

Đ Ố I

II.LUẬT THƠ CỦA MỘT SỐ THỂ THƠ TRUYỀN THỐNG:

1.Thể lục bát:

2.Thể song thất lục bát:

3.Các thể ngũ ngôn Đường luật (tứ tuyệt hoặc bát cú)

4.Các thể thất ngôn Đường luật:

Bước tới Đèo Ngang / bóng xế tà

Cỏ cây chen đá,/ lá chen hoa

Lom khom dưới núi,/ tiều vài chú ,

Lác đác bên sông,/ chợ mấy nhà.

Nhớ nước đau lòng,/ con quốc quốc,

Thương nhà mòi miệng / cái gia gia.

Dừng chân đứng lại,/ trời, non, nước,

Môt mảnh tình riêng,/ ta với ta

Luật hài thanh thể thất ngôn bát cú

Dòng 1

Dòng 2

Dòng 3

Dòng 4

Dòng 5

Dòng 6

Dòng 7

Dòng 8

CÂU HỎI:

Em có nhận xet gì về thơ Đường luật ?

Thơ Đường luật có những quy định hết sức chặt chẽ,

vì vậy mà rất gò bó và khó diễn đạt được những cảm xúc phóng khoáng, nhịp điệu rộng mở Do đó, đến đầu thế kỉ

XX có một cuộc cách mạng về thơ nổ ra và kết quả là từ

đó, nhiều thể thơ hiện đại đã ra đời

TRAO ĐỔI NHANH

-Đơn vị : nhóm 2 người hoặc 3 người gần nhau

-Thời gian: 2 phút

-Nội dung: Nêu 3 ý kiến ngắn gọn giới thiệu về các thể thơ hiện đại Việt Nam ?

III CÁC THỂ THƠ HIỆN ĐẠI:

-Nhiều thể thơ hiện đại xuất hiện từ phong trào Thơ

LUYỆN TẬP: Đọc lại bài luyện tập (1 phút)

Yêu cầu: Làm nhanh vào giấy nháp trong 2 phút

ÔN TẬP: Kể tên các thể thơ của Việt Nam? Luật thơ thường thể hiện ở các yếu tố nào?

-Các thể thơ: lục bát, song thất lục bát, ngũ

ngôn Đường luật, thất ngôn Đường luật, thơ hiện đại ( năm tiếng, bảy tiếng, tám tiếng, hỗn hợp, tự do, thơ-văn xuôi …)

- Luật thơ thường biểu hiện ở: quy định về số tiếng, số dòng, hài thanh, quan hệ giữa các

dòng thơ về kết cấu, ý nghĩa…tùy thuộc vào từng thể thơ

2.Hướng dẫn bài mới: Đọc VB Việt Bắc – phần hai

- Màu sắc dân tộc thể hiện qua những yếu tố nào trong đoạn trích “ Việt Bắc”

- Tìm những vẻ đẹp của cảnh và người Việt Bắc

- Trả lời Hướng dẫn học bài

Xin chào và cám ơn các em!

Ví dụ khác về thể song thất lục bát

Tiếng thứ 3 của song thất mang thanh trắc

Cùng trông lại mà cùng chẳng thấy

Thấy xanh xanh biết mấy ngàn dâu

Ngàn dâu xanh ngắt một màu

Lòng chàng ý thiếp ai sâu hơn ai

 trở lại