luat tho

• -Số tiếng trong câu tạo nên các thể thơ... • -Tiếng là cơ sở để xác định cách ngắt nhịp Mỗi thể thơ có cách ngắt nhịp khác nhau.. • =>Số tiếng, vần, thanh của tiếng và ngắt nhịp là cơ

Lớp 12b2

TIEÁT 23

Tieáng Vieät :

I Khái quát về luật thơ :

1.Luật thơ:

2 Các thể thơ Việt Nam: 3 nhóm chính

a/Thơ dân tộc:lục bát,song thất lục bát, hát nói b/Đường luật:ngũ ngôn, thất ngôn.

c/Hiện đại: năm tiếng, bảy tiếng, tám tiếng, hỗn hợp, tự do, thơ tự do-văn xuôi.

.

(sgk)

3/Sự hình thành luật thơ:

• *Tiếng là đơn vị có vai trò quan trọng:

• -Tạo ý nghĩa.

• -Tạo nhạc điệu.

• -Số tiếng trong câu tạo nên các thể thơ.

• -Vần của tiếng -> cách hiệp vần (vần chân,

vần lưng, vần liền, vần cách)

• -Thanh của tiếng-> hài thanh (thanh ngang,

huyền-> trắc ,thanh sắc, hỏi, ngã,

nặng-> bằng, được xét ớ các tiếng:2-4-6)

Dựa trên các đặc trưng ngữ âm của tiếng Việt

• -Tiếng là cơ sở để xác định cách ngắt nhịp

(Mỗi thể thơ có cách ngắt nhịp khác nhau.)

• =>Số tiếng, vần, thanh của tiếng và ngắt

nhịp là cơ sở để hình thành luật thơ.

• *Số dòng trong bài thơ,quan hệ của các dòng thơ về kết cấu, về ý nghĩa cũng là yếu tố

hình thành luật thơ.

II.Một số thể thơ truyền thống:

1.Thể lục bát:

a/Ví dụ:

• Trăm năm trong cõi người ta

•

• Chữ tài chữ mệnh khéo là ghét nhau

• Trải qua một cuộc bể dâu

• Những điều trông thấy mà đau đớn lòng

•

/

/ /

/

/

/ /

B

B,, T

T T

B

B,, B

B

B, B

B,

_

_

_

_

<>

<>

• b.Đặc điểm :

- Số tiếng: 6-8

- Vần: vần lưng (tiếng thứ 6 câu lục vần tiếng thứ 6 câu bát, tiếng thứ 8 câu bát vần

tiếng thứ 6 câu lục ) -Nhịp:nhịp chẵn:2/2/2-2/2/2/2, 2/2/2-4/4

-Hài thanh:

+Tiếng thứ 2-4-6 là B-T-B +Tiếng 6-8 là trầm-bổng (bổng –trầm)

(Nguyễn Du)

/

• Người quốc sắc kẻ thiên tài,

• Tình trong như đã mặt ngoài còn e

• (Nguyễn Du)

• -> Tiểu đối

•

• Núi cao chi lắm núi ơi,

• Núi che mặt trời, chẳng thấy người thương.

• (Ca dao)

• ->Lục bát biến thể

• Ngòi đầu cầu nước trong như lọc,

• Đường bên cầu cỏ mọc còn non.

• Đưa chàng lòng dặc dặc buồn,

•

Bộ khôn bằng ngựa, thủy khôn bằng thuyền.

/ / /

_

_

_

_

B

B

B B

B

T

T

b.Đặc điểm:

-Số tiếng: 7-7-6-8 -Vần:v n tr c c p song ầ ắ ặ

th t, v n b ng c p lục bátấ ầ ằ ặ -Nhịp: nh p 3/4 câu song ị

th t, nhịp 2/2/2-2/2/2/2 ấ câu lục bát

-Hài thanh:

+Câu th t:Tiếng thứ 3 là ấ

B ho c Tặ +Câu 6-8 (như thơ lục bát)

2.Thể song thất lục bát

a.Ví du

_

/

/ /

/

3.Các thể ngũ ngôn Đường luật(4 câu,8 câu)

a.Ví dụ: Mặt trăng

• Vằng vặc bóng thuyền quyên

•

• Mây quang gió bốn bên

•

• Nề cho trời đất trắng

•

• Quét sạch núi sông đen

• Có khuyết nhưng tròn mãi

• Tuy già vẫn trẻ lên

•

• Mảnh gương chung thế giới

•

• Soi rõ: mặt hay,hèn

•

b.Đặc điểm:

-Số tiếng :5, số dòng:4 hoặc 8 -Vần:1 vần,vần cách

-Nhịp:lẽ,2/3 -Hài thanh:

+ Câu th t:Tiếng thứ 2-4 làấ

B – T (T-B)

/

/ /

B T

B T

B T

B T

T B

T B

T B

T B (Khuyết danh)

/

/ /

/ /

4.Các thể thất ngôn Đường luật(tứ tuyệt,bát cú)

• Ô âng phỗng đá

• Trơ trơ như đá vững như đồng

• Đêm ngày gìn giữ cho ai đó

• Non nước đầy vơi có biết không ?

a.Tứ tuyệt

-Số tiếng:7, số dòng: 4 -Vần:vần chân, độc vận,vần cách

-Nhịp:lẽ,4/3 -HàiThanh: (sơ đồ sgk)

*.Đặc điểm:

/ /

B

B B

B

T T

T

T T

T

}đối

/

• Qua đèo Ngang

Bước tới đèo ngang bóng xế tà,

• Cỏ cây chen đá, là chen hoa

• Lom khom dưới núi tiều vài chú

• Lác đác bên sông chợ mấy nhà,

• Nhớ nước đau lòng con quốc quốc

• Thương nhà mỏi miệng cái gia gia.

• Dừng chân đứng lại trời non nước

• Một mảnh tình riêng ta với ta.

• (Bà huyện Thanh Quan)

/

/ /

/ /

/ /

_

_

_

_

}đối

}đối

T B T

B T B

B T B

B T B

B T B

T B T

T B T

T B T

-Số tiếng:7, số dòng: 8 -Vần:vần chân, độc vận

ở các tiếng 1-2-4-6-8 -Nhịp:chẵn lẽ,4/3

-Hài thanh: (sơ đồ sgk)

[

[

b.Bát cú

*Lưu ý:

• Thơ thất ngôn theo luật trắc:bắt đầu 2T và B

• Ơû cuối câu (Qua đèo Ngang)

• Thơ thất ngôn theo luật trắc:bắt đầu 2B và B

• Ơû cuối câu (Thu Điếu)

*Trường hợp phá cách:

-Về nhịp: Đã bấy lâu nay bác đến nhà (3/1/3)

-Về số tiếng-nhịp: Lẽ có Ngu cầm đàn một tiếng,

5/Các thể thơ hiện đại

• Tiếng Thu

• Em không nghe mùa thu Con nai vàng ngơ ngác,

• Dưới trăng mờ thổn thức? Đạp lên lá vàng khô?

• Em không nghe rạo rực (Lưu Trọng Lư)

• Hình ảnh kẻ chinh phu?

• Trong lòng người cô phụ

• Em không nghe mùa thu

• Là thu rơi xào xạc,

a/Ví dụ:

Đây mùa thu tới

• Rặng liễu đìu hiu đứng chịu tang,

• Tóc buồn buông xuống lệ ngàn hàng

• Đây múa thu tới-mùa thu tới,

• Vơí áo mơ phai dệt lá vàng.

• Hơn một loài hoa đã rụng cành,

• Trong vừơn sắc đỏ rủa màu xanh;

• Những luồng run rẫy rung rinh lá…

• Đôi nhánh khô gầy xương mỏng manh…

• (Xuân Diệu)

b/:Đặc điểm:

-Ảnh hưởng của thơ Pháp

-Vừa tiếp nối luật thơ trong thơ truyền thống vừa cĩ sự cách tân

*Ghi nhớ: ( sgk)