Tiểu luận được thực hiện vào năm 2023, mọi dữ liệu được cập nhật mới nhất. Tác giả đã đánh số trang, làm mục lục và theo bố cục bài chuẩn chỉ. Phần bìa có khoảng trống để các bạn thêm các thông tin như: trường, khoa, ngành, môn học, thông tin cá nhân SV... vào là xong. Mong rằng tài liệu này hữu ích giúp các bạn đạt điểm cao cho môn học của mình
Trang 1HỌC VIỆN BÁO CHÍ VÀ TUYÊN TRUYỀN
KHOA CHÍNH TRỊ HỌC
-& -TIỂU LUẬN Môn: Kỹ năng điều tra xã hội học chính trị
Đề tài:
Tác động của mạng xã hội đến
tư tưởng chính trị của sinh viên các trường Đại học ở quận Cầu Giấy, Hà Nội hiện nay
Hà Nội - 2023
Trang 2MỤC LỤC
LỜI MỞ ĐẦU 2
NỘI DUNG CHÍNH 2
1 Tên đề tài nghiên cứu 2
2 Lí do chọn đề tài 2
3 Mục đích, nhiệm vụ nghiên cứu 3
4 Đối tượng, khách thể, phạm vi nghiên cứu 4
5 Phương pháp thu thập thông tin 4
6 Thao tác hóa các khái niệm liên quan trong đề tài 5
7 Bộ công cụ nghiên cứu: Bảng hỏi Anket 10
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 18
Trang 3LỜI MỞ ĐẦU
Em xin kính chào thầy/cô ạ!
Em xin lựa chọn làm bài tiểu luận theo HƯỚNG 1: LỰA CHỌN ĐỀ TÀI, XÂY DỰNG ĐỀ CƯƠNG NGHIÊN CỨU Trong quá trình nghiên cứu triển khai đề tài, do khả năng còn hạn chế về mặt kiến thức chuyên ngành và môn học của cá nhân em - nếu có chỗ nào thiếu sót mong thầy/cô thông cảm cho em
ạ Đồng thời em rất mong nhận được những ý kiến đóng góp quý báu của thầy/
cô để được bổ sung thêm tri thức, hoàn thiện cho đề tài này nói riêng cũng như các đề tài nghiên cứu khác trong tương lai được tốt hơn ạ!
Em xin chân thành cảm ơn thầy/cô!
NỘI DUNG CHÍNH
1 Tên đề tài nghiên cứu
Em xin lựa chọn tên đề tài: “Tác động của mạng xã hội đến tư tưởng chính trị của sinh viên các trường Đại học ở quận Cầu Giấy, Hà Nội hiện nay” để nghiên cứu và làm sáng tỏ
2 Lí do chọn đề tài
Hiện nay chúng ta đang sống trong một thế giới toàn cầu hoá mạnh mẽ với sự phát triển bùng nổ của cuộc cách mạng công nghiệp 4.0 và tiến tới 5.0 Trong đó internet nói chung và các mạng xã hội nói riêng là những công cụ
vô cùng tiện ích để truyền tải thông tin một cách nhanh chóng tới con người Những trang mạng xã hội phổ biến hiện nay có thể kể đến như: Facebook, Youtube, WhatsApp, Tiktok, Instagram, WeChat không những thu hút hàng tỉ người tham gia và trở thành một phần quan trọng trong không gian sống của cư dân mạng Những ưu thế của mạng xã hội trong việc giúp mọi người, đặc biệt là giới trẻ kết nối, tương tác, thể hiện bản sắc cá nhân đã khiến mạng xã hội trở thành một phần không thể thiếu trong đời sống hiện đại Trong đó sinh viên là lứa tuổi tiếp cận mạng xã hội nhiều và có tác động lớn đến theo chiều hướng thuận – nghịch Sinh viên tiếp cận và sử dụng mạng
Trang 4xã hội với nhiều mục đích khác nhau, có mặt tích cực và mặt trái của nó Bên cạnh mặt tích cực biểu hiện rất rõ trong việc tìm kiếm, trao đổi thông tin hữu ích trong học tập, kết nối bạn bè, hỗ trợ công việc cá nhân, thì mặt trái của
nó là ảnh hưởng đến khía cạnh tâm lý, sức khoẻ, đáng quan ngại hơn là đến bản lĩnh chính trị, lập trường tư tưởng, đạo đức, lối sống, mục tiêu, lý tưởng của thanh niên hiện nay Có những trường hợp thực tế là mạng xã hội chứa đựng những nội dung có thể làm cho thanh thiếu niên suy yếu bản lĩnh chính trị, tha hoá phẩm chất đạo đức dẫn đến những hành vi vi phạm pháp luật Tuy nhiên theo tác giả, vấn đề những tác động của mạng xã hội đến sinh viên chưa được nghiên cứu sâu ở Việt Nam
Xuất phát từ tầm quan trọng của vấn đề này, tôi xin lựa chọn đề tài: “Tác động của mạng xã hội đến tư tưởng chính trị của sinh viên các trường Đại học
ở quận Cầu Giấy, Hà Nội hiện nay” để nghiên cứu và làm sáng tỏ
3 Mục đích, nhiệm vụ nghiên cứu
3.1 Mục đích nghiên cứu
Trên cơ sở khái quát một số vấn đề lý luận và thực tiễn về tác động của mạng xã hội đối với tư tưởng chính trị của sinh viên các trường Đại học ở quận Cầu Giấy, Hà Nội; đề tài đề xuất một số giải pháp nhằm phát huy những tác động tích cực và khắc phục những tác động tiêu cực của mạng xã hội đối với tư tưởng chính trị của sinh viên các trường Đại học ở quận Cầu Giấy, Hà Nội hiện nay
3.2 Nhiệm vụ nghiên cứu
Trên cơ sở mục đích trên, các nhiệm vụ chính của đề tài được xác định
cụ thể như sau:
Một là, làm rõ một số vấn đề lý luận về tư tưởng chính trị của sinh viên,
về mạng xã hội và vai trò của mạng xã hội với đời sống hiện nay
Hai là, khảo sát, đánh giá thực trạng tư tưởng chính trị của sinh viên các trường Đại học ở quận Cầu Giấy, Hà Nội hiện nay trước tác động của mạng
xã hội, những nguyên nhân và vấn đề đặt ra
Trang 5Ba là, đề xuất một số giải pháp nhằm phát huy những tác động tích cực
và khắc phục những tác động tiêu cực của mạng xã hội đối với tư tưởng chính trị của sinh viên các trường Đại học ở quận Cầu Giấy, Hà Nội hiện nay
4 Đối tượng, khách thể, phạm vi nghiên cứu
4.1 Đối tượng nghiên cứu:
Đối tượng nghiên cứu của đề tài: Tác động của mạng xã hội đến tư tưởng chính trị của sinh viên các trường Đại học ở quận Cầu Giấy, Hà Nội hiện nay
4.2 Khách thể nghiên cứu
Khách thể nghiên cứu là sinh viên các trường Đại học ở quận Cầu Giấy,
Hà Nội hiện nay
4.3 Phạm vi nghiên cứu
- Về không gian: trong giới hạn phạm vi không gian nghiên cứu, tác giả lựa chọn nghiên cứu các trường Đại học ở quận Cầu Giấy, Hà Nội bao gồm
03 trường: Đại học Quốc gia Hà Nội; Đại học Sư phạm Hà Nội; Học viện Báo chí và Tuyên truyền
- Về thời gian: đề tài tập trung nghiên cứu trong 03 năm từ tháng 11/2020 tới tháng 11/2023
- Về nội dung: tập trung vào các giải pháp giáo dục tư tưởng chính trị cho sinh viên
5 Phương pháp thu thập thông tin
- Phương pháp nghiên cứu tài liệu: thu thập và nghiên cứu các tài liệu có
liên quan đến đề tài, đọc hiểu và phân tích các luận ddiểm, quan niệm của các nhà nghiên cứu, từ đó hệ thống hoá các vấn đề lý luận về tác động của mạng
xã hội tới tư tưởng chính trị của sinh viên
- Phương pháp khảo sát, tổng hợp và phân tích: lập phiếu khảo sát, tổng
hợp, thống kê, phân tích thực trạng tác động của mạng xã hội đến tư tưởng chính trị của sinh viên các trường Đại học ở quận Cầu Giấy, Hà Nội hiện nay
- Phương pháp điều tra bằng bảng hỏi:
+ Xác định mục đích, đối tượng, phạm vi, nội dung điều tra
Trang 6+ Tiến hành lập phiếu và gửi mẫu bảng hỏi liên quan đến vấn đề tác động của mạng xã hội đến tư tưởng chính trị của sinh viên các trường Đại học
ở quận Cầu Giấy, Hà Nội với 03 trường Đại học đã lựa chọn khảo sát
+ Sử dụng công cụ Google Form để điều tra bảng hỏi thông qua Internet thay cho phát bảng hỏi trực tiếp; gửi link phiếu khảo sát tới 2000 sinh viên và
100 cán bộ giảng viên các trường Sau khi có kết quả sẽ sử dụng phần mềm thống kê SPSS để tiến hành lập bảng biểu, biểu đồ để quan sát, phân tích và rút ra kết luận
- Phương pháp phỏng vấn sâu:
+ Dành cho lãnh đạo, cán bộ các trường đại học trong phạm vi khảo sát + Xác định nội dung, mục đích, đối tượng phỏng vấn, đưa ra các câu hỏi, địa điểm, thời gian phỏng vấn nhằm lấy ý kiến của các lãnh đạo, cán bộ tại các trường được lựa chọn khảo sát
+ Ghi chép, thu âm cuộc phỏng vấn và phân tích nội dung thu được
- Phương pháp thảo luận nhóm và diễn đàn mạng: tác giả đưa ra một số
chủ đề thảo luận trên mạng xã hội nhằm thảo luận và thu thập thêm các luận điểm, ý kiến của những người quan tâm đến vấn đề nghiên cứu Phương pháp này giúp mở rộng vấn đề cần thảo luận đến nhóm công chúng, bổ sung thêm thông tin đa dạng cho đề tài
6 Thao tác hóa các khái niệm liên quan trong đề tài
Căn cứ vào mục đích và nội dung nghiên cứu của đề tài, tác giả xác định một số khái niệm cần được thao tác hóa như sau:
* Khái niệm tư tưởng
"Tư tưởng là hình thức phản ánh thế giới bên ngoài, trong đó bao hàm sự
ý thức về mục đích và triển vọng của việc tiếp tục nhận thức và cải tạo thế giới bên ngoài, mọi tư tưởng đều được rút ra từ khái niệm Chúng là sự phản ánh đúng đắn hay xuyên tạc hiện thực, " (Triết học giản yếu, năm 1987)
Trang 7Từ điển Bách khoa Việt Nam định nghĩa: “Tư tưởng là quan điểm và ý nghĩa chung của con người đối với hiện thực khách quan, đối với xã hội (nói tổng quát), do đó, có tư tưởng tiến bộ, tư tưởng lạc hậu”
Còn Từ điển Triết học, khái niệm tư tưởng được hiểu là sự phản ánh hiện thực trong ý thức con người, là biểu hiện mối quan hệ của con người với thế giới xung quanh
* Khái niệm chính trị
Từ điển Triết học Liên Xô năm 1975 định nghĩa: “Chính trị là "sự tham gia vào các công việc của Nhà nước, việc quy định những hình thức, nhiệm
vụ, nội dung hoạt động của Nhà nước, là lĩnh vực bao hàm các vấn đề về chế
độ nhà nước, quản lý đất nước, lãnh đạo các giai cấp, vấn đề đấu tranh đảng phái, những lợi ích căn bản của các giai cấp và những quan hệ qua lại của các giai cấp biểu hiện ra trong chính trị Chính trị cũng biểu hiện những quan
hệ giữa các dân tộc và giữa các quốc gia"
Từ điển Bách khoa Việt Nam khẳng định: "Chính trị là toàn bộ những hoạt động có liên quan đến mối quan hệ giữa các giai cấp, giữa các dân tộc, các tầng lớp xã hội, mà cốt lõi của nó là vận động giành chính quyền, duy trì
và sử dụng quyền lực Nhà nước, sự tham gia vào công việc Nhà nước, sự xác định hình thức tổ chức, nhiệm vụ và nội dung hoạt động của Nhà nước"
* Khái niệm tư tưởng chính trị
Tư tưởng chính trị bao giờ cũng gắn với cá nhân, mỗi cá nhân lại gắn với tầng lớp, giai cấp cụ thể
Do vậy, theo nghĩa rộng, tư tưởng chính trị là: “sự phản ảnh lợi ích của tầng lớp, giai cấp liên quan đến các mối quan hệ giữa các tầng lớp xã hội, giai cấp, giữa các quốc gia, dân tộc, mà cốt lõi của nó là hướng đến mục tiêu giành, duy trì và sử dụng quyền lực nhà nước, sự tham gia vào công việc nhà nước, sự xác định hình thức tổ chức, nhiệm vụ và nội dung hoạt động của nhà nước, biểu hiện những lợi ích của con người, giai cấp và xã hội.”
Theo nghĩa hẹp, tư tưởng chính trị là sự tổng hợp các tri thức, hiểu biết, cảm nhận và đánh giá về các hoạt động của hệ thông chính trị và các hiện
Trang 8tượng chính trị diễn ra trong đời sống xã hội trên lập trường giai cấp nhất định và trên cơ sở của tình cảm, niềm tin và nhận thức chính trị Tư tưởng chính trị là kết quả của tư duy chính trị và hệ tư tưởng chính trị có hệ thống, đầy đủ và chặt chẽ, thường bao gồm nhận thức chính trị, tình cảm, niềm tin chính trị và hệ tư tưởng chính trị
* Khái niệm sinh viên
Trong Từ điến Cambridge: "Student a person who is learning at a college
or university" nghĩa là: Sinh viên là người đang học ở cao đẳng hoặc đại học Khái niệm "sinh viên" cũng được hiểu khá thống nhất trong các văn bản, tài liệu chính thức ở Việt Nam
Theo Từ điển Giáo dục học: "Sinh viên là người học của cơ sở giáo dục cao đăng, đại học"; Theo Luật Giáo dục đại học: "Sinh viên là người đang học tập và nghiên cứu khoa học tại cơ sở giáo dục đại học, theo học chương trình đào tạo cao đẳng, chương trình đào tạo đại học"
Theo đó, trong nghiên cứu, tác giả thống nhất khái niệm: sinh viên là những công dân có độ tuổi từ 18-25, đang học tập và nghiên cứu khoa học ở bậc đại học, cao đẳng
* Khái niệm tư tưởng chính trị của sinh viên
Tư tưởng chính trị của sinh viên vừa mang những nội dung tư tưởng chính trị nói chung như đã phân tích trình bày ở trên, vừa mang những nét riêng bởi những đặc điểm tâm lý xã hội của sinh viên Tư tưởng chính trị của sinh viên bao gồm đầy đủ các yếu tố cấu thành nên tư tưởng nói chung, đó là nhận thức, tư duy chính trị, tình cảm, niềm tin chính trị và hành động chính trị
Trong khuôn khổ nghiên cứu, đề tài sử dụng khái niệm: Tư tưởng chính trị của sinh viên là tổng hòa của nhận thức, tình cảm, niềm tin và lập trường chính trị, được biểu hiện qua thông qua thái độ và hành động chính trị
Tư tưởng chính trị của sinh viên Việt Nam là tổng hoà của nhận thức, tình cảm, niềm tin và lập trường chính trị, được biểu hiện thông qua thái độ
và hành động chính trị; được biểu hiện cụ thể là niềm tin đối với hệ tư tưởng,
Trang 9đường lối lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam, tuân thủ các chính sách và pháp luật của Nhà nước, được định hướng trong quá trình học tập, rèn luyện, góp phần tích cực vào sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc XHCN
* Khái niệm mạng xã hội
Trong tiếng Anh, khái niệm network (mạng lưới) là một hệ thống lớn, bao gồm nhiều bộ phận tương tự được kết nối với nhau để cho phép chuyển động hoặc liên lạc theo chiều dọc giữa các bộ phận, hoặc giữa các bộ phận với một trung tâm điều khiển
Bên cạnh đó, chúng ta có thể hiểu network mang hàm ý là mạng lưới, chỉ
sự liên kết giữa các cá nhân hoặc các sự vật với nhau bằng các điểm nút Mạng xã hội (social network service) là một nền tảng trực tuyến mà mọi người sử dụng để phát triển mối quan hệ xã hội với những người khác có cùng suy nghĩ và sở thích cá nhân, kết nối thời gian thực hoặc các hoạt động nghề nghiệp Hàng tỷ người trên thế giới kết nối thông qua mạng xã hội để chia sẻ quan điểm ở cấp độ cá nhân Nhưng hầu hết mọi người sử dụng mạng
xã hội để tương tác với gia đình và bạn bè, để học hỏi hoặc giải trí Những người kinh doanh sử dụng phương tiện truyền thông xã hội để lập kế hoạch nhắm đến đối tượng, mục tiêu và thực hiện nó thông qua các quảng cáo hấp dẫn bật ra khi liên quan đến tìm kiếm Ngoài ra rất nhiều tính năng khác mà mạng xã hội đem lại phục vụ cho đời sống con người
* Khái niệm tác động và nội hàm tác động của mạng xã hội đến tư tưởng chính trị của sinh viên
Trong ngôn ngữ tiếng Việt, khái niệm tác động có thể được sử dụng theo hai nghĩa: động từ và danh từ
Với tư cách là động từ thì khái niệm tác động được thể hiện bằng cụm từ: tác động qua : (Ví dụ: tác động qua mạng xã hội đến tư tưởng chính trị của sinh viên) Khi sử dụng theo nghĩa động từ thì các thành tố cấu thành để làm nên nội hàm khái niệm tác động gồm: chủ thể tác động, nội dung tác động, đối tượng tác động và hệ quả tác động
Trang 10Còn với tư cách là danh từ thì khái niệm tác động được thể hiện bằng cụm từ: tác động của (Vi dụ: Tác động của mạng xã hội đến tư tưởng chính trị của sinh viên) Khi sử dụng theo nghĩa danh từ thì các thành tố cấu thành để làm nên nội hàm khái niệm tác động lại được thể hiện thông qua bản chất hai mặt của tác động: tác động tích cực và tác động tiêu cực
Khi vận dụng quan niệm về khái niệm tác động như trên để đưa ra quan niệm về nội hàm tác động của mạng xã hội đến tư tưởng chính trị của sinh
viên, có thể hiểu, tác động của mạng xã hội đến tư tưởng chính trị của sinh
viên chính là sự tác động mạnh mẽ của mạng xã hội (tích cực và tiêu cực) đến
nhận thức, tư duy và lập trường chính trị của sinh viên; đến niềm tin, tình cảm, động cơ chính trị và hệ quả là dẫn đến thay đổi hành vi chính trị của sinh viên
Căn cứ vào tác động chung của mạng xã hội đến đời sống xã hội của con người nói chung và đối với sinh viên nói riêng, chúng ta có thể xác định nội hàm tác động của mạng xã hội đến tư tưởng chính trị của sinh viên được thể hiện trên cả hai khía cạnh tích cực và tiêu cực Tác động của mạng xã hội đến
tư tưởng chính trị của sinh viên trước hết là sự tác động mạnh mẽ đến nhận thức, tư duy, lập trường chính trị của sinh viên, đó là những yếu tố ban đầu hình thành nên tư tưởng chính trị của sinh viên
Tiếp đến, mạng xã hội tác động đến niềm tin tình cảm và động cơ chính trị thông qua các hình tượng chính trị hoặc các câu chuyện chính trị nhằm hình thành và củng cố niềm tin chính trị cho sinh viên Từ những tác động về nhận thức, tư duy, lập tường và tình cảm, niềm tin, động cơ chính trị của sinh viên sẽ dẫn đến hình thành những hành vi chính trị của sinh viên được biểu hiện và bộc lộ trong thực tiễn
Trên đây là các khái niệm liên quan mật thiết tới nội dung nghiên cứu của đề tài đã được luận giải một cách cơ bản Việc thao tác hóa các khái niệm này nhằm tạo sự thống nhất về nhận thức khoa học, qua đó góp phần nâng cao tính khách quan, chính xác và sức thuyết phục cho các luận cứ, luận điểm