Bài giảng Sinh thái môi trường ứng dụng

khong khi, am thanh, anh sang, sinh vat va cac hinh thai vat chat khac ... CHU'O'NG 1· GIOI THI~U CHUNG VE SINH THAI MOl TRlfO'NG UNG OlNG Y NGHiA CUA SINH THAI MOl TRU'6'NG U'NG Dl,JNG

TRU'O NG fl~l Hc;>C THUY Lc;>'l

KHOA HOA VA MOl TRU'GNG

80 MON QUAN L Y MOl TRLJONG

• SINH THAI MOl TRU'ONG LrNG Dl:JNG

Giang vien: PGS.TS N guy~n Thj Minh H~ng Email:

f>T: 0359607643

HiJ noi- 212020

SINH THAI MOl TRU'ONG LrNG Dl:JNG

CHU'O'NG 1

Gl6'1 THI~U C U G V~ SINH THAI MOl TRU'CmG liNG Dl,JNG

1 1 Khai n i ~m sinh thai moi trU'ang (mg d1,mg

1 2 Cac nhi~m Vl,l chinh cua sinh thai moi trU'ang U>ng dt,~ng

CHU'O'NG 1 GIOI THieu CHUNG V~ SINH THAI MOl TRU'ONG lYNG Ol)NG

1.1 KHAI NI~M SINH THAI MOl TRU'ONG l iNG Dl,JNG

V! TRi CUA SINH THAI MOl TRU'O'NG lrNG DI)NG TRONG

KHOA HOC MOl TRU'ONG

., Sinh thai moi trU'Cmg img d1,mg (STMTUD) Ia mqt

phiin men cua sinh thai hc;>c (STH), ma STH bao gbm: c6

sinh thai hc;>c, sinh thai hqc (mg dvng, sinh thai hqc t~p

tinh, thl,l'c v~t dqng v;flt

II: Sinh thai h9c (STH) Ia m6n khoa hQC toan cau, nghi€m

C'LfU quan h~ gili'a di~u ki~n ngoai cimh va sinh v~t

STMTUD Ia nganh khoa hqc Ll'ng d1,1ng hU'&ng t&i mvc

lieu cai tao moi trU'6'ng thee hU'6'ng co lqi cho con ngU'6'i

CHU'O'NG 1 GIOI THI~U CHUNG VE SINH THAI MOl TRU'O'NG lYNG DUNG

1.1 KHAI NI~M SINH THAI MOl TRU'ONG l itNG Dl,JNG

Moi trU'Cmg (MTJ Ia h~ thong cac y~u to v~t ch§t IV' nhien

va nhan t;;~o co tac dqng doi v&i s1,1 ton t;;~i va phat tri~n cua con ngU'&i va sinh v~t (Theo Lu~t BVMT 2014)

:e ' ~vir ~ onment and Earth Day

• ::::: firlaDool illout.,langdlllll1ott

Thanh phAn mo i trlFCmg ta y~u t O vat chat tao th3nh m.6i tnr6'n.g gOm

dat, llerc khong khi, am thanhanh sang, sinh vat

va cac hinh thai

vachat khac

CHU'O'NG 1· GIOI TH I ~U CHUNG VE SINH THAI MOl TRlfO'NG UNG Ol)NG

Y NGHiA CUA SINH THAI MOl TRU'6'NG U'NG Dl,JNG

Y nghia cua vi~c v~n d1,mg nhCfng ki~n thll'c cua STMTUD trong san I<U~t nong nghi~p v;il SVMT:

-Nang cao nang suat cay trong, v~t nuoi tren co so cai tao MT song cua chung

-H;;~n ch~ va tieu di~t cac d!ch h;;~i cho cay trong, v~t nuoi va con ngU'oi

- Thuan hoa va di giong cac loai sinh vat

- Khai thac hqp ly tai nguyen thien nhien, duy tri da d;;~ng sinh hqc va phat tri~n tai nguyen cho khai thac ben wng

- Baa vf# va cai t;;~o MT song cho con ngU'ai va cac loai sinh v~t

CHU'O'NG 1 GIO'I TH I ~U CHUNG VE SINH THAI MOl TRlfO'NG l!NG Ol)NG

Y NGHiA CUA SINH THAI MOl TRU'GNG LrNG Dl,JNG-ti~p

-Giu1p toi U'u hoa viec sU> dvng cac nguon tai nguyen thien nhien, lanh th6, giup quy hoach t6ng th4 phat tri4n lau b~n

- Gillp d\1' doan nhCfng bi€ln d6i cua MT trong tl l'ong lai

-Giup nhin nh*n l~i nhCrng kha nang thl,l'c Slf cua con nglfoi trong xay dlfng cac h$ nhan t;;~o thay r6 dU'Q'C nhCfng tac dqng bat lgi cua oon ngU'oi d~n MT

-£>~ xu§t cac bi~n phap cai thi~n MT song tren trai dM

=> CO' sb khoa hc;>c, phU'O'ng thW<: phat tri~n b~n vflong xa hgi

CHlfONG 1 GIOl THI~U CHUNG VE SINH THAI MOl TRlfO'NG lfNG DI,ING

1.2 CAC NHII;M V1.,J CH[NH CUA STMTU'D

STMT dlfQ'C Slf hO trQ' ella cac nganh KH kMc nhlf sinh hoc, h6a hoc,

v~t ly, loan hoc, dja ly nhilm:

"' Xem xet tat ca cac m6i quan he gifra con nglfoi va MT sOng bao

gOm cac ITnh we sinh ho<;~t, khai thac sll' dung nguon tai nguy~n

thi~n nhi~n SX san pham cho XH

• Theo dOi cac bi~n dOi vi(! I ly, hoa hoc sinh hoc cua MT

11 Xem xet, ngan ngCYa nhO'ng anh huong xau do Sl,l' bi~n dOi MT l~n

sCYc khoe va phll'ong Mn s6ng ella con nguoi, giam thi~u tac h~i

do con ngiJ'Oi gily ra cho MT

11 Nghi~n cliu l<;~i nhGng di(!c di~m cua MT trong qua khli, trong ljch

Slr hinh thanh va phat tri~n cua trai dat

c Giai quy~t nhfrng mau thui!i n giO'a con nguoi va MT

CHlfO'NG 1· Gl61 THI~U CH UNG VE SINH THAI MOl TRIJ'O'NG lfNG DI)NG

NHII;M Vl,J CUA STMTU'D- iep

Clic nhifm V!l chinh ct.ia STMTUD:

1 Csc nhi~m vv trong khai thBc va slf d(Jng hr;yp Jy tai nguy~n

2 Cac nhi~m v1,1 trong bao v~ moi tru&ng va phat tritm b~n

vOng

c11the:

11 Ch6ng tinh tr~ng thoai hoa d~t sll' dt,mg hi~u qua va b~n vling

tai nguyen aM

c BVMT nu&c va sll' dl!ng b~n vCmg tai nguyen nuoc

c Khai thac hqp ly va sll' d t,~ng tiet ki~m b~n vling tai nguyen

khoang san

CHIJ'O'NG 1 GIOl THI~U CHUNG VE SINH THAI MOl TRIJ'O'NG lfNG DUNG

NHII;M VI.,J CUA STMTU'D- iep

c~,~the:

11 Bao v~ va phat trien rung

c BVMT bien, ven bien, hai dao va phat trien tai n uyen bie

Giam 6 nhi~m kh6ng khi & cac do thj va khu cong nghi~p

11: Quan ly ch§t thai r~n va ·ch§t thai nguy h<;~i

IC Bao tOn da d<;~ng sinh hc;>c

• Thl!c hi~n cac bi~n phap lam giam nh~ bien dili khi hau va

h<:~n ch.! anh hlf&ng cua bil.n dbi khi h(iu, ph6ng va ch6ng

thien tai

CHIYO'NG 1 GIO'I THI~U CHUNG VE SINH THAI MOl TRlfO'NG lfNG DI,ING

TAM QUAN TRQNG CUA SINH THAI MOl TRU'ONG

Nhfrng kien thlic cua STMT da va dang dong g6p to 16-n cho n€m van minh cua nhan lo\i(i tren ca 2 khia c~nh ly lui)n va

thl,l'c tien

• STMT con 1\i! nen nhfrng nguyen t~c va djnh hU'&ng cho ho<;~t dqng cua con nglfci doi v&i II! nhien de phat tif3n nem van minh ngay m¢t hi~n d\ili, kh ng lam huy ho\ili den dc'Yi song cua sinh Valva chat llfQ'ng cua MT

10

CH U 'O NG 1· GIOI THI ~U CHUNG VE SINH THAI MOl TRlfO'NG UNG DI)NG

cAc PHAN MON CUA STMT

Ciin e lF vao mli'c dg t6 chu'C ct.ia hf s6ng, STMT co thii phiin ra esc phiin mon:

CHU'O'NG 1 GIO'I TH I~ U CHUNG VE SINH THAI MOl TRlfO'NG lfNG DI,ING

cAc PHAN MON CUA STMT

Ciin e lF vao m11c dich nghien cw:

STMT co s&: Nghien cLI'u cac khia c\i(nh clia STMT va dua

ra cac ly thuy~t v~ m6i trU'c'Yng h<;>c

1: STMTUD: Lrng d1,mg cac kien thuc ly thuyet vao thl!c te d4

q an ly, cai t<;~o moi trlfong

t2

CHlfONG 1 GIOl THI~U CHUNG VE SINH THAI MOl TRlfONG lfNG DI,ING

CAC PHAN MON CUA STMT- tiep

C i n e lF vao t i nh ch i t mo i triKmg the o t h n h ph i n:

11: Sinh thai moi truong d§t

Sinh thai moi truong nl.l'&c

Sinh thai moi truong klkhi

C i n e lF va o t i nh chit m o i tr iKmg:

1 Sinh thai moi truong !If nhien

I' Sinh thai moi truong nhan t<;~o

1 3

CHUONG 1· Gl61 THI~U CH UNG VE SINH THAI MOl TRlfONG lfNG DI)NG

cAc PHAN MON CUA STMT- tiep

CHlfONG 1 GIOl THI~U CHUNG VE SINH THAI MOl TRlfONG lfNG DUNG

cAc PHAN MON CUA STMT-tiilp

Cin e lF v ao thanh phan tili ng uy en :

VD Sinh thai moi truong rCrng co thil phan thanh

r Sinh thai moi truong rCrng mua nhi~t d&i

• Sinh thai moi truong rCrng ng~p mi;in

rirng n g ~ p mljn

15

CHU'O'NG 1 GIO'I THI~U CHUNG VE SINH THAI MOl TRlfO'NG lfNG DI,ING

cAc PHAN MON CUA STMT- tiep

C i n elF v ao thanh phan t a i ngu y en :

VD Sinh th i moi truong rung c6 thil phan thanh:

Sinh thai moi truong rCrng tram

,

CH U 'O' NG 1· GIOI THI ~U CHUNG VE SINH THAI MOl TRlfUNG UNG DI)NG

PHU'ONG PHAP NGHIEN CLrU Nghien cU>u thl!c nghiem: tilln hanh trong phong thi nghiem/ moi tru · 6'ng ban II! n il~n tim hieu cae ch i so hoiiit d¢ng chli>c nang cua co th~ hay t~p tinh cua sinh v~t du&i tac d~ng cua 1 hay 1 s6 y.ilu t6 moi trU'ong dqc l~p

r Nghien CLFLI thl,fC d[a: qu n sat, ghi chep, do d<jiC, thu mau.,

va s6 li~u dU'Q'C xu ly b~ng p ll'ong phap thong ke

• Ket qua thl!c nghi~m va thl!c d!a dugc dung cho phU'ong phap mo hinh hoa, GIS Ia cac PP nghien cU>u hien d<;~i

11

CHU'O'NG 1 GIO'I TH I~ U CHUNG VE SINH THAI MOl TRliUNG lfNG DI,JNG

PHU'ONG PHAP NGHIEN CLrU

Phll'ong phap mo hinh hoa

CHlfONG 1 GIOl THI~U CHUNG VE SINH THAI MOl TRlfONG lfNG DI,ING

PHU'ONG PHAP NGHIEN C lrU

1: PhU'ang phap GIS- vien tham

,

SINH THAI Mc"H TRII't'>'NG lrNG DUNG

CHU'O'NG 2:

TAC D NG CUA PHU OU'O'NG HOA D~N H~ SINH THAI

2.1 Hi~n t11qng phu d116'ng hoa vii cac nguyen nhan chinh

2.2 rae d{lng cua phu dll'O'ng hoa len h~ sinh thai thuy sinh

2.3 Bi~n phap ki~m soattac d{lng cua phu diPO'ng hoa d~n h~ sinh

thai nwc

BAI 2.1 HII~N TU'<;>'NG PHU DU'O'NG HOA CUA NU'6'C

I KHAI NI.;:M PHU DU'ONG HOA CUA NlfOC

Phil dU'O'ng h6a (EUTROPHYCATION) trong thi,I'C I~ dOi

khi c6n gQi Ia "phi dlfangho~c" phi h6a" cua nlf&C

Phil dU'O'ng h6a Ia S\1' giau/hay Sl!' dlf thua qua mlic

nh!l'ng chat dinh dU'O'ng vo co cung v&i cac chat dinh

du·o-ng c6 nguon gOc TV ThOng thLr&ng Ia N,P trong cac

mu6i nitrat va phosphat

BAI 1 HI EN TU'O'NG PHU DU'O'NG HOA CUA NU'6'C

I IKHAI Nlt;M PHU DlfCrNG HOA CUA NlfOC

Phu dU'&ng lhU'ang xay ra trong thuy VI!C ho nhieu han

Ia thuy we song di;ic bi~t Ion~ cac hli llf nhien, do cac

ho cf> di~u k~~n tich ti,J cac chat inh dU'ang Ill' thU'qng

n u n don ve

BAI2.1 Hlf;N TU'<;>'NG PHU OU'O'NG HOA CUA NU'6'C D~c ffi.}m chung cua cac ho giau va nghi!o dinh dLtang Die tn.mg H6 NghCo d i nh dlJ"'ong HO PhU d\I'O'ng h6a

mUa hit Tao NhiAu IO{'i ~t dQ vii Cao, chU y6u hi tao

nOng sui\t thAp, chU yiu Cyanobacteria

hi tao Chlorophyceae

lh1,1'C Vft

Cil Cil hOi voi cil tr!ng Cil den

BAI2.1 Hlf;N TU'<;>'NG PHU DU'O'NG HOA CUA NU'6'C

Trong hO bi phil dU'O'ng thl cac loai tao ph<it tri~n ra m('lnh khOng

ki~m soat dU'Q'C, trong d6 d~c bi(! Ia lo('li "tao lam Cyannobacteria"

Su,r dLr th(ra N,P khi~n cho nang suat sinh hoc tang l(!n lam cho loai rong tao pMt tri~n qua mli'c Rong tao c6 th~ k~ tMnh be,

mang che phu kin b~ m!lt nLr&c va nO< hoa nan thLr&ng g0i hi~n

tll'qng "lao n& hoa"

BAI 2.1 HI EN TU'O'NG PHU DU'O'NG H6A CUA NU'6'C

BAI 2.1 HII;N TU'Q'NG PHU DU'O'NG H6A CUA NU'6'C

II NGUON DINH DlfONG GAY' NEN PHU DlfONG HOA

(1) Chat dinh dll'O'ng tti vung nong thon

- cac chat dldu·ang tU' cac khu canh tac NN (u<)ng tua mrac) c6 sU' dung

nhi ~ u PBHH ( ph a n vO ca) C h ~ t d l dll& ng theo m r&c hA i quy sau ttrOi trO

l ~i song roi l~p lrung va lich lu vao ho (linh tan cua muoi Nilral da lam cho

Nllltra lhanh nguon N chil yeu lam 6 nh;em nguon mr6"c ngqt)

- Ch~t di nh du·Ong tlr h6 rae , nha v~ sinh khu V'!C n O ng t h O n _

- Chat dinh dLY&ng tlr ph8 n nU"&c t i ~u g i a sUe trong trang trc, i chiin nu6 i (P

do gia sue thai ra gap 4 tan do ng11il'i thai ra)

- Tra ng ruQ ng P osphat b j ket tUa dl16'i d~ng muO i s.~t can xho~c muO i

nh6m Sau d6 do biio m6n v a rlr a tr6i d~ xubng nguOn m r &c sO ng hO

Luqn g P m~ t di d~n ngu b n n lt'&c c6 t h ~ t6 i 60% lllgn-g ph3n b6n cho d~t

N6i cl1ung nong d¢ Nilral hang nam 6 nuil'c song phv thu¢c vao mite st)

dung phan bon hang nam tren h1u VI!C song

BAI 2.1 HII;N TU'Q'NG PHU DU'O'NG H6A CUA NU'6'C

BAI 2.1 HI EN TU'O'NG PHU DU'O'NG H6A CUA NU'6'C (2) Chit dldt.FCmg tv khu V!J'C do thi, eN iY th11'9'"g tCFu cac h6

cac chat d/dlfO'ng tti nlf&c thai sinh ho;;~t c·ua khu dan elf a

thlfc;rng llfu chU'a du'Q'C x ti ly chay xu6ng sOng (nU'&c tti nM vr; sinh (N) , nM tAm, co sti dung xa phOng va cac chat tay rtia t6ng hgp (P)

MOi ngu·ai mot ngay thai ra 1,8 gam N va 2,18 gam P BOt gi~t c6 chlia phOt pho da lam tang Mm IU'c;rng P trong nlf&C thai dO thj, VD a Anh (1971) P trong b t iat chil\m 47-65% t6ng trong mr&c c6ng ranh

Chat dldU'ong trong mr&c thai mOt s6 ngtmh CN, thl d~ ruc;ru bia Nganh ch~ bi~n thU'c pham n6i chung voi cac c6ng do~n

SX c6 nU'&c thai chlia nhi~u N va P

BAI2.1 HII;N TU'Q'NG PHU DU'O'NG H6A CUA NU'6'C

Ill H,O.U auA CUA PHU DlfONG HOA

1 D6i vOi MT nv6'c (ch&ll"'f'''g nv6'c)

Ch~l lu·c;mg nli&C suy giam khong scr d~ng dllgC cho sinh ho~t do nLYdc thucmg c6 mui kh6 ch!u do tao tiel ra, mc?t so tao qua nho c6 the lam lac nghen va 6 nhiem dlldng ong cap

n116"c sinh ho~l

co the dan den thieu 6 xy trong nllac (do lap tao che phu tren b~ m~l ngan Ira oxy tir khong khi khuyech tan viiO mr&c)

E>Q dt,~c clra nu6c t ron g h6 c 6 th~ tang l en

BAI2.1 HII;N TU'Q'NG PHU DU'O'NG H6A CUA NU'6'C

Ill H,O.U au A CUA PHU DU'CYNG HOA -ti~p

2 f)/,i vm HST

Sinh kh6i £lV va TV tiing l~n do nguOn dldli'O'ng tang

Ca c0 th~ it hondo mat nlf&C

bi c e phu, thLY&ng chi cOn nhi~u ca den Ia c0 th~ thlch nghi dllc;rc (ca qua, ca ro ta, ),

gia trj thuy san giam

BAI 2.1 HI EN TU'O'NG PHU DU'O'NG H6A CUA NU'6'C

Ill H,6.U QUA CUA PHU DUONG H6A-titlp

3 Ddi v &i p hBt tritm cua h6

Lt.rqng bun l~ng d<;>ng Mng n1im t1ing do 16>p tao phla dt.r&i

ch~t l~ng xu6ng

H6 nOng dan, tu6i thQ cua hO giam di

Gia t~ canh quan, ia ti vui choi giai trl cua hO suy giam c6

lh~ mat dido anh hu·O>ng_ cua lap tao phu kin trt'!n ~ mat

BAI2.2 TAC DQNG CUA PHU DU'O'NG H6A LION HST

SINH

1 Cac sinh v~rrroi n6i

- Cac loai tao pMt trien tuy theo mile dQ nghi!o hay giau dinh dt.r&ng

ciLia hA trong tlrng giai do~n (tao cat, tao h,Jc )

- Tao no hoa Ia hi~n tt.rgng pho bien anh ht.r&ng t&i MT xung quanh

thea hl16ng c6 lgi cho Sl! tOn t~ i tiep tvc cUa chUng

- NAng dQ ch~t di~p il,Jc trong mrOc (chi s6

nv&c) <Yi hO ngh~o d/du·Qng

Ia 0,3-2,5 mgim' nht.rng voi ho phu

dt.rang h6a r.lt cao Ia 5-140 mgim'

- C-8c lo~ i TV trOi n6i tang truOng va

!hay doi theo mua (mua dong, mua he)

BAI2.2 TAC DQNG CUA PHU DU'O'NG HOA LION HST

I TAC flc)NG L~N He SINH TiHAI THUY SINH (T I~P)

2 Cac sinh v~r b~c cao

Tl;li m¢t so ho bi phu dU'cmg, m¢t so laai TV b~c caa

c6 re) & dt.r&i nt.r&c cung b! bi~n mat chi tra g mqt vai

(ho khong con um tum nu•a)_ c6 thil do b! che mat

nang

V&i Slf bien mat cua TV

b~c cao, cac gi6ng lau

s~y ciing b giam

BAI2.2 TAC D9NG CUA PHU DU'O'NG HOA LEN HST

I ·rAe flc)NG L~N He SINH THAI rHUY SINH (r i ~P)

3 Ca c s i nh viit d y

Da dl;lng sinh h9c cua sinh vl)t day trang hO b! phli dt.rO>ng

cung b! giam, tuy thea dieu kio?n cua tU>ng ho

HE) dqng v~t day cung bi~n doi ro ri)t thea mua tuy thea di~u kio?n sinh kh6i trong nt.r&c ho

BAt 2.2 TAC D<;>NG CUA PHU DU'O'NG HOA LION HST

I rAe flc)NG L ~N He SINH THAI rHUY SINH (TI~P )

4 T ac d¢ng d6n ca

Freedman t6ng hqp t(r 41 hO t;;~i Ch<'lu Au cho th~y:

ca bi!Jn d6i reJ r~t trong h6 bi phli doong , tuy theo cac giai do<m phti dU'Ong : giai doan ngheo dldoong ban d!iu thi ca tnlng chi!Jm U'U th!J , san luvng cang ttlng !fin khi b~ t a Au phU doong

3 HO bi phU dt.rO>ng thl gia tri tham my va giai trl bi giam di, ter d6

t hi~t hai cho KTXH

4 cac chat d¢c cua tao (nhat Ia tao d6c) c6 th~ gi~t ch~t cac loai

flV va gay nguy hi~m cho sere khoe con ngu·ai

BAI2.2 TAC DONG CUA PHU DU'O'NG H6A L~N HST

Ill DANH GIA PHU DU'C7NG HOA

a Ty s6 NIP va phu duVr1g hoa cua ni.J'6oc h6

- HO ngheo d/dlfO>ng thl nOng d(l P thap vi! c6 xu hlfong giam

- Khi ti I~ N/P>16/1 thl phu dlfO>ng h6a II! do P khng ch~ n~n vi~c

dtta P vl!.o hO II! chi s6 then ch6t d~ ki~m soat pM dwng _ P II!

ng/16 g/h;;~n d~ d/gia phu dlfO>ng c6 xay ra hay khong?

- Khi ty 1~ NIP <16/1 thl nglfqc lai N Ia ngtt6 gioi han

- Lu-qng N vi! P lhlfong d~n hO ltr ben ngol!.i Tuy nhi~n trong hO

cOng o6 m(lt lop "tram tichnang d<,>ng" cua P & lop bun day Trong

n !fng dk nhat djnh _nhat Ia ~m khl_ 16-p Wm tich nay se "giai

ph6ng" P vao trong nooc hO, anh hll&ng d~n phu dU'O>ng cua

mr&c hO

b T<ii IU'9'11g cho phep CII'C d,i c<ia P rrong hO

C6g !hire WOLLENEWIDEI (1976) linh tai luc;mg P

Lc = 10 Vs x [ 1 + D I Vs )

Trong d6

V s : T6c do nu6c chily qua h6 ( mlniim) V s = Q I A

Q : Luvng nu&c ch8y vao h6 m9t niim ( m"lniim)

A : Di~n tich m~t h6 ( m2)

D : EJ9 sau trung binh ccia ho ( m)

Neu Tcii llrc;r ng P trong hb 16-n h an L c thi hi~n ttrqng phU dU"O n g h a

co the xay ra

BAI 2 3 DANH PHU DU'ONG HOA

b Tai IU'9f19 cho phe p c~c C'lfti cua P t ron g

l t

DQ s8u Gia tri nh<ip nguy hiim

Trung blnh (m) N (glm' m) P (glm' nm) N (glm' nam) P(!Jim'.nm)

C6 th~ chia thimh 2 nh6m bi(in phap

Nh6m 1 giam IU'I7flg dinh du>&ng tU> Mn ngoai vao h6 Nh6m 2 : Thvr: hi~n cac thao taclho~t d(jng ngay trong longh6

ThLrcng phai ket hqp ca

hai nh6m bi~n phap d~

ki~m soat phu dU'ang

N u&c Ho Gl1am b! phu duii'ng

II.BII:N PHAP GIAM NGUON DINH DU'O'NG Tl) B N

NGOAI vAo HO

1 lo~l b6 P trong b9t gi~t: 0 My 40-70% P trong nll'&c thai

Ia tu b<?t gi~t nen lo~i bo P trong b<?t gi~ (dung b<?t gi~t khong c6 P) co th~ giam d~n 50% t6ng ILPqng P chay vao ho

2 XIY ly tri~t d~ nlf&c thai inh ho~t cac khu dan cU' &

lh qng IU'U ho: ket hqp ca PP v~t ly, h6a hoc va sinh hoc

(XLr ly SO' cap lo~i be 5-1 0% IU'qng d/dU'frng, Xlr ly thli cap lo~i bo 30-50% IU'qng d/du·&ng)

3 Thay d6i p/hlic slY dt,mg dat tren IU'u vvc song: d~ ngan chi}n Va giam XOi mon dat, Slr d\Jng dung m\ic Va hi~U

q a PBHH trong cac khu NN

BAI2 4 BIEN PHAP QUAN LY VA KIEM SOAT PHU DU6'NG HOA

II BII;N PHAP Xlr L Y B~N TRONG H0

1 Ho bi phu dU'ang bi suy ki(it o xy thi co th~ bam xuc khi d~

b6 sung oxy, each nay co th~ ngan chan vi(ic giai ph6ng P ( ong MT kx khi) tli cac P tram tich trong l&p bun day

2 Nao vet bun day d~ lo~i b6'1 tram tich P & day va lam ho sau them, tuy nhien bi~n phap nay chi phi ton kem

3 Pha loiing ho~c trqn lan v&i nll'&c ho khac ngheo d/du"frng, ho~c lam tang dong d/dU'ang chay ra kh6i ho dii bi phu

dU'ang

4 Thao lac sinh hoc: chon loai ca va tY I~ nuoi thich hqp

to g ho d~ can bang v&i lhU'C Vat troi n6i

BAI2 4 BlfiN PHAP QUAN LV VA KIEM SOAT PHU DU'cYNG HOA

Ngllfi7i dan tham gia thu don tao

d~ I am SOiiCh mr6c

Hi~n tuqng tao n& hoa

do m t&c bj phu duang

BA I 3 1 M\!A A XIT VA NHlrNG T HAY D l H A HOC T ~N L\!U VI/C DO M\!AA XIT

K AI NI$M MU'A AXiT

MU'a ax it Iii gi ? C O nguy hf i t h no d 6i viti

h+ sinh thAi a Oi truimg? DAlA cau hOi

niu ln vii si dt.rq'C gi i i Ap trong chuvng nily

MU'a axit di xiy r a lfi nhiiu nai trin th8 g i &i t lr nhiiu thfp kY tr1J'6oc diy

vii cO nhilu tile h-oi rAt 1011, de dq.a Sl.f ph8t tri6n cUa con nguiri

B AI3 1 M l!AAX IT V A N HLTHO T HA Y DO l HOA H<;>C TREN Ll!U V (fC 00 M l!A AX IT

I MlfAAXIT VA DAC TINH lAN G Tl,l CUA MlfAAXIT

KHAt Nlt;.M MU'A AXil

T~i VN m11a axit da dll'<?'c nha n11ac vii xa h9i quan tam trong khoang 2 th~p ky g.\n aay, no aa xay ra C:t m9t sb tinh phia nam nhat Ia cac tinh Nam b9 : DOng nai, ·Can thO', DOng Thap,

M11a axil da lam cho nhn dan vii nha n11ac d~u to l~ng, Nha n11ac cling da d11a m1.1a axil nilm trong danh m~c cac hi~m

h0a moi trU'Crng phai phong tranh vii dii ti~n hanh nhi~u hoat aong ~~~ ki~m soat mll'<l axit fla co he thc'>ng cac tram quan '!> 0 A • 0 < - · • # 0 • 0

EIA I 3 M\!A A X IT VA NHlrNO THA Y DOl HOA HOC TREN L\!U VVC DO Ml!A A X IT

V~y m11a axil Ia gi?

- Mll'a axit Ia k~t qua ctia S\1' tich t~ cac chat ax it he>~c se thanh axit til

trong khi quyim va rui xu6ng m~t di\t g3y t3c h~i cho HST v3 M T Mlnl ax it bao gAm: axit trong

nOOc mlFa, axit trong SU"'"'Q

mU, trong sli'O"ng kh6i, bvi,

khOng khi bi 0 nhiim, tuy nhien mQt pht\n hYn 18 trong n Vc mU'a c6 h Pc;mg axit

Mll'8 axit truVc kia khOng dU'Q'C chU y, tuy nhiin din d;\u th~p ky 1970 da giy tac

h~ i n& di dU'Q'C nhit\u nOOc

va c3c hQi nghj QT quan tim nghien clru v it d8nh gi8 (HQi

nhj clia LHQ vii M vii con ngll"i7i, ,,; Stockhom 1970)

BA I 3 M\!AAXIT V A NHLTHG T H AY D l H A H OC T ~N L\!U VVC DO Mlf AAX IT

- Phat tri.;n CN lam gia tang cac ki thai, trong d6 c6 cac ch£t khi co th.;

t~o ra ax it nh11 C02 so, NO,, Cl2 T rong m()t so dieu ki~n nhat jnh nhU' c6 s~m set, c6 th~ t ~ o ra cac axit va theo mr&c mLra roi xu6ng b~

m ~ tO~t

- M11a axit lam giam pH trong MT n11&c va dat gay nen hi~n tllgng axit h6a hay "sl! chua h6a" MT, hi d6 gay h~i cho HST va cho con ngU"ai nen mtra axit gia tang t{jlo ra m6i lo ng~i r ~ t !On

Hi~n ny lla ax it d3 I a vin d~ quan trq g khOng ch: cUa c3c nu-Oc CN rna

13 cUa toan t h~ gi&i, IY do chU y~u ta mlla axit c6 th ~ vu-Q't qua bien giOi

q bc gia di chuy.;n va anh hlfong den nhfrng noi xa hon trong khi

q yen t&i nhieu nU'&c kh8c

T~i c.an ThO', tan suat xuat hi~n m11a axit B trong mLrai nam da len aen

58%, cao nh:it trong bOn khu vvc t.en h3nh nh1en cll-u t~u Nam bQ (Ket qua nghien cfru trong giai do~ n 1996 2005, Vi~n Khoa hqc khi hrqng thUy van va moi tr11ang tht,~c h i ~n )

B AI3, MliAAXIT V A NHO'NG THAY DOl HOA H<;> C T REN Ll!U V t/C 0 0 l i A AX IT

co th~ c:lanh gia mU'a axit

c6 m(rc t!Q nguy hi~m nhll

Ia mc?t cuc?c chi~n tranh

h6a h<?C di~n ra tit tit tren

loan cau

Thi d~: Khi thai t~i Anh va Dire gay m11a ax it vii lam chua h6a n i~u v ng ttat cua cac n11&c chau Au Khi thai t~i My lam l~ng 1\1 nhi~u axil t~i Dong Canada Khi thai t~i Canada l~i lam l~ng !1,1 Sulfur

va Nitrogen t~i mi~n Dong Hoa Ky Khi thai t~i Nga lam

ling II! a xit t~i nhi~u nllc7c Dong Au

BA I 1 Ml!A AX IT VA NHlfNG THAYtM I HOA HOC T R EN LliU VI/C DO Ml!AAX IT

11 Oac t1nh tang tu cua mua ax1

Axit inh thanh trong khi qu~n trong

nhlmg diAu ki'n nhAt djnh thi d11 trong

cO'n mUI'a t~o thimh mU'a ax it

C6 hai t!ijc tinh 13ng ty 18 S \1' l&ng ty U'61 vii

sor lAng tv kho

1 s11 l;ing tv U'&t :

•Dung djch h6a tan yAu cUa cac khi 502

N02 trong cac h"t nlJ'Ooc m1.1a, d®i d,ng

nuVc axit theo cO'n mU'a sa ling xuOng bA

mijt <!'t (<!6ng ruqng, song hi>), tir <16 anh

hoong d~n HST va MT

• C6 thit quan tn'c lAy mlu nuVc •• mli'B

axit" d~ phiin tich dfc tinh c(la mll.l'a axit:

xac djnh pH va cac thi'illnh phAn ax it trong

ntnYc mtra

BA I 3 Ml!AAXIT VA NHCrNG THAY DO l HOA HOC TREN Ll!U lfi/C 0 0 l!A AX IT

2 SU' lilng tv kho

s., la g t~ nhirng thilnh phan tong kh<ing ki dl1c7i ag kh<i Ia mc')t qua

trinh len t~ c xay ra trong khoang thai ian giiia luc hinh thilnh m11a axit

s., lAng 1v kho Ia • , h p thv tr.,c 1i~p ca c ki so2• NO, b i cac y~ u t6 MT

nhll' thvc v ~t m~t ntrbc, m~t d~t Sau khi b! h~p th , tile ch ~t trong

khOng khi nhll' tren trong di~u ki~n thlch hqp se b! bi~n d6i h6a hQc (6 xyt

h6a) t(lo thilnh axit va " lam chu a h 6a m o tr U'&n g '

lAng 11,1 khO xay ra nhiAu i:l nhlmg ncri AcW r -.MCicNaqu;Mk~

ma khi quyA cO nhiAu khi 502NO

Theo ket qua pMn tfch cua FOWLER

cho th.1y ti)i gan vUng phcit sinh 6 nhi&m

B I 3 M l! A A XIT V A N HlfNO T H AY DOl HOA H\)C TR EN Ll!U Y l/C 00 M l!A A XIT

MU"a axit t!uvc xac nhijn khi c6 pH< 5 , 65

_ ngUti!mg xciy ra m~~a axft

Trong nuVc mll8 a xit : Cation: H\ NH , Ca2-t-, Mg2 Na2-t-Anion : 5042 ·, Cl·, N03·, CQi·

DQ axit trong mU'a axit chU yt\u Iii chi S IJ' hi'n di:'n ella H"'"

BAI 3 1 Ml!A AX IT VA N H O'NG TH AY DO l HOA H QC TREN Ll!U Vl/C DO Ml!AAXIT

II H lfNG THAY DOl HOA HOC TRO NG Ll!U Vl/C DO Ml!A AXIT

Nhiing ch't h6a h9c

trong mll'a axit tic

<!qng qua l~i r.lt lcm

trong mOl trttirng dijc

bift kong mOi trU'Cmg

<!.It do 1ac d9ng cua

lhlfC vit v;i coic Vi sinh vft

D6 Iii Slf trao ctAi ion, Slf hip th1,1 va khli cilc chit h6a tan b6i thv-c vft, nhting thay d6i h6a hQc do t8c dQng cUa c.8c vi sinh vit trong dit

BA I 3 Ml!A A X IT VA NHCrNG THAY DO l H OA H \)C TR~N Ll!U VI/C 00 MliA AX IT

II HO'NG THAY DO l HOA H OC TRONG LliU V l/C 00 lol l! A AXIT

1 TAC DQNG CUA TAN CAY (THV'C V~T) Trong mQt trin mLra a xit

• PhAn lc:Yn ni I'O'c m1.1a a xit rcri xu6ng b4 mit dit (TF) 60.70°/•

• MQt lliQ'flg nh6 nOOc mU'a ax it bi gilr lti tr9n bt\ mit Ia ciiy r6i b6c hai

tr& l ~i khong khi (CE) 25-35%

• MQt phAn nuVc muoa ch8y theo th!in ciy xuAng dit (SF) 3-5-!

Qu~ trtnh trao 06i ion ella ctmh /a va th~n c~y vm ion trong nll'6c mt~a axft l~m bi9n d6i thanh ph a n cUa nU'O'c mva sau cac qua lrlnh trln Thi d~ n6ng <10 so,•·

trong TF c6 thA ICm h011 trong nuVc mU'a

o xit Cation: H+, NH4, Ca2•, Mg2•, Na"'"

Anion : SO,l·, Cl·, NOs· COl·

BAI 3 Ml!A AX IT V A NHLrNG TH AY flO I HOA H QC TR EN LlJU VI/C DO M A AX IT

II NHCriiG !HAY 00 1 HOA HQC T ROIIG l lJU VIJC 00 lll!AAXIT

2 NH lr NG THAY DOl HOA HQC TRONG OAT 00 MliAAXIT

Sau lkhi ti~p xuc v&i tham th\fc v~t nhii>ng chat hoa hQc trong

mLra a xit tham vao dat va tac d~ng v&i nhiing thanh philn

khoa ng trong dat, v&i cac chat hii>u cO', v&i vsv va r~ cay t~o ra

cac tihay d6i trong dat nhll' Iii:

• Trao dOi ion rren b~ mir nhiing hf! dAr (hf! l<eo ser hoic l<eo

miln)

• Hoa ran clic char l<hoimg : rrong dar do co mva axir

• Cac vsv hap !hlJ co chQn IQc nhiing ion hoa hQc rrong nvc7c

mcra axit

BAI 3 Ml!A AX IT VA NHl!NG T HA Y 001 HOA HQC TREN LlJU VI,IC DO Ml!AAXIT

II NHiJ NG THAY D6 1 H 6A HOC TRONG ll!U VI,IC DO Ml!A AXIT

N hling thay d6i h6a hQc trong tdt do m~~a axit c6 thti l i

Sv tdn g t(J cUa m"a axlt sA tam t:1ng n6ng d~

nhc)ng ion <19c hii trong <IAt (nhv c~c ion kim

lo~i n~ng : AI , Fe , Mn , Pb , Ni.)

Nltu so.,:; -tli khl quydn trvc t~p vao c1At , bj thvc v~t

h3p th(l thl sA lam t:1ng d~ chua cUa dar

NuOC mva a xlt cO tinh hU'Ong din sv chuytm h6a d~m ( N-hiitl

CO') v.t chuy~n h6a /1111 huynh ( S - h{)u CO') c6 trong dar (tMnh

NH, • , NO ,-, S04 2 ) , ~o didu kifn cho thV"C v~t h~p thp

Nhieu thi nghi~ m tong phog da chCrng to cac dieu tren

BAI 3 1 Ml!A A XfT V A N iJ N G THAY DO l H A H C TR EN llJU VI/C DO Ml!A AX IT

II NHiJNG THAY DOl H A HOC TRONG L l! U VVC D O Ml!A AX

Nhii>ng thay d6i hoa hQc trong d.olt do m"a a xit co thb Ia :

NIJ'OC m!T.l axlt c6 anh hll&ng tf~n S!J' chuyin h6a tf~m (N-hoo c<>) v~

chuyl>n h6a /1111 huynh (S - h{)u c<>) c6 trong dar (thanh NH,, NO,-, 5042• ),

t~o di~u kifn cho thvc v~t hAp thv

BA I 3 t Ml!A AX IT VA N HCING THA Y D6 1 HOA HQC T R EN L l!U VI/C DO Ml!A AX IT

I I NHO'NG TH AY !!61 H OA H OC TR O NG LLJU VVC D O Ml!A AXIT

Ill MLra axit anh hl1&ng d~n d9 chua vii Sl! chua hoa cua dat ?

Nhiing gi co th~ anh hl1&ng d~n d9 chua cua dat?

(1) LIJ'Q'IIg hap rhlJ va rhai ra cua th(J'C v;lr va nhimg bil.n d6i phlrc 1'1P cua Nitrogen co the anh hwng r<illim va phlrc r~p d~n t19 chua cila tiar Thi d4J : N~u NH/ co trong tfat bi th(J'C v;lr Mp !hlJ rhi co rhf l<hong lam tiing t19 chua cua ti<ir , ruy nhien nfu NH4•

duvc cung cip tv ben ngoai , thi d4J nhv dv61 dfng ph§n bon rhi l~i lam rang t19 chua cua tfat

sv 18ng Ill cac khi NH, ho;lc NH 4 • rv l<hi quyen ciing rii'D'ng fll' nhv bon phiin hoa hQc (NHJ,S0 4 vao tiar

nhv trll'img hQ'P uen

BAI 3 t Ml!A A XIT VA NHCrNG T H A 'I' DO l H OA H OC T REN L lJ U VI,IC DO Ml!A AX IT

II N H lrNG T H AY D61 H 6A H oC T RONG LlJU VI,IC DO M ll AAXfT

Ill MlP8 a xit 8nh hWng " ' " dQ chua vii sv chua h6a cUa dAt 1

(2) Nhiing bien t16i va sv Mp rhlJ s cilng co th~ anh hlrfmg tf~n <19 chua cua t!Ar

s rrong dit dv61 dfng chit hii'U cO' nen no co rhe bi 6 xy h6a khong hoim roan cua vsv lfo ra so;· Trang moi rrv&ng hieu l<hi so,• -1'1i bi cac vsv hieu l<hi o ry hoa hoarr roan lfo rhanh so; · ~tem theo sv phong thich 1dti'D'ng III'O'nl1 (lr] Neu S0, 2 bi re th(J'C viir hip !M !hi

m9r C!U'O'Tlg IIJ'Q'IIg [O~J se phong rhich vao dar tf~ rrung hOa C!ifn rich va se l<hong linh hll'img den d9 chua cua dir

Neu so;· rv k.hi quy~n ling tv xu6ng mir dit ma

I< hong bi !h!J'Z v;t hip rhu rhi se lam rang d9 chua cua tiat

BA I 3 Ml!A A X IT VA N Lr N G THA 'I' D l H A Ho C TR EN Ll!U VVC DO Ml!A AX IT

II NHCING T H A Y DO l H6A HO C TRON G L LJU V VC D O Ml! A AX IT

IV MLra ax it anh hllang chua hoa ngu6n n11 ac m~t

M an axft lam chua h6a nUOc .cac hO

Titi My : Theo khao s a eli• EPA nam

1990 th/1180/10.4J!O hii bi • xlt h6•

75% s6 ht bj axil h6a do lAng 1 11 a x lt til> khl quy~n

22% s6 h0 bj axlt h6a do cac a xlt hOO CO' trong dam l~y

3% s6 h6 bj axft hoa Ia do a xit hoa c~c khoang Pyrite

4670 con su6 i bj nhiim ax i t dang kA , trong d6 cO

47% trvc'7ng hQ'P Ia lAng tv hi khi quyin Ck.W.~cw~·hfi'Hiy.W., ~ Iflilllmliflthvt.M~

fli"'' " I O C.C ,.,.INCili!JC'-CNIIIIIIK III _.cMt!llllwii'IIIOril •*""YI OJ I.f ~

""~""'tcbt' ' " " ' c; UroOIIill'lt""" O\rt< ., , C.~cWI.'"~~P ~""'-~ c-• · ••41'9·~-­

phlO ~tlllidibl ~

.- JO JIM-It ~ - t! 11"6ri~~-.¢.clce""".,.t 4Ju

B I 1 M lfA A X IT V A NHCING TH AY E> O I HOA H OC TRE N L lf\J V lfC DO Ml! AA XIT

I I NMfrNG TMAY Dil l MOA MQC TR ONG Ll!U VI,IC DO Ml!A AX IT

IV M11a axil anh huang chua h6a nguOn nuac m~t

Mva axit lam chua hoa nU'C>\:: cac ho

BA I 3 Ml!A AX IT VA NHl/NG THAY E>O I HOA HOC T R EN Llf\J VlfC DO Ml!AAX IT

II NHO"NG THAY D6 1 H 6A HOC TR ONG LlfU VVC D O MlfA AX IT

IV Mua axil lam chua hcia ngulin mrac m~t

aua trinh bi chua hoa vii mlic a6 bi chua h6a con tuy

theo d~c di~m cua ngulin m.rac · ·

V&i nhimg ngu6n nv&c m~t cO s6 Juvng lim CaC0 3 v8

MgC0 3 vB nuix t(li nai t iep xUc v&; d At h~c trltm tich

trong d8t c6 th4 dU sU'C sinh ra cac ch8 t kiem ae trung hOa

nhfmg ch~t a xU d ua v Bo ttr khi quyBn thi ngu6n nu-&c d6

se kh6 bj sxit h6s hun so v&i eSc nai khilc

NhUng noi c6 n~n a a, qu8 t i nh phong h6 a dim dAn cho rs

nhimg ch~t kh o {mg ngheo dinh du'img nh IJ' granite ma

khong ch(,ra dung nhimg s olwng l&n cha t khoang

Cscbons t thi khB nilng sinh ra ch8t kiBm 18 r8t thltp, nai d6

nguon nv&c m§f de bi ax i t h6a do l!mg tv cac chat a x i t hoa

BAI 3 1 MlfA A XfT V A N HCING THAY DO l HOA HOC TR EN Ll!U VVC 00 MliA A X I T

II NHfrNG THAY DOl HOA HQC TRO NG LliU VI,IC D O Ml!A A XIT

IV Mua axit lam chua h6a ngubn n11ac m~t

V6i nhiing nguon nv&c co so/ur;mg f{m CaCO ; v a MgCO ;

va nU'Oc ta i nai tiep xilc v&i d8t ho§c tffim tich trong aa t c6

t hfi au sti'C s i nh ra cac cha t i em d~ trung hOa nhftng ch~t

ax it dva vao t<i' kh i quyen t h i nguon nv&c ma l tl;li do se

kh6 bi ax i l h6a hem so v6i cac n<7i khac

Nhlm g ngudn nuOc m4t c6 luqn g c hAt ki/Jm nh6 t hu&ng bi

tinh huilng 11 flng k e cua sv chu a h6a do cflc chat axil lang

tv tif kh i quytm xubng

BAI 3 2 H I (U li NG S IN THAI VA CAC ANH H liONG CUA AX I T H OA

I THI!T HA l !>il l V~ THAM THI,IC VATTREN ~IAT I>AT cac choit axit l~ng 111 co anh hwng trl!'c ti~p va gian ti~p tai tham

!hltC vat

A"nn h~&ng tr lf ti~p baa gA m n tt sau

L am h U' h;;ti l c'i boio v~ bP m ~ t I a d o a xi t an m 6 n nha n h cac l &p s a p

bao v ~ ki Ia tiep xuc v&i gi0t nlf&c co a xit ( tao cac vet dom cnay xam tren b<\ m~t Iaco the chiem t&i 1 O% be m~t Ia )

2 Gay roi loan chirc nng cac mo bi~u bi ca Ia

3 La m h u h O n g n n g cac t e ba a cUa 1 3 d o a x it t ha m nh~p vao s au b en

lrong Ia Tac the huv hoai va lam runQ Ia cay

BAI 3 2 HI!U liNG S I NH THAI VA CAC ANH HliONG CUA AX IT HOA

I THI(T H Al !>0 1 VOl THAM THl/C VAT TREN MAT !>AT Anh huang trl!'c ti~p bao glim nh11 sau ( ti~p)

4 Lam thay <IOi tOe <19 quang hen>ho hip cua Ia Di4u nay ~h i4 n cho tOe <19

t ng trU'O>ng c Ua c 8y c h j m l ~ i, liio h6a s 6' m v8 m 9 t s6 CO' t~ Uan c Ua cii y nhit l it cite mAm cay va diAm s i nh tr Wn g bi biA d~ng

5 Liim thay d6i thiinh ph in h6a hqc v8 kh6i tuvng c U a bQ rA v ii 18 c8y , c6 th i t\'!O r a c ac ph.in Lrng phv d 0 i vCri cQng d6ng vi s inh s Ong trin b6 m ;ti t cac ri

cite <1:9c t6 giy ~nh

6 l& xao trQn c h lrc n 8 ng si nh sin cUa ciy , thi dv 18m gi8m kh8 n il ng cUa phi n hoa , rAi l ottn vifc thv

phin, <1:.\n kha niing kit qua clila

ciy

BAll 2 H I (U li NG S IN H THAI V A CAC ANH H liONG CUA AX I T H OA

I THI(T HAl DOl V(il THAM THVC VAT TREN MA T DA T

cac anh hwng gian ti~p

1 Axi t h 6 a c 6 th6 lii m t i ng t 6 c dQ l ng tv cilc chAt dinh duVng v8

mu 6 i kho 8 ng h e Sc r i , 1 8 c8y

2 51,1' huy ho'i lap bi6u bi co tho! pha v" m9t o6 qua trinh oinh ly va

him t ~ n thll'cmg ciy c6i

3 cac xao trQn trong CO' cAu s i nh h6a cO thA tac dvng xiu tOi cac vi

s i nh a, c.1in h dtm s6ng cQng sinh t,i c ac bQ r l , hay t6i ca c nAm

4 Viic h lP hiiti h7p b8o vi tr8n m i t 18 him cho c 8y tr< 7 th i mh mi n cii

hem v <Yi cac kY s i nh, d Q c t O va cOn trUng

5 Htr h'i clta r i ciy c 6 th tl lim gia tang

trong dit do ~6 t qua cua hitn tuvng a xit ~· ~ • ~o., l o - • •<>, a 'M

nhOm 18 quan tr Q ng nh 6 t

BA I 3 2 H U l i NG S I NH THAI VA CAC ANH HliONG CUAAXIT H OA

I THifT H AIDOIVOI THAM THVC VATT REN MAT D.i.T

Mi?t s6 nh~n xet

1 Tac dQng co the thay ro trong phong thi nghi~m (phun dung d[ch

mv a a x it nh3n t~o) t h eo dO i thi~t h~i dOi v& i c ay trOng chi c6 t h e

t h 3y dU'Q'C k hi pH dLFO i , 6 I a nOng dQ a x it <iJ nh han nh ie u cac

quan sat l r o g I tt n i e n _

2 MLra a xit Ia h i ~n tugng khu we nhLrng S \T giam nang suat cay

lai anh huang den khu vo,rc r9ng lan vii do do co tac hai kinh te

lan (chtl yeu lai ritng vii !ham th\TC vat Ill nhien)

3 MLra a xit dan den S \T pha hai tiem tang va am i tai nguyen

ru · n g tt;~ i nh i eu n i t ren t h~ g i O i : cay co n t o ng r ir ng c6 the b! ph il

h ~i do c.:ic tr ~n mtra a x ft t rung bi n h vb i pH= 4.6

BA I 2 2 H I(U liNG SINH TH AI VA CAC ANH H liONG CUA AX IT H OA

I I ANH HliONG ll f N H( THUY SINH NliO'C NG(IT

Mira axil co a h huirng nit l&n lam t6n h~i thuy sinh v~t va

huy ho~i he sinh thai thuy sinh nuirc ngqt trong cac song,

h o nhlf sau:

1 lli>i v&i cac loili phieu sinh th\l'c v~t (phytoplankton): Tai axit

hoa tam thay dOi thimh phan cac toili rong, reu trong cacao

h : Theo quan sat cho t:hay tuy theo di? pH ctla timg h6 mil

cc loili reu vang nau, reu xanh l~c hay tao da bilo ho~ c

rong vang nau se thOn9 tr[

2 llbi v&i cac loili phieu sinh dgng v~t (zooplankton): ac

phieu sinh dgng v~ t ciing bi~n dbi theo mire dg a xit hoa

clia nlF&c h6 Lolli ph6 bi~n vii chiu dU'O'c a xit manh nhat

tong cac phieu sinh di?ng v~t Ia Diapptomus minustus V&i

pH t&n hem 5 c6 khoang 9-16 toai trong a6 n6• b~t Ia 3-4

toai; duiri di? pH nay chi con 1-7 toai v&i 1-2 loai vU'Q'! tri?i

BA I 3 2 H U liNG S I NH THAI VA CAC A NH HliONG CUA AX I T HOA

I ll ANH H liONG D!N CAC N GUO N LOI T Hu Y SAN

0 Mua axil co anh hLrang ra tan den h~ dQng Val duoi mroc, d;jc bi~l

1 8 dO i v& i cava n u n lc;ri thUy sa n

• 6 mlic pH thap se suy giam mQI vai nhom phieu sinh a9ng v~t tao

va cac th\fc v~t nu&c, tir d6 no se pha v& chuoi thllc an trong h,

lam anh hLrang t&i can bang sinh thai trong ho

• Trong hA kh i nlJ' &c c6 Hnh k i ~m h ay t rung tinh t hi h3m ltrqng nh O m

r.lt th~p nhlfng khi pH giam th~p IU"gng nhom tr~m tich trong d~t da,

trong bun lang a day ho bat dau hoa tan vao dung d[ch mrac , gay

d¢c linh cao doi v<i'i cac va cac loai lhtly sin (chi can nong d¢ thap

0,1-1,0 mgn Ia gay d9c linh cao v&i loi thuy sinh) Theo Baker_ d9c

tinh toi da ctla nhOm gay ra doi aca xay ra khi pH=S

• pH th~p se c6 th~ lam ch~ t ca v a athuOng d~ n s i n h san cl1a ca , d~c

bi~t dO i v& i a hO i , sau nh i eu nam d3n sO cUa ca se g i a va cuO i cUng

ci c 6 th~ " b i~ n m~ r k O i cic h6 va cac sOng su6i ! a x i t 6a

BAI 3 2 HI(U liN G S I NH THAI V A CAC ANH H liONG CUA AX I T HOA

I l AN H Hl!6ll G D!N CAC NGUON L QI THUY SAN

0 Mot so loili ILrang Clf nhll ech nhili, ca, y nh6ng de lrl!ng lrong cacao vling tam thai hinh thimh do cac tr~n m ua ail Tnrng va S\T philt trien ctla ph6i thai se bi anh hLrong ctla nuac mlla a xit se

bch~t h o~ c d Qt bi ~ n gien n O r a cic s i n h v~t di d:~mg

• MQ t sO s inh v~t n U' cac 1o3i nhuy~n th~ nhll cac dQng v~t c6 vO

c li n g nhtr O c t ra i sOng [ p h~:~ t hu l?c vao nguOn ca l cium tr ong nu&c

D o mr6c ax it de h 6a ta CaC0 3 n e n lam i3nh hub n g den ngu O

calcium mil cac toili nay sli dvng anh hll&ng den phatlrien vilton t~ i c Ua l o3 i i nh v~ t nay

BAI 3 2 HI (U liNG S I NH THAI VA CAC A NH H liONG CUA AX IT HOA

IV ANH Hll 6llG !l ( N CAY T R 0 NG VA M UA MANG

° Cay trong cng b[ nh hlfong ro r~t cua mua axil do mLra anh hLrang

to tan Iii cling nhu quiltrinh ra hoa, thv phan vii kel qua

• Nhieu thi nghi~m da danh gia anh hlfang clia mll'a axit tai iam san

lu·gng cua cay trbng Thi dv th ngh i ~m tai My ch.o t h ~y v<i'i pH= 4,2 /3,8/ va 3,5 thi san gng cay c6 h~ t giam 2,6/6,5va 11 ,4%

• T y nh i en c6 the t hAy h ~ s i nh t h i nu &c nh~y cilm vOi mlla ax it h an t a

h ~ sinh thai c~n T h~m chi con co anh hlfOng lich C\TC trong thai ian

ng a n cUa mLr a axit c6 th~ dll a vao d 3 t them llTc;r ng N itrog en c o t h ~ l am

dattot h n ten tuy nhien trong thai ian dili thi tang truang ctla cay se

giamdi

• 0 Vl~t n am mt.Ta axil cO n 0 mlrc dQ yeu va chU'a phO bien , tuy nhien

t rong t u ong l a n h hU'6ng c Ua mlla ax f t d6 i v6i nOng n gh i ~p c6 the 16 n

h n ne n c.l n phi:i i chU y phOng tri m h

BAll 2 HI(U liN G S I NH THAI VA CAC ANH H liONG CUA AX I T H OA

V ANH H L!/>NG D(N CHA T Ll! ONG N L!O'C NGAM

• NLI'6'c ngam do nu·<Yc mi)t tham xu6ng dat cung cAp nen nu·<Yc mi) t

baxlt h6a cong se llch 1\1 va anh ht1ong dj\n chat ltrgng nt16'c ngam

• Cac kj\t qua nghit'!n ctiu cong da chi ra axlt hOa nt16'c ngam va

nhi~m t>an b&i nhi~u kim lo;;oi d~ h a tan (nhU' chl, Ong, em )

cOng da x y ra & m6t s6 vung

nhlJ' vug Tay TE> c6 pH = 4-5 trong cac gi~ng nl16'C nOng,

• Nl.l'6'c ngam bi axlt h6a va nhiem kim lo(!i n~ng se anh hU'&ng den

gia trj st! dung, c6 h;;oi cho stic khcie cua con ngu<i'i

• NLI'6'c axlt se gi)m m6n cac dU'<i'ng 6ng dan nU'6'c bang kim lo;;oi (bilng dOng, hh ac kem ), c c kim lo;;oi se ni'a trOi khcii thanh

Ong va anh hU'ang den con nglf<i'i thOng qua Slr dung ntr&c

BAI 3 2 H I(U l i NG S I N H THAI VA CAC ANH Hl!ONG CUAAXIT HOA

VI ANH Hl!~G DEN CONG TRINH KI!N TRUC VATLIU xAY DUNG

• Mua axil tich lOy theo thai gian c6 tac d(mg huy ho,.i cac c6ng

trlnh ki~n true, tuqng dai, di tlch ljch sli bling kim lo<;~i

• V~t li~u xay dl,l'ng nhlf thep, son, phastic, thep m<;~ kem da vOi,

da cat da hoa Clfong cang bi mua axil pM huy thOng qua Slf

an mon theo thai gian (do S02 ) Khi cac chat o nhiem c6 chlia

Sunfur sa lang xu6ng ~ mat vat li~u lam bang da vOi hoijc da

cat se lac dung v6i CaC03 tong vat li~u d~ t"o tMnh CaS04 &

d<;~ n g hOa tan va bao mOn vat l i~u

• Mua axil phai d(lc bi ~ t chu y do

anll hlfcmg l ~n cac c6ng trlnh

ki~n trUe mang y nghTa lich sll' va

khao c6 dang lam bi~n dang,

hOa tan va Mo m6n nhi~u di lich

lich sli n6i ti~ng m¢1 each nhanh

h<Yn nhi~u trong cac thap ky glln

Ki~m soat mU'a axit p iii lam lien tuc va trong thai gian

dai m&i co th~ th dU'qc hi~u qua

Phai tiem hanh trong ph<;~m vi rqng, c6 tinh loan cau m&i

co th~ c6 hi~u qua

.Bi~n phtip kiilm soat bao g6m:

• Bien phap quan ly va giam phat thai cac chlit 6 nhiem

khong khi

• Bien phap phuc hBi moi trU'cmg cac hcS da bi axit h6a

• Cac hU'&ng thay th~ trong san xulit nang luqng

BA1l3 CAC BI ~ N PHAP NGAN NGl!A KIEM SOAT Ml!AAXIT

1Cac bi~n pMp tnroc khi d6t nhil!n li~u

•Thay dOi nhil!n li~u c6 ham llfqng Sulfur cao bang nhil!n li~u c6

•Tr¢n l~n nhi~n lieu c6 ham luqng Sulfur cao voi nhien lieu c6

• Khli sulfur ra khoi dau dOt (trong qua trinh l<,>c dau)

• Rua than d~ lo,.i bo sulfur va cac t,.p chat ra khoi than

•L<l!m s,.ch than bling phlfong pMp h6a h<,>c (dung h6a chat d~

hOa tan sulfur trong than)

• Lo"i bo cac khoang c6 chlia Sunfur ra khoi khoang vat chu yeu

•Thay dOi qua trlnh c6ng nghe sfm sinh it S02 hon

BAI3 3 CAC BI(N PHAP NGAN NGl!A KIEM SOAT Ml!AAXIT

2Cac bien phap trong khi dt nhi€!n li~u

• fl6t bling bu6ng d6t c6 tllng gian n&: Tr¢n da vOi v6i than va d6t chung & d,.ng I<Y lling

• Phun da vOi v<l!o buOng1 dt c6 nhi~u nglin: phun da vOi nghi~n

m[n va trong bu6ng d6t c6 nhi~u nglin

3 Cac bi~n phap sau khi dOt

• LQC hay khli Sulfur tli khl thai: Tr¢n lac nMn hAp ph\1 h6a hoc nhll vlli s6ng vao d6ng khf thai d~ khli bo so,

• Tan dung khf thai san xuat cac san pham pht,~: nhuthu giQo khl S02 sau qua trlnh nAu chay kim lo~i de san xuat a XII H2S04

BAI3 2 CAC B I ~N PHAP KIEM SOAT Ml!AAXIT

II i ~n phap phvc h(u m{lllnrb'ng hO da b1 hUy ho~u do mua ax1t

• D~ ph'!c hbi mc?t hi> b! a xft h6a phai m~t nhi~u nlim ngay

c;a khi kh ~ng con mU'a a xlt

• ThiJ'Oong dung PP v6i h6a: cho thl!m ~~ da vOi vao trong

niJ'Ooc d~ dll'a pH tr6> l'!ii trung tin h

PP nay da dung 6> Na uy va ThuY sT d~ ph'!c hOi thanh cOng hang trlim hOb! axlt h6a

PP nay tim kern va chi co tac d'!ng "!m thai ni.u mll'a axit v.in ti~p I'!C

BAI 3 2 CAC BI(N PHAP KIEM SOAT Ml!AAXIT

HU'&ng t<Yi dung cac ngu6n nang l"9'ng s~ch khong san sinh khi so2 (gio,m~t triri , )

SINH THAI MO l TRU'ONG lfNG Dl)NG

CHU'O'NG 4:

ANH Hll'cYNG CUA PHEN H6A , M~N H6A

T6'1 MOl TRU'6'NG SINH THAI

4.1 Phen hoa va anh hoong cua phen hoa

4.2 M~n hoa va anh hoong cua m~n hoa

I KHAI NI~M PHEN H6A

Chung ta da hQc chua h6a ella dat va nU'&c do mU'a a xit Chua h6a

<ft~gc d~c trllng b&i pH giam thap xuong dt~c'>i 5,65

Trong chu·ong nay hQC khiii ni~ m phi!n h6a V~y phen h6a giong va

khac v6i chua h6a hay kh6ng?

• v~ blch~t phen h6a cling

kh6ng c6 gi khfu; v6'i sv chua h6a 6 chO bi~u hi~n cUa n6 lei

h6a khong chi do mlla a xit

Hi~n llJ'<?'ng phen h6a theo d/nghTa nhlJ' tren c6 thi!

th.iy se c6 3/hoong r.it Um d~n phat tril!n cua cay

tr6ng va hi~u qua cua SX NN, chiJ ytw Ia do cac ion

d¢c h{li gay ra Van d~ nay chung Ia se tim hi~u cy

th~ sau

Day Ia m¢t hi~n t11'CJ71g thoai h6a MT d.it thll'img g~p

t ong canh tac Ilia nU'Oc c7 Vi~t nam

BAI4 1 PHEN HOA VA ANH HU'6'NG CUA PHEN HOA

I KHAt Ntt;:M PHEN HOA

Phen hoa thoong xay ra 0

La hi~n IUY;mg thu&ng g~p & vung fJ6ng bAng Nam b(l

Danh t iP dill bj nhi~m phen cOng xuilt xli' tiP vung nay

do ngu&i dlln thuong gg i

I KHAI NI~M PHEN H6A

Co hai I O \Ii phi m h a : I a "ph im n h om" va " ph im sa t "

• Phen nh6m (c6n gC?i ta "phen l~nh") do d~c to Ia Al3 •

chi~m li'U th~ Lo~i nay a/hi.FO>ng gay h~i rat nhanh va tac d~ng ai!n hau hi!t cac to~i sv nhlJ' lua, t.6m, ca, chim va c3 con nglJ'Ooi Vi~c xll' ly cOng kh6 khlin hon

1 Phl!n s~t ( c6n gc;>i Ia phen n6ng) do d~c tO chi~m lJ'U thi! Ia Fe2• Lo'!li nay c6 <II? gay h~i nh~ h<>n va xli ly cOng dO'n gian h<>n

BA I 4 1 PHEN HOA VA AN H HU'dNG CUA P HEN HOA

Phen hoa co th/! xay ra 1rong hai T H :

t~i n<>i <16 (trat c6 dlki~n gay ra hi~n llJ'<?'ng phen _ c6n

Pyrit " C:J dU'Oi

I' Hai Ia: mc?t noi chlJ'a b! nhi~m phen, nhU'ng si! b! phen h6a do nU'Oc b! nhii!nn phen tiP noi khac chay di!n lam cho nO'i <16 b! phen h6a

BAI4.1 PHEN HOA VA ANH HU'ONG CUA PHEN HOA

I: SO/· hay cac dang fuu hujtnh hOu CO' tich ICiy trong

cac-cay SU V<;ll bj VUi l§p, qua phan huy y~m khi se tao

thanh C02 • a xlt huu cO', s huu cO' , H 2 S

Cac hqp ch~t cua S nhlf cac mu6i Sulphat (S04· ) trong

d/kil(!n nhat djnh bj khUo thanh SO}·

Do qua trinh feralitic h6a phiin huy cac hc;~t keo

sit, keo set t~o ra A I va Fe va tich 11,1 dAn trong dat

11: Do qua trinh rU>a troi Fe hiiu cO' trong cay

PHEN HOA Tlr" oAT PHEN TIEM T N "

CAC CHAT DQC HAJ TRONG oAT VA MT AXIT?

1: Trong d/ki~n d~ tf.}p xuc vC.i khong khf, thl d~,Jic)op d~t

tren b! kho mit ne, con lap Pyrit am tWt li;~i tiep xuc

dll'O'C vC.i oxy trong khong khi thl Pyrit bi oxy h6a tao

thanh H2SO, (1 mol Pyrit tieu th!l 3,75 mol 6 xy hi>a

• Axlt l;~i ti~p t~,Jc phan (rng v&i Ali03 trong_khoang set

trong dat giai ph6ng ra rat nhieu Ai3 • dong thai tao

BAI4.1 PHEN HOA VA ANH HU'ONG CUA PHEN HOA

PHEN HOA Tlr" DAT PHEN TIEM TANG"

CAC CHAT El¢C HAJ TRONG DAT?

Pyrit (trong phan ling tao Jarosite): se tao ra MT co dg pH-3·

4 cac mu6i cua Feso, nhll Al2(SO,),, a xit H,so,

Do do co th~ thay r~ng qua trinh phon hoa da tao ra dU'Q'c:

cac mu6i FeSO,, AI2(SO,),, va H2SO,

PHEN HOA DO NU'CYC B! NHIEM PHEN Tlr NO'I KHAC CHAY DEN

N.bng dQ dQc t6 trong ngudn m r&c b! 0 nhi~m phEm hi nai kh3c ben ngoai chay dim

L o~i phim: phen silt hay pnen nhom LU'gng mr&c nhi~m phen ben ngoai chay d~n : lu·gng mr&c bj nhi ~m phen bim ngoai ch3y vao cang l&n thi dien tich b! nhiem philn cang r(>ng

Thiri gian luu mr&c bj nhiem phim chay vioo trong ku VI!C

Lo<iii d~t nai bi phen h6a (cat nhieu cat, it set, it mUn thi kh3 nng gay dqc nhanh, m(rc dg gay ha i cang cao; nhung m1u dat nhiim set va mun

thi mllc d(i gay hai thap h<m)

BAI4.1 PHEN HOA VA ANH HU'ONG CUA PHEN HOA

Ill ANH HlfONG CUA PHEN HOAD01 VOl LOA VA CAY TRONG

TRONG DAT PHEN

1 GAY DQC CUA cAc CHAT

Gay d¢c cua Nhom AI

11: La Cation d9c nh~t !rang d.1t phim, gi&i h<;~n gay d9c

t(J' 150 den 3000 ppm 800 ppm c6 th~ lam chet lua

den 1000 ppm thi lam chet nhanh chong

11: Lua b! ng9 d9c Al3 ' se lam re mat het 16ng hut re

r; Sat gay d¢c o d<tng Fe2+ va Fe3•

a: Fe"' k~t hqp v&i H2S t<;1o tMnh FeS bam vao r?! cay gay

ng¢ d(lc cho cay,

• Fe"' gay d¢c cho cay non tall) cho r?! cay bj den ch6p r?!

• Fe3• bam quanh r?! cay lam giam kha nang trao dOi chat

ella rll

• NOng d¢ gay d¢c Ill' 600 ppm d~n 3000 ppm

TRONG DAT PHEN

1GAY DQC CUA cAc CHAT

Gay d¢c ella S:

r; Trang d/ki(!n BT thl S Ia chat dinh dliO'ng ella cay Trang

a: Gay d¢c cua s Ia do H2S, SO/· S02 so;·

a lon so; · ru·a trOi ch{lm, gdy ng¢ d¢c cho cay, kh6 kh!ln

LONG

SINH VltN Tt,J' f>QC f>t HltU R() :

• Chon giOng chju phen : v6i lua, cao lliO'ng

11: Sv tlch lOy d¢c chat trong cac gi6ng cay chju phen va

IV CAC Blt;N PHAP CO BAN NGAN NGLrA PHEN HOA

(:1 CAC VUNG Vt;N lli~N KHONG CHt PHEN HOA BANG CAC eACH SAU:

Gi~ l&p nll&c tn~n m~t dat It nhat Ia 5 em fllfa nlY<YC ngQt hoac nlf6c lq vao dl! khOng ch~ khOng cho 0

Tranh khling xe kenh mlYO'ng vao cac 6 phen nang

2 BII~N PHAP NGAN CH,o?.N KHONG CHO NlfOC PHEN xAM NH,o?.P

KhOng x6 nlf6c bj phen ter nai dat cao chay xu6ng nai dat thap

Dap bo, ngiin khling cho nlY&c xA pMn chay d~n vung can dat baa v(!

Khi dat da bj nhil!m phen trong d/ki(!n thi~u nl.l6c ngQI thl dung nu·&c IQ' kh6ng ch~ dl! day phen ra khoi dat va nlY&c Sau d6 dung nu·&c ng0t vll'a dll dl! pha lo<'!ng va Mu x6

phen TrOng cac gi6ng cay chju dl.IQ'C phen

BAI4 1 PHEN HOA VA ANH HlftmG T61 MOl TRlf!mG SINH THAI

BAI4.2 M~N H6A VA ANH HU'ONG CUA M~N H6A

TA THli6'NG NGHE N61' Nl!OC Bl NHI~M ~N DAT Bl NH I ~M M~

oAT VA NOOC THOONG Bl NHI~M ~N?

NGUYEN NHAN NAO LAM oAT VA Nli6'C Bl NHIEM M,6.N?

HAY xAU o61 VOl SiJ' D\)NG CUA CON NGliOi?

BAI4 2 M~N H6A VA ANH HU'ONG CUA M~N H6A

I KHAI NI~M VA PHAN LOI!J ~N H6A

M~ H6A LA MOT QUA TRINH xAM NHI~M VA TICH TV CAC MU61 VA

CAC KIM LOAI KI~M TRONG MT DAT, Nli6'C LAM CHO CAC MT THANH

PHAN NAY Tlf CHliA B[ ~N TRO THANH ~N

C6 HAl LOAI ~N H6A LA :

M,6.N H6A DO MU61 VA ~N

H6ADOKIEM

BAI4.2 MAN H6A VA ANH HU'ONG CUA MAN H6A

2-Trong d6 vai tro cua Cl· Ia quan trc;mg nhiit

BAI 4 2 M~N H6A VA ANH HU'ONG CUA M~N H6A

I KHAI NieM VA PHAN LOI!J MAN H6A

lo~i ki~m va ki~m th6

BAI4.2 M~N H6A VA ANH HU'ONG CUA M~N H6A

IIC C NGUYEN NHAN GAY M.;.,N HOA

Slf TICH LOY cAc MU61 TRONG MT oAT VA MT Nli6'C DEN MliC NAO

D6 SE GAY NEN NHI~M MAN MU61 Sl/ TICH LOY MU61 DO CAC NGUYEN

·-~•ttrt ciwlot·' s ,_, • ~·~•Aifoon

BAI4 2 MAN H6A VA ANH HU'ONG CUA MAN H6 A

II cAc NGUYEN NHAN GAY MII,N HOA

vi trong n\161c tooi cang1 c6 cac thanh ph.in gay m~n

d.it, di!n mU>c nao d6 thl se gAy m~n

h6a cho d&t (Ca2•, Mg2•, Na•)

£l~ h<:Jn ch~ m~n h6a do tooi thl phAi kil!m soat ch.it I ""?'ng nlf6oc

BAI4.2 M~N H6A VA ANH HU'ONG CUA M~N H6A

Tai sao m~n hoa l~i co th~ do bc:.C hO'i tir nl.l'<7c ngiim ?

ThU'Crng xay ra trong vimg ban kho han, tai 06 hrr,rng mrerc trong

tiing aat tren m~t khong au cung dp cho b6c hO'i nen phai lAy tir

tiing chira nl.l'<7c ngiim

Khi do xay ra h/tll'qng nll'ac trong tang

chlia nt16rc ngam se the o ~~ cac Ong mao

quan" hut ngll'qc nll'ac tir tang chira

nll'ac ngiim len phia tren m~t a~ clc<ip cho

bOc hO'i Cac ion gay m~n hoa trong nll'ac

ngilm se tich ty trong lap dat m~t vii gay

m~n h6a

M~n hoa do nll'ac ngam xay ra a Vi~t

Nam?

BAI4 2 M~N H6A VA ANH HU'ONG CUA M~N H6A

IIcAc NGUYEN NHAN GAY M,;I.N HOA

2) DO TICH LOY KIM LOI).I KI~M THEO MAO QUAN TIJ TANG

NtfcrC NGAM Dl L~N TR~N LAM M.AJI KI~M HOA VUNG 00,

HO.;\C DO MII,CH NtfOC NGAM Ri RA CHAY XU'ONG CHO

TRONG LAM TICH Tl,l CAC KIM LOI).I KI~M

BAI4.2 MAN H6A VA ANH HU'ONG CUA MAN H6A

Ill BIEU TH! CUA MII,N HOA

£l~ m~n coa nooc bi~u th! b~ng do>n v! gil Trong vung cll>a sOng d~ m~n bi"n dOi theo thoi gian

Trong vung cll'a sOng m~n xam nh~p dlf6oi d~ng "nem m~n"

bi~n theo thuy tri~u dO:n len thLJ'C?'ng IU'U

BAI 4 2 M~N H6A VA ANH HU'ONG CUA M~N H6A

Ill BI~U TH! CUA MII,N HOA M~n xam nh~p trong vung cl.oa song

~ xAM NH,i.,PCANG SAU S~ CANG GAY KH6 KHAN

C O LAY NLrOC NGOT E>IO TlTOI 0 VUNG CVA SONG

Ill BIEU TH[ CUA M,;I.N HOA

Sl,f NHI~M M~N CUA flAT DI~N RA NHlf TH~ NAO?

1 Cac ion cua mu6i hoa tan vao ni.J'&c c6 trong tf§t (dldich d§t)

2 Cac cation d1J'9'C hfp ph.jilen bd m,t di~n tich · am cua h{lt dft (phli>c hAp ph!J J

3 cac mu6i k~t tua

Cac dn b~ng trao dOi d~ng h9c dlJ'<?'c thi"t l~p giO>a cac cation trong dung d!ch dat va cac cation du>C?'C hap phi!

cOng nhu> giO>a cac muOi hoa tan va cac muOi k"t tua

BAI 4 M~N HOA VA ANH Hl!ONG TOI MOl TRl!ONG SINH THAI

Ill BIEU TH! CUA MAN HOA

cactoo:-isau

Cac anion : ct·, so;·, Hco,-, co,>·, N03•

d~t nhLP v~n thwng tbn to:-i trong d~t kh6ng m~n thi Na• it d!J'<?'C

SAR cang l&n th l c1~t cang bj nhiem miJn nh il w

BAt 4 2 M~N HOA VA ANH Hl/ONG TOI MOl TRl/ONG SINH THAI

IV Anh hWr!g cua m~n hoa len MT sinh thai

3/hLPcmg CJ{,n sinh troong va phat tri{,n, nling su3t va san

flJ"?'ng se b! suy giam

HO!It d¢ng cua cac VSV trong d§t se bj a!hll'img khi d§t

bjnhi~mm~n

c3c vi khu:in, VSV cO <l!nh <l;tm

Na2C03 c6 tlnh d¢c cao n~n a/hoong CJ{,n cac VSV

BAI4.2 MAN H6A VA ANH HU'ONG CUA MAN H6A

IV Anh hU'O>ng cua m~n hoa len MT sinh thai

s6 khOng ch!u dlf9'C d:it m~n

Cay tr6ng cfmg c~n co m¢t lf.F9'Tlg Ct- nh§t djnh trong nl.l'tYc ttro-i, n6u kh6ng se giam niing su§t, tuy nhi{m n6u lf.F9'Tlg ct tang J{m tm vai tram ppm trong d§t Ia tam cho cay bi ua Ia , chay Ia

BAt 4 2 M~N H6A VA ANH HU'ONG CUA M~N H6A

IV Anh hU'O>ng cua m~n hoa len MT sinh thai

cac cation !ling l~n (SAR

!ling), a/hoong CJ{,n b¢ ri cua cay phat trii.n khong

bfinh thtro-ng va co th{, d~n

BAI4.2 M~N H6A VA ANH HU'ONG CUA M~N H6A

V M~N HOA CUA FJAT TRONG VUNG FJONG BANG SONG ClrU LONG { TI,J' FJQC TRONG TAl LI¢U)

RANH GIOI M~N THlTONG XAM NH~P sAu vAo TRONG SONG VAl CHl,IC { 10-30) KM TRONG MUA CAN TUY THEO

T6NG DI$N TiCH FJAT B! M~N Ttl1,2 FJ~N 1,4 TRI$U HA

Anh hWr!g cua bi~n Cl6i khi h~u Cl~n m~n hoa

£lBSCL?

BAI4 2 MAN H6A VA ANH HU'ONG CUA MAN H6A

VI BII;N PHAP KIEM soAr VA HAN CHE ANH HlfONG CUA MAN

1Bi~n ph3p cong trinh

D~p ngan m~n H6 chll'a ~ay m~n

c6ng ngan m~n

2 Bi~n phap quan ly

0 V~n hanh mO c6ng lay nlf6oc hqp ly tranh n~m m~n

0 V~n hanh h• thOng c6ng trinh thuy lqi (hO, d~p)

o Thau chua n:ra man cac vung d~t m6>i cai tao vimg

ven bi~n (quai d~ ·lam bi~n) ·

Bi~n phap canh lac: 8U'a nU'&c ng9t vao n}a mijn ruqng,

cay, bua, suc bun d~ cac mu&i hoa tan, ngam ru9ng sau do

thao nU"&c ra kenh,mU'ong, ra song

Biim phap sinh hoc: Tuy~n chon va lai tao cac gi&ng cay

Bi~n phap Juan canh: tr6ng lua 1 VI! luan c.anh v&i nuoi

tom hoijc nuoi tr6ng thuy san trong thai gian nhiem mijn

Bi~n phap hoa hC?c: cac diiJng voi co chua can xi khac

nhau ho(lc lan co chU'a can xi d~ cai tiiJo d~t m(ln

SINH THAI MO l TRU'ONG lrNG Ol:JNG

CHU'O'NG 5 MOT 56 BI~U HI EN THOAI H6A

KHAc· CUA MOl TRU'&NG

D~t Ia ngu6n tai nguyen quy gia nh~t tla "'"1'c hinh thanh va trai qua m9t qua trinh l!ch sll' lau dai

khai thac ~at ngay cang tr& nen m~nh me

cang nhi~u IU'O'ng th~;PC, lang m~c, nha cU>a diin d~n ning

n ay cang thu h~p vii b! khai

th3c qua mll'c tr6> n~n ki•t qu •

olin d~n S'! thay dOi d~t ng~t

ban chat I'! nhil!n cua dat lam thoai h6a d~t nhiJ' x6i m6n, rll'a tr6i, sa m~c h6a, da ong h6a

Cll~t pha rO>ng bli'a bai va khai thac qua m(rc r(rng nhi~t d6>i

va r(rng savan

• Do du canh va du CIJ'

0 £>6 cac ch.it thai nin

0 Hr tooi ti~u va sll' d\mg phan b6n k.h6ng dung k9 thu~t

diln d~n chua h6a, ml)ln h6a th(r sinh trong d~t

I D!NH NGHTA VA N UYEN NHAN X61 M6N £>AT

0 £>at Ia tai nguyen CO' ban cua moi qubc gia

D Mot trong nhiPng qua trinh de doa lam giam do phi

n ieu cua d~t nh~t Ia hi~n IU?ng xoi mon

D Hi~n IU'9ng xoi mon lam thu h~p di~n tich d~t canh

tac

Xoi mon Ia hi~n IU'9flg cac phin t&, manh, C!JC va co khi ca l&p dit bi! m!it bi bao mon , cu6n troi do s!Pc gio vil s!Pc nl.l'iYc