LƯỢM ( Tố Hữu) potx

KIẾN THỨC: Giúp HS nắm được: - Lượm là một chú bé hồn nhiên, nhanh nhẹn.. ít lâu sau nhà thơ lại nghe chú bé Lượm đã anh dũng hi sinh trên đường công tác.. H/ảnh Lượm được mtả tập tru

LƯỢM ( Tố Hữu)

A/ MỤC TIÊU BÀI HỌC:

1 KIẾN THỨC:

Giúp HS nắm được:

- Lượm là một chú bé hồn nhiên, nhanh nhẹn

- lượm hăng hái tham gia hoạt động và hi sinh anh dũng nhưng Lượm sống mãi trong lòng mọi người

- Nghệ thuật mtả nhân vật kết hợp với kể và biểu hiện cảm xúc

2 KĨ NĂNG:

Rèn kĩ năng đọc, cảm và hiểu thơ

3 THÁI ĐỘ:

- GD lòng yêu mến, khâm phục các bạn nhỏ dũng cảm hi sinh vì nghĩa lớn

- GD về lòng tự hào về những tấm gương anh dũng của tuổi trẻ VN

B/ CHUẨN BỊ:

- GV: GA, SGK, SGV, STK

- HS: Soạn bài

C/ PHƯƠNG PHÁP:

- HĐ: Cá nhân và cả lớp

- PP: Đọc sáng tạo, nghiên cứu, tái tạo, gợi tìm

D/ TIẾN TRÌNH BÀI DẠY:

1 ỔN ĐỊNH:

2 KTBC:

a) Câu hỏi: Đọc thuộc lòng và diễn cảm BT "Đêm nay Bác không ngủ" của nhà thơ MH

PT lần thức dậy thứ ba của anh ĐV

b) Đáp án: SGK- 63,64,65 + vở ghi mục b

3 BÀI MỚI:

a) Giới thiệu bài:

Hồi đầu kháng chiến chống Pháp, nhà thơ TH vừa ở Hà Nội trở về thành phố Huế, quê hương đánh Pháp rất quyết liệt, tình cờ gặp chú bé liên lạc vui tươi, nhí nhảnh ít lâu sau nhà thơ lại nghe chú bé Lượm đã anh dũng hi sinh trên đường công tác Xúc động nghẹn ngào, nhớ thương, cảm phục, TH đã viết BT "Lượm" để ghi lại chuyện này

b) Các hđ dạy – học:

HĐ của thầy HĐ của trò ND cần đạt

(?) Trình bày một vài nét về

tác giả TH ?

GV bổ sung: Thế kỉ XX đã

qua đi, những tên tuổi nào

còn mãi với thời gian ? Một

trong dăm bảy người được

nhắc đến không thể không kể

đến nhà thơ TH - Chế Lan

Viên

(?) Cho biết xuất xứ của tác

phẩm?

GV: Tập thơ "VB" gồm

những bài thơ viết trong thời

kì kháng chến chống Pháp

1945-1954

GV nêu y/c đọc: Giọng vui

tươi, sôi nổi, nhí nhảnh ở

đoạn đầu và đoạn điệp khúc

- Tham gia CM từ rất sớm, từng bị bắt, tù đày

- Nhiều BT viết cho các em nhỏ rất xúc động: Đi đi em;

Một tiếng rao đêm

I- Tìm hiểu tác giả, tác phẩm

1 Tác giả (1920 - 2006)

- Tên thật là Nguyễn Kim Thành

- Quê ở tỉnh Thừa Thiên-Huế

- Là nhà cách mạng, nhà thơ lớn của thơ ca hiện đại VN

2 Tác phẩm

- Viết năm 1949, in trong tập thơ "Việt Bắc"

3 Đọc - chú thích

cuối cùng; giọng đối thoại

giữa 2 chú cháu Đọc mẫu

Gọi HS đọc

GV: Y/c HS giải thích chú

thích 3, 4, 5, 6

(?) BT được viết theo thể thơ

nào?

(?) BT thuộc thể loại thơ

nào? Giống BT thơ nào các

em đã học?

GV: Tuy nhiên bài này tác

giả vừa là người kể chuyện

vừa là nhân vật trực tiếp liên

quan đến nhân vật chính

(?) BT có thể chia làm mấy

- Đọc, nhận xét

- Bốn tiếng, nguồn gốc thể

vè dân gian, nhịp 2/2 chẵn ngắn rất thích hợp với lối kể chuyện

II- Phân tích văn bản

1 Thể thơ - thể loại - bố cục

a) Thể thơ: bốn tiếng

b) Thể loại: thơ tự sự

phần? Ý chính của mỗi phần

nói gì?

GV: Gọi HS đọc đoạn 1

(?) Ở khổ thơ đầu cho ta biết

tác giả tình cờ gặp Lượm

trong hoàn cảnh nào? Em có

nhận xét gì về cách nói này?

(?) H/ảnh Lượm được mtả

tập trung nhất trong những

khổ thơ nào?

- Đêm nay Bác không ngủ

-(1) Từ đầu cháu đi xa dần: Cuộc gặp gỡ tình cờ giữa nhà thơ và Lượm

-(2) Hồn bay giữa đồng:

Chuyến công tác cuối cùng

và sự hi sinh của Lượm

-(3) Còn lại: Lượm sống mãi trong lòng tác giả và mọi người

- Ngày Huế đổ máu -> cách

c) Bố cục: ba đoạn

2 Phân tích

(?) Hãy tìm những chi tiết

mtả Lượm về:

- Hình dáng

- Trang phục

- Hoạt động

- Tính tình

(?) Em có nhận xét gì về

cách mtả trang phục của

Lượm? (Vì sao tgiả chỉ chọn

tả "cái xắc xinh xinh" và

chiếc mũ "ca nô"?

GV: Giải nghĩa "chân thoăn

thoắt": rất nhanh, vụt chỗ

này, vụt chỗ khác

nói nhân hoá để dtả cuộc đấu tranh ác liệt ở thành phố Huế

- Khổ 2+3 Xắc và ca nô là trang phục riêng của những chú liên lạc -> nổi bật việc tham gia liên lạc của Lượm

- Má đỏ bồ quân: đáng yêu, căng mọng

a) Hình ảnh Lượm

* Lượm trước khi hi sinh

- Hình dáng: bé loắt choắt, đầu nghênh nghênh, má đỏ

(?) Em thích nhất những chi

tiết nào trong đoạn thơ này?

Vì sao?

(?) Vì sao tgiả lại so sánh

Lượm như con chim chích?

(?) Em hiểu như thế nào về

"con đường vàng" trong khổ

thơ thứ 3?

(?) Ngôn ngữ đối thoại của 2

chú cháu ở khổ thơ 4+5 có gì

đáng chú ý?

(?) Để mtả hình dáng và tính

cách của Lượm tgiả đã sdụng

những BPNT gì? NT đó đã

làm nổi rõ hình ảnh một chú

- Huýt sáo vang: tâm trạng rất vui, chẳng nề nguy hiểm, như là đi chơi

- Cười híp mí, má đỏ bồ quân

- Như con chim chích

- Nhảy trên đường vàng ->

hồn nhiên, đáng yêu

- Nhỏ, nhanh, hiền lành, có ích

bồ quân

- Trang phục: Xắc xinh xinh,

ca nô đội lệch

- Hoạt động: chân thăn thoắt, huýt sáo vang

- Tính tình: vui vẻ, hồn nhiên, lạc quan

bé với những đặc điểm nào?

(?) Lượm đưa thư trong hoàn

cảnh nào? Em có nhận xết gì

về hoàn cảnh đó?

(?) Những lời thơ nào miêu

tả Lượm làm nhiệm vụ?

(?) Theo em lời thơ nào gây

ấn tượng mạnh nhất cho

người đọc?

(?) Em có nxét gì về cách

dùng từ của tác giả trong 2

câu thơ này?

(?) Những câu thơ nào mtả

sự hi sinh anh dũng của

Lượm?

- Vàng nắng, vàng cát, vàng

lá vàng -> con đường đẹp đẽ, quý báu, lí tưởng

- Trò chuyện ngắn ngủi, giọng hơi khoe, rất vui sướng, thích thú với công việc mới

- Đường vắng: dẽ bị phát hiện

- Đạn bay vèo vèo: nguy hiểm tới tính mạng

- NT: So sánh, từ láy tượng hình, ngôn ngữ đối thoại-> Lượm hồn nhiên, nhanh

GV: Cái chết có đổ máu,

nhưng lại được miêu tả như

một giấc ngủ bình yên của

trẻ thơ giữa đồng quê thơm

hương lúa

(?) Cái chết ấy gợi cho em

những t/cảm và suy nghĩ gì?

GV: Trong BT này, tgiả

nhân danh người chú có quan

hệ thân tình, gắn bó bới

lượm

(?) Tình cảm ấybộc lộ ntn

qua cái nhìn và cách xưng hô

ở phần đầu BT?

(?) Khi được tin Lượm đi

làm nhiệm vụ và hi sinh, tgiả

đã thay đổi cách gọi Lượm

ntn?

(?) Cách gọi ấy bộc lộ t/cảm

và thái độ gì của tgiả đối với

Lượm?

- Bỏ thư vào bao

- Thư đề thượng khẩn

- Vụt qua mặt trận

Đạn bay vèo vèo

- Ca nô chú bé

Nhấp nhô trên đồng

- Vụt qua mặt trận

Đạn bay vèo vèo

- Một dòng máu tươi

- Cháu nằm giưa đồng

nhẹn, yêu đời

* Lượm trong khi làm nhiệm

vụ và hi sinh

- Hoàn cảnh đưa thư: đường vắng vẻ, đạn bay vèo vèo -> khó khăn, nguy hiểm

- Khi làm nhiệm vụ:

+ NT: động từ vụt, tính từ vèo vèo -> hành động dũng

cảm của Lượm, sự ác liệt của

(?) Trong BT, có những câu

thơ có cấu tạo đặc biệt Đó là

những câu thơ nào?

(?) Tdụng của nó trong việc

biểu hiện cảm xúc?

GV: Những lời thơ cuối cùng

lặp lại những lời thơ mở đầu

mtả h/ảnh Lượm hồn nhiên,

nhanh nhẹn, đầy sức sống

(?) Theo em, điều đó có ý

nghĩa gì trong việc biểu hiện

cảm nghĩ của nhà thơ?

GV bình: Điều đó thể hiện

niềm tin của nhà thơ về sự

bất diệt của những con người

như Lượm Nhưng đó còn là

ước vọng của nhà thơ về một

c/sống thanh bình không còn

chiến tranh

- Lúc hi sinh:

-> Cái chết dũng cảm, nhẹ nhàng, thanh thản; Lượm còn sống mãi với quê hương

b) Tình cảm của nhà thơ

- Cái nhìn trìu mến

- Cách xưng hô thân thiết

chiến tranh để trẻ thơ được

sống trong thanh bình, hồn

nhiên Những lời thơ cuối

cùng vì thế không chỉ diễn tả

t/cảm trìu mến, mà còn day

dứt niềm xót thương và ước

vọng hoà bình Đó là ý nghĩa

nhân đạo sâu xa của BT này

(?) Em cảm nhận được

những ý nghĩa nội dung sâu

sắc nào từ BT Lượm?

(?) (?) Em nhận thức được gì

về NT thơ qua BT Lượm?

GV: Gọi HS đọc ghi nhớ

GV: Hướng dẫn HS làm BT

phần luyện tập về nhà

- Ra thế

Lượm ơi ! -> 1 câu thơ được trình bày thành 2 dòng

- Thôi rồi, Lượm ơi !

- Lượm ơi , còn không ? ->

câu thơ ngắt làm 2 vế bởi dấu phẩy

- Hai lần gọi là "đồng chí"

-> Vừa thân tình, vừa trân trọng, như một người bạn chiến đấu

- NT: câu hỏi, câu cảm -> cảm xúc nghẹn ngào, đau xót

- Đọc ghi nhớ

như tiếng nức nở

-> Lượm sống mãi trong tâm trí nhà thơ, còn mãi với cuộc đời

III- Tổng kết

< Ghi nhớ SGK - 77>

IV- Luyện tập

4 CỦNG CỐ:

(?) Cảm nghĩ của em về nhân vật Lượm

5 HƯỚNG DẪN HS HỌC VÀ CHUẨN BỊ BÀI:

- Học ghi nhớ, học thuộc BT

- Phân tích ND và NT BT

- Soạn VB: MƯA

E/RÚT KINH NGHIỆM: