PHẦN 1 ĐẶT VẤN ĐỀ PHẦN I TỔNG QUAN 1 Cơ sở lý luận N hư đã biết, trong giai đoạn hiện nay máy tính điện tử đã nhanh chóng thâm nhập vào mọi lĩnh vực sản xuất, kinh tế và đời sống xã hội Tin học đã đượ[.]
Trang 1PHẦN I TỔNG QUAN
1 Cơ sở lý luận
N
hư đã biết, trong giai đoạn hiện nay máy tính điện tử đã nhanh chóng thâm nhập vào mọi lĩnh vực sản xuất, kinh tế và đời sống xã hội Tin học đã được ứng dụng rộng rãi trong mọi lĩnh vực từ các ngành khoa học chính xác, khoa học cơ bản đến điều khiển
tự động, thông tin liên lạc, Ðặc biệt tin học được sử dụng nhiều trong công tác quản
lý như quản lý sản xuất, quản lý con người, quản lý tài nguyên, Tin học được xem là một trong những ngành mũi nhọn, chiếm vị trí hàng đầu trong chính sách kinh tế và khoa học kỹ thuật của các nước đã và đang phát triển Chính vì vậy việc giáo dục tin học ở trường phổ thông có vai trò quan trọng vì việc giáo dục đó là nhằm chuẩn bị cho thế hệ trẻ Việt Nam về mặt tri thức, kỷ năng, về mặt năng lực, trí tuệ và các phẩm chất cần thiết giúp học sinh thích ứng với thời đại vi tính hóa Giúp cho học sinh sau khi tốt nghiệp nắm được một số yếu tố cơ bản của tin học Trong đó có một số em có khả năng sử dụng máy tính để xử lý thông tin, dùng máy tính như một công cụ phục vụ cho việc học tập và hoạt động Xét về mặt năng lực, trí tuệ: Giúp phát triển nhiều phương thức, tư duy liên hệ mật thiết với việc sử dụng kỹ thuật xử lý thông tin như: tư duy thuật toán, tư duy điều khiển, tư duy ngôn ngữ, Ðồng thời hình thành và phát triển năng lực hoạt động trí tuệ nói chung như phân tích, tổng hợp, khái quát hóa, trừu tượng hóa, Để xử lí thông tin tốt và để nâng cao năng lực học tập cho học sinh thì việc học thiết kế đồ hoạ thông qua phần mềm Inkscape là một nhiệm vụ hết sức quan trọng
2 Cơ sở thực tiễn
Hiện nay, trên thực tế việc truyền tải thông tin bằng hình ảnh, logo,banner, poster, áp phích… đến người xem có ý nghĩa rất quan trọng trong đờisống Việc thiết kế đó được thực hiện thông qua các phần mềm ứng dụngchuyên biệt Inkscape là phần mềm mã nguồn mở hoàn toàn miễn phí và có tínhứng dụng thực tiễn cao nên Bộ giáo dục đưa vào giảng dạy cho học sinh THPTtrong bộ môn tin học lớp 10 Do là năm đầu tiên tiếp cận phần mềm thiết kế đồhoạ Inkscape nên khá mới mẻ đối với cả giáo viên và học sinh Nhiều giáo viêncòn gặp khó khăn ngay ở khâu đầu tiên tiếp xúc với phần mềm đó là cài đặt rồi
Trang 2đó, cơ sở vật chất phòng máy vi tính của nhiều trường chưa đáp ứng được nhucầu dạy và học của giáo viên và học sinh.
Qua quá trình giảng dạy tại trung tâm, tôi nhận thấy là việc tiếp cận vớicác phần mềm ứng dụng mới nói chung và phần mềm đồ hoạ Inkscape nói riêngđối với giáo viên và học sinh gặp nhiều khó khăn Hơn nữa, tài liệu tiếng việt vềphần mềm Inkscape trên Internet không có nhiều do đó để có thể làm chủ đượcphần mềm Inkscape còn gặp khó khăn
Được đào tạo chuyên ngành công nghệ thông tin, tôi đã từng bước tiếpcận và sử dụng phần mềm đồ hoạ Inkscape để giải quyết các bài toán đơn giảntrên thực tế và cũng như để phục vụ cho công tác giảng dạy Tôi mong muốnchia sẻ những kinh nghiệm nhỏ trong quá trình cài đặt, sử dụng các chức năngcủa phần mềm với những đồng nghiệp của mình, nhất là những đồng chí chưa
có thời gian, điều kiện tìm hiểu, nghiên cứu và áp dụng Vì vậy tôi quyết định
chọn đề tài cho giải pháp khoa học của mình là: “Một số kinh nghiệm sử dụng phần mềm đồ hoạ Inkscape trong tin học lớp 10”
3 Mục đích, mục tiêu cần đạt được
- Hướng dẫn cho giáo viên nắm được các kỹ năng cơ bản trong việc sử dụngphần mềm đồ hoạ Inkscape như: cách cài đặt phần mềm tương thích với hệ điềuhành, cách sử dụng các chức năng có trong phần mềm để thực hành vẽ các đốitượng cơ bản
- Giúp cho giáo viên có thể định hướng được việc phải chuẩn bị phần mềm
để cài đặt, việc nắm bắt được các chức năng cơ bản của phần mềm để vẽ các đốitượng cơ bản và trọng hơn là giáo viên có thể áp dụng giải pháp khoa học này đểtiếp cận luôn với phần mềm đồ hoạ Inkscape mà không cần phải tìm hiểu thêmtài liệu trên Internet
Trang 3
PHẦN II NỘI DUNG CỤ THỂ CỦA GIẢI PHÁP
1 Thiết kế đồ hoạ là gì?
Thiết kế đồ hoạ (Graphic Design) là quá trình thiết kế các thông điệp
truyền thông bằng hình ảnh; giải quyết các vấn đề thông qua sự kết hợp giữahình ảnh, kiểu chữ với ý tưởng để truyền tải thông tin đến người xem
Có 2 loại thiết kế đồ hoạ là đồ hoạ điểm ảnh (Bitmap) và đồ hoạ véc tơ Inkscape là phần mềm mã nguồn mở hoàn toàn miễn phí và có tính ứngdụng thực tiễn cao, được sử dụng để tạo, chỉnh sửa hình vectơ
2 Cách tải xuống cài đặt phần mềm Inkscape
Bước 1: Tải phần mềm Inkscape tại trang http://www.Inkscape.org
Bước 1 1: Cách xem HĐH máy tính bao nhiêu bit
Nháy chuột phải vào My computer –> Chọn Properties
Xem tại dòng System type
Bước 1.2 Truy cập vào trang web chính của Inkscape theo địa chỉ http:// www.Inkscape.org
Trang 4Tiếp theo để tải bản mới nhất hiện thời có thể thực hiện theo 2 cách: nhấp vào nút “Download Now!” trên trang chủ (mũi tên màu xanh trong ảnh trên) hoặc di chuột qua tab “Download” trong điều hướng chính và nhấp vào “CurrentVersion” (mũi tên màu xanh)
Để tải phiên bản thấp hơn, nhấp chuột chọn DOWNLOAD Latest Development Version
Tiếp theo chọn hệ điều hành máy tính đang sử dụng
Chọn phiên bản của hệ điều hành
Trang 5Chọn cách cài đặt Windows Installer Package (msi) hoàn tất quá trình tải bộ cài đặt tương thích với hệ điều hành của máy tính
Bước 2 Cài phần mềm Inkscape
Click đúp chuột vào file cài đặt Inkscape vừa tải được ở bước trên để chạy chương trình hướng dẫn cài đặt Xuất hiện hộp thoại
Trang 6Tích chọn dòng: I accept the terms in the License Agreement Next
Tiếp theo chọn nơi cài đặt Inkscape trên máy tính của mình nháy Next chuyển sang bước tiếp theo
Nhấp vào nút “Install” để bắt đầu cài đặt Inkscape vào máy tính của bạn
Thanh tiến trình sẽ xuất hiện khi Inkscape cài đặt trên máy tính của bạn Một lần nữa, quá trình này có thể mất vài phút để hoàn tất quá trình cài đặt
Trang 7Khi Inkscape đã được cài đặt thành công trên máy tính nháy nút Finish kết thúc quá trình cài đặt
3 Màn hình làm việc của Inkscape
Trang 8 Thanh bảng chọn (Menu bar): chứa các lệnh thường dùng liên quan đếntập tin, các lệnh tạo và biến đổi đối tượng.
Hộp công cụ (Tool box): chứa các công cụ để khởi tạo, vẽ, điều chỉnhcác đối tượng đồ hoạ Đây là các công cụ làm việc chính, cơ bản củaphần mềm
Thanh điều khiển thuộc tính (Tool control bar): chứa thuộc tính của đốitượng đang được lựa chọn, các thuộc tính thay đổi tuỳ theo đối tượngđang chọn
Trang 9 Vùng làm việc (Canvas): là toàn bộ phần nền trắng, ta sẽ thực hiện việcthêm các đối tượng vào để thu được hình vẽ Phần trang in ứng với kíchthước khi in của sản phẩm.
Bảng màu (Color Palette): chứa các màu có sẵn để thiết lập màu tô vàmàu vẽ của đối tượng
Thanh trạng thái (Status bar): chứa chỉ báo kiểu, lớp vẽ hiện tại, vị trícon trỏ, mức thu phóng hiện tại, thay đổi kích thước cửa sổ,…
4 Các thiết lập cơ bản trên cửa sổ làm việc của Inkscape
Theo mặc định màn hình làm việc của Inkscape sau khi khởi động có dạng:
Tất cả các hình đều được vẽ bất kì đâu trong vùng làm việc (không nhất thiết làphải vẽ trong khu vực trang in) Để vùng làm việc thuận tiện hơn ta nên bỏđường viền trang in ở giữa vùng làm việc
Cách thực hiện như sau:
- Chọn File/ Document Properties…
Trang 10- Bỏ dấu check ở mục Show page border
Sau khi bỏ dấu check ở mục Show page border, màn hình làm việc củaInkscape có dạng như sau:
Ngoài ra trong cửa sổ Document Properties ta cũng có thể chọn khổ giấy
(ví dụ A4, A3,…), thay đổi hướng trang giấy (hướng trang giấy đứng, hướng trang giấy nằm ngang),…
Trang 115 Các hình vẽ đầu tiên và các thao tác cơ bản trong Inkscape 5.1 Vẽ các hình đơn giản
a) Vẽ hình chữ nhật, hình vuông.
- Hình chữ nhật
Chọn công cụ Create rectangles and squares.
Nháy và giữ chuột trái rồi kéo để vẽ
- Vẽ hình vuông:
Chọn công cụ Create rectangles and squares.
Trang 12Bấm giữ phím Ctrl trên bàn phím, nháy và giữ chuột trái rồi kéo để vẽ.
b) Vẽ hình hình elip, hình tròn.
* Vẽ hình elip:
- Chọn công cụ Create circles, ellipses, and arcs.
Nháy và giữ chuột trái rồi kéo để vẽ
* Vẽ hình tròn:
- Chọn công cụ Create circles, ellipses, and arcs.
-Bấm giữ phím Ctrl trên bàn phím, nháy và giữ chuột trái rồi kéo để vẽ c) Vẽ hình đa giác, hình sao
-Chọn công cụ Create stars and polygons.
Trang 13Sau khi chọn công cụ Create stars and polygons trên thanh điều khiển thuộc
tính xuất hiện một số tuỳ chọn mà ta cần phải chú ý:
- Muốn vẽ hình đa giác, trên thanh điều khiển thuộc tính ta chọn biểu tượng
- Muốn vẽ hình sao trên thanh điều khiển thuộc tính ta chọn biểu tượng
- Nháy và giữ chuột trái rồi kéo để vẽ các hình theo yêu cầu
Chú ý: Muốn thay đổi số góc ta điều chỉnh số ở thuộc tính Corners.
5.2 Thay đổi kích thước hình ảnh
-Nháy chuột chọn biểu tượng Select and transform objects trên hộp công cụ.
Trang 14- Nháy chuột chọn hình muốn thay đổi kích thước, khi đó hình được chọn sẽ xuất hiện các dấu mũi tên hai chiều như bên dưới:
- Nháy và giữ chuột trái vào một trong các dấu mũi tên trên hình rồi kéo chuột
để thay đổi kích thước hình
Chú ý: Nếu muốn hình ảnh chỉ thay đổi kích thước mà không thay đổi hình dạng ban đầu ta phải bấm giữ phím Ctrl trên bàn phím rồi mới kéo chuột để
thay đổi kích thước hình ảnh
-Nháy chuột chọn hình muốn tô màu nền
-Nháy chuột vào màu muốn tô ở bảng màu (phía dưới màn hình)
Trang 15b) Thay đổi màu nét vẽ
- Nháy chuột chọn hình muốn thay đổi màu nét vẽ
- Bấm giữ phím Shift trên bàn phím, nháy chuột vào một trong các màu trên
bảng màu
5.6 Sử dụng hộp thoại Fill and Stroke
-Chọn Object and Fill and Stroke (Shift + Ctrl + F)
- Hộp thoại Fill and Stroke xuất hiện (thông thường hộp thoại Fill and
Stroke nằm bên phải màn hình làm việc)
Trang 16
6 Một vài ví dụ cơ bản
6.1 Vẽ quốc kỳ nước Anh
Bước 1: Vẽ hai hình chữ nhật màu đỏ.
-Sử dụng cộng cụ Create rectangles and squares để vẽ hình chữ nhật.
-Vẽ một hình chữ nhật ngang với các thông số là H: 40, W: 360
-Vẽ một hình chữ nhật đứng với các thông số là H: 240, W: 30
-Cả hai hình chữ nhật đều tô nền và viền màu đỏ
Bước 2: Chỉnh hai hình chữ nhật giao nhau ở chính giữa (tâm của hai hình chữ
nhật)
-Chọn hai hình chữ nhật
-Chọn Object → Align and Distribute.
-Trong hộp thoại Align and Distribute, lần lượt nháy vào các biểu
Trang 17tượng căn giữa theo chiều ngang và căn giữa theo chiều dọc
Kết quả được hình như bên dưới:
Bước 3: Tạo các đường biên.
-Nháy và giữ chuột trái ở thước ngang và thước dọc, kéo thả chuột để tạo cácđường biên ngang và đường biên dọc cho hình ở vị trí phù hợp.
Trang 18Bước 4: Vẽ các tam giác màu xanh.
- Sử dụng cộng cụ Draw Bezier curves and straight lines vẽ tam giác lớn,
tô nền xanh, dùng tổ hợp phím Ctrl + D để sao chép ra các tam giác khác.
- Sử dụng các chức năng xoay và đặt các tam giác vào vị trí thích hợp
- Sử dụng cộng cụ Draw Bezier curves and straight lines vẽ tam giác nhỏ, tô
nền xanh, dùng tổ hợp phím Ctrl + D để sao chép ra các tam giác khác Sử dụngcác chức năng xoay và đặt các tam giác vào vị trí thích hợp
Kết quả như sau:
Bước 5: Vẽ các đường chéo màu đỏ.
- Sử dụng cộng cụ Draw Bezier curves and straight lines để vẽ các đường
chéo và tô nền màu đỏ
Chú ý: Trong bài thực hành này chúng ta nên chọn màu tô và màu vẽ có cùng
màu
Trang 19- Sau khi vẽ xong các đường chéo màu đỏ, ta xoá bỏ các đường biên bằng cách
kéo trả lại vị trí thước hoặc nháy chuột vào nó rồi bấm phím Delete.
Bước 6: Nhóm tất cả các hình đã vẽ.
- Dùng chuột kéo để chọn tất cả các hình
- Nháy chuột phải vào hình, chọn Group.
Ta được quốc kỳ nước Anh như đề bài yêu cầu:
6.2 Vẽ bãi biển
Trang 20Bước 1: Vẽ hình chữ nhật và tô màu
-Chọn công cụ(Create rectangles and squares) để vẽ hình chữ nhật.
- Chọn màu nền cho hình chữ nhật vừa vẽ giống màu nền hình mẫu ta làm như sau:
Trang 21-Trong hộp thoại Fill and Stroke, tăng thuộc tính Bur để tạo độ mờ cho hình tròn (đặc biệt là hình tròn lớn).
-Đặt hình tròn nhỏ vào giữa hình tròn lớn như bên dưới:
Bước 3: Vẽ đám mây
- Sử dụng công cụ (Create circles, ellipses, and arcs) vẽ và chỉnh sửa các
hình rồi đặt vào nhau như bên dưới:
- Chọn cả 4 hình trên rồi chọn lệnh Path → Union.
- Ta được hình như bên dưới:
Trang 22- Bỏ màu nét vẽ, tô nền trắng cho đám mây Đặt đám mây và mặt trời vào hình chữ nhật đã vẽ ở bước 1 Kết quả như bên dưới:
Bước 4: Vẽ cái ô
- Sử dụng công cụ (Create circles, ellipses, and arcs) vẽ hình như bên dưới:
- Sử dụng tổ hợp phím Ctrl + D, để được thêm hình, chỉnh sửa và đặt vào
nhau như bên dưới
-Sử dụng công cụ (Draw Bezier curves and straight lines) để vẽ cây cho cái
ô Chỉnh sửa, tô màu và đặt vào nhau như bên dưới:
-Sử dụng công cụ (Fill bounded areas) để tô màu cho phần trên của cái ô.
Xoay cái ô ta được hình như bên dưới:
Trang 23Bước 5: Vẽ quả bóng
- Sử dụng công cụ (Create circles, ellipses, and arcs) vẽ hình tròn.
- Sử dụng tổ hợp phím Ctrl + D để tạo thêm hình, chỉnh sửa lại, đặt lồng vào
nhau, tô màu, xoay quả bóng Ta được hình như bên dưới:
Bước 6: Vẽ tấm thảm
-Sử dụng công cụ (Draw Bezier curves and straight lines) để vẽ tấm thẩm.
-Tô nền, bỏ màu nét vẽ Ta được hình như bên dưới:
Bước 7: Vẽ bãi cát
-Sử dụng công cụ (Draw Bezier curves and straight lines) vẽ đồ theo hình
mẫu và tô nền ta được hình như bên dưới
- Sử dụng tổ hợp phím Ctrl+D để được thêm hình tương tự và tô nền trắng Đặt
tất cả vào hình chữ nhật ban đầu và chỉnh sửa lại cho phù hợp như bên dưới:
Trang 24Bước 8: Hoàn thiện hình vẽ
- Sử dụng các công cụ để vẽ các phần còn lại
- Đặt đúng vị trí và chỉnh sửa cho phù hợp ta được hình bãi biển theo yêu cầu
5 Hiệu quả của giải pháp khoa học
Qua khảo nghiệm tôi nhận thấy rằng trong quá trình áp dụng giải phápkhoa học giáo viên có thể làm chủ phần mềm Inkscape được dễ dàng có thể càiđặt, quản lý, sử dụng các chức năng của Inkscape để vẽ các đối tượng cơ bản.Học sinh dễ dàng nắm bắt được nội dung kiến thức giáo viên truyền tải nên hocsinh rất có hứng thú khi được thực hành, tạo ra hiệu ứng tích cực trong học sinhđảm bảo tính năng động, sáng tạo, tích cực, tự giác và ham học hỏi của các emkhi áp dụng vào các bài toán cơ bản trên thực tế
Kết quả cụ thể như sau:
Trang 25Nói chung chất lượng và tinh thần học tập của các em ở lớp thử nghiệm
đã có chuyển biến tích cực
Cùng với việc sử dụng bài giảng điện tử trong tiết dạy của mình, tôi luônluôn tự giác học hỏi những kiến thức mới trên Internet thường xuyên trau dồi,chia sẻ kinh nghiệm với các đồng nghiệp trong các buổi học, buổi tập huấnchuyên đề do trung tâm và Sở giáo dục tổ chức Hy vọng rằng với những kiếnthức của mình tôi có thể đóng góp chia sẻ cho các đồng nghiệp khác và cả các
em học sinh để cùng nhau học tập và xây dựng được môi trường dạy và học tốthơn không chỉ ở trong trung tâm GDNN – GDTX Yên Thuỷ mà còn nhân rộng
ra bên ngoài
Trang 26PHẦN III KẾT LUẬN VÀ ĐỀ XUẤT, KIẾN NGHỊ
1 Kết luận
Với giải pháp khoa học của mình tác giả hy vọng rằng giáo viên và học sinh
sẽ nhanh chóng nắm bắt và làm chủ được phần mềm đồ hoạ Inkscape có thể ápdụng vào để làm ra các sản phẩm đơn giản có tính ứng dụng cao trong thực tế Giải pháp khoa học của tác giả đưa ra ngắn gọn, súc tích, không mất chi phítrong thực hiện, dễ áp dụng Vì vậy tính đại trà rất lớn, hi vọng sáng kiến sẽđược nhân rộng
Muốn thành công trong công tác giảng dạy trước hết đòi hỏi người giáo viên
phải có tâm huyết với công việc, phải đam mê tìm tòi học hỏi, phải nắm vữngcác kiến thức cơ bản, phổ thông, tổng hợp các kinh nghiệm áp dụng vào bàigiảng Phải thường xuyên trau dồi, học tập nâng cao trình độ chuyên môn củabản thân, phải biết phát huy tính tích cực chủ động chiếm lĩnh tri thức của họcsinh
Đối với học sinh cần phải thường xuyên rèn luyện, tìm tòi, học hỏi nhằmcủng cố và nâng cao vốn kiến thức cho bản thân
Qua giảng dạy môn tin học ở trung tâm giáo dục thường xuyên Yên thủy,bước đầu tôi đã thử nghiệm vận dụng những nghiên cứu, nhằm giúp cho họcsinh có thể nâng cao kiến thức, kỹ năng nhận biết kỹ năng thực hành và tự tinvào khả năng của mình hứng thú và yêu thích môn tin học hơn Qua quá trình nghiên cứu thực hiện đề tài, với sự nhiệt tình giúp đỡ của Bangiám đốc trung tâm, tổ chuyên môn, các đồng chí, đồng nghiệp và sự tự cố gắngcủa bản thân Tôi đã tích lũy cho mình những kinh nghiệm về việc sử dụng phần
mềm đồ hoạ Inkscape để áp dụng thực tiễn cũng như trong giảng dạy, tuy chưa
phải là nhiều, song đã góp phần vào việc tiếp cận chương trình giáo dục phổthông 2018 ở Trung tâm GDNN - GDTX Yên Thủy, vì điều kiện thời giannghiên cứu còn hạn chế, nên giải pháp khoa học của tôi không tránh khỏi thiếusót Rất mong được xem xét và bổ xung để giải pháp này được đầy đủ, hoànthiện có tính thực tiễn hơn