PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TP HẠ LONG TRƯỜNG TH&THCS HÙNG THĂNG Tên biện pháp PHÁT TRIỂN CÁC NĂNG LỰC ĐẶC THÙ TOÁN HỌC CHO HỌC SINH THÔNG QUA TIẾT HOẠT ĐỘNG THỰC HÀNH VÀ TRẢI NGHIỆM MÔN TOÁN 6 TẠI TRƯỜ[.]
Trang 1PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TP HẠ LONG
TRƯỜNG TH&THCS HÙNG THĂNG
Tên biện pháp:
PHÁT TRIỂN CÁC NĂNG LỰC ĐẶC THÙ TOÁN HỌC CHO HỌC SINH THÔNG QUA TIẾT HOẠT ĐỘNG THỰC HÀNH VÀ TRẢI NGHIỆM
MÔN TOÁN 6 TẠI TRƯỜNG TH&THCS HÙNG THẮNG
I Lý do hình thành biện pháp:
1 Vai trò của biện pháp với học sinh:
“Mang cuộc sống vào bài học - Đưa bài học vào cuộc sống” là quan điểm xuyên
suốt của chương trình giáo dục phổ thông 2018 nói chung trong đó có môn Toán học Nhằm thực hiện mục tiêu phát triển năng lực cho học sinh, HĐTHTN là những tiết học bắt buộc trong chương trình góp phần giúp các em khám phá thế giới bí ẩn và đẹp đẽ của Toán học, hình thành ở học sinh các năng lực đặc thù của môn Toán
Học sinh có thể nắm bắt các khái niệm dễ dàng hơn, rút ngắn khoảng cách từ lí thuyết đến thực tiễn: Thông qua các tiết HĐTHTN này học sinh được gắn lý thuyết
với thực hành, áp dụng những kiến thức đã học vào thực tiễn cuộc sống hàng ngày Giáo viên thiết kế các hoạt động THTN nhằm giúp học sinh tìm hiểu nguồn gốc của toán học, vận dụng toán học vào giải quyết các vấn đề thực tiễn, thấy được toán học có nguồn gốc từ thực tiễn và quay trở lại phục vụ thực tiễn
Học sinh có nhiều cơ hội để phát huy tính sáng tạo của bản thân: Học tập môn
Toán qua trải nghiệm là một trong những phương pháp hiệu quả nhất để hướng dẫn học sinh vận dụng và phát triển tư duy sáng tạo với Toán học Với các nội dung học tập mang tính thực tiễn cao, học sinh nhận thấy luôn có nhiều giải pháp khác nhau cho mỗi tình huống, mỗi vấn đề cần giải quyết gắn với các yếu tố Toán học Học sinh được khuyến khích tìm kiếm, đưa ra giải pháp độc đáo của riêng mình trong các nhiệm vụ được giao để có nhiều hướng giải quyết khác nhau cho một vấn
đề Toán học được đưa ra
Khi tham gia vào các hoạt động trải nghiệm thực tế sai lầm trở thành bài học quý giá: Trong học tập trải nghiệm, học sinh vừa đóng vai trò là người tham gia, vừa
đóng vai trò là người kiến thiết, xây dựng và tổ chức hoạt động cho chính mình
Do đó, việc loại bỏ các phương pháp, cách thức “sai lầm” trở thành một phần vô cùng giá trị của quá trình học tập Học sinh biết cách tích cực hóa, khám phá và điều chỉnh bản thân, biết cách tổ chức các hoạt động học tập cũng như cuộc sống, phát huy phẩm chất tự lập, tự giác, có tổ chức, có trách nhiệm…
2 Thực tế tại đơn vị và rút ra ý nghĩa của vấn đề cần nghiên cứu:
2.1 Thuận lợi:
Hiện nay, tại trường TH&THCS Hùng Thắng đã được UBND Tỉnh Quảng Ninh quan tâm và trang bị 25 phòng học thông minh, trong đó 100% khối THCS đã được trang bị đầy đủ các thiết bị CNTT hiện đại: Mỗi phòng học có 1 Bảng tương tác, Camera, 40 Laptop, mạng Internet, các phần mềm dạy học: Active Spire,
Trang 2Kahoot… Vì vậy gần như tất cả học sinh đều được tiếp cận với Internet một cách thường xuyên Ngoài ra, trường còn có nhà đa năng, phục vụ cho các tiết hoạt động ngoại khóa của trường Nên các tiết HĐTHTN có thể triển khai trong nhà đa năng
2.2 Khó khăn:
Tại trường TH&THCS Hùng Thắng, các tiết HĐTHTN trong các môn học nói chung và bộ môn Toán nói riêng đã tạo được hứng thú, hấp dẫn nhất định với học sinh nhưng chưa thực sự phát huy hết được năng lực, phẩm chất của người học Nguyên nhân trước hết là ở tổ chuyên môn và giáo viên: Sau quá trình tổ chức các tiết học hoạt động trải nghiệm, tổ trưởng chuyên môn, giáo viên chưa có sự kiểm tra, đánh giá kết quả đạt được, tổng kết, rút kinh nghiệm Do đó, chưa kiểm định được chất lượng của các tiết hoạt động trải nghiệm
Mặc dù giáo viên nhận định việc THTN trong dạy học môn Toán lớp 6 phát triển năng lực cho học sinh là thực sự cần thiết Tuy nhiên, khi triển khai còn gặp khá nhiều khó khăn từ nội dung, phương pháp, hình thức tổ chức hoạt động cho đến phương tiện dạy học, điều này dẫn đến việc dạy học THTN chưa thu hút được sự quan tâm chú ý của học sinh dẫn đến hiệu quả giáo dục chưa cao Một số GV vẫn còn sử dụng các phương pháp truyền thống để tổ chức dạy học và đánh giá Trong khi đó, dạy học THTN cần được tiếp cận theo hướng linh hoạt, mềm dẻo, đánh giá
ở năng lực học sinh, gắn liền với định hướng và nguyên tắc dạy học phát triển năng lực trong Chương trình GDPT 2018 Vì vậy cần xây dựng đầy đủ và khoa học theo từng bài học, theo từng chủ đề, cần phải có những phương pháp đặc biệt để phát triển năng lực cho học sinh, vận dụng kiến thức toán học vào thực tiễn
Về phía học sinh: Học sinh chưa có thói quen xây dựng và phân tích rõ ràng các
mô hình toán học, chưa hiểu và chưa biết áp dụng các kiến thức toán học nào đã được học vào các tình huống trong cuộc sống, không hiểu được mối liên hệ giữa toán học và thực tiễn nên khi gặp các bài toán tình huống thực tế học sinh còn lúng túng
Do vậy, để giúp học sinh phát triển được phẩm chất và các năng lực đặc thù Toán học cũng như đáp ứng yêu cầu của việc kiểm tra đánh giá theo chương trình GDPT
2018, tôi xin đề xuất giải pháp : “Phát triển các năng lực đặc thù toán học cho học sinh thông qua tiết học: HĐTHTNmôn Toán 6 tại trường TH&THCS Hùng Thắng”
II Nội dung của biện pháp
1 Biện pháp 1: Giáo viên cần nắm chắc những kiến thức, kĩ năng cơ bản
để chuẩn bị cho giờ học thực hành và trải nghiệm
Để tổ chức tốt tiết HĐTHTN trong dạy học môn Toán, điều đầu tiên giáo viên cần nắm chắc một số kiến thức và kĩ năng cơ bản sau:
- Kiến thức về phương pháp và hình thức tổ chức hoạt động thực hành và trải nghiệm trong môn Toán 6
- Kiến thức cơ bản về dạy học tích hợp liên môn (với các môn học khác như: Sinh học, Thể dục, KHTN…)
- Kiến thức về trò chơi, trò chơi học tập và kỹ năng tổ chức trò chơi học tập gắn với các nội dung toán học trong chương trình môn Toán ở THCS
Trang 3- Kĩ thuật thực hành và đo lường: đo, vẽ, lắp ghép, tạo hình, cân, đo, đong, đếm, xem thời gian và tính toán ước lượng
Đây là yếu tố quan trọng để tổ chức cho học sinh thực hiện hoạt động thực hành và trải nghiệm
2 Biện pháp 2: Khai thác yếu tố thực tiễn trong tổ chức hoạt động thực hành
và trải nghiệm
Hoạt động thực hành và trải nghiệm được tổ chức sau chủ đề kiến thức, chẳng hạn
ở sách giáo khoa Toán 6 (Cánh diều), nội dung hoạt động thực hành và trải nghiệm
có 9 tiết, cụ thể:
T
T
1 Chương II Số nguyên Chủ đề 1: Đầu tư kinh doanh (3 tiết)
2 Chương V: Phân số và số thập
phân
Chủ đề 2: Chỉ số khối cơ thể BMI (3 tiết)
3 Chương IV: Hình học phẳng Chủ đề 3: Sắp xếp thành các vị trí
thẳng hàng (3 tiết) Hoạt động THTN trình bày trong SGK được xây dựng chủ yếu bằng tình huống giả định hoặc mô phỏng tình huống thực tiễn của cuộc sống Vì vậy, trong quá trình thực hiện đôi khi có những tình huống không phù hợp với thực tiễn địa phương, hoặc không phù hợp với đối tượng học sinh vùng miền hoặc thiếu trang thiết bị hỗ trợ dạy học Do đó, để thuận lợi cho việc tổ chức HĐTHTN, giáo viên cần khai thác các yếu tố thực tiễn phù hợp Việc khai thác các yếu tố thực tiễn trong tổ chức hoạt động thực hành và trải nghiệm được tiến hành theo các bước sau đây:
- Bước 1: Xác định mục tiêu/ yêu cần cần đạt về kiến thức, kĩ năng, phẩm chất,
năng lực (5 năng lực toán học), tích hợp của HĐTHTN
- Bước 2: Xác định các yếu tố thực tiễn có thể đáp ứng được mục tiêu dạy học Để
xác định các yếu tố thực tiễn, giáo viên căn cứ vào mục tiêu Ngoài ra, giáo viên cần phải dựa vào yếu tố vùng miền, điều kiện thực tiễn của nhà trường
- Bước 3: Sàng lọc, lựa chọn một số yếu tố thực tiễn, đáp ứng các tiêu chí:
+ Phù hợp với đối tượng học sinh
+ Thuận lợi cho học sinh khi thực hiện thực hành và trải nghiệm: có thể quan sát, ước lượng, đo đạc,
+ Đảm bảo an toàn khi học sinh thực hiện
+ Tính tích hợp với các môn học khác trong chương trình, chẳng hạn: Sinh học, Thể dục
Ví dụ 3: Hoạt động thực hành và trải nghiệm: “Chủ đề 3: Sắp xếp thành các vị trí thẳng hàng”
Bước 1: Xác định mục tiêu
Về kiến thức: Nhận biết được một số hình ảnh về sắp xếp thẳng hàng trong thực
tiễn Biết được ý nghĩa của việc sắp xếp thành các vị trí thẳng hàng trong thiên nhiên, nghệ thuật, kiến trúc
Về năng lực:
Trang 4Góp phần hình thành và phát triển một số năng lực :
- Năng lực tư duy và lập luận Toán học; Năng lực giải quyết vấn đề Toán học; Năng lực giao tiếp Toán học; Năng lực tự chủ và tự học; Năng lực sử dụng công cụ
đo, vẽ
Về phẩm chất: Chăm chỉ, trách nhiệm, trung thực, đoàn kết; Rèn luyện thói quen
tôn trọng việc xếp hàng trật tự nơi công cộng
Bước 2: Xác định các yếu tố thực tiễn
-Địa điểm: Công trình Măng non của lớp, sân trường, lớp học
-Dụng cụ: Thước dây, cọc tiêu
Bước 3: Sàng lọc, lựa chọn một số yếu tố thực tiễn:
- Gv cho học sinh thu thập các hình ảnh về việc sắp xếp thẳng hàng trong cuộc sống, ý nghĩa, ứng dụng của việc sắp xếp thành các vị trí thẳng hàng trong thực tiễn
- Gv cho hs nghiên cứu hiện tượng nhật thực, nguyệt thực
- Hs chuẩn bị cọc, dây để xác định vị trí trồng cây thẳng hàng tại công trình măng non của lớp
- Gv cho Hs thực hành sắp xếp đội hình thẳng hàng
3.Biện pháp 3: Thực hiện tích hợp các HĐTHTN trong bộ môn Toán học với các bộ môn khác như Âm nhạc, Thể dục, KHTN, Tin học…
Hiện nay dạy học tích hợp là một quan niệm dạy học nhằm hình thành và phát triển
ở học sinh những năng lực cần thiết, đặc biệt là năng lực vận dụng kiến thức vào giải quyết có hiệu quả những tình huống thực tiễn Giáo viên sẽ lồng ghép những nội dung giáo dục của các môn học có sẵn vào môn Toán, thông qua các hoạt động học tập do giáo viên tổ chức và hướng dẫn, học sinh không chỉ biết cách thu thập, chọn lọc và xử lý thông tin mà còn chủ động nêu lên vấn đề, vận dụng các kiến thức và kỹ năng vào giải quyết các vấn đề liên quan đến học tập và thực tiễn cuộc sống Dạy học tích hợp giúp cho việc học tập của học sinh trở nên ý nghĩa hơn, phát triển được những năng lực cần thiết như năng lực giải quyết vấn đề, đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục hiện nay Các hoạt động này có thể được tiến hành trong các giờ học Môn Toán, nhưng cũng có thể được các giáo viên bộ môn khác tiến hành trong khi dạy học các bộ môn đó
Tuy nhiên tích hợp kiến thức giữa các môn học vào giải quyết một vấn đề trong Toán học đòi hỏi giáo viên khi giảng dạy không chỉ nắm bắt nhuần nhuyễn kiến thức bộ môn mình giảng dạy mà còn phải học hỏi, trau dồi kiến thức của những bộ môn học khác, để giúp học sinh giải quyết các tình huống, vấn đề đặt ra trong môn học nhanh chóng và hiệu quả nhất
Trang 5Ví dụ: Trong chủ đề 2: Chỉ số cơ thể BMI (SGK Toán 6 – Cánh diều), học
sinh hiểu nội dung chỉ số BMI thông qua việc vận dụng kiến thức liên môn giữa môn Toán và các môn học khác như: với môn Lịch sử - Địa lý (thông qua cách đọc hiểu biểu đồ, chỉ số BMI thay đổi theo các khu vực khác nhau, theo văn hóa ẩm thực của các vùng miền); môn Tin học (Vẽ sơ đồ tư duy bằng phần mềm IMindmap), môn KHTN (HS hiểu được ý nghĩa của chỉ số BMI, từ đó đánh giá được thể trạng của một người, đề xuất được các phương án nâng cao sức khỏe thông qua dinh dưỡng và chế độ tập luyện), môn Thể dục ( phần mở rộng kiến thức, giáo viên cho học sinh tập bài thể dục theo đường link
https://www.youtube.com/watch?v=wT0KhrUCSzU để hiểu vai trò của việc rèn
luyện sức khỏe thông qua các bài tập thể dục thể thao)… Qua đó hiểu được những ảnh hưởng của thể trạng béo phì, thừa cân, suy dinh dưỡng đối với sức khỏe con người từ đó đề xuất chế độ dinh dưỡng và chế độ tập luyện hợp lý để nâng cao sức khỏe
Học sinh tập bài thể dục sau khi học bài chỉ số khối cơ thể BMI
4.Biện pháp 4: Vận dụng linh hoạt các phương pháp dạy học, kỹ thuật dạy học tích cực, trò chơi học tập phù hợp trong tiết hoạt động thực hành và trải nghiệm
Phương pháp dạy học tích cực là các biện pháp, cách thức hành động của giáo viên
và học sinh trong trong các tình huống hành động nhỏ nhằm thực hiện và điều khiển quá trình dạy học Các kỹ thuật dạy học tích cực chưa phải là cách dạy học tích cực độc lập mà chỉ là là những đơn vị nhỏ nhất của các phương pháp dạy học.Để tránh sự đơn điệu, nhàm chán đồng thời phát huy được tính tích cực, chủ động, tinh thần hợp tác,… cho học sinh Các phương pháp dạy học, kỹ thuật dạy học tích cực có thể áp dụng trong tiết HĐTHTN môn Toán 6:
* Kỹ thuật dạy học: Khăn trải bàn
Khái niệm: Kỹ thuật khăn trải bàn cũng là phương pháp dạy học tích cực tổ chức
hoạt động mang tính kết hợp giữa hoạt động cá nhân với hoạt động nhóm
Dụng cụ: Bút và giấy khổ lớn cho mỗi nhóm
Quy trình triển khai:
Giáo viên chia nhóm, phân công nhóm trưởng, thư ký và giao dụng cụ
Giáo viên đưa ra vấn đề cho ccacs nhòm, từng thành viên viết ý kiến của mình vào góc của tờ giấy
Trang 6 Nhóm trưởng và thư ký sẽ tổng hợp các ý kiến và lựa chọn những ý kiến quan trọng viết vào giữa tờ giấy
Lưu ý: Mỗi thành viên làm việc tại góc riêng của mình.
Ưu điểm: Tăng cường tính độc lập và trách nhiệm của người học
Hạn chế: Tốn kém chi phí và khó lưu trữ, sửa chữa kết quả
*Kỹ thuật trò chơi: Với tiết HĐTHTN, GV cần dựa vào mục tiêu bài học và tình
huống thực tế để thiết kế trò chơi phù hợp Khi thiết kế trò chơi, Gv cần lưu ý đơn giản hóa các bước tiến hành trò chơi, cách chơi, luật chơi Học sinh dễ thực hiện Một số trò chơi có thể áp dụng trong tiết HĐTHTN môn Toán 6 (sách Cánh diều):
a) Trò chơi “Bác sĩ tí hon”
Ví dụ : Mục 3 - Ý nghĩa của BMI trong thực tiễn (Chủ đề 2: Chỉ số cơ thể (BMI) –
SGK Toán 6 Cánh diều)
Mục tiêu: Học được ý nghĩa của BMI trong cuộc sống.
Cách thức thực hiện:
GV giao nhiệm vụ học tập:
- Tổ chức trò chơi: Gv cho HS chơi trò chơi: “Bác
sĩ tí hon”
Gv giao tình huống thảo luận cho HS qua video:
Bạn An lớp 6C dạo gần đây thấy sức khỏe không
tốt, tim đập nhanh, hay mệt mỏi Khi đi khám, Bác
sĩ thông báo chỉ số BMI của bạn là 13 Bác sĩ chẩn
đoán bạn bị béo phì Nếu em là bác sĩ, em sẽ tư vấn
cho bạn An thế nào để cải thiện vấn đề sức khỏe?
- GV yêu cầu HS hoạt động theo nhóm 4 đến 6 bạn Mỗi học sinh trao đổi về chế độ ăn uống và tập thể dục để cải thiện sức khỏe cho người thiếu cân, béo phì
- Luật chơi: Mỗi nhóm từ 4-6 bạn sẽ thảo luận đưa ra phương án điều trị trong vòng 4 phút Nhóm nào hoàn thành xong sớm nhất, có nhiều phương án giải quyết chính xác, nhóm đó sẽ nhận được phần quà của GV
*HS thực hiện nhiệm vụ:
- Mỗi học sinh đóng vai một bác sĩ sẽ thảo luận đưa ra một số ý kiến về chế độ độ
ăn uống và tập thể dục để cải thiện sức khỏe cho người thiếu cân, béo phì
- Các thành viên trong nhóm sẽ thống nhất các ý kiến của mình, trình bày vào giấy A3 bằng bút dạ
- GV quan sát hỗ trợ HS thực hiện
*Báo cáo, thảo luận:
- GV yêu cầu đại diện nhóm hoàn thành nhanh nhất
lên bảng trình bày và trả lời các câu hỏi phản biện
- HS các nhóm quan sát, lắng nghe, nhận xét và nêu
câu hỏi phản biện
- Kết thúc trò chơi giáo viên GV chính xác hóa kiến
thức về ý nghĩa của BMI trong thực tiễn Đồng thời
Trang 7đánh giá, nhận xét thái độ hoạt động nhóm, mức độ đạt được của sản phẩm nhóm,
kĩ năng diễn đạt trình bày của HS
b) Trò chơi “Trồng cây”
Ví dụ: Trong chủ đề 3: Sắp xếp thành các vị trí thẳng hàng
Mục tiêu: Tìm hiểu về hình ảnh ba điểm thẳng hàng
Cách thức thực hiện:
Tại hoạt động mở đầu, giáo viên cho học sinh xem Video về Lũ quét, hậu quả từ việc chặt phá rừng bừa bãi Từ đó gv tổ chức cho các nhóm học sinh tham gia trò chơi “Trồng cây”
-Gv chia lớp thành 4 nhóm Gv phát cho mỗi nhóm 5 cây keo Gv yêu cầu Hs tìm cách trồng các cây thành 2 hàng, mỗi hàng có 3 cây Nếu mỗi cây được xem là một điểm, vẽ hình thể hiện cách trồng cây đó
- Luật chơi: Mỗi nhóm sẽ thảo luận cách trồng cây keo bằng hình vẽ vào giấy A4 trong vòng 1 phút Sau khi thảo luận, nhóm sẽ thi trồng cây bằng cách gắn mô hình trên bảng Nhóm nào gắn nhanh và chính xác nhất, nhóm đó sẽ nhận được một phần quà từ GV
- Thời gian thực hiện: 2 phút
- Kết quả: Một số cách trồng cây:
*Phương pháp thảo luận nhóm:
Khái niệm: Thảo luận nhóm là quá trình bàn bạc, trao đổi giữa các thành viên trong
nhóm về một vấn đề cụ thể, nhằm thu thập những ý kiến trên cơ sở tìm hiểu, đánh giá, phân tích và xử lý vấn đề đã đưa ra
Kỹ năng chia nhóm
Dựa trên số thứ tự điểm danh, dựa vào màu sắc, các mùa hoặc các loài hoa Điều kiện để ghép chung nhóm là chung 1 số, 1 màu, 1 mùa hoặc 1 loài hoa
Dựa vào hình ghép: Giáo viên cắt 1 bức hình thành nhiều mảnh và để cho học sinh bốc thăm ngẫu nhiên Số bức hình sẽ tương ứng với số nhóm cần chia Điều kiện để chung nhóm là các em học sinh có mảnh ghép để tạo ra cùng 1 hình
Dựa theo sở thích: Những em học sinh có cùng sở thích với nhau sẽ tạo thành 1 tổ hợp nhóm
Dựa vào tháng sinh: Điều kiện chung nhóm là các học sinh có cùng tháng sinh với nhau
Quy trình triển khai
Cả lớp làm việc:
- Giới thiệu về chủ đề bài học
- Xác định nhiệm vụ chung cho các nhóm
- Tạo và tiến hành phân chia nhóm
Làm việc nhóm:
Trang 8- Phân bố vị trí làm việc nhóm
- Lập kế hoạch về việc cần làm
- Đề ra các quy tắc làm việc chung
Giải quyết các công việc được giao
- Chuẩn bị để báo cáo kết quả từ quy trình làm việc nhóm
Cả lớp làm việc
- Các nhóm lần lượt trình bày kết quả của nhóm mình
- Đánh giá các kết quả
Ví dụ: Trong mục 1- Giới thiệu chỉ số khối của cơ thể (Chủ đề 2: Chỉ số khối cơ thể BMI/ SGK Toán 6- Cánh diều)
GV sẽ sử dụng phương pháp dạy học theo nhóm, kỹ thuật dạy học : Khăn trải bàn
GV chia lớp thành 4 nhóm GV yêu cầu các nhóm hoạt động theo kĩ thuật “khăn trải bàn” trong 5 phút Yêu cầu học sinh quan sát biểu đồ tăng trưởng dành cho trẻ
từ 2 đến 20 tuổi và trả lời các câu hỏi:
+ Biểu đồ bao gồm mấy yếu tố? Đó là những yếu tố nào?
+ Một bạn 12 tuổi có chỉ số BMI là 17, vậy thể trạng bạn đó như thế nào?
+ Một bạn có chỉ số BMI là 22, bạn đó được đánh giá là có nguy cơ béo phì, em hãy dự đoán tuổi của bạn ấy?
+ HS lớp 6 (độ tuổi 12) có chỉ số BMI trong khoảng nào thiếu cân? Thể trạng tốt? Nguy cơ béo phì? Béo phì?
HS thực hiện nhiệm vụ: HS hoạt động nhóm theo kĩ thuật “khăn trải bàn” Nhóm
trưởng phân công mỗi thành viên sẽ trả lời 1-2 câu hỏi, các học sinh hoạt động độc lập, sau đó thống nhất ý kiến ghi câu trả lời vào bảng nhóm GV quan sát hỗ trợ các nhóm trong quá trình thảo luận
*Phương pháp đóng vai:
Khái niệm: Dạy học bằng phương pháp đóng vai là phương pháp dạy học dựa trên
việc giao cho người học giải quyết một tình huống cụ thể thông qua đóng vai.Trong phương pháp này thì việc “diễn” không phải là phần chính, mà quan trọng GV giúp cho HS hiểu sâu hơn kiến thức sau phần tham gia vào vai diễn đó
Quy trình triển khai:
Có thể tiến hành đóng vai theo các bước sau :
- Giáo viên chia nhóm, giao tình huống đóng vai cho từng nhóm và quy định
rõ thời gian chuẩn mực, thời gian đóng vai
- Các nhóm thảo luận chuẩn bị đóng vai
- Các nhóm lên đóng vai
Trang 9Ví dụ: Trong Chủ đề 1 Đầu tư kinh doanh (SGK Toán 6
– Cánh diểu) Tiết 2: Thực hành bán hàng
Mục tiêu: HS tính được lợi nhuận thu được sau khi trải
nghiệm bán hàng Đề xuất được các chiến lược kinh
doanh hiệu quả Viết được báo cáo kinh doanh của
nhóm
Cách thức thực hiện:
- Thời gian thực hiện: 30 phút
- Gv chia lớp thành 4 nhóm (mỗi nhóm từ 8-10 học sinh) HS sẽ chuẩn bị trước các mặt hàng cần bán, cách thức quảng cáo, thông tin sản phẩm từ nhà GV yêu cầu mỗi nhóm cử 3 HS ở lại đóng vai người bán hàng, các thành viên còn lại của nhóm
sẽ đóng vai người mua đi mua hàng của nhóm khác Gv yêu cầu HS thực hiện đúng vai của mình để tạo không khí cho hoạt động, đồng thời kích thích sự tập trung để đạt hiệu quả thực hành
- Tổng kết: Gv cho HS thuyết trình chiến lược kinh doanh và kết quả kinh doanh, giải thích cách làm của nhóm Cả lớp góp ý và thống nhất kết quả
*Phương pháp dự án
*Khái niệm: Phương pháp dự án là một hình thức dạy học mà học sinh được học
dưới sự điều khiển và giúp đỡ của các giáo viên, nhưng phải tự giải quyết nhiệm
vụ học của mình, nó đòi hỏi sự kết hợp cả về mặt lý thuyết và thực hành Thông qua quá trình nó sẽ tạo ra những sản phẩm học tập Với bài học thực tế, các giáo viên sẽ thiết kế theo nhiều hướng và có thể lôi cuốn được học sinh mà không hề phụ thuộc vào cách học của các em
Để thực hiện phương pháp dạy học theo dự án, giáo viên cần dạy theo hình thức chia nhóm
*Phân loại:
- Phân loại theo thời gian thực hiện dự án:
+ Dự án nhỏ: Thực hiện trong 2 đến 6 giờ và lồng ghép trong một số giờ học + Dự án trung bình: Giới hạn trong 40 giờ học hoặc 1 tuần.
+ Dự án lớn: Kéo dài trong nhiều tuần.
-Phân loại dự án theo nhiệm vụ:
+ Dự án nghiên cứu: Các dự án nghiên cứu sẽ nhằm giải thích các hiện tượng
trong cuộc sống, các quá trình diễn ra sự việc
+ Dự án tìm hiểu: Nhằm khảo sát các đối tượng cụ thể.
Trang 10+ Dự án kiến tạo: Đó là dự án thực hiện các hành động thực tiễn hoặc tập trung
vào tạo ra các sản phẩm vật chất như trang trí, sáng tác, biểu diễn, trưng bày …
*Quy trình triển khai
Lập kế hoạch về nhiệm vụ học tập của dự án
- Thực hiện dự án
- Tìm kiếm, thu thập thông tin
- Tiến hành nghiên cứu, điều tra
- Thảo luận với các thành viên ở trong nhóm
- Nhờ giáo viên hướng dẫn, hỗ trợ
Tổng hợp kết quả
- Tổng hợp các kết quả tìm thấy được trong quá trình học
- Hệ thống lại các kết quả tìm được
- Trình bày kết quả học tập
- Phản ánh lại kết quả của quá trình học
Ví dụ: Chủ đề 3 “Sắp xếp thành các vị trí thẳng hàng” – SGK Toán 6, Cánh diều
Giáo viên có thể cho học sinh học tập theo phương pháp Dự án nghiên cứu
Mục tiêu: Học sinh hiểu được chỉ số khối cơ thể BMI, tính được chỉ số khối cơ thể
BMI theo công thức
Quy trình triển khai:
Bước 1: Giáo viên chia lớp thành 4 nhóm học sinh thực hiện dự án: Mỗi nhóm
8-10 học sinh
Bước 2: Giáo viên giao nhiệm vụ cho học sinh mỗi nhóm Nhóm 1+2: “Nghiên cứu về hiện tượng thiên văn Nhật thực – Nguyệt thực” Nhóm 3+4: “Nghiên cứu
về việc sắp xếp thành các vị trí thẳng hàng trong nghệ thuật, kiến trúc và trong cuộc sống”
Nhóm trưởng phân công các công việc cho thành viên trong nhóm Học sinh tìm kiếm các thông tin trên web, sách báo để làm rõ vấn đề cần nghiên cứu
Thời gian nghiên cứu: 4 ngày
Bước 4: Tổng hợp kết quả: Học sinh các nhóm lên thuyết trình (ppt, video, hình
ảnh…) Hs các nhóm khác lắng nghe nhận xét và góp ý xây dựng
Gv chốt và củng cố, bình chọn nhóm hoàn thành xuất sắc nhất
III Hiệu quả thực hiện của việc áp dụng biện pháp trong thực tế:
Trong thời gian vừa qua tôi đã tìm hiểu, nghiên cứu các biện pháp áp dụng vào tiết học Toán ở các lớp tôi được phân công giảng dạy tại trường TH&THCS Hùng Thắng trong năm học 2021-2022
Qua thực tế giảng dạy, tiếp xúc với HS hàng ngày và kết quả khảo sát về sự hứng thú học tập môn Toán tại trường TH&THCS Hùng Thắng, tôi thấy rằng sau khi áp dụng các biện pháp vào tiết HĐTHTN học sinh cảm thấy yêu thích bộ môn Toán, hiểu cách vận dụng các công thức Toán học vào tình huống thực tiễn, phát triển được các phẩm chất, năng lực chung và các năng lực đặc thù môn Toán Sự hứng thú tích cực của học sinh thể hiện qua bảng khảo sát dưới đây: