1. Trang chủ
  2. » Giáo Dục - Đào Tạo

Thận tiết niệu

34 4 0

Đang tải... (xem toàn văn)

Tài liệu hạn chế xem trước, để xem đầy đủ mời bạn chọn Tải xuống

THÔNG TIN TÀI LIỆU

Thông tin cơ bản

Tiêu đề Thận Tiết Niệu
Trường học Trường Đại Học
Chuyên ngành Y Học
Thể loại tiểu luận
Năm xuất bản 2023
Thành phố Hà Nội
Định dạng
Số trang 34
Dung lượng 3,4 MB

Các công cụ chuyển đổi và chỉnh sửa cho tài liệu này

Nội dung

VIEM BANG QUANG CAPI... SUY THAN CAPI... Khi co tin h tran g lam sang nang, can sinh th ie t lai than.

Trang 1

OAl MAU

I O jNH NG HIA

D ai m au la tin h tra n g n u ’O’C tie u co hong cau C o dai m au dai th e va dai m au vi the

- D a i m au dai the: khi nu’O’C tieu do sam m au, nhan biet du’O’c b ln g m it thu’O’ng.

- D ai m au vi the: m at thu’O’ng khong nhan thay, chi phat hien du’O’c khi lam xet nghiem te bao hoc nu’O’C tieu voi so lu ong hong cau > 10.000 hong cau/ml.

li c hAn o oAn

1 C h a n d o a n x a c d jn h

C o hong cau tro n g n u o c t ilu 6 ca c m u c do kh a c nha u (vi th e h o a c dai the) C o the p ha t hien n u o c tieu co m au b ln g m a t th u d n g h o a c co the phat hien hong cau nieu vi th e b ln g xe t ng h ie m to n g phan tich n u o c tie u h ay xe t n g h ie m te b a o nieu

a T rie u c h u ’n g la m s a n g

T uy th e o n g u ye n n h a n g a y dai m au se co trie u c h u n g lam sang tu o 'n g u n g

- D a i m au dai th e h o a c vi the

+ C o th e kem th e o tie u buot, dai r it , kho, n g lt qu a n g , bi tieu

- Co th e co sot, co h o a c kh o n g ret run

- C o th e c o n dau q u a n th a n , dau ho t h it lu n g m o t h oa c hai ben

- C o th e dau tu c , n o n g rat vu n g bang qua ng

b C a n la m s a n g

- X e t n g h ie m n u o c tie u d e kh a n g djnh dai m au: co hong c iu nieu d ca c m u c do

- D e tim n g u ye n n h a n d a i m a u can lam th e m m ot so th a m do, tu y th u o c lam sang:

+ T e b a o nieu: tim te b a o ac tin h

+ D in h lu o n g c a c g lo b u lin m ien dich (IgA, IgM, IgG, IgE ) Ig

+ S inh th ie t th a n : hien vi q u a n g hpc va m i§n djch huyn h qu a n g

Trang 2

- C h ay m au nieu dao: ch a y m au ti> nieu d a o kho n g phu th u o c v a o c a c lan di tie u tien.

- Nu’d c tieu lan m au: d phu nCr dan g co kin h nguyet

- M yo g lo b in nieu khi co tie u co

- H e m o g lo b in nieu khi co tan m au tro n g long m ach, p o rp h rn e nieu (nu’d c tie u do sam khon g co mau cuc) —> can xe t n g h ie m te b a o hoc —* k h ln g din h dai m au

3 C h a n d o a n n g u y e n n h a n d a i m a u : tu y th u o c v a o n g u ye n nha n

C a c ngu yen nhan co th e g a y dai m au:

a D a i m a u d o n g u y e n n h a n t ie t n ie u : tru ’d c het p h a i c a n h g ia c v d i k h o i u th a n -tie t nieu gay ra dai m au

- D ai m au do soi than, tie t nieu

- D ai m au do khoi u:

+ Khoi u nhu m o than

+ U bieu m o tie t nieu

+ U bang quang

+ U tu ye n tien Net

- D a i m au do nhie m tru n g tie t nieu

- D a i m au do chan th u ’o n g :

+ C han th u ’o n g vung th a t lu n g

+ C han th u ’o n g vu n g ha vi

+ C han th u ’a n g nieu dao

- N ghen, t i c m ach th a n (d o n g m a ch va tin h m ach)

- T a c tin h m ach chu

- San m ang

C ac th a m d o c h u ye n sau co the th u c hien

- Noi soi ban g qu a n g : tie n han h khi d a n g co dai m au

- C h up nieu q u a n be th a n n g u 'o c d o n g co th u o c can q u a n g (U P R ), c h u p c i t Id p vi tin h (CT) chup

m ach than (AG ): khi co dai m au t ir m o t ben nieu qua n can tie n h a n h d e tim kiem khoi u th a n kich thirdc nho hoac di d a n g m a ch m au

- S in h th ie t th a n : k h i co d a i m a u t ir h a i b e n n ie u q u a n d b e n h n h a n tre tu o i n g h i n h ie u (Jen

b e n h B e rg e r

Trang 3

H u O n g d A n c h A n o o A n v A p i £ u t r i b £ n h N p i k h o a 5 7 5

III O l£U TRj

1 D ie u trj trie u c h ir n g

a N o i k h o a

- T h u o c c a m m au: tra n s a m in d u o n g uong hoac tru ye n tTnh m ach

- T ru ye n m a u neu m at nhieu m au

- K h a n g sin h neu co dau hieu nhie m trung: sulfam id, q u in o lo n , co the pho i h o p v o i nho m khac tuy

th e o die n bie n lam sang va ket q u a cay vi khua n m au va n u o c tieu

- T u y th u o c v a o n g u ye n nhan g ay dai m au can pho i h o p th e m th u o c khac

1 H e m a tu r ia C a u s e s O r ig in a l D a te o f P u b lic a tio n : 15 J u n 1998, R e vie w e d by S tacy J C hilds,

M D , S ta n le y J S w ie rz e w s k i, III, M D Last R e vie w e d : 10 Jul 200 8

2 H e b e rt, D N ; N a d a s d y , T.; N a d a s d y , G ; A g a r w a l, G ; M a u e r, M ; A g a r w a l, A K ; K h a b iri, H.; N a g a r a ja , H N e t a l (M a r 2 0 0 6 ), “P ro p o s e d p a th o g e n e s is o f id io p a th ic lo in p a in -h e m a tu ria

s y n d ro m e ", A m J K id n e y D is 47 (3): 4 1 9 -2 7

3 R u s s o , D ; M in u to lo , R ; la c c a r in o , V.; A n d re u c c i, M ; C a p u a n o , A ; S a v in o , FA (S e p 1998),

“G ro ss h e m a tu ria o f u n c o m m o n o rig in : the n u tc ra c k e r s y n d ro m e ”, A m J K id n e y D is 32 (3): E3.

Trang 4

VIEM BANG QUANG CAP

I DjN H NG HIA

V ie m bang q u a n g ca p la tin h tra n g nhie m kh u a n cap tin h tai b a n g q u a n g Bieu hien lam sang la co hoi c h u n g bang q u a n g ro v o i dai buot, dai rat, co the dai m au, dai m u 6 c u o i bai X e t n g h ie m nucrc tieu

co bach cau nieu va vi kh u a n nieu

Benh th u d n g g a p o n u v o i ti le n u /n a m la 9/1 Vi khu a n g a y ben h chu ye u la vi khua n G ram (-) va gay viem bang q u a n g chu yeu th e o d u o n g n g u o c d o n g (tu nieu d a o vao) T ro n g bai nay khong de cap den viem bang q u a n g do lao

ii c hAn d oAn

1 C h a n d o a n x a c d jn h

a L a m s a n g

- C o hoi c h u n g b a n g q u a n g ro v o i dai buot, dai rat, co th e dai m au, dai m il c u o i bai.

- C o th e co dau nhe vu n g tre n k h o p m u khi ban g q u a n g cang

- D o i khi trie u c h u n g kh o n g dien h in h , c h i nong rat khi di tie u h o a c d a i rat

- T h u o n g khon g so t h o a c c h i sot nhe (n h ie t do < 38°C )

b X e t n g h ie m nu’&c tieu

- Bach cau nieu ro (s 104 b ach c a u /m l n u o c tieu), co b ach cau d a n h a n th o a i hoa h oa c > 3 bach cau/

vi tru o n g

- Vi khua n nieu: > 10 5/m l n u o c tieu cay

- K hong co p ro te in nieu h o a c p ro te in nieu ve t tru khi co dai m au, dai m u d a i the

c X e t n g h ie m m a u

- T h u o n g kho n g can x e t n g h iem

- Bach cau va b ach cau da nha n tru n g tin h kho n g tang

2 C h a n d o a n n g u y e n n h a n

a C a c lo a i vi k h u a n th u ’d’n g g a p

- E s c h e ric h ia c o li: k h o a n g 70 - 80% ben h nhan.

- P ro te u s m ira b ilis: 10 - 1 5 % ben h nhan.

- K le b sie lla 5 - 1 0 % b e n h nhan.

- S ta p h y lo c o c u s s a p ro p h y tic u s : 5 - 10% b e n h nhan.

- P s e u d o m o n a s a e ru s g in o s a 1 - 2% ben h nhan.

- S ta p h y lo c o c u s a u re u s : 1 - 2% ben h nhan.

b N g u y e n n h a n th u a n la i

- Phi dai tien liet tu y e n h o a c u tu ye n tie n liet

- Soi, u ban g qua ng

Trang 5

- D ie u tri co th e dun g m o t tro n g n h u n g th u o c sau:

+ N h o m trim e th o p rim - su lfa m e th o x a z o l: vi du B iseptol, L yse p to l vie n 4 8 0 m g , ngay uong 3 vien chia

2 lan, uon g tro n g 5 ngay

+ N hom beta lactam in: vi du a m o xicilin vien 500m g, ngay uong 4 - 6 vien, chia 4 lan, uong trong 5 ngay.+ N hom c e fa lo s p o rin th e he 2: vi du ce p h a le xin : vien 5 00 m g, n ga y uong 3 - 4 vie n chia 3 lan, uong trong 5 ngay

+ N h om hoa c h a t sa t kh u a n : v i du n itro fu ra n to in vien 50m g, n ga y uong 4 vien chia 4 lan, uong tron g

10 n ga y h oa c M icta so l b lu e 5 0 0 m g n ga y 4 vien chia 2 lan, uon g tro n g 10 ngay

- U ong du n u d e : lu o n g n u d e tie u tre n 24 g id duy tri k h o a n g 2 lit

- Neu sau 3 n ga y d ie u tri ben h khon g d d , can th a y doi p h a c do d ie u tri C o the dun g th u o c nhom fiu ro q u in o lo n : N o ro xin , F lo xin vie n 4 0 0 m g , ngay uong 2 vien T h d i g ia n dun g th u o c tru n g binh tu 3 - 5 ngay D a c biet ben h nha n can d u o c kh a m lam sang va lam c a c xet n g h ie m can lam sang de tim cac nguyen nhan th u a n lo i (phi dai tie n liet tuyen, soi bang q u a ng, .) va x e t n g h ie m vi khua n (soi tu o i, nhuom g ram , cay)

2 D ie u t r j th e v ie m b a n g q u a n g c l p c o n g u y e n n h a n th u a n lo ’i

+ D ie u trj v ie m b a n g q u a n g c lp co ngu yen nhan th u a n lo i se kho kh a n h o n T o t n h lt la lu a chon khang sinh th e o kh a n g sin h d o neu co ket qua cay n u d e tieu, d o n g th d i die u tri loai bo nguyen nhan thuan loi

+ T h d i gian dieu tri tru n g b in h nen tu 10 - 1 4 ngay

+ C o the d u n g k h a n g sin h d u d n g tie m hoa c d u d n g uong

+ Neu dun g d u d n g tie m chi nen d u n g tro n g 3 - 5 ngay, sau do tie p tu c b ln g d u d n g uong

2 - 3 Iq, ch ia 2 - 3 lan, tie m b ip sau hoac tin h m ach ch a m tro n g 3- 5 phut T iem tro n g 3 - 5 ngay, sau do

d e n sa y th a i h o a c d e non C u n g can chu y d a c biet kho n g d u n g n h o m q u in o lo n ch o phu n ij co thai vi

a n h h u d n g td i s u p h a t trie n x u o n g sun cua tre

Trang 6

5 7 8 H u O n g d A n c h A n o o A n v A b i £ u t r i b E n h NOik h o a

4 D id u tr j v ie m b a n g q u a n g c a p h a y ta i p h a t

B ?nh nhan d u a c coi la hay tai p ha t khi co tu 4 d o t nhie m khu a n tie t nieu trd len tro n g 1 nam Sau dieu tri tan cong can tie p tu c dieu tri d u y tri C o th e d u n g m o t tro n g c a c p h a c d o sau

- D ung m pt lieu khan g sin h tru ’d c h oa c sau m oi lan g ia o ho’P, neu n hiem khu a n lien q u a n den quan

he tin h due, vi du:

+ Biseptol: 4 8 0 m g x 2 vie n h oa c

+ N oroxin: 4 0 0 m g x 1 vien

- D ung lieu th a p kh a n g sin h (thu’d n g 1/3 lieu), uong va o buo i toi tru ’d c khi di ngu, keo dai ti> 3 6 thang V i du:

+ Biseptol: 4 8 0 m g x 1 vie n tru ’d c khi ngu hoac

+ N oroxin: 4 0 0 m g x 1/2 vie n tru ’d c khi ngu hoac

+ C e p h a le xin : 2 5 0 m g x 1 vie n tru ’d c khi ngu hoac

+ N itro fu ra n to in : 50m g x 1 vie n tru ’d c khi ngu

- U ong du nu’d c

IV PHONG BENH

- C an g id ve sinh bo pha n sinh due ngoai

- Uong du nu’d c de da m bao lu p n g nu’d c tieu > 1,5 lit/24 g id , di tieu deu dan thu’d n g xuyen 4-5 gio/lan

- D ieu tri loai bo n g u ye n nha n th u a n loi

1 "B enh h o c n $ i khoa", ta p I (2 0 0 7 ), N h a x u a t ban Y hpc.

2 "B enh th a n " (2008), N h a x u a t ban Y hoc.

3 “ Texbook o f N e p h ro lo g y " (2002).

4 "O xfo rd te x tb o o k o f c lin ic a l n e p h ro lo g y ” (2005).

Trang 7

VIEM THAN - BETH AN CAP• •

• N g u ye n nha n g a y b e n h - N h ie m khuan tie t nieu n g u o c d o n g tro n g tru d n g h o p tra o n g u o c bang quang - nieu qua n, sau khi soi b a n g q u a n g - nieu quan, ch u p th a n n g u o c don g (U PR )

- Sau pha u th u a t he tie t nieu

- T i c n gh en d u ’o n g tie t nieu d o soi, khoi u, hoi c h im g ch o noi, x o sau p h u c m ac, hep be than - nieu quan va co thai,

- C o o vie m khu tru: v ie m ban g quang, viem tu ye n tie n liet, vie m tru e tra n g , vie m ruot th u a , viem phan phu,

Benh th u d n g x u a t hien d o t n g o t v d i n h u n g bieu hien sau:

+ H oi c h u n g n h ie m tru n g : so t cao ret run, co th e th a n h c o n 39°C - 4 0°C , ke m th e o dau dau va m et moi, m oi kho, lu d i ban, co th e m a t n u d e do so t cao Neu kh o n g p h a t hien va dieu tri kip th d i se bi soc nhiem khuan

+ Hoi c h u n g b a n g q u a n g cap: dai buot, dai rat, dai kho, dai m au, dai due, dai m u la n h u n g dau hieu

s d m tru d c khi co bie u hien V T B T cap

+ D au: dau hon g lu n g , m a n g s u d n nhieu, co cam u n g khi s d va o , th u d n g d a u m o t ben, hiem khi hai ben C o th e x u a t hien c o n dau qua n than

+ V o hon g lu n g (+): dau hieu lam sang hay gap tro n g V T B T cap

+ C h a m th a n , b a p b e n h th a n (+/-), co the s d th a y th a n to

b C a n la m s a n g

+ C o n g th u c m au: so lu o n g bach cau ta n g ro ret, d ac biet ta n g b a ch cau da nha n tru n g tinh

+ C a y m au cap: neu so t ca o > 39°C -4 0 ° C kem th e o ret run, k h o a n g 8 0 % c a c tru d n g h o p nhie m trun g

Trang 8

5 8 0

tie t nieu do vi khua n G ra m (-): E coli, it gap h o n la E n te ro b a cte r, K le bsiella, P ro te u s va P se u d o m o n a s

+ P rotein nieu thu’O’ng < 1g/24 g id

+ Te bao nieu: co te b a o m u, nhieu te b a o bach cau, hon g cau

+ C ay vi khua n nieu (+) s 1 0 0 0 0 0 vi k h u a n /m l nu’d c tieu, cu n g co khi (-) T ru d n g ho’P c o n dau khong dien hinh, can pha i ca y vi khua n nieu de xa c dinh ch a n doa n va co kh a n g sin h d o ch o dieu tn

+ Sieu am : dau hieu gia n dai be than, gian nieu qua n, h in h anh soi th a n - tie t nieu, khoi u chen ep

la nguyen nhan g ay V T B T cap se d u o c p h a t hien de dang

+ C h up bung khon g ch u a n bi: neu nghi n g d co soi th a n -tie t nieu

+ C hup th a n nieu qua n co th u o c can q u a n g (U IV ): tien han h sau khi tin h tra n g sot n hiem trun g da on dinh de tim kiem n g u ye n nhan

+ C h up bang q u a ng: tien hanh sau khi tin h tra n g n h iim tru n g da d u o c gia i q u y e t neu nghi n g o co tra o n g u o c bang q u a n g - than

2 C h a n d o a n p h a n b ie t

Can phan biet V T B T cap v d i d o t cap cua V T B T m an: tien s u n h ie m kh u a n tie t nieu tai phat nhieu lan, co ngu yen nhan th u a n lo i (s o i ), ta n g hu ye t ap, kha nang co d a c n u d e tieu giam , c h u c n§ng th§n suy giam ,

III 0 l£ U TRj VIEM TH AN - B £ TH AN C AP

1 N g u y e n ta c d ie u tr j

• Neu sot cao ret run can dieu tri noi tru, ca c tru d n g h o p nhe co th e die u tri va th e o doi ngoai tru Can cay vi khua n nieu, m au (neu co sot ca o ) tru d c khi b i t dau d u n g kh a n g sinh T rong khi c h b d o i ket qua cay vi khuan co th e b at dau dun g khang sinh ngay Neu sau 3 - 5 n g a y d ie u tri, trie u c h u n g lam sang khong d d can dieu chinh kh a n g sinh th e o ke t qua cay vi khu a n va k h a n g sin h do

- M ot tro n g n h u n g th u o c k h a n g sin h d u o c lu a ch o n dau tie n d o i v d i V T B T kh o n g b ie n c h u n g trong

7 - 1 4 ngay ban g d u d n g uon g neu trie u c h u n g k h o n g nang:

+ A m oxicilin: 250 - 500m g x 3 - 6 vien/ngay, chia 3 lan, hoac

+ A m o xicilin + acid c la v u la n ic (u c ch e be ta - la cta m a se ): A u g m e n tin 5 0 0 m g x 3 vie n/n gay, chia 3 lan Neu tin h tra n g nang ch u ye n d u d n g tie m tin h m ach (TM ): 1g x 2 lo/ngay, c h ia 2 lan, hoac

+ C e p h a lo sp o rin (th e he 2, th e he 3): ce fu ro x im (Z in n a t) 2 5 0 m g x 2 vie n /n g a y, chia 2 lan cach nhau

12 g id , hoac

+ T rim e th o p rim - s u lfa m e th o x a z o l: B is e p to l 4 8 0 m g x 4 vie n ch ia 2 lan ca ch nhau 12 g id , hoac + F lu o ro q u in o lo n e : nh o m nay can lu u y khon g ch o phu n u co th a i va d a n g cho con bu, khon g cho tre

em < 15 tuoi, can g iam lieu d benh nha n suy than T h a n tro n g v d i b e n h nha n suy gan, hoac

• C ip ro flo xa cin 2 5 0 m g - 5 0 0 m g x 2 vien, ch ia 2 lan h o a c n o rflo x a c in 4 0 0 m g x 2 vie n chia 2 lan hoSc oflo xa cin 2 0 0 m g x 2 vie n ch ia 2 lan

- Ket h o p g iam dau ch o n g co that: N o spa, B u sco p a n , B a ra lg in ,

- Uong nhieu n u d e h o a c tru y e n dich du de da m bao lu o n g n u d e tie u n h ie u £ 1500 - 2 0 0 0 m l/2 4 g td Neu tin h tra n g lam sang kh o n g tien trie n to t (hoi c h u n g n h ie m tru n g ro, van sot, n u d e tieu due <Jau

m at n u d e , .), nen c h u ye n v a o dieu trj noi tru h o a c c h u ye n len tu y e n tren

Trang 9

H i /(J n g d A n c h A n o o A n VA p i E u t r i b £ n h N p i k h o a

- C e fo ta x im 1g x 3 lan/ngay, tie m TM Hoac:

+ C e ftria x o n 1 g /n g a y tie m TM Hoac:

+ C e fo p e ra z o n (C e fo b is ) 1-2g x 2 la n /n g a y tie m TM Hoac:

+ F lu o ro q u in o lo n d ird n g uong: tro n g 3 - 7 ngay, co th e td i 10 ngay

- C ip ro flo x a c in 2 5 0 m g - 50 0 m g x 2 vien, chia 2 lan, hoac:

- N o rflo xa cin 4 0 0 m g x 2 vie n chia 2 lan, hoac:

- O flo xa cin 2 0 0 m g x 2 vie n ch ia 2 lan trong

- C o th e tru y e n 3 ngay, sau do ch u ye n sang du’d n g uong tiep C an lu’u y: th u o c co the gay ra roi loan tieu hoa nhu1 non, buo n non va khon g du’O’c dun g cho phu n ir co thai, tre em du’d i 15 tuoi

+ Ket h g p v d i m o t tro n g c a c th u o c tre n v d i nhom a m in o g ly c o s id tie m tTnh m ach (TM ) h oa c tiem bap (TB): g e n ta m ic in h o a c to b ra m ic in 4 - 6 m g /k g /2 4 g id T h a n tro n g v d i n g ird i gia, can giam 1/2 lieu d n g u d i suy than co m ire loc cau th a n d ird i 30 m l/p h u t

• N eu c a y nu’d c tieu co tru e kh u a n G ram am (-): c e p h a lo s p o irin th e he 3 h o a c flu o ro q u in o lo n

• Neu ca y n ird c tie u co vi kh u a n G ram d ira n g (+): a m o x ilin /a m p c illin 1g x 6 la n /m o i 4 g id tiem TM

Co the ket h a p v d i n h o m a m in o g ly c o s id de ngan chan nguy c a n hiem vi khu a n d u d n g ruot tron g khi c h d

d a i ket q u a ca y m au, nu’d c tie u va co khan g sinh do

• Neu kho n g co bien c h irn g , h et sot, t ir ngay th ir 10 den n ga y th ir 14 c h u ye n sang khan g sinh du’d n g uong K h a n g sinh d u y tri tro n g 3 tu a n ke ca khi dien bien lam sang da d u a c cai th ie n n ha nh chong Can cay n ird c tieu kie m tra lai sau 1 tu a n n g u n g thuoc

• Neu v ln sot, vi k h u a n nieu ton tai 48 g id den 72 g id h oa c tie p tu c co dau hieu nhie m tru n g sau 3 ngay dieu tri, can tim kie m ta c ng h e n , o nhiem tru n g lan rong h o a c h in h th a n h o ap xe than Sieu am , chup c i t Idp (C T ) th a n co th e p h a t hien d ira c vi tri ta c n gh en va o ap xe q u a n h th a n de co ch i dinh ngoai khoa dan lu'u

• N goai c a c th u o c k h a n g sin h can pho i h a p them :

- Bu du dich b a n g du’d n g u o n g va h oa c du’d n g tru ye n TM : N aC I 9%0 h o a c R in g e r la cta t 5% , g lu co se 5% dam bao lira n g nu’d c tie u > 5 0 m l/g id

- G iam dau, gia n c a tra n khi dau:

+ P h lo ro g lu c in o l h yd ra t, trim e th y lp h lo ro g lu c in o l: S p a sfo n vie n uon g - dat, ong tie m x 4 lan/ngay.+ P a p a ve rin h y d ro c h lo rid vie n uong, ong tie m x 2-3 lan/ngay

+ T iem o niu m m e tylsulfat: V is c e ra lg in e vien uong, ong tiem x 1 - 3 lan/ngay

3 M o t s o tru ’d n g h g p k h o n g d ie n h in h

- C ay vi kh u a n kh o n g m oc: d o ta c n gh en n u d e tieu hoa n to a n vi kh u a n kh o n g di ch u ye n d im e hoac

da dung kh a n g sin h tru ’d c do C h i d jn h ch u p U IV cap co th e d ira c d a t ra de x a c m in h chan doan

- D ien bien lam sa n g kh o n g th u a n la i m ac du da dieu trj: tin h tra n g to a n th a n kho n g cai th ie n h an ,

c h ira c i t so t co c h i djn h c h u p U IV cap de xe m xe t d ie u trj can th ie p n g o a i khoa

- T ru ’d n g h a p dai - be th a n g ia n kem th e o kho n g d a p irn g th u o c ca n xe m xe t ch u p U IV de tim ngu yen

n ha n g a y ta c n g h e n c a g id i va th a n trp n g chi djn h ngo ai khoa

- M oi th a m d o h in h th a i k h a c ch i tien hanh sau khi de

Trang 10

b V T B T ca p tai p h a t n h ie u lan

- M oi lan tai p ha t se lam bien dan g dai than, tai p ha t nhieu lan se g a y x a hoa va te o nhu m o th^n

- Nen dieu tri kha n g sinh keo dai de d u p ho ng tai p ha t va tim n g u ye n nha n

c VTB T cap vd n ie u

- C o the do ta c n gh en a th a n duy nhat co c h u c nang hoat d o n g h o § c d o so c n h ie m khuan

- C a hai tru’d n g h a p deu rat nang va tien lu’a n g tu vong cao

- G iai q u ye t n g u ye n nhan t i c ngh en la c h i dinh cap c d u

5 T h e o d o i s a u g ia i d o a n d ie u tr j

- N eu dap d n g th u o c to t va kho n g con trieu c h d n g lam sang, c a y vi k h u a n sau 5 ngay n g u n g thuoc neu khon g m oc coi n h u da khoi

- Neu khon g d a p d n g tot, sau 2 tu a n dieu trj, can thiet: ch u p X q u a n g , c a y lai n u d e tieu de xet can

th iep soi va ap xe q u a n h th a n neu co

- Neu khon g co bat th u d n g d he tie t nieu: dieu trj lai b in g kh a n g sinh k h a c pho i h a p tro n g 2 tu in

- N eu benh nhan tcii p h a t v d i vi khua n cung loai: tie p tu c dieu trj 6 tu in

6 D i iu t r j diF p h o n g

- C in die u trj trie t d e khi co n h ie m k h u in tie t nieu d u d i

- D ie u tri s d m ca c n g u ye n nhan g ay nhiem k h u in tie t nieu, g ay t i c n g h e n d u d n g tie t nieu

- U ong du n u d e han g ngay, khong nhjn tieu

3 K r ie g e r J N U rin a ry tr a c t in fe c tio n s ‘ W h a t's new ?", J U rol 2 00 2; 168: 235 1-8

4 P a n g o n B, C h a p la in C, “P y e lo n e p h h te aig u e : b a c te rio lo g ie e t e v o lu tio n d es resistances’,

P a th o lo g ie B io lo g ie 2003; 51: 503-7

5 U rin a ry tr a c t in fe c to n s , “The M e rc k M a n u a l e ig h te e n th e d itio n 200 6: 1968 - 1975'

R e co m m a n d a tio n s

Trang 11

SUY THAN CAP

I OjNH NG HIA

Suy th a n ca p la tin h tra n g g ia m m u’c loc cau th a n d o t n go t x u a t hien tro n g vong tu vai g io den vai ngay do c a c n g u ye n n h a n c a p tin h g ay ra C h o den nay, ca c nha th a n hoc tre n the g id i c h u a d u a ra du’o c m ot dinh n g h ia th o n g n ha t ve tieu chua n chan doa n suy th a n cap va chu yeu thu’O’ng d u a vao toe do gia ta n g c re a tin in m au Khi toe d o gia tang nong do cre a tin in h u ye t th a n h Ion h o n 4 5 p m o l/l tron g vong 24 den 4 8 g io ke m th e o c a c dau hieu lam sang n h u dai it, vo nieu th i co th e chan doa n xa c dinh

(y phan chan d o a n va d ie u trj nay, c h u n g toi khong de cap den c a c doi tu o n g ben h nhan nang can d u o c

nam dieu tri ta i kh o a H oi s u e tic h cu e

- D o n h ie m tru n g (n h ie m tru n g huye t, vie m th a n -b e th a n c lp , )

- D o m o t so n g u y e n n h a n khac: th u o c g iam dau, th u o c c h o n g co giat

• M o t so n g u ye n nha n b e n h li m ach m au than

- C ry o g lo b u lin huye t

Trang 12

584 H u O n g d A n c h A n o o A n v A d i £ u t r i b £ n h N O i k h o a

- T a c m ach than

- B enh W egne r

- N h om ngu ye n nhan sau than:

+ C a c ngu ye n nhan ta c nghen sau th a n dot ngot: soi, u

III D l£ u TR!

1 N g u yen t i c ch u n g

- N hanh ch o n g loai b o ngu ye n nhan neu co the

- C o g in g phu c hoi so lu a n g n u d e tieu

- D ie u tri trie u c h u n g phu h a p v d i tu n g giai doa n cua benh

- C h i dinh loc m au d u n g luc khi can

2 D ieu trj th e o giai d o a n benh

a G ia i d o a n tan c d n g cu a tac n h a n g a y b en h

- C o gan g dieu tri loai bo ngu ye n nhan gay benh: bu du n u d e khi co m a t n u d e , loai bo t i c nghen

d u d n g tieu, ru a da d ay khi uong m at ca t r im tro n g 6 g id d iu

- T h e o doi sa t tin h tra n g th ie u nieu, vo nieu de co c h in doa n suy th a n c lp sd m

b G ia i d o a n d a i it vd n ie u

• G iu can b ln g n u d e , dien giai:

- N u d e d benh nhan vo nieu, dai it da co phu, dam bao can b in g (-): lu a n g n u d e va o it han luang

n u d e ra

- L a i tieu: dung la i tieu q u a i fu ro se m id do lieu Lieu k h d i d iu co th e 4 0 - 8 0m g Lieu toi da 1000mg Khi t h ly benh nhan co th e da dai d u a c khon g do thuoc, phai d u n g n g a y la i tie u vi sau do benh nhan co the dai r i t nhieu (> 10 lit) T h d i gian ta c dung cua fu ro s e m id d u d n g tie m keo dai 4 g id

• D ie u tri ta n g kali m au:

- Han che d u a K + vao: rau q u a nhieu K*, thuoc, dich tru ye n co K*

- Loai bo c a c o hoa i tu , ch o n g n hiem k h u ln

- T huoc:

+ C a lc ig lu c o n a t h oa c clorid: c in tie m tin h m ach ngay khi K* m a u ca o > 6 ,5 m m o l hoac khi co nhung bieu hien tim m ach ro (m ach cham , loan nhip, Q R S gian rong), lieu tru n g b in h 1 g, tie m tin h m ach cham tro n g it n h lt 5 phut N h lc lai lien sau 30 p hu t khi c in

+ G lu co se ket h a p in su lin d in kali vao tro n g te bao, b i t d iu ta c d u n g sau k h o a n g 30 phut Luong

d u a va o kh o a n g 2 0 0 - 2 5 0 m l dun g dich g lu co se 20% co th e g ia m d u o c 0 ,5 m m o l/l kali

+ T ru ye n h oa c tie m tin h m ach cham natri b ica rb o n a t khi co to a n m a u de han ch e kali di tu tro rg te bao ra ngo ai te bao

+ R e sin tra o doi ion q u a m em m ac ruot: R e sin ca lcio , R e s in s o d io c u m oi 15g uong phoi hop ven

S o rb ito l co the g iam 0 ,5 m m o l/l T h u o c p ha t huy ta c dun g sau 1 g id N e u b e n h nha n khong uong d u o c

co the th u t th u o c qua hau m on (1 0 0 m l dich d in g tru a n g )

+ L o i tie u thai n u d e va kali

+ Lpc m au c lp : khi d a n g con th ie u nieu, vo nieu, K* > 6 ,5 m m o l/l

• D ie u tri ca c roi loan d ie n giai kh a c neu co

• Han ch e ta n g m ta phi p ro te in m au:

- C h e do an g iam dam

- Loa i bo o n hiem k h u ln

Trang 13

H u o n g d A n c h A n o o A n v A o i £ u t r i b E n h N d i k h o a

• D ie u tri c h o n g to a n m au neu co

• D ie u tri c a c trie u c h u n g va bien chipng khac neu co: ta n g hu ye t ap, su y tim

• C h i din h loc m a u cap

- K hi d a n g con th ie u nieu, vo nieu

- Khi dai < 3 lit, kh o n g co roi lo an die n giai nang: cho uong O reso l

- Sau k h o a n g 5 n g a y neu ben h nhan van dai nhieu cung se han ch e lu’a n g dich tru ye n va uong vi than da co th e b at dau p h u c hoi c h d c nang co dac T h e o doi sat nu’d c tieu 24 g id de co thai do bu dich

IV PHONG BENH

- H an ch e toi da c a c th u o c g ay d oc cho than Khi cho th u o c can th e o doi c h u c nan g than

- D uy tri du th e tic h tu a n hoan, g ay ta n g bai nieu khi co n g u y c a ca o cua suy th a n cap: sau phau thuat, sau ch u p X q u a n g co tie m th u o c can qua ng,

- G iai q u y e t s d m c a c n g u ye n nhan g ay t i c nghen d u d n g nieu

Trang 14

VIEM CAU THAN LUPUS

I.O jN H NGHIA

Lup us ban d o he th o n g la m ot benh t y m ien dien hinh Bieu hien ton th u ’a n g th a n rat th o a n g gfip

a n h a n g benh nhan (B N ) lu pus ban do he th o n g m a ton thu’a n g chu yeu la a cau than Viem cau thdn (V C T ) lu pus da du’a c nhieu ta c gia coi la m o t m au h in h ben h li kie u "p h a c h a p m ien d ic h ’ , do la dap

u n g qua m an typ 3 T h e o nhieu ta c gia thi ti le bieu hien th a n a BN lu p u s d a o dQng ta 60-75% Suy than nang co th e g ay t a vong a n h a n g d o t cap, nhieu tru a n g h a p tie n trie n den s u y th a n giai doan cuoi can phai dieu trj th a y th e th a n suy

II CHAN D O AN XA C D jN H

C h an doa n xa c dm h V C T lu pus pha i k h in g dinh d u a c 2 yeu to sau:

1 D u tie u c h u an c h a n do an lu p u s ban do he th o n g th e o tieu c h u a n q u o c te (xem bai lupus).

2 C o t o n t h u ’O’ n g c a u t h a n b i e u h i e n b a n g p r o t e i n n i e u t h u a n g x u y e n v a / h o a c h o n g c a u , tru

h a t m a c h u y e u la t r u h o n g c a u

Q u a kinh n g h ie m lam sang va sinh th ie t than, khoa T h a n -T ie t nieu, B e nh vie n Bach Mai da dua ra

n h u n g kinh ng h ie m chan doa n vie m cau th a n lu pus n h u sau:

+ C o bieu hien vie m khon g d a c hieu:

- S ot keo dai khon g ro ngu ye n nhan nhiem khuan, d ac biet la lao

- Toe do m au lin g tang, g a m a g lo b u lin m au tang

+ C o 4/11 tie u c h u a n chan doa n lu p u s ban do he th o n g tro n g do co 1 tieu ch u a n ve m ien dich hoc [h o a c khan g th e khan g nhan (+) h oa c khan g th e kha n g D N A (+) h o a c te b a o LE (+)]

+ Bieu hien than: p h a i co p ro te in nieu d u a n g tin h 1 (+) tra len ( > 0 ,2 g /2 4 g ia ), co the co kem theo hong cau nieu, tru nieu

- C an nha c g iu a ta c d u n g c h in h va ta c dung phu cua thuoc

- N eu co d ie u kien, dieu trj d u a tren phan loai m o ben h h oc la to t nhat

- D ie u trj ca c bieu hien n g o a i th a n cua ben h lupus

2 M u c tieu cu a d ieu trj

- N h a n h c h o n g p h u c hoi c h u c nan g than

-T ra nh g a y ton th u a n g th e m cho than

Trang 15

H u o n g d A n c h A n b o A n v A b i E u t r i b £ n h N O i k h o a

- H an c h e tie n trie n den su y th a n m an tin h

- D a t du’O’c 3 m u c tieu tre n b ln g ca c lieu pha p m ien dich v o i it d o c tin h nhat

3 D ie u trj cu th e v ie m cau th an lup u s

P hu th u o c rat nhieu va o th e ton th u a n g m o benh hpc

a D ira tre n to n th u ’O’n g m o b e n h h p c th a n th i d ie u tri cd th e to m t i t nhu> s a u

- V ie m cau th a n lu pus c la s s I c h i dieu tri nhCrng bieu hien n g o a i than.

- V ie m ca u th a n lu p u s cla ss II: dieu tri n h u n g bieu hien n g o a i th a n Khi co tin h tran g lam sang nang, can sinh th ie t lai than N e u co th a y doi ve the ton th u a n g m o b e n h hpc th a n se dieu tri n h u th e ton

th u o n g (cla ss) m a i

- V ie m cau th a n lu p u s c la s s III: ton th u a n g nhe chu yeu die u tri b in g lieu pha p co rtico id Neu ton

th u a n g nang die u tri n h u v ie m cau th a n lu pus typ IV

- V ie m cau th a n lu p u s c la s s IV-V: la th e nang nhat, can dieu tri tic h c u c C o nhieu th u o c u c che m ien dich co th e lu a c h p n tu y th u o c v a o BN co chong ch i djnh v a i nh o m nao:

+ P re d n is o lo n (h o a c c u n g nho m tin h lieu tu o n g d u a n g ) 1 m g /k g /2 4 g ia h o a c 2 m g /k g /c a c h ngay tro n g

3 - 6 th a n g , kh o n g q u a 8 0 m g /n g a y va khon g qua 120m g ca ch ngay

+ Lieu uon g c y c lo p h o s p h a m id (E n d o xa n ) h oa c a z a th io p rin (Im u re l) tan cong (3 m g /kg /2 4 g ia ) tron g

2 - 3 thang, h o a c c y c lo s p o rin A (3 - 4 m g /k g /2 4 g ia ) tro n g 3 th a n g h oa c h on

+ Neu BN kh o n g d a p u n g (van con d ay du hoi c h u n g th a n h u neu la vie m cau th a n lu pus co hoi

c h u n g th a n h u ), d a p u n g kem h o a c co bieu hien lam sang nang n ga y tu dau (thieu nieu, vo nieu, tin h trang suy th a n n a n g ) co th e d u n g m e th y lp re d n is o lo n hoa c c y c lo p h o s p h a m id th e o lieu trin h n h u sau:

- M e th y lp re d n is o lo n lieu xu n g (pulse ): lieu tru n g b in h 3 0 m g /kg /n g a y, lieu toi da co th e ta i 1000m g, pha tro n g dun g d ich g lu c o s e 5% tru y e n tin h m ach ch a m tre n m o t g io , 3 n g a y lien tuc, sau do tie p tu c lieu uong 0,4 - 0 ,5 m g /k g /2 4 g ia , co th e n ha c lai m oi th a n g 1 lieu d a n (1 nga y) tro n g 6 thang

- C yc lo p h o s p h a m id : d u n g (0 ,7 g - 1g/m 2 dien tic h c a th e ) pha tru y e n tin h m a ch tu 30 phut den 2 g ia tuy th e o lieu d u n g 1 th a n g m o t lan tro n g 6 th ang, sau d o 3 th a n g m ot lan ch o den khi d a t d u p e hoi phuc

b T ro n g d ie u k ie n & V iet N a m c h ira s in h th ie t th a n d irp ’c c h o ta t ca cac B N viem cau th an lupus, vie c d ie u trj c d th e x e m x e t n h ir sau :

- BN kho n g co trie u c h u ’ng la m sang, c h i co roi lo an nhe ve n u o c tieu: p ro te in nieu d u a i 1 g/24 g ia ,

khong co hon g cau nieu h o a c hon g cau nieu it: dieu trj chu yeu la die u trj c a c b ie u hien ngoai than

- B e nh nhan co hoi c h u n g cau th a n cap: co th e chpn 1 tro n g ca c p h a c do sau:

+ P re d n iso n u o n g 1 - 1 ,5 m g /k g /2 4 g ia hang ngay h oa c ca ch nhat, tru n g b in h k h o a n g 1 , 5 - 2 thang, cung co th e ke o dai 3 th a n g h o a c h a n , kho n g v u a t q u a 6 thang Lieu han g n g a y khon g v u a t qua 80m g Lieu ca ch n g a y tan co n g kh o n g nen v u a t qua 120m g Sau do, g ia m lieu dan x u o n g lieu cung co b ln g

n u a lieu ta n co n g va d u y tri co th e hang nam v o i lieu th a p < 2 0 m g /2 4 g ia

+ C y c lo p h o s p h a m id 2 ,5 - 3 m g /k g /2 4 g ia kh o n g v u a t q u a 4 m g /k g /2 4 g ia D ie u trj tan cong tron g 1,5

- 2 th a n g , sau d o g ia m x u o n g lieu cung co bang n u a lieu tan co n g va d uy tri lieu th a p kho a n g 50m g/24

g io , th o i g ia n die u trj k h o n g nen q u a 1 nam

T £ c d u n g phu: g ia m b ach cau, suy b u o n g tru n g , vo tinh tru n g , v ie m b a n g q u a n g ch a y m au, ung th u bang qu a n g

+ A z a th io p rin (Im u re l) u o n g lieu 2 ,5 - 3 m g /k g /2 4 g ia tu 1,5 - 2 th a n g , sau do g ia m x u o n g lie u cung

co b a n g n u a lie u ta n c o n g va d u y tri lieu th a p 5 0 m g /2 4 g ia tro n g 1 n a m h o a c h a n neu BN d u n g nap

Trang 16

588 H u o n g d a n c h a n d o A n v A d i £ u t r i b E n h NOi k h o a

(khoang 2 0 m g /2 4 g ia ) neu dieu tri co rtico id ; ca c th u o c ire ch e m ien d ich k h a c it ta c dun g Sau d o giam xuon g lieu d uy tri k h o a n g 2 m g /k g /2 4 g ia co the hang nam Tuy nhien, b e n h cu n g hay tai phat sau khi giam lieu hoa c d irn g thuoc

Tac dung phu: su y gan, suy than, tang n gu y c a ung th ir

+ M y co p h e n o la t m o fe til (C E L L C E P T ): du’a c dun g rong rai tro n g ch o n g d a o th a i ta n g g h e p G an day

M M F d ira va o dieu tri vie m cau th a n lu p u s do lam g iam p ro te in nieu va h o n g cau nieu, d ira nong do bo the ve m ire bin h th u ’a n g , ta n g nong do alb u m in m au, ti le tai p ha t th a p va it ta c d u n g phu Lieu dung ban dau t ir 2 -3 g /2 4 g ia , ire che co the dun g keo dai ta i 12 thang

+ C o the pho i h a p co rtic o id v a i ca c th u o c ire che m ien dich kh a c v a i lieu tru n g b in h th o a n g bang

n ira lieu tan cong

+ C an nhac dieu tri b ln g tru y e n lieu cao m e th y lp re d n is o lo n h oa c c y c lo p h o s p h a m id (xem phan tren) ngay ca khi khon g co m o ben h hpc tro n g trira n g h a p kho n g d a p irn g v a i m o t tro n g ca c bien phap dieu tri neu tren

+ C ac p h u ’a n g pha p m a i dieu tri V C T lupus

- K h ang th e d a n d o n g (R itu xim a x ): tieu diet te bao lym p h o B (du’a c c h o la co va i tro tru n g tam)

- Lpc hu ye t tira n g h o a c th a y h u ye t tu ’a n g (p la s m a p h e re s is -p la s m a e x c h a n g e ): th a y 3-4 lit huyet tu’a n g m oi tu a n bang h u ye t tira n g hay san pham th a y the O u’a c c h i dinh d a c biet ch o nhCrng BN co

b in g c h irn g tang ro ret p h irc h a p m iln dich lu’u hanh D o n g th a i van pha i ke t h a p dieu tri tan cong b in g

co rtico id va ca c th u o c ire ch e m ien dich

c D ie u t r i c a c b ie u h ie n n g o a i th a n va b ie n c h u ’n g c u a lu p u s b a n d o h e th o n g

- NhCrng bieu hien n g o a i th a n nang h a n bao gom vie m k h a p kh o n g d a p irn g v a i th u o c khang viem

giam dau khon g stero id, vie m tra n dich m ang tim , m ang phoi; v ie m c a tim , bie u hien nao, viem phoi do

lu pus can s ir dun g lieu p h a p co rtico id va dieu tri ho tr a th e o ch u ye n kh o a , tu y th e o tin h trang cua BN

- NhCrng BN vie m cau th a n lu pus bi suy th a n m an giai d o a n c u o i ca n die u tri th a y the than suy co the lira chpn m ot tro n g ca c p h u 'a n g pha p th a n nhan tao chu ki, lo c m a n g b u n g lien tu c ngoai tru hoac ghe p than Tuy nhien co th e xu a t hien vie m cau th a n tren th a n ghe p C h ii y: v in can dieu tri cac bieu hien ngoai th a n cua lu p u s bang ca c th u o c ire che m ien dich a nho m BN nay

IV PHONG BENH

BN can d ira c den kh a m ch u ye n kh o a th a n khi da co bieu hien vie m cau th a n do lupus, can d u o c bac

sT ch u ye n khoa tir van, d u a ra la i kh u ye n ve che do dieu tri, ch e d o sin h h o a t ch e do thai san va theo doi dinh ki

t A i lieu tham k h A o

1 W a ld m a n M, A p p e l G B, “U pdate on the trea tm ent o f lu pus nephritis", K idney Int 7 0 :1 4 0 3 -1412 2006

2 G e ra ld B A p p e l* , G a b rie l C o n tre ra s M y c o p h e n o la te M o fe til v e rs u s C yclo p h o sp h a m id e for

In d u ctio n tre a tm e n t o f L u p u s N e phritis J A m Spc N e p h ro l 20: 1103-1112, 200 9.

3 Y L ee , J H W o o , S C h o i, J J i a n d G S o n g "In d u c tio n a n d m a in te n a n c e th e ra p y fo r lupus

n e p h ritis", a s y s te m a tic re v ie w and m e ta -a n a ly s is

Lupus, M ay 1, 2 01 0; 19(6): 703 - 710

4 F re d e ric A H o u s s ia u , M a n a g e m e n t o f L u p u s N e p h ritis A n U p d a te A m S o c N e phrol 15

269*-2 70 4, 269*-2004

Trang 17

h o ic h u t n g t h A n h i /

I.D jN H NG HIA

Hoi chu’ng th a n h o la m o t hoi c h o n g lam sang va sinh hoa, x u a t hien khi co ton th o a n g a cau than

do nhieu tin h tra n g b e n h li k h a c nhau g a y nen Hoi c h o n g d a c tro n g b a i phu, p ro te in nieu cao, protein

m au giam , roi lo a n lipid m a u va co th e dai ra m a

> 5 C o hat m a lo a n g ch ie t, tru m a tro n g n o a c tieu

T rong do, tie u c h u a n 2 va 3 la b i t buoc, ca c tieu c h u a n kh a c co the kh o n g d ay du

2 C h a n d o a n th e lam s an g

- Hoi c h o n g th a n h o th e d a n th u a n : co d ay du ca c tie u c h u a n chan doa n hoi c h o n g th a n h o, khon g

co ta n g h u ye t ap, dai m a u h o a c su y th a n kem theo

- Hoi c h o n g th a n h o th e k h o n g d a n th uan: ngo ai ca c tieu c h u a n ch a n d o a n hoi c h o n g th a n ho, con phoi h a p v a i ta n g h u y e t ap, d a i m au dai the h o a c vi th e h o a c suy th a n kem theo

- V ie m ca u th a n ta n g sin h gian m ach

- V ie m ca u th a n ta n g sin h ngo ai m ach

Ngày đăng: 05/11/2023, 15:55

TÀI LIỆU CÙNG NGƯỜI DÙNG

TÀI LIỆU LIÊN QUAN

w