Chuyên đề 23 24

Song vấn đề tích hợp quá còn mới mẻ, còn khó khăn của giáo viên trong sự đổi mới phương pháp giảng dạy tích cực hoá hoạt động học tập của học sinh nhằm nâng cao giáo dục toàn diện cho họ

CHUYÊN ĐỀ HK I NĂM HỌC: 2023-2024 Hoạt động nhóm và tổ chức trò chơi trong dạy học môn Văn, Sử, Địa, GDCD

-Tổ: Xã hội

Người viết chuyên đề: Phạm Thị Thương

1 Lí do chọn chuyên đề:

Các môn học xã hội có kiến thức liên quan với nhau, từ kiến thức trong cuộc sống

xã hội, từ các tri thức kỹ năng, phương pháp giảng dạy, từ kinh nghiệm của thực tiễn

Hơn thế nữa việc đổi mới phương pháp dạy và học phù hợp với xu thế phát triển của

xã hội Dạy học theo hướng phát triển năng lực của học sinh, lấy hoạt động học tập

của học sinh làm trung tâm, vai trò của người thầy là người tổ chức – chủ đạo, học trò là người chủ động khám phá – lĩnh hội kiến thức.

Vấn đề tích hợp là nội dung quan trọng không thể thiếu trong việc đổi mới thay sách, đổi mới phương pháp giảng dạy trong nhà trường hiện nay Vì vậy đòi hỏi người dạy phải linh hoạt vận dụng nhiều biện pháp, thao tác, kỹ năng để giảng dạy tốt hơn Song vấn đề tích hợp quá còn mới mẻ, còn khó khăn của giáo viên trong sự đổi mới phương pháp giảng dạy tích cực hoá hoạt động học tập của học sinh nhằm nâng cao giáo dục toàn diện cho học sinh

Từ kết quả đạt được cũng như từ yêu cầu thực tiễn đó, tổ xã hội thực hiện chuyên

đề trong năm học 2023-2024 “Hoạt động nhóm và tổ chức trò chơi trong dạy học môn Văn, Sử, Địa, GDCD” để cùng nâng cao chất lượng giáo dục học sinh, cũng

như để thực hiện tốt nhiệm vụ của năm học

2 Đối tượng nghiên cứu :

* Đối với giáo viên:

- Sáng tạo về tăng cường sử dụng các kỹ thuật dạy học tích cực phát huy tính chủ động, tích cực, tự giác, tự học của học sinh

- Trong quá trình dạy học thể hiện mối quan hệ tích cực giữa giáo viên và học sinh, giữa học sinh với học sinh; tiến hành thông qua việc tổ chức các hoạt động học tập của học sinh, kết hợp giữa học tập cá thể với học tập hợp tác

- Chú trọng đến việc rèn luyện các kỹ năng, năng lực hành động, vận dụng kiến thức, tăng cường thực hành và gắn nội dung bài học với thực tế cuộc sống

- Thiết kế tổ chức, hướng dẫn học sinh thực hiện các hoạt động học tập với các hình thức đa dạng, phong phú, có sự hấp dẫn, phù hợp với đặc trưng bài học, với đặc điểm và trình độ học sinh, với điều kiện cụ thể của lớp, trường

* Đối với học sinh:

- Tích cực suy nghĩ, chủ động tham gia các hoạt động học tập, tự khám phá và lĩnh hội kiến thức, rèn luyện kĩ năng, xây dựng thái độ và hành vi đúng đắn

- Mạnh dạn trình bày và bảo vệ ý kiến, quan điểm cá nhân; tích cực thảo luận,

- Biết tự đánh giá và đánh giá các ý kiến, quan điểm, các sản phẩm hoạt động học tập của bản thân và bạn bè

3 Phạm vi nghiên cứu:

Chuyên đề tập trung giới thiệu và giải quyết những vấn đề về: Hoạt động nhóm

và tổ chức trò chơi trong dạy học môn Văn, Sử, Địa, GDCD

4 Phương pháp nghiên cứu:

- Phương pháp nghiên cứu tài liệu đã có về kỹ thuật dạy học tích cực trong dạy, quan sát học sinh trong các tiết học

- Phương pháp đối chiếu, so sánh, tổng kết kinh nghiệm

- Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn: thực nghiệm giảng dạy theo giải pháp đã nghiên cứu; dự giờ đồng nghiệp; kiểm tra; đối chiếu kết quả

5 Cách thực hiện:

- Giáo viên cần dựa vào đặc điểm tình hình của lớp để phân nhóm cho thích hợp

- Việc lựa chọn nhóm trưởng (có thể làm từ trước) rất cần thiết Vì nhóm trưởng là người điều động được tất cả các nhóm viên tham gia tích cực vào cuộc thảo luận Người nhóm trưởng phải là người biết lắng nghe, khuyến khích những người rụt rè, ngăn chặn những người nói nhiều, theo dõi, quan sát phản ứng của các thành viên để điều chỉnh cho phù hợp

- Giáo viên phải quan sát và theo dõi hoạt động, công việc cuả từng nhóm để tìm cách giải quyết hợp lý nhất Trong quá trình quan sát các nhóm làm việc, người giáo viên phải phát hiện sai lầm (nếu có) của các nhóm, những sai lầm mang tính điển hình

và chưa được sửa chữa để cuối phần hoạt động nhóm, giáo viên có nhận xét, góp ý Ngoài những vấn đề mà các nhóm thảo luận, giáo viên cũng có thể đặt ra những câu hỏi bổ sung để phát huy tính tích cực, chủ động của nhóm

- Thực hiện trên bảng phụ -> Học sinh lên trình bày

- Thực hiện trên phiếu học tập -> Học sinh trình bày, giáo viên có thể thu phiếu học tập

- Thực hiện câu hỏi trong sách giáo khoa -> Học sinh trình bày ra giấy tự chuẩn bị

- Sau khi các nhóm đã trình bày kết quả, giáo viên phải nhắc lại các ý kiến mà các nhóm đã trình bày một lần nữa khẳng định lại ý kiến của nhóm để các nhóm khác cần

bổ sung ý kiến hay không? Sau đó giáo viên mới tóm tắt, tổng hợp, liên kết các ý của từng nhóm theo thứ tự để nêu bật được nội dung của bài học

a Đối với hoạt động nhóm:

* Chuẩn bị:

- Giáo viên:

+ Bảng phụ: giấy rô-ki, bảng mê-ka

+ Bút viết bảng trắng

+ Phiếu học tập: Có in sẵn câu hỏi và khoảng trống để học sinh thực hiện trên phiếu

+ Xác định câu hỏi trong sách giáo khoa để cho học sinh thảo luận nhóm

-> Chú ý khi lựa chọn câu hỏi hoạt động nhóm: Nội dung phải rõ ràng, phù hợp với tình hình học tập, khả năng nhận thức của đối tượng; câu hỏi phải phát huy khả năng tư duy, sáng tạo của học sinh; nội dung câu hỏi phải xoay quanh bài học

- Học sinh:

+ Cử ra nhóm trưởng và thư ký để điều hành hoạt động của nhóm mình

+ Thực hiện theo đúng yêu cầu đề ra

* Cách tổ chức:

- Giáo viên cần dựa vào đặc điểm tình hình của lớp để phân nhóm cho thích hợp

- Việc lựa chọn nhóm trưởng (có thể làm từ trước) rất cần thiết Vì nhóm trưởng là người điều động được tất cả các nhóm viên tham gia tích cực vào cuộc thảo luận Người nhóm trưởng phải là người biết lắng nghe, khuyến khích những người rụt rè, ngăn chặn những người nói nhiều, theo dõi, quan sát phản ứng của các thành viên để điều chỉnh cho phù hợp

- Giáo viên phải quan sát và theo dõi hoạt động, công việc cuả từng nhóm để tìm cách giải quyết hợp lý nhất Trong quá trình quan sát các nhóm làm việc, người giáo viên phải phát hiện sai lầm (nếu có) của các nhóm, những sai lầm mang tính điển hình

và chưa được sửa chữa để cuối phần hoạt động nhóm, giáo viên có nhận xét, góp ý Ngoài những vấn đề mà các nhóm thảo luận, giáo viên cũng có thể đặt ra những câu hỏi bổ sung để phát huy tính tích cực, chủ động của nhóm

- Thực hiện trên bảng phụ -> Học sinh lên trình bày

- Thực hiện trên phiếu học tập -> Học sinh trình bày, giáo viên có thể thu phiếu học tập

- Thực hiện câu hỏi trong sách giáo khoa -> Học sinh trình bày ra giấy tự chuẩn bị

- Sau khi các nhóm đã trình bày kết quả, giáo viên phải nhắc lại các ý kiến mà các nhóm đã trình bày một lần nữa khẳng định lại ý kiến của nhóm để các nhóm khác cần

bổ sung ý kiến hay không? Sau đó giáo viên mới tóm tắt, tổng hợp, liên kết các ý của từng nhóm theo thứ tự để nêu bật được nội dung của bài học

b Đối với việc tổ chức trò chơi:

* Chuẩn bị:

- Giáo viên: Đọc và tìm hiểu nội dung bài học để lựa chọn trò chơi cho phù hợp với tiết dạy Hướng dẫn thể lệ, cách thực hiện trò chơi (tuỳ thuộc vào từng trò chơi để đưa

ra luật chơi)

- Học sinh: Nắm chắc thể lệ trò chơi do giáo viên đưa ra để tuân thủ thực hiện một cách nghiêm ngặt và đúng quy tắc Nếu là trò chơi mang tính chất tập thể thì đòi hỏi mỗi thành viên phải có tinh thần trách nhiệm và ý thức cao khi tham gia chơi

c Quá trình thử nghiệm:

Tất cả những vấn đề tôi đã trình bày trên cũng chỉ là lý thuyết Để thấy được kết quả cụ thể, bản thân tôi đã tiến hành thực hiện cụ thể nhiều tiết dạy có sử dụng

“Phương pháp hoạt động nhóm và tổ chức trò chơi” ở khối 6,9 trong năm học 2023-2024

Hoạt động nhóm:

* Ví dụ:

Ngữ văn 6 - Tiết 6: THÁNH GIÓNG

- GV giao nhiệm vụ cho HS thông qua câu hỏi, phiếu bài tập.

? Tiếng nói đầu tiên của Gióng là gì? Gióng cất tiếng nói trong hoàn cảnh nào? Em có

nhận xét gì về chi tiết này? Chi tiết ấy có ý nghĩa gì?

? Tiếng nói đầu tiên của Gióng là tiếng nói đòi đi đánh giặc, tiếng nói đó có ý nghĩa

gì?

? Để thực hiện mong muốn của mình Thánh Gióng cần có những gì? Tại sao Gióng

lại yêu cầu như vậy? (Chi tiết "Gióng đòi ngựa, 1 cái roi sắt và 1 tấm áo giáp sắt "

Điều này có ý nghĩa gì?)

* Phiếu bài tập:

- Giáo viên cho học sinh thảo luận trong phần thực hiện các bài tập 7 và 8.

- Giáo viên chia lớp thành 8 nhóm (mỗi tổ 2 nhóm)

- Phát yêu cầu bài tập có ghi sẵn ra phiếu học tập cho học sinh Tổ 1 và 2 làm bài tập 7; tổ 3 và 4 làm bài tập 8

- Học sinh nhận phiếu, tiến hành thảo luận và ghi kết quả ra phiếu học tập

- Nhóm trưởng điều hành nhóm của mình thực hiện tốt

- Giáo viên quan sát quá trình hoạt động của học sinh

Trò chơi:

* Ví dụ:

Ngữ văn 9 – tập một: Bài: TRUYỆN KIỀU CỦA NGUYỄN DU

- Dạy xong bài này, giáo viên cho học sinh tham gia vào trò chơi Giáo viên chia ra nhóm hoặc cá nhân

- Yêu cầu cầu của trò chơi: Học sinh nắm được những nội dung cơ bản về tác giả Nguyễn Du và tác phẩm truyện Kiều cũng như các nhân vật trong truyện Đặc biệt, khi kết thúc trò chơi học sinh phải nắm được một trong hai giá trị lớn của Truyện kiều

đó là “giá trị nhân đạo”

- Giáo viên treo bảng phụ và lần lượt nêu ra các câu hỏi cho các nhóm thực hiện, bắt đầu từ nhóm 1 Các nhóm có quyền lựa chọn ô hàng ngang Nếu nhóm nào không trả lời được theo thời gian quy định thì phải nhường lượt cho nhóm khác tiếp tục trò chơi

- Nhóm nào tìm được kiến thức ở ô hàng ngang thì được cộng điểm, tìm được ô hàng dọc khi chưa giải hết ô hàng ngang sẽ là đội thắng cuộc

- Cụ thể: Bảng ô chữ, câu hỏi và đáp án như sau:

+ Bảng ô chữ:

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13 + Câu hỏi: Hàng ngang 1 Tác giả của “Truyện Kiều” là ai? Hàng ngang 2 Thuý Kiều phải làm gì khi gia đình bị vu oan, cha bị bắt Hàng ngang 3 Từ Hải đã giúp Thuý Kiều làm gì? Hàng ngang 4 Em gái của Thuý Kiều tên là gì? Hàng ngang 5 Khi đi du xuân, Thuý Kiều đã gặp và phải lòng ai? Hàng ngang 6 Ai là người đến mua Thuý Kiều? Hàng ngang 7 Đây là quê hương của tác giả Nguyễn Du Hàng ngang 8 Nguyễn Du có tên hiệu là gì? Hàng ngang 9 Năm 1965, Nguyễn Du được công nhận là: Hàng ngang 10 Truyện Kiều được viết dựa trên tác phẩm nào? Hàng ngang 11 Nguyễn Du được coi là: Hàng ngang 12 Phần cuối trong phần tóm tắt của Truyện Kiều có tên là gì? Hàng ngang 13 Truyện Kiều còn có tên gọi khác là gì? + Đáp án: 1 N G U Y E N D U

2 B A N M I N H

3 B A O A N B A O O A N

4 T H U Y V A N

5 K I M T R O N G

6 M A G I A M S I N H

7 H A T I N H

8 T H A N H H I E N

9 D A N H N H A N V A N H O A

1 K I M V A N K I E U T R U Y E N

1

1

1

6 Kết luận:

Việc tăng cường sử dụng các kỹ thuật dạy học tích cực là một vấn đề rất cần thiết

và hợp lý, người giáo viên sẽ làm cho bài giảng thêm sinh động, có tính hấp dẫn với học sinh Hơn thế nữa là phát huy tính tích cực tự giác của học sinh Sẽ nâng cao hứng thú học tập cho các em và chắc chắn rằng chất lượng học tập các môn KHXH sẽ được nâng cao

Tăng cường sử dụng dụng kỹ thuật dạy học tích cực cũng đồng nghiã với việc thúc đẩy tính tự giác học tập của học sinh là chú trọng rèn luyện tính tư duy, năng lực

tự học, tự nghiên cứu; tạo niềm vui, hứng khởi, nhu cầu hành động và thái độ tự tin trong học tập cho học sinh; thể hiện mối quan hệ tích cực giữa giáo viên và học sinh, giữa học sinh với học sinh, kết hợp giữa học tập cá thể với học tập hợp tác, làm việc theo nhóm