Anhchị hãy phân tích hiện tượng thương mại chệnh hướng trong các khu vực thương mại tự do và các biện pháp khắc phục hiện tượng này. Liên hệ với khu vực thương mại tự do ASEAN

hiện tượng thương mại chệnh hướng trong các khu vực thương mại tự do và các biện pháp khắc phục hiện tượng này. Liên hệ với khu vực thương mại tự do ASEAN. giải quyết tình huống mặt hàng xe đạp có được cơ quan hải quan Việt Nam chấp nhận khi qua cửa khẩu Việt Nam không. Giải thích vì sao ? Theo ATIGA, nêu cách xác định hàng hóa có nguồn gốc xuất xứ từ 1 nước thành viên ASEAN

1

BỘ TƯ PHÁP TRƯỜNG ĐẠI HỌC LUẬT HÀ NỘI

TIỂU LUẬN THI HẾT HỌC PHẦN

MÔN: PHÁP LUẬT CỘNG ĐỒNG

ASEAN

-* -

ĐỀ BÀI: Câu 1: Anh/chị hãy phân tích hiện tượng

thương mại chệnh hướng trong các khu vực thương mại

tự do và các biện pháp khắc phục hiện tượng này Liên

hệ với khu vực thương mại tự do ASEAN

Câu 2: Anh/chị hãy giải quyết tình huống

Hà Nội - 2021

HỌ VÀ TÊN : ĐỖ HUYỀN TRANG

MỤC LỤC:

A.ĐỀ BÀI: 1

B.ĐẶT VẤN ĐỀ: 2

C.GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ: 2

Câu 1: 2

1.1 Khái niệm: 2

1.2 Ví dụ: 2

1.3 Bản chất: 3

1.4 Ảnh hưởng: 3

1.5 Các biện pháp khắc phục: 3

1.6 Liên hệ với ASEAN: 4

Câu 2: 4

C KẾT LUẬN: 6

D DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHÁO: 6

1

A ĐỀ BÀI:

Câu 1: Anh/chị hãy phân tích hiện tượng thương mại chệnh hướng trong các khu vực thương mại tự do và các biện pháp khắc phục hiện tượng này Liên hệ với khu vực thương mại tự do ASEAN

Câu 2: Anh/Chị hãy giải quyết tình huống sau đây:

Các doanh nghiệp sản xuất xe đạp của Trung Quốc (một nước không phải thành viên của ASEAN), dự định xuất khẩu xe đạp vào Việt Nam Đối với mặt hàng

xe đạp này, mức thuế nhập khẩu từ Trung Quốc vào Việt Nam là 35%, mức thuế nhập khẩu từ Trung Quốc vào Campuchia là 5% Việt Nam và Campuchia đều là thành viên của Khu vực thương mại tự do ASEAN Do đó, doanh nghiệp xuất khẩu

xe đạp của Trung Quốc đã xuất khẩu xe đạp vào Campuchia, sau đó lắp thêm 1 số

bộ phận vào xe (đèn trang trí, bọc bảo vệ tay lái, gác baga xe (ghế ngồi sau) và đăng

ký được sản xuất tại Campuchia và xuất khẩu sang Việt Nam Họ tính toán rằng nếu làm như vậy thì sẽ được hưởng mức thuế suất 0% đang được áp dụng trong Khu vực thương mại tự do ASEAN (AFTA) Hỏi:

1 Mặt hàng xe đạp trên có được cơ quan hải quan của Việt Nam coi là hàng hoá của Campuchia khi nhập khẩu vào Việt Nam hay không?

2 Theo ATIGA, làm cách nào để xác định hàng hoá có nguồn gốc xuất xứ từ một nước thành viên của ASEAN?

2

B ĐẶT VẤN ĐỀ:

Việc tham gia vào khu vực thương mại tự do đã giúp các quốc gia nói chung cũng như Việt Nam nói riêng không những phát triển trao đổi thương mại với nhau

mà còn là sự du nhập văn hóa và kiến thức ủa nhân loại Bên cạnh việc tạp ra lợi ích

và chi phí, thương mại tự do đã cho thấy hạn chế riêng trong việc tạo ra hiện tượng thương mại chệnh hướng Xuất phát từ lí do trên, em xin đi vào tìm hiểu và làm rõ

hơn hai câu hỏi có trong đề bài môn Pháp luật Cộng đồng ASEAN

C GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ:

Câu 1:

1.1 Khái niệm:

- Khu vực Thương mại Tự do ASEAN (viết tắt là AFTA từ các chữ cái đầu của ASEAN Free Trade Area) là một hiệp định thương mại tự do (FTA) đa phương giữa các nước trong khối ASEAN Theo đó, sẽ thực hiện tiến trình giảm dần thuế quan xuống 0-5%, loại bỏ dần các hàng rào phi thuế quan đối với đa phần các nhóm hàng và hài hòa hóa thủ tục hải quan giữa các nước

- Chệch hướng thương mại là một hiện tượng xuất hiện khi một nhóm nước hình thành khu vực mậu dịch tự do thì một vấn đề chính sách nảy sinh: nhập khẩu

từ các nước khác có thể xâm nhập vào nước có thuế quan cao thông qua các nước

có thuế quan thấp, và trong nhiều trường hợp thực tế, các nhà sản xuất từ ngoài khu vực né tránh thuế quan cao bằng cách xây dựng nhà máy thực hiện công đoạn cuối cùng của quy trình sản xuất ở nước thành viên có thuế quan thấp, sau đó xuất khẩu sang các nước có thuế quan cao hơn

1.2 Ví dụ:

Đối với việc nhập khẩu thịt cừu của Anh: Trước khi gia nhập EU, hầu hết thịt cừu ở Anh được nhập khẩu từ New Zealand, nước sản xuất thịt cừu rẻ nhất thế giới Nhưng sau khi gia nhập EU, thuế nhập khẩu chung đối với các nước ngoài khối đã làm cho việc nhập thịt cừu từ New Zealand trở nên đắt đỏ hơn so với việc nhập từ các nước thuộc EU Từ đó Pháp lại trở thành nước cung cấp thịt cừu lớn nhất cho Anh Thương mại đã bị chệch hướng khỏi New Zealand

Như vậy, khi tham gia EU Anh sẽ mất một phần nguồn thu ngân sách nhà nước từ thuế nhập khẩu, điều này sẽ là bất lợi nếu nguồn thu từ thuế nhập khẩu

3

chiếm phần lớn trong tổng thu ngân sách nhà nước Còn New Zealand bị mất một phần thị trường do có sự phân biệt về mức thuế giữa các nước trong EU với các nước ngoài khu vực, thặng dư thương mại và phúc lợi xã hội của New Zealand có thể bị giảm sút có thể thấy chệch hướng thương mại là một hiện tượng ảnh hưởng tiêu cực tới sự hợp tác và phát triển giữa các quốc gia Nó là hiện tượng mà các quốc gia đều không mong muốn

1.3 Bản chất:

Bản chất của hiện tượng chệch hướng thương mại là một hiện tượng có tính chất tiêu cực, bản chất là một hình thức trốn thuế của các nhà sản xuất ngoài khu vực thương mại tự do né tránh thuế quan để xâm nhập vào thị trường của các nước

có thuế quan cao mà không phải chịu mức thuế đối của các quốc gia đặt với khu vực ngoài khối Khi hiện tượng này xảy ra quốc gia trong khối thương mại sẽ bị tổn thương và bị thất thu đối với hàng hóa mà mình nhập khẩu do các nhà sản suất nước ngoài trốn thuế

Ví dụ: Giả sử Tây Ban Nha có mức thuế nhập khẩu thép là 30% và Vương quốc Anh có mức thuế 0% Trong trường hợp đó, một công ty Hoa Kỳ sẽ xuất khẩu thép sang Anh (hoặc thành lập một nhà máy ở Anh) và sau đó vận chuyển thép qua lục địa này đến Tây Ban Nha Bằng cách đó, công ty Mỹ có thể xuất khẩu sang Tây Ban Nha nhưng được hưởng lợi từ thuế suất của Anh

1.4 Ảnh hưởng:

Chệnh hướng thương mại thường mang tính bị động: bị tác động vào gây ra hiện tượng Khi xảy ra hiện tượng chệch hướng thương mại, quốc gia có thuế quan thấp hơn thường chỉ thu được lợi nhuận nhập khẩu; việc xuất khẩu mặt hàng cùng loại (do quốc gia ấy tự sản xuất) sang nước có thuế quan cao hơn phải chia sẻ hạn nghạch với mặt hàng có nguồn gốc xuất xứ từ nước thứ ba bên ngoài khu vực, gây ảnh hưởng không nhỏ thậm chí tiêu cực đến các ngành sản xuất có hàng xuất nhập khẩu của mỗi nước

1.5 Các biện pháp khắc phục:

Thứ nhất, vấn đề chệch hướng thương mại xảy ra khi các nước thành viên FTA không có chung thuế quan đối với bên ngoài, do đó, các nước trong khu vực mậu dịch tự do ngoài việc bãi bỏ toàn bộ thuế nhập khẩu đối với tất cả hàng hóa mua bán với nhau cần đồng thời thống nhất quy tắc đánh thuế nhập khẩu chung đối

4

với hàng hóa bên ngoài, từng bước xây dựng các hiệp ước, từng bước nâng cấp Khu vực mậu dịch tự do trở thành Liên minh thuế quan (CU), Thị trường chung (CM),

và đạt cấp cao nhất Liên minh kinh tế tiền tệ (EMU)

Thứ hai, các quốc gia thành viên phải tìm những giải pháp hữu ích cho việc kiểm soát hàng hóa từ bên ngoài khu vực liên kết Mỗi nước phải có khả năng phân biệt có hiệu quả giữa hàng hóa có nguồn gốc từ khu vực mậu dịch tự do và từ nước khác (thông qua việc kiểm tra chi tiết chứng từ chứng minh xuất xứ của hàng hóa nhập khẩu)

Thứ ba, đưa ra các chính sách nhằm khắc phục hiện tượng này như: các quốc gia thành viên tăng cường xuất khẩu, ngoai ra cần nghiên cứu phương án sử dụng các FTA khác như thực hiện các đàm phán các FTA song phương Mở cửa thị

trường cho hàng hóa và dịch vụ cho các đối tác khác (đối tác có sức cạnh tranh cao, ngoài khối) để gia tăng mức độ cạnh tranh trên thị trường, giúp kiềm chế bớt nhập siêu từ các đối tác này

1.6 Liên hệ với ASEAN:

Hiện nay, vấn đề về hiện tượng chệch hướng thương mại trong Khu vực thương mại tự do ASEAN (AFTA) mới chỉ dừng lại ở mức lưu ý và dự báo trước về hiện tượng này có thể xảy ra khi ASEAN kí kết Hiệp định thương mại tự do với các nước, chứ chưa có hiện tượng chệch hướng thương mại nổi bật nào Tuy nhiên, để tránh hiện tượng này xảy ra, Hiệp định về thương mại hàng hóa ASEAN 2009 (ATIGA) có quy định về xuất xứ hàng hóa Cụ thể là tại chương 3 của hiệp định này Bên cạnh đó, để các quốc gia thành viên có thể được hưởng ưu đãi thương mại trong AFTA thì hàng hóa phải có xuất xứ ASEAN Nếu không có quy tắc xuất xứ, hiện tượng thương mại chệch hướng sẽ rất khó ngăn chặn được khi hàng hóa nhập khẩu từ các nước không tham gia ASEAN sẽ vào khu vực ASEAN thông qua nước thành viên áp dụng mức thuế thấp nhất đối với hàng hóa nhập khẩu từ các nước không tham gia ASEAN

Câu 2:

1 Mặt hàng xe đạp trên không được cơ quan hải quan của Việt Nam coi là hàng hóa của Campuchia khi nhập khẩu vào Việt Nam bởi vì:

Theo quy định của Điều 4 Thông tư số 05/2018/TT-BCT quy định về xuất xứ hàng hóa thì nguyên tắc chung để xác định xuất xứ hàng hóa như sau: “Hàng hóa

5

được xác định xuất xứ theo quy định tại Thông tư này có xuất xứ tại nước, nhóm nước, hoặc vùng lãnh thổ em thực hiện quy định sản xuất cuối cùng làm thay đổi cơ bản hàng hóa đó”

Chính vì thế, mặt hàng xe đạp trên chỉ được cơ quan hải quan của Việt Nam coi là hàng hóa của Campuchia khi khâu sản xuất, chế biến cuối cùng diễn ra tại Campuchia và khâu đó phải làm thay đổi cơ bản tính chất của xe đạp Tuy nhiên, việc doanh nghiệp xuất khẩu xe đạp của Trung Quốc đã xuất khẩu xe đạp vào Campuchia, sau đó lắp thêm một số bộ phận vào xe: Đèn trang trí, bọc bảo vệ tay lái, gác baga xe (ghế ngồi sau), đây chỉ là gia công và chế biến được quy định tại khoản 6 Điều 9 của Nghị định 31/2018/NĐ-CP Theo quy định, những công đoạn được gia công, chế biến thuộc điều này khi được thực hiện riêng rẽ hoặc kết hợp với nhau, được xem là đơn giản và không được xét đến khi xác định xuất xứ hàng hóa tại một nước, nhóm nước, hoặc vùng lãnh thổ

2 Theo ATIGA, cách để xác định hàng hoá có nguồn gốc xuất xứ từ một nước thành viên của ASEAN thì hàng hóa đó buộc phải đáp ứng được các tiêu chí:

“Vì mục đích của Hiệp định này, một hàng hoá được nhập khẩu vào lãnh thổ của một Quốc gia Thành viên từ Quốc gia Thành viên khác phải được đối xử như một hàng hoá có xuất xứ nếu hàng hóa đó đáp ứng một trong các quy định về xuất xứ dưới đây: (a) hàng hoá có xuất xứ thuần túy hoặc được sản xuất toàn bộ tại lãnh thổ của một Quốc gia Thành viên xuất khẩu như trình bày và định nghĩa trong Điều 27 (Hàng hoá có xuất xứ thuần túy hoặc được sản xuất toàn bộ); hay (b) hàng hoá có xuất xứ không thuần túy hoặc không được sản xuất toàn bộ tại lãnh thổ tại Quốc gia Thành viên xuất khẩu, với điều kiện hàng hoá này phù hợp với Điều 28 (Hàng hoá

có xuất xứ không thuần túy hoặc không được sản xuất toàn bộ) hoặc Điều 30 (xuất

xứ cộng gộp)”quy định tại Điều 26 của Hiệp định ATIGA và hàng hóa đó phải có Giấy chứng nhận xuất xứ: “Để được cho hưởng ưu đãi về thuế quan, hàng hoá phải

có Giấy chứng nhận xuất xứ (Mẫu D), như được nêu trong Phụ lục 7 (Mẫu D) do cơ quan Chính phủ có thẩm quyền được Quốc gia Thành viên chỉ định cấp và thông báo tới các Quốc gia Thành viên khác theo Thủ tục cấp giấy chứng nhận xuất xứ nêu tại Phụ lục 8 (OCP)” được quy định tại Điều 38 ATIGA

6

Như vậy, theo quy định của Điều 26 Hiệp định ATIGA về Tiêu chí xuất xứ1

và Điều 38 Hiệp định ATIGA về Giấy chứng nhận xuất xứ2, chúng ta có thể xác định được hàng hóa có xuất xứ từ một nước thành viên ASEAN theo quy định ATIGA

C KẾT LUẬN:

Với những lợi thế có được từ khu vực tự do thương mại, vì vậy mà mô hình liên kết kinh tế này được nhiều nước lựa chọn Tuy nhiên nó cũng không thể tránh khỏi được những biến chứng, những hệ lụy không mong muốn như chệch hướng thương mại Vì vậy cần được các quốc gia thành viên quan tâm, và có những phương hướng, thỏa thuận hợp lí nhất để hạn chế hiện tượng này nhằm tạo một khu vực tự do lành mạnh thúc đẩy kinh tế phát triển

D DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHÁO:

1 Đỗ Chinh (2018), Chệnh hướng thương mại trong các khu vực thương mại tự do,

nguồn http://luathongthai.com/Info/7/24/1233/Chech-huong-thuong-mai trong-cac-khu-vuc-thuong-mai-tu-do.aspx#.YdSMz2hBxPY

2 Nghị định 31/2018NĐ-CP: Quy định chi tiết luật quản lý ngoại thương về xuất xứ

hàng hóa

3 Hiệp định thương mại hàng hóa ASEAN (ATIGA)

4 Thông tư 05/2018/TT-BCT: Quy định về xuất xứ hàng hóa

5 Trường Đại học Luật Hà Nội( 2016), Giáo trình pháp luật Cộng đồng ASEAN,

NXB CAND, Hà Nội

6 Saga, Trade diversion – Chệnh hướng thương mại, nguồn

https://www.saga.vn/thuat-ngu/trade-diversion-chech-huong-thuong-mai~359

1

kèm thêm Điều 27, 28 và 30 về hàng hóa có xuất xứ thuần túy và được sản xuất toàn bộ và hàng hóa có xuất xứ không thuần túy nhưng không được sản xuất toàn bộ, công gộp

2

kèm theo phụ lục 7 (Mẫu D) và phụ lục 8 (OCP)

7