Bài 2 dạy thêm lớp 8

b, Năng lực đặc thù: Củng cố cách đọc văn abnr thông tin giải thích hiện tượng tự nhiên + Nhận biết và phân tích được đặc điểm của văn bản giải thích một hiện tượng tự nhiên; nhận biết

Trang 1

- Năng lực tự chủ và tự học: Tìm kiếm thông tin, đọc sách giáo khoa, quan sát tranh ảnh

để tìm hiểu được nội dung của chủ đề

- Năng lực giao tiếp và hợp tác: Thảo luận nhóm để thực hiện phiếu học tập, hợp tác giảiquyết vấn đề để tìm hiểu được nội dung của chủ đề

- Năng lực giải quyết vấn đề và sáng tạo: Năng lực trình bày và trao đổi thông tin trướclớp

b, Năng lực đặc thù: Củng cố cách đọc văn abnr thông tin giải thích hiện tượng tự nhiên + Nhận biết và phân tích được đặc điểm của văn bản giải thích một hiện tượng tự nhiên;

nhận biết và phân tích được các trình bày thông tin trong văn bản như: theo trật tự thời gian, quan hệ nhân quả, mức độ quan trọng của đối tượng hoặc cách so sánh và đối chiếu.+ Phân tích được thông tin cơ bản của văn bản; phân tích được vai trò và các chi tiết trong việc thể hiện thông tin cơ bản của văn bản

+ Liên hệ được thông tin trong văn bản với những vấn đề của xã hội hiện đại; đánh giá được hiệu quả của một kiểu phương tiện phi ngôn ngữ trong một văn bản cụ thể

2, Phẩm chất

- Chăm chỉ, ham học

- Trách nhiệm: Ham khám phá, tìm tòi tri thức về các hiện tượng tự nhiên Yêu quí vàbảo vệ thiên nhiên

II THIẾT BỊ DẠY HỌC

- Học liệu: Ngữ liệu/Sách giáo khoa, phiếu học tập

- Thiết bị: Máy tính, máy chiếu

III TIẾN TRÌNH DẠY HỌC

1 Hoạt động 1: Mở đầu

a) Mục tiêu: Tạo tâm thế và định hướng chú ý cho học sinh; tạo vấn đề vào chủ đề

b) Nội dung hoạt động: HS trả lười câu hỏi

c) Sản phẩm học tập: Câu trả lời/chia sẻ của HS bằng ngôn ngữ

d) Tổ chức hoạt động:

* Chuyển giao nhiệm vụ: Hình ảnh em quan sát, khiến em liên tưởng đến văn bản nào

các em đã học? Văn bản đã để lại cho em ấn tượng gì?

* Thực hiện nhiệm vụ: Hs trả lời câu hỏi

* Báo cáo kết quả: HS trình bày kết quả (cá nhân).

* Đánh giá nhận xét, dẫn vào bài: Bài học hôm nay cô trò chúng ta sẽ cùng nhau đi ôn

tập văn bản “ ……… ”

2 Hoạt động 2+ 3+ 4: Luyện tập+ Vận dụng

a) Mục tiêu: Củng cố những vấn đề cơ I CỦNG CỐ TRI THỨC NGỮ VĂN

Trang 2

bản về thơ sáu chữ, bảy chữ

b) Nội dung hoạt động: hs hoạt động

nhóm

c) Sản phẩm học tập: Câu trả lời/chia

sẻ của HS bằng ngôn ngữ

d) Tổ chứchoạt động:

* Chuyển giao nhiệm vụ:

Đọc tri thức ngữ văn sgk/ nhắc lại

+ Nêu một số kiểu văn bản thông tin?

+ Văn bản thông tin giải thích một hiện

tượng tự nhiên được viết nhằm mục

đích gì?

+ Cấu trúc của văn bản giải thích một

hiện tượng tự nhiên

+ Cách sử dụng ngôn ngữ?

+ Cách trình bày thông tin?

+ Cách trình bày thông tin theo cấu

+ Tìm, phân tích các thông tin cơ bản

và ý nghĩa của chúng( dựa vào thông

tin bộ phận, chi tiết, các thuật ngữ, )

+ Chỉ ra cách trình bày thông tin và

nêu tác dụng( dựa vào các đề mục, tiểu

mục và nội dung của chúng )

+ Làm rõ vai trò của các phương tiện

phi ngôn ngữ trong văn bản( dựa vào

sự kết hợp với lời thuyết minh )

1 Văn bản thông tin giải thích một hiện tượng tự nhiên được viết để lý giải nguyên nhân xuất hiện và cách thức diễn ra của một hiện tượng tự nhiên

+ Giải thích trình tự diễn ra các hiện tượng

+ Phần nội dung: giải thích nguyên nhân xuất hiện và cách thức diễn ra của hiện tượng tự nhiên

+ Phần kết thúc (không bắt buộc): thường trình bày sự việc cuối của hiện tượng tự nhiên hoặc tóm tắt nội dung giải thích

3 Cách sử dụng ngôn ngữ: thường sử dụng

từ ngữ thuộc một chuyên ngành khoa học

cụ thể: địa lý, sinh học, thiên văn học ), động từ miêu tả hoạt động hoặc trạng thái (ví dụ: vỡ, phun trào,mọc, chuyển động, xoay từ ngữ miêu tả trình tự( bắt đầu, kế tiếp, tiếp theo )

4 Cách trình bày thông tin:

+ Trật tự thời gian+ Quan hệ nhân quả+ Mức độ quan trọng của đối tượng+ So sánh và đối chiếu

5 Cách trình bày thông tin theo cấu trúc sosánh

Trang 3

+ So sánh và đối chiếu các đối tượng theo từng tiêu chí

+ So sánh tổng thể các đối tượng: người viết lần lượt trình bày biểu hiện của tất cả các tiêu chí ở từng đối tượng

+ Sử dụng một số từ ngữ chỉ sự giống nhau (giống, tương tự, như, cả hai, tất cả, mỗi, cũng, theo cách tương tự và khác nhau (khác với, những, mặt khác, trả lại tuy nhiên

+ Sử dụng một số kiểu sơ đồ, bảng biểu để làm rõ thông tin được so sánh đối chiếua) Mục tiêu: Củng cố những vấn đề cơ

II CỦNG CỐ KIẾN THỨC CHUNG

* Chuyển giao nhiệm vụ học tập:

Nhắc lại những vấn đề cơ bản của văn

bản Bạnbiết gì vềsóngthần?

- Học sinh đọc ngữ liệu văn bản

- HS hoạt động cá nhân, cặp đôi,

nhóm, thảo luận, thống nhất kết quả

ghi vào phiếu bài tập

1 Nhan đềNhan đề dạng thức câu hỏi gây chú ý, tò mò: “Bạn đã biết gì về sóng thần?”

=> Hướng đến đối tượng chính để cung cấp thông tin

2 Hệ thống đề mục

+ Cơ chế hình thành sóng thần+ Dấu hiệu sắp có sóng thần+ Nguyên nhân xảy ra sóng thần+ Các thảm họa sóng thần trong lịch sử-> Tập trung xoay quanh việc lý giải tất cả những thông tin cơ bản về “sóng thần”

3 Hình ảnh minh họa: giúp người đọc có thêm hình dung cụ thể và trực quan sức tànphá của sóng thần với ngôi làng ven biển

4 Thể loại: Văn bản thông tin giải thích một hiện tượng tự nhiên

- Giải thích về cách thức diễn ra, nguyên nhân và dấu hiệu nhận biết của hiện tượng sóng thần( dấu hiệu về nội dung và mục đích)

- Cách trình bày văn bản (dấu hiệu về bố cục, hình thức trình bày, ngôn ngữ):

+ Bố cục, đề mục bốn phần rõ ràng

Trang 4

a) Mục tiêu: Củng cố bối cảnh, sự

việc, nhân vật của văn bản

* Chuyển giao nhiệm vụ: Nhắc lại

kiến thức trọng tâm của văn bản?

Nhóm 1: Xác định mục đích viết và

đặc điểm của văn bản

Nhóm 2: Xác định thông tin cơ bản

Nhóm 3: Xác định phương tiện phi

1 Xác định mục đích viết và đặc điểm của văn bản

Mục đích viết : Giải thích về hiện tượng tự nhiên- sóng thần

Đặc điểm của văn bản:

+ Về cấu trúc: gồm hai phần mở đầu và phần nội dung

+ Về từ ngữ: sử dụng những từ ngữ thuộc chuyên ngành khoa học địa lý (mảng kiến tạo, động đất, núi lửa, thủy triều, ) động từ miêu tả hoạt động hoặc trạng thái (dịch chuyển, va chạm, trôi, dao động), từ ngữ miêu tả trình tự (đầu tiên, sau đó)

+ Về đề mục: sử dụng đề mục để tóm tắt những thông tin chính của văn bản( cơ chế hình thành sóng thần, nguyên nhân, dấu hiệu sắp sắp có sóng thần, các thảm họa

sóng thần trong lịch sử)

+ Về phương tiện giao tiếp phi ngôn ngữ: sử dụng hình ảnh ngôi làng bị tàn phá sau trận sóng thần, sơ đồ tóm tắt cơ chế hình thành sóng thần

2 Xác định thông tin cơ bản

Thông tin cơ

Giới thiệu khái

quát và quá

trình nảy sinh

hiện tượng

- Hai đoạn văn đầu:

+ Sóng thần là chuỗi sóng biển chu kỳ dài, lan truyền với vận tốc lớn và có sức tàn phá rất ghê gớm

- Nêu cách hiểu chung vềsóng thần và chỉ ra nhữngdấu hiệu không thể xác định được hiện tượng này

Trang 5

sóng thần + Sóng thần không thể nhìn thấy tận mắt

và nghe được từ xa

=> Bạn có thể nhận thấy dấu hiệu báo trước của một đợt sóng thần

- Cơ chế hình thành sóng thần:

+ Sơ đồ tóm tắt cơ chế hình thành sóng thần do động đất dưới đáy biển gây ra

+ Sóng thần không phải là sự di chuyển của bề mặt sóng mà toàn bộ khối nước

Sóng thần chỉ thật sự hiện nguyên hình với sức mạnh hủy diệt kinh hoàng khi nó đến gần bờ

từ xa

- Đề mục giúp người đọc

dễ dàng nắm bắt thông tin chính triển khai ở đoạn

- Cung cấp đầy đủ thông tin và cụ thể hóa thông tin qua sơ đồ trực quangiúp người đọc hiểu tường tận về cơ chế hình thành sóng thần

và các vụ nổ dưới đáy biển (kể cả các vụ thử hạt nhân dưới nước)

Cảm thấy nước trong từng đợt sóng nóng bất thường và nghe thấy những âm thanh

lạ

- Giúp người đọc hiểu những nguyên nhân chủ yếu gây ra sóng thần xuấthiện

- Giúp người đọc nhận biết được một vài dấu hiệu sắp xảy ra sóng thần

15/6/1986 sóng thần ở Nhật bản;

22/5/1960 sóng thần ở Phi-lip-pin;

17/7/1998 sóng thần ở Pa-pua Niu nê

Ghi-Hình ảnh ngôi làng ven biển Su-ma-tra

đổ nát sau thảm họa ngày 26/12/2004

- Đề mục bao quát nội dung đoạn cuối; sự việc cuối cùng của sóng thần chính là các thảm họa để lại

- Liệt kê cụ thể các thảm họa sóng thần trong lịch

sử để rút ra được hậu quảnghiêm trọng.=> Giúp người đọc hình dung cụ thể về hậu quả của thảm

Trang 6

họa sóng thần.

Xác định cách trình bày thông tin

Theo mối quan hệ nhân quả

Căn cứ: sử dụng từ ngữ thể hiện mốiquan hệ nhân quả giữa các thông tin(do vậy)

Giúp người đọc dễ hìnhdung quá trình dịch chuyểncủa sóng thần và hiểu rõbản chất việc không thểthấy những dấu hiệu rõ ràngcủa sóng thần do bản chấtcủa hiện tượng tự nhiên b) Nguyên nhân

+ Trình bày thông tin chính trước:

nguyên nhân gây ra sóng thần chủ yếu

do động đất, ngoài ra còn do núi lửaphun trào, lở đất và các vụ nổ dướiđáy biển

+ Sau đó trình bày thông tin chi tiếtthảm họa sóng thần (26/12/2004) đểlàm ví dụ minh họa cho ý chính

Giúp người đọc nắm đượcthông tin từ khái quát đến

cụ thể và mối quan hệ giữathông tin chính với thôngtin chi tiết trong đoạn

+ Quan hệ nhân quả: sử dụng những

từ ngữ thể hiện mối quan hệ nhân quảgiữa các thông tin ( do vậy)

Giúp người đọc nhận biếtđược diễn tiến xuất hiện dấuhiệu cảnh báo sóng thần vànhững lưu ý quan trọng cầnthực hiện khi phát hiệnnhững dấu hiệu bất thườngbáo hiệu sắp có sóng thần

- Theo trình tự thời gian

- Căn cứ : trình tự các mốc thời gianđược sắp xếp theo dòng thời gian lịchsử

Giúp người đọc hình dung

rõ hơn về mức độ nguyhiểm của sóng thần thôngqua một số thảm họa tronglịch sử

- Văn bản Bạn đã biết gì về sóng thần sử dụng phối hợp nhiều cách trình bày thông

tin và giúp người đọc tiếp cận thông tin theo nhiều cách khác nhau, nắm rõ hiện

tượng tự nhiên từ nhiều góc độ khác nhau

3 Xác định phương tiện phi ngôn ngữ

Trang 7

? Sau khi đọc văn bản, em rút ra được những lưu ý gì về hiện tượng sóng thần?

- Do sự dịch chuyển có sóng thần là toàn bộ khối nước nên rất khó để phát hiện ra hiện tượng này

- Sức tàn phá của sóng thần vô cùng cùng lớn, nó đã được chứng minh qua các trậnsóng thần đã xảy ra trong quá khứ

- Cần chú ý tới những dấu hiệu của sóng thần như nước biển chậm chạp cuộn lên vớinhững con sóng không đổ; nước rút xuống nhanh và bất ngờ trong khoảng thời gian không phải thủy triều; nghe thấy những âm thanh lạ,

a) Mục tiêu: Hs thực hiện các bài tập

để hiểu sâu hơn về thể loại

b) Nội dung hoạt động: HS thực hiện

1 Đọc đoạn trích sau và trả lời câu hỏi

“Sóng thần, trong tiếng Nhật gọi là tờ-su-na-mi (tsunami), là chuỗi sóng biển chu kì dài (từ vài phút tới hàng giờ), lan truyền với vận tốc lớn Tuỳ theo độ sâu của đáy

Trang 8

biển, vận tốc lan truyền sóng thần có thể đạt từ 720 km/h trở lên Khi vào bờ, sóng thần có sức tàn phá rất ghê gớm.

Không như nhiều người tưởng, sóng thần không phải là những ngọn sóng ầm ầm, cuồn cuộn tiến vào đất liền mà người ta có thể mục kích và nghe được âm thanh của

nó từ ngoài khơi xa Ngay cả khi ngồi trên thuyền ở ngoài khơi, bạn cũng không thể biết sóng thần bắt đầu xuất hiện [ ] Do đó, bạn khó có thể nhận thấy dấu hiệu báo trước của một đợt sóng thần Có thể vì thế mà trong phút chốc, cơn sóng thần do trậnđộng đất mạnh ở Ấn Độ Dương gây ra ngày 26/12/2004 đã lấy đi mạng sống của hàng trăm nghìn người ở hơn 10 quốc gia ”

Đối tượng của đoạn trích trên là gì?

A Hiện tượng sóng thần

B Sự tàn phá của sóng thần

C Cách hình thành sóng thần

D Cả A, B, C đều sai

2 Đọc đoạn trích sau và trả lời câu hỏi:

“Sóng thần, trong tiếng Nhật gọi là tờ-su-na-mi (tsunami), là chuỗi sóng biển chu kì dài (từ vài phút tới hàng giờ), lan truyền với vận tốc lớn Tuỳ theo độ sâu của đáy biển, vận tốc lan truyền sóng thần có thể đạt từ 720 km/h trở lên Khi vào bờ, sóng thần có sức tàn phá rất ghê gớm

Không như nhiều người tưởng, sóng thần không phải là những ngọn sóng ầm ầm, cuồn cuộn tiến vào đất liền mà người ta có thể mục kích và nghe được âm thanh của

nó từ ngoài khơi xa Ngay cả khi ngồi trên thuyền ở ngoài khơi, bạn cũng không thể biết sóng thần bắt đầu xuất hiện [ ] Do đó, bạn khó có thể nhận thấy dấu hiệu báo trước của một đợt sóng thần Có thể vì thế mà trong phút chốc, cơn sóng thần do trậnđộng đất mạnh ở Ấn Độ Dương gây ra ngày 26/12/2004 đã lấy đi mạng sống của hàng trăm nghìn người ở hơn 10 quốc gia ”

Thông tin nào dưới đây KHÔNG khái quát về sóng thần?

A Sóng thần có sức tàn phá ghê gớm khi vào bờ

B Sóng thần là chuỗi sóng chu kì dài khác nhau

C Sóng thần có những dấu hiệu rõ ràng, cụ thể

D Tốc độ của sóng thần phụ thuộc nhiều yếu tố

“Khi sóng thần được tạo ra ở ngoài khơi xa, sóng còn rất nhỏ và yếu vì nước quá sâunhưng đó là một chuỗi sóng có tốc độ rất cao, lên đến 800 km/giờ Khi sóng thần dịch chuyển trên đại dương, chiều dài từ chóp sóng” trước đến chóp sóng sau có thể cách xa hàng trăm ki-lô-mét hoặc hơn và độ cao chóp sóng chỉ khoảng vài mét Do vậy, người ta không thể thấy dấu hiệu rõ ràng của sóng thần Nói cách khác, sóng thần không phải là sự di chuyển của bề mặt sóng mà là toàn bộ khối nước Sóng thầnchỉ thật sự hiện nguyên hình với sức mạnh huỷ diệt kinh hoàng khi nó đến gần bờ Ởvùng nước nông, một con sóng thần khổng lồ có thể cao đến 30 m hoặc hơn (ngọn sóng thần tấn công vịnh Li-tu-y-a (Lituya), A-lát-xca (Alaska) vào năm 1958 cao đến 525m) ”

Cách trình bày thông tin của đoạn văn trên là gì?

Trang 9

A Theo trật tự thời gian

B Theo quan hệ nhân quả

C Theo mức độ quan trọng của đối tượng

D So sánh và đối chiếu

“Khi sóng thần được tạo ra ở ngoài khơi xa, sóng còn rất nhỏ và yếu vì nước quá sâunhưng đó là một chuỗi sóng có tốc độ rất cao, lên đến 800 km/giờ Khi sóng thần dịch chuyển trên đại dương, chiều dài từ chóp sóng” trước đến chóp sóng sau có thể cách xa hàng trăm ki-lô-mét hoặc hơn và độ cao chóp sóng chỉ khoảng vài mét Do vậy, người ta không thể thấy dấu hiệu rõ ràng của sóng thần Nói cách khác, sóng thần không phải là sự di chuyển của bề mặt sóng mà là toàn bộ khối nước Sóng thầnchỉ thật sự hiện nguyên hình với sức mạnh huỷ diệt kinh hoàng khi nó đến gần bờ Ởvùng nước nông, một con sóng thần khổng lồ có thể cao đến 30 m hoặc hơn (ngọn sóng thần tấn công vịnh Li-tu-y-a (Lituya), A-lát-xca (Alaska) vào năm 1958 cao đến 525m) ”

Tại sao sóng thần KHÔNG thể nhận biết được từ xa?

A Vì sóng thần được tạo từ những con sóng li ti

B Vì sóng thần có vận tốc chậm từ ngoài khơi

C Vì sóng thần di chuyển cả một khối nước lớn

D Vì sóng thần gồm những chóp sóng dưới nước

“Nguyên nhân gây ra sóng thần chủ yếu do động đất, ngoài ra còn do núi lửa phun trào, lở đất và các vụ nổ dưới đáy biển (kể cả các vụ thử hạt nhân dưới nước),

Thảm họa sóng thần chấn động ngày 26/12/2004 là hệ quả của một trận động đất xảy ra do va chạm giữa mảng Ấn Độ và mảng Bo-ma (Burma), sau khi mảng Bo-mabất ngờ trồi lên, cao hơn mảng Ấn Độ Đó là trận động đất cực mạnh với 9 độ rích-te(richter), lớn nhất trong bốn thập niên kể từ trận động đất Gút Phrai-đây (Good

Friday) 9,2 độ rích-te tấn công A-lát-xca vào năm 1964 và là trận lớn thứ tư kể từ năm 1900 Trận động đất lớn đến mức lan sang tận Xô-ma-li-a (Somalia), cách tâm chấn 4 100 km Tâm chấn động đất ở độ sâu 10 km, cách tây Su-ma-tra (Sumatra) khoảng 160 km, nằm trong khu vực “vòng đai lửa châu Á – Thái Bình Dương” ”Nội dung của đoạn trích trên là gì?

A Nguyên nhân chính gây ra hiện tượng sóng thần

B Sự tàn phá khủng khiếp của hiện tượng tự nhiên

C Trận động đất kinh hoàng đã xảy ra tại Ấn Độ

D Chứng minh động đất là thảm họa đáng sợ nhất

Thảm họa sóng thần chấn động ngày 26/12/2004 là hệ quả của một trận động đất xảy ra do va chạm giữa mảng Ấn Độ và mảng Bo-ma (Burma), sau khi mảng Bo-mabất ngờ trồi lên, cao hơn mảng Ấn Độ Đó là trận động đất cực mạnh với 9 độ rích-te

Trang 10

(richter), lớn nhất trong bốn thập niên kể từ trận động đất Gút Phrai-đây (Good

Friday) 9,2 độ rích-te tấn công A-lát-xca vào năm 1964 và là trận lớn thứ tư kể từ năm 1900 Trận động đất lớn đến mức lan sang tận Xô-ma-li-a (Somalia), cách tâm chấn 4 100 km Tâm chấn động đất ở độ sâu 10 km, cách tây Su-ma-tra (Sumatra) khoảng 160 km, nằm trong khu vực “vòng đai lửa châu Á – Thái Bình Dương” ”Tác dụng của cách trình bày thông tin của đoạn văn trên là gì?

A Khẳng định nguyên nhân của sóng thần khác xa so với động đất

B Miêu tả thứ tự diễn ra của từng nguyên nhân theo trình tự thời gian

C Nhấn mạnh mức độ quan trọng nhất của nguyên nhân đầu được nêu

D Thể hiện được mối quan hệ giữa thông tin chính và thông tin chi tiết

Friday) 9,2 độ rích-te tấn công A-lát-xca vào năm 1964 và là trận lớn thứ tư kể từ năm 1900 Trận động đất lớn đến mức lan sang tận Xô-ma-li-a (Somalia), cách tâm chấn 4 100 km Tâm chấn động đất ở độ sâu 10 km, cách tây Su-ma-tra (Sumatra) khoảng 160 km, nằm trong khu vực “vòng đai lửa châu Á – Thái Bình Dương” ”Dòng nào dưới đây nhận xét đúng về đoạn trích?

A Diễn tả chi tiết, chân thực trải nghiệm động đất ở Ấn Độ

B Cung cấp thêm thông tin về các mảng kiến tạo trên Trái Đất

C Giúp người đọc nhận ra được động đất là nguyên nhân chính

D Khẳng định động đất Gút Phrai-đây là trận động đất cực mạnh

Friday) 9,2 độ rích-te tấn công A-lát-xca vào năm 1964 và là trận lớn thứ tư kể từ năm 1900 Trận động đất lớn đến mức lan sang tận Xô-ma-li-a (Somalia), cách tâm chấn 4 100 km Tâm chấn động đất ở độ sâu 10 km, cách tây Su-ma-tra (Sumatra) khoảng 160 km, nằm trong khu vực “vòng đai lửa châu Á – Thái Bình Dương” ”Đoạn trích trên chủ yếu sử dụng thuật ngữ khoa học ngành nào?

A Văn học B Vật lí C Lịch sử D Địa lí

“Những người trên bờ biển khó biết sóng thần sắp tiến về phía mình Dấu hiệu đầu tiên là nước biển chậm chạp cuộn lên với những con sóng không đổ, chứ không như sóng mạnh của một cơn bão sắp tới Bỗng nhiên, mặt biển dao động nhiều hơn bình

Trang 11

thường, sau đó nhiều bọt biển nổi lên, nước rút xuống nhanh và bất ngờ trong

khoảng thời gian không phải thuỷ triều Hoặc bạn có thể cảm thấy nước trong từng đợt sóng nóng bất thường và nghe thấy những âm thanh lạ, Do vậy, khi đứng trên bãi biển và nhìn thấy nước biển đột ngột rút nhanh xuống, bạn hãy thông báo cho mọi người xung quanh biết là sắp có sóng thần và di chuyển nhanh khỏi bãi biển, đến vùng cao hơn để trú ẩn trước khi sóng thần đến ”

Đoạn trích nêu bao nhiêu dấu hiệu sắp có sóng thần?

A 4 B 3 C 2 D 1

“Những người trên bờ biển khó biết sóng thần sắp tiến về phía mình Dấu hiệu đầu tiên là nước biển chậm chạp cuộn lên với những con sóng không đổ, chứ không như sóng mạnh của một cơn bão sắp tới Bỗng nhiên, mặt biển dao động nhiều hơn bình thường, sau đó nhiều bọt biển nổi lên, nước rút xuống nhanh và bất ngờ trong

Đoạn văn trên trình bày thông tin theo cách nào?

Tác dụng của cách trình bày thông tin của đoạn văn trên là gì?

A Miêu tả thứ tự diễn ra của từng dấu hiệu theo trình tự thời gian

B Khẳng định nguyên nhân khách quan là nguyên nhân chính

C Nhấn mạnh hậu quả mà sóng thần gây ra trên một vùng ven biển

Trang 12

Khi nhìn thấy các dấu hiệu xảy ra sóng thần, em nên làm gì?

A Xác định thuyền bè gần nhất để trú ẩn

B Nhanh chóng chạy đến vùng đất cao hơn

C Tìm xung quanh vật chắc chắn để bám vào

D Mặc áo phao bơi chắc chắn ngồi trên bờ

“Sóng thần đã được nhắc đến từ thời thượng cổ Năm 365, sóng thần tại đri-a (Alexandria) làm hàng nghìn người thiệt mạng Sóng thần tai hại nhất trong lịch sử loài người xảy ra vào ngày 27/8/1883, sau khi núi lửa Kra-ca-tô-a (Krakatoa) tại In-đô-nê-xi-a (Indonesia) phun trào khiển 36 000 người thiệt mạng trên bờ biển Gia-va (Java) và Su-ma-tra Ngày 15/6/1896, sóng thần cao 23m làm hơn 26 000 người thiệt mạng trong một lễ hội tôn giáo ở Nhật Bản Ngày 22/5/1960, sóng thần cao 11m làm hơn 1 000 người thiệt mạng tại Chi-lê (Chile) Ngày 16/8/1976, hơn 5

A-lếch-xan-000 người chết tại vịnh Mo-ro (Moro), Phi-líp-pin (Philippines) vì sóng thần Ngày 17/7/1998, sóng thần làm hơn 2 100 người chết tại Pa-pua Niu Ghi-nê (Papua New Guinea) ”

Thông tin cơ bản của đoạn văn trên là gì?

A Từ xa xưa, sóng thần đã gây ra những thảm họa cho con người

B Từ thời thượng cổ đã xuất hiện những trận sóng thần kinh khủng

C Từ trước đến nay luôn xảy ra sóng thần ở bất cứ đâu và mọi lúc

D Từ nay, mọi trận sóng thần xảy ra đều được ghi chép lại cẩn thận

Mục đích của việc liệt kê các trận thảm họa sóng thần là gì?

A Khẳng định hiện tượng đã có từ lâu

B Thể hiện tần suất xảy ra của sóng thần

C Nhấn mạnh sức tàn phá khủng khiếp

Trang 13

Trận sóng thần nào có mức độ thiệt hại lớn nhất?

A Sóng thần tại A-lếch-xan-đri-a

B Sóng thần tại In-đô-nê-xi-a

C Sóng thần tại Nhật Bản

D Sóng thần tại Chi-lê

16 Mục đích của văn bản “Bạn đã biết gì về sóng thần?” là gì?

A Giải thích về sự hình thành của sóng thần dưới biển

B Cung cấp thêm các thông tin về hiện tượng sóng thần

C Giúp người đọc nhận ra mối nguy hiểm của sóng thần

D Sóng thần - hiện tượng tự nhiên mới xảy ra gần đây

17 Dòng nào dưới đây KHÔNG nêu đúng hành động cần chuẩn bị cho thảm họa sóng thần?

A Cần tìm hiểu về đặc điểm vùng sông nước

B Tự học bơi và vận động gia đình học bơi

C Xác định được những khu đất cao hoặc an toàn

D Biết cách tắt gas, điện, nước một cách nhanh nhất

18 Dòng nào dưới đây nêu hành động nên làm khi có sóng thần?

A Dùng thuyền di chuyển sang vùng khác, xa khu vực có sóng thần

B Di chuyển lên bờ, tìm chỗ trú cạnh những tảng đá lớn, vững chắc

C Đợi cảnh báo chính thức từ các cơ quan chức năng có thẩm quyền

D Tuân theo các tuyến đường di tản đến nơi cao và an toàn gần nhất

HƯỚNG DẪN: 1A, 2C, 3B, 4C, 5A, 6D, 7C, 8D, 9B, 10D, 11A, 12B, 13A, 14C, 15B, 16B, 17A, 18D

Để chuẩn bị trước cho thảm họa sóng

thần, chúng ta nên làm gì? (Hãy nêu ít

nhất 04 hành động)

Một số gợi ý làm bài:

- Tìm hiểu trước về các nguy cơ Điều quan trọng bạn cần làm là tìm hiểu xem nơibạn sống có khả năng phải đối mặt với sóng thần hay không

- Chuẩn bị những vật liệu thiết yếu ở nơi

dễ lấy

- Học bơi

- Nắm rõ các dấu hiệu nhận biết sóng thần

- …

Trang 14

Hãy kể ít nhất 02 hiện tượng tự nhiên

cũng có sức tàn phá khủng khiếp như

sóng thần?

Một số gợi ý: núi lửa, động đất…

** Hướng dẫn về nhà:

- Học kĩ nội dung vừa ôn tập

- Chuẩn bị buổi sau ôn:…

b, Năng lực đặc thù: Củng cố cách đọc văn bản thông tin giải thích hiện tượng tự nhiên + Nhận biết và phân tích được đặc điểm của văn bản giải thích một hiện tượng tự nhiên;

nhận biết và phân tích được các trình bày thông tin trong văn bản như: theo trật tự thời gian, quan hệ nhân quả, mức độ quan trọng của đối tượng hoặc cách so sánh và đối chiếu.+ Phân tích được thông tin cơ bản của văn bản; phân tích được vai trò và các chi tiết trong việc thể hiện thông tin cơ bản của văn bản

+ Liên hệ được thông tin trong văn bản với những vấn đề của xã hội hiện đại; đánh giá được hiệu quả của một kiểu phương tiện phi ngôn ngữ trong một văn bản cụ thể

- Trách nhiệm: Ham khám phá, tìm tòi tri thức về các hiện tượng tự nhiên Yêu quí vàbảo vệ thiên nhiên

Trang 15

* Chuyển giao nhiệm vụ: Hình ảnh em quan sát, khiến em liên tưởng đến văn bản nào

các em đã học? Văn bản đã để lại cho em ấn tượng gì?

Nhắc lại những vấn đề cơ bản của văn

bản Saobăng vànhữngđiều cầnbiết về saobăng

- Cách trình bày văn bản (dấu hiệu về bố cục, hình thức trình bày, ngôn ngữ):

+ Bố cục, đề mục bốn phần rõ ràng

+ Có kết hợp phương tiện giao tiếp phi ngôn ngữ

+ Sử dụng từ ngữ thuộc chuyên ngành khoa học địa lý

Trang 16

a) Mục tiêu: Củng cố bối cảnh, sự

việc, nhân vật của văn bản

* Chuyển giao nhiệm vụ: Nhắc lại

kiến thức trọng tâm của văn bản?

Nhóm 1: Xác định mục đích viết và

đặc điểm của văn bản

Nhóm 2: Xác định thông tin cơ bản

Nhóm 3: Xác định phương tiện phi

1 Xác định mục đích viết và đặc điểm của văn bản

Mục đích viết Giải thích về hiện tượng tự nhiên- sao băng

Đặc điểm của

văn bản Về cấu trúc: gồm hai phần mở đầu và nội dung Về từ ngữ: sử dụng những từ ngữ thuộc chuyên ngành khoa

học thiên văn( sao băng, thiên thạch, khí quyển, chòm sao, lực

ma sát, bụi vũ trụ, mảnh vụn sao chổi ) động từ tả hoạt động hoặc trạng thái ( đốt cháy, phát sáng, cắt ngang, chuyển động,

đi xuyên ) từ ngữu miêu tả trình tự (trước khi, )

Về mục đích: sử dụng để mục để tóm tắt những thông tin chính của văn bản ( Sao băng là gì? Mưa sao băng là gì? mỗi năm thường có những trận mưa sao băng nào? vì sao mưa sao băng lại có chu kỳ?) Về phương tiện giao tiếp phi ngôn ngữ: sử dụng hay hình ảnh(1) sao băng và (2) một cơn mưa sao băng

=>Từ mục đích viết và các đặc điểm của văn bản, ta nhận thấy “Sao băng là gì và những điều bạn cần biết về sao băng” là văn bản thông tin giải thích một hiện tượng

tự nhiên Nhờ các đặc điểm của một văn bản giải thích một hiện tượng tự nhiên có cấu trúc cụ thể, các đề mục rõ ràng, hình ảnh minh họa phù hợp với lời thuyết minh,

từ ngữ tập trung lý giải tượng tự nhiên, ) Sao băng là gì và những điều bạn cần biết

về sao băng đã truyền tải đúng mục đích viết

Trang 17

2 Xác định thông tin cơ bản

- Dựa vào đề mục Sao băng là gì ?Tóm tắt thông tin

cơ bản của phần văn bản

- Dựa vào thông tin chi tiết “Sao băng thực chất là đường nhìn thấy của các Thiên Thạch khi chúng đi vào bầu khí quyển Trái Đất với vận tốc rất lớn khoảng (100.000km/)h” khẳng định nguyên nhân dẫnđến việc xuất hiện sao băng; các câu còn lại giải thích rõ hơn về nguyên nhân này

- Dựa vào đề mục Mưa sao băng là gì ?Tóm tắt thôngtin cơ bản của phần văn bản

- Dựa vào thông tin chi tiết: nội dung của phần văn bản giải thích cho sự xuất hiện và đặc điểm của hiện tượng mưa sao băng

- Dựa vào đề mục: Mỗi năm thường có những trận mưa sao băng nào? Tóm tắt thông tin cơ bản của phần văn bản

- Dựa vào có thông tin chi tiết câu: “Mỗi năm có rất nhiều trận mưa sao băng xác định rõ thông tin cơ bảncủa phần văn bản sắp trình bày; các câu về thời gian

và tên của một số trận mưa sao băng trong năm, tập trung làm minh chứng cụ thể cho thông tin cơ bản

- Dựa vào đề mục “Vì sao mưa sao băng lại có chu kì?”Tóm tắt thông tin cơ bản của phần văn bản

- Dựa vào có thông tin chi tiết : mối quan hệ giữa nguyên nhân- kết quả của các thông tin chi tiết qua một số từ ngữ do nên, nếu thì, vì vậy

? Nhận xét?

- Các thông tin chi tiết đã diễn giải, làm rõ các thông tin cơ bản trong văn bản

- Cách xác định thông tin cơ bản của văn bản:

+Đọc tên văn bản và hệ thống các đề mục nếu có

+ Đọc kỹ nội dung của văn toàn bộ văn bản và từng phần theo định hướng của các

đề mục

+ Xác định thông tin chi tiết của đoạn văn/ phần văn bản=> Từ các thông tin chi tiết

Trang 18

ấy, xác định thông tin cơ bản của đoạn văn/phần văn bản.

Xác định cách trình bày thông tin

Sao băng

là gì ? - Trình bày thông tin theo mối quan hệ nhân quả

- Căn cứ từ ngữ nêu nguyên nhân xuất hiện “thực chất”

Hỗ trợ biểu đạt thông tin cơ bản của đoạn trích: nguyên nhân xuất hiện của hiện tượng sao băngMưa sao

băng là

gì ?

- Trình bày thông tin theo mức

độ quan trọng của thông tin

- Căn cứ:

+ Trình bày thông tin chính trước: “Mưa sao băng là hiện tượng nhiều sao băng xuất hiện”

+ Sau đó trình bày thông tin chi tiết: cung cấp thêm thông tin về tâm điểm và thời gian diễn ra để làm rõ về thông tin mưa sao băng

Các thông tin chi tiết hỗ trợ làm rõ thông tin cơ bản

- Căn cứ:

+ Trình bày thông tin chính trước: Mỗi năm có nhiều trận mưa sao băng

+ Sau đó trình bày thông tin chi tiết: liệt kê thời điểm xuất hiện và tên của một số trận mưa sao băng trong năm để làm ví dụ minh họa cho ý chính

- Các thông tin chi tiết hỗ trợ làm

rõ thông tin cơ bản

- Giúp người đọc hình dung rõ hơn

về thời điểm xuất hiện các trận mưasao băng theo thứ tự các tháng trong năm

? Nhận xét về cách trình bày thông tin?

Văn bản “Sao băng là gì và những điều cần biết về sao băng” sử dụng phối hợp

nhiều cách trình bày thông tin và giúp người đọc tiếp cận thông tin theo nhiều cách khác nhau, nắm rõ hiện tượng tự nhiên từ nhiều góc độ khác nhau

3 Xác định phương tiện phi ngôn ngữ

Trang 19

Hình ảnh sao băng Giúp người đọc hình dung nắm rõ về hiện tượng sao

băng( thực chất là đường nhìn thấy của các thiên thạchkhi chúng đi vào bầu khí quyển)

Một cơn mưa sao băng Giúp người đọc hình dung rõ hơn về hiện tượng mưa

sao băng( một số trận mưa sao băng có mật độ sao tương đối cao)

a) Mục tiêu: Hs thực hiện các bài tập

để hiểu sâu hơn về thể loại

b) Nội dung hoạt động: HS thực hiện

1 Cho đoạn trích sau và trả lời câu hỏi:

“Nhiều người tin rằng, khi nhìn lên bầu trời và thấy sao băng, nếu nhanh chóng ước một điều gì đó thì điều đó chắc chắn sẽ trở thành sự thật Một số quan niệm cho

rằng, sao băng là một hình tượng đẹp và thường gắn liền với nhiều câu chuyện về tình yêu ”

Đối tượng của đoạn trích trên là gì?

A Hiện tượng sao băng

B Niềm tin của con người

C Ước mơ và hi vọng

Trang 20

Thông tin nào dưới đây KHÔNG khái quát về sao băng?

A Sao băng là biểu tượng cho tình yêu

B Sao băng gắn với những niềm tin kì diệu

C Sao băng ẩn dụ cho ước mơ cao đẹp

D Sao băng giúp cho điều ước được hiện

Vai trò của đoạn văn trên trong văn bản “Sao băng là gì và những điều bạn cần biết

về sao băng” là gì?

A Tóm tắt toàn bộ nội dung văn bản

B Giới thiệu khái quát về đối tượng

C Giải thích nguyên nhân, cách thức

D Tổng kết về nội dung đã trình bảy

“Sao băng thực chất là đường nhìn thấy của các thiên thạch khi chúng đi vào bầu khíquyển Trái Đất với vận tốc rất lớn (khoảng 100 000 km/h) Lực ma sát của không khí đốt cháy thiên thạch làm nó phát sáng khi di chuyển Thiên thạch có nguồn gốc

là bụi vũ trụ, mảnh vụn từ các sao chổi hoặc các tiểu hành tinh

Hầu hết các thiên thạch bị đốt cháy trước khi chạm vào mặt đất Tuy nhiên, nếu có kích thước lớn, chúng có thể rơi xuống và tạo nên những hố lòng chảo sâu trên lục địa ”

Mục đích viết của đoạn trích này là gì?

A Khẳng định nguồn gốc bên ngoài của sao băng

B Chứng minh sao băng không tồn tại trong thực tế

C Chỉ ra mối quan hệ giữa sao băng và thiên thạch

D Lí giải hiện tượng sao băng qua góc nhìn khoa học

Đoạn trích trên trình bày thông tin theo cách nào?

Trang 21

D Cả A, B, C đều sai.

A Hỗ trợ biểu đạt thông tin toàn đoạn: nguyên nhân xuất hiện của sao băng

B Khẳng định mức độ quan trọng của thông tin chính: hiện tượng sao băng

C Nhấn mạnh trình tự thời gian xuất hiện của hiện tượng sao băng trên trời

“Mỗi năm có rất nhiều trận mưa sao băng Sau đây là gợi ý cho bạn về một số trận mưa sao băng hằng năm có mật độ sao tương đối cao:

– Mưa sao băng Qua-đờ-ran-tít (Quadrantids): thường xuất hiện từ ngày 01 đến ngày

05 tháng 01 hằng năm, cực điểm thường vào ngày 03 đến ngày 04 tháng 01

– Mưa sao băng En-ta A-qua-rít (Enta Aquarids): thường xuất hiện từ ngày 19 tháng

4 đến ngày 28 tháng 5 hằng năm, cực điểm vào ngày 05 đến ngày 06 tháng 5

– Mưa sao băng Pơ-sây (Perseids): thường xuất hiện từ ngày 17 tháng 7 đến ngày 24tháng 8 hằng năm, cực điểm vào ngày 12 đến ngày 13 tháng 8

– Mưa sao băng Ơ-ri-ơ-nít (Orionids): thường xuất hiện từ ngày 02 tháng 10 đến ngày 07 tháng 11 hằng năm, cực điểm vào ngày 21 đến ngày 22 tháng 10

– Mưa sao băng Lê-ô-nít (Leonids): thường xuất hiện từ ngày 10 đến ngày 23 tháng

11 hằng năm, cực điểm vào ngày 16 đến ngày 17 tháng 11

– Mưa sao băng Gie-mi-nít (Geminids): thường xuất hiện từ ngày 07 đến ngày 17 tháng 12 hằng năm, cực điểm vào ngày 12 đến ngày 13 tháng 12 ”

“Mỗi năm có rất nhiều trận mưa sao băng Sau đây là gợi ý cho bạn về một số trận mưa sao băng hằng năm có mật độ sao tương đối cao:

– Mưa sao băng Qua-đờ-ran-tít (Quadrantids): thường xuất hiện từ ngày 01 đến ngày

05 tháng 01 hằng năm, cực điểm thường vào ngày 03 đến ngày 04 tháng 01

– Mưa sao băng En-ta A-qua-rít (Enta Aquarids): thường xuất hiện từ ngày 19 tháng

4 đến ngày 28 tháng 5 hằng năm, cực điểm vào ngày 05 đến ngày 06 tháng 5

– Mưa sao băng Pơ-sây (Perseids): thường xuất hiện từ ngày 17 tháng 7 đến ngày 24tháng 8 hằng năm, cực điểm vào ngày 12 đến ngày 13 tháng 8

Trang 22

– Mưa sao băng Ơ-ri-ơ-nít (Orionids): thường xuất hiện từ ngày 02 tháng 10 đến ngày 07 tháng 11 hằng năm, cực điểm vào ngày 21 đến ngày 22 tháng 10.

– Mưa sao băng Lê-ô-nít (Leonids): thường xuất hiện từ ngày 10 đến ngày 23 tháng

11 hằng năm, cực điểm vào ngày 16 đến ngày 17 tháng 11

– Mưa sao băng Gie-mi-nít (Geminids): thường xuất hiện từ ngày 07 đến ngày 17 tháng 12 hằng năm, cực điểm vào ngày 12 đến ngày 13 tháng 12 ”

Đoạn trích trên chủ yếu sử dụng thuật ngữ của ngành khoa học nào?

A Văn học B Vật lí C Sinh học D Thiên văn

“Mưa sao băng là hiện tượng nhiều sao băng xuất hiện đồng thời hoặc nối tiếp nhau

từ chung một điểm xuất phát trên bầu trời

Khi quan sát những trận mưa sao băng, chúng ta có thể dễ dàng nhận thấy các sao băng đều xuất phát hoặc hướng về một khu vực trên bầu trời Khu vực đó được gọi

là tâm điểm của mưa sao băng Tên của các trận mưa sao băng sẽ được đặt theo tên khu vực chòm sao mà tâm điểm của trận mưa sao băng đó hướng tới

Mỗi trận mưa sao băng thường kéo dài trong nhiều ngày, tuy nhiên khoảng thời giansao băng xuất hiện nhiều nhất lại khá ngắn và trong khoảng cực điểm ấy, số lượng sao băng quan sát được có thể từ 10 cho đến 100 sao hoặc nhiều hơn nữa Thỉnh

thoảng, có những trận mưa sao băng dày đặc, mật độ sao quan sát được có thể lên đến hàng nghìn hay thậm chí hàng chục nghìn sao mỗi giờ Những trận mưa sao

băng như thế được gọi là bão sao băng ”

Thông tin cơ bản của đoạn trích trên là gì?

A Sao băng là nguyên nhân chính gây ra hiện tượng mưa sao băng

B Hiện tượng mưa sao băng độc lập, tồn tại song song với sao băng

C Tổng hợp các thông tin nghiên cứu về hiện tượng mưa sao băng

D Nguyên nhân xuất hiện và đặc điểm của hiện tượng mưa sao băng

Trang 23

D Cả A, B, C đều sai.

A Hỗ trợ làm rõ thông tin về hiện tượng mưa sao băng

B Khẳng định thời tiết là nguyên nhân của mưa sao băng

C Nhấn mạnh mưa sao băng là hiện tượng khó xảy ra

D Thể hiện mối quan hệ giữa sao băng và mưa sao băng

Vật dụng nào dưới đây KHÔNG phù hợp khi quan sát hiện tượng mưa sao băng?

A Ghế ngồi B Kính mát C Máy ảnh D Điện thoại

“Sao băng là sự xuất hiện ngẫu nhiên của các thiên thạch trên bầu trời, vậy tại sao mưa sao băng lại có thể xuất hiện theo chu kì? Bên cạnh bụi vũ trụ thì trên thực tế, nguyên nhân chính làm xuất hiện mưa sao băng chính là các sao chổi Sao chổi là những thiên thể quay quanh Mặt Trời với quỹ đạo riêng [ ] Do được cấu tạo bởi băng, bụi và đá nên khi chuyển động gần Mặt Trời, đuôi sao chổi bị sức nóng của Mặt Trời đốt cháy, tạo thành những dải bụi trên quỹ đạo Nếu quỹ đạo của Trái Đất cắt ngang quỹ đạo của dải bụi này thì ít nhất mỗi năm vào đúng một thời điểm nhất định, Trái Đất sẽ đi xuyên qua dải bụi đó và hiện tượng mưa sao băng sẽ xảy ra

Trang 24

trong thời gian đó Vì vậy, hầu hết các trận mưa sao băng đều có chu kì là một năm

”

Thông tin cơ bản của đoạn văn trên là gì?

A Nêu ý nghĩa của hiện tượng mưa sao băng theo chu kì năm

B Giải thích nguyên nhân xuất hiện mưa sao băng theo chu kì

C Lí giải chu kì của mưa sao băng là không thể dự đoán trước

D Chu kì của mưa sao băng dần thay đổi do biến đổi khí hậu

”

A Làm rõ nguyên nhân gây ra hiện tượng mưa sao băng theo chu kì

B Khẳng định thời tiết khắc nghiệt là nguyên nhân của mưa sao băng

C Nhấn mạnh chu kì của mưa sao băng là cố định, diễn ra đều đặn

D Thể hiện mối quan hệ giữa thông tin cơ bản và thông tin chi tiết

16 Mục đích của văn bản “Sao băng là gì và những điều bạn cần biết về sao băng”

là gì?

A Giải thích về sự hình thành của sao băng ngoài vũ trụ

B Sao băng - khía cạnh khác của những niềm tin bất diệt

Trang 25

C Giúp người đọc khám phá về hiện tượng mưa sao băng

D Cung cấp thêm các thông tin về hiện tượng sao băng

17 Tại sao KHÔNG cần thiết phải sử dụng kính viễn vọng để quan sát ?

A Vì cần kĩ năng chuyên môn

B Vì kích thước quá cồng kềnh

C Vì cản trở tầm nhìn quan sát

D Vì tốn nhiều chi phí để sở hữu

18 Dòng nào dưới đây KHÔNG nêu điều kiện phù hợp để xem ?

A Tránh xa khỏi những ánh đèn thành phố

B Quan sát trong vòng lâu hơn một tiếng

C Lựa chọn địa điểm thoáng đãng

D Cần trang bị những thiết bị đặc biệt

HƯỚNG DẪN: 1A, 2C, 3B, 4D, 5B, 6A, 7D, 8D, 9D, 10C, 11A, 12B, 13B, 14B, 15A, 16D, 17C, 18D

Viết một đoạn văn (khoảng 3 - 5 câu)

nêu cảm nhận của em khi thấy hiện

tượng sao băng rơi (qua quan sát thực

tế, hình ảnh, video, )

Yêu cầu của đề bài:

- Xác định yêu cầu: nêu cảm nhận của em khi thấy hiện tượng sao băng rơi

- Dung lượng: khoảng 3 - 5 câu

- Phạm vi: trải nghiệm quan sát sao băng trong thực tế, qua hình ảnh, video,

Một số gợi ý làm bài:

- Em quan sát sao băng trong dịp nào?

Bằng hình thức nào? (thực tế, hình ảnh, video, )

- Hiện tượng sao băng diễn ra như thế nào?(không gian, thời gian, cảnh vật xung quanh, )

- Em có suy nghĩ gì về hiện tượng sao băngđó?

Nếu điều ước sẽ thành hiện thực khi

gặp sao băng thì em sẽ ước điều gì?

- Học kĩ nội dung vừa ôn tập

- Chuẩn bị buổi sau ôn:…

Ngày soạn:

Trang 26

Ngày dạy:

TIẾT … ÔN TẬP THỰC HÀNH TIẾNG VIỆT :

ÔN TẬP THỰC HÀNH TIẾNG VIỆT: ĐOẠN VĂN DIỄN DỊCH, QUY NẠP, SONG

SONG, PHỐI HỢP

I MỤC TIÊU

1 Năng lực

a, Năng lực chung

b, Năng lực đặc thù: Củng cố Năng lực ngôn ngữ

+ Nhận biết được đặc điểm và tác dụng của từ tượng hình và từ tượng thanh

+ Thực hành nhận biết và phân tích tác dụng của từ tượng hình và từ tượng thanh trong các ngữ liệu tiếng Việt cụ thể

+ Sử dụng được những đơn vị từ vựng này trong giao tiếp

- Trách nhiệm: Thường xuyên thực hành tiếng Việt Ý thức sử dụng tiếng việt hợp lí để tăng hiệu quả sử dụng tiếng việt trong giao tiếp

* Chuyển giao nhiệm vụ: Thế nào là từ tượng hình và từ tượng thanh ?

Trang 27

? Đoạn văn là gì?

Hình thức, nội dung, cấu tạo của đoạn văn?

* Thực hiện nhiệm vụ:

nhóm, thảo luận, thống nhất kết quả ghi

vào phiếu bài tập

- GV quan sát, hỗ trợ HS

* Báo cáo kết quả:

- HS trình bày kết quả (cá nhân/đại

diện nhóm)

* Đánh giá nhận xét:

Ví dụ: “Quan trọng hơn cả, tự học còn

là một thú vui rất thanh nhã, nó nâng

cao tâm hồn ta lên Ta vui vì thấy khả

năng của ta đã thăng tiến và ta giúp đời

nhiều hơn trước Một thầy kí, một bác

nông phu, bất kì hạng người nào, nếu chịu

học hỏi tìm kiếm, cũng có thể cải thiện

phương pháp của mình, và giảng giải

những kinh nghiệm của mình cho người

khác Sau cùng, còn gì vui bằng tìm tòi và

khám phá: Pát-tơ-xơ, Anh-xơ-tanh, hai vợ

chồng Kiu-ri và hàng trăm nhà bác học

khác, suốt đời nghèo nàn mà lúc nào cũng

mãn nguyện hơn những vua chúa trên ngai

vàng; cả tháng cả năm tự giam trong phòng

thí nghiệm, không hề biết đến những tiêu

khiển của đời mà thấy thời giờ trôi qua vẫn

quá mau, là nhờ thú tự học, tìm tòi của

họ.”( Nguyễn Hiến Lê- Tự học- một thú

vui bổ ích)

+ Đoạn văn quy nạp

Ví dụ: Hiện nay một số địa phương, người

dân đã hưởng ứng “lối sống xanh” bằng

những hành động thiết thực như tiết kiệm

điện nước, chăm sóc và bảo vệ cây xanh

Bên cạnh những hoạt động đó, việc buôn

bán và sử dụng thực phẩm an toàn, nâng

cao ý thức giữ gìn vệ sinh nơi công cộng,

- Khái niệm: Là đơn vị trực tiếp tạo nên văn bản

- Hình thức: Bắt đầu bằng chữ viết hoa lùi vào đầu dòng, kết thúc bằng dấu ngắt đoạn

- Nội dung:

Biểu đạt một ý tương đối hoàn chỉnh

- Cấu tạo: Gồm nhiều câu( có đoạn vănchỉ có một câu)

- Câu chủ đề trong đoạn văn mang nộidung khái quát, thường đứng đầu hoặc cuối đoạn văn:

(1) Kế hoạch dùng bóng đá để tiếp biếnvăn hóa của thực dân Pháp có thể nói

là vừa thành công nhưng cũng vừa thấtbại

(2) Thành công ở điểm người Pháp thực sự tạo được một mạng lưới người Việt thân Pháp qua trò chơi này.(3) Thất bại ở một số nhà dân tộc chủ nghĩa cấp tiến người Việt đã sử dụng

nó làm công cụ để hình thành và thúc đẩy thể chủ nghĩa dân tộc thể thao, thứ vẫn đang tồn tại ở người Việt, kể từ thời điểm đó đến bây giờ bây giờ; đây dường như là tác dụng không mong muốn đối với người Pháp.( Theo tiasang.com.m)

Một số kiểu đoạn văn thường gặp:

+ Đoạn văn diễn dịch: Là đoạn văn cócâu chủ đề mang ý khái quát đứng đầuđoạn; các câu còn lại triển khai cụ thể

ý của câu chủ đề, bổ sung, làm rõ cho

câu chủ đề+ Đoạn văn song song: Là đoạn văn trong đó các câu triển khai nội sung song song nhau Mỗi câu nêu một khía cạnh của chủ đề đoạn văn, làm rõ cho nội dung đoạn văn

+ Đoạn văn quy nạp: Là đoạn văn được trình bày đi từ các ý nhỏ đến ý

Trang 28

ngăn chặn những hành vi làm ô nhiễm môi

trường cũng dần được mọi người chú ý

thực hiện tích cực hơn Tóm lại, lối sống

xanh góp phần nâng cao chất lượng

sống, bảo vệ môi trường xung quanh và

ngày càng được nhiều người lựa chọn.

( Theo Lê Phi Hùng, xây dựng “Lối sống

xanh” trong cộng đồng

https://www.qdnd.vn ngày 9/9/2022)

+ Đoạn văn song song

Ví dụ: Chúng lập ra nhà tù nhiều hơn

trường học Chúng thẳng tay chém giết

những người yêu nước thương nòi của ta

Chúng tắm các cuộc khởi nghĩa của ta

trong những bể máu.( Hồ Chí Minh- Tuyên

ngôn độc lập)

+ Đoạn văn phối hợp

Ví dụ: Cốm trộn hạt dẻ trở thành món

ăn đặc sản, trang trọng Khi nhà có

khách, ông chủ bày cốm hạt dẻ mời trà

Còn con rể thì nâng cốm hạt dẻ lễ bố mẹ

vợ nhân ngày Tết thưởng trăng Học trò

mang cốm trộn hạt dẻ biếu thầy cô Tóm

lại, cốm trộn hạt dẻ là một thứ vật quí,

dùng để khoản đãi quí nhân.( Y Phương,

Mùa thu về Trung Khánh nghe hạt dẻ hát)

lớn, từ các ý chi tiết đến ý khái quát Theo cách trình bày này, câu chủ đề nằm ở vị trí cuối đoạn

+ Đoạn văn phối hợp(T_P_H): Là đoạnvăn kết hợp diễn dịch với quy nạp Kiểu đoạn văn này có câu chủ đề đứng

ở đầu và cuối đoạn văn

a) Mục tiêu: Hs thực hiện các bài tập để

hiểu sâu hơn về thể loại

b) Nội dung hoạt động: HS thực hiện phiếu

nhóm, thảo luận, thống nhất kết quả ghi

vào phiếu bài tập

- GV quan sát, hỗ trợ HS

* Báo cáo kết quả:

II LUYỆN TẬP

Trang 29

- HS trình bày kết quả (cá nhân/đại

diện nhóm)

* Đánh giá nhận xét:

BÀI TẬP TRẮC NGHIỆM

1 Đọc đoạn văn sau và trả lời câu hỏi:

“Trong cuộc đời mỗi người, học từ thầy là quan trọng nhất Nhân dân ta có truyền thống tôn sư trọng đạo, luôn luôn đề cao vai trò của người thầy Mỗi người trong đời, nếu không có một người thầy hiểu biết, giàu kinh nghiệm truyền thụ, dìu dắt thì khó làm nên một việc gì xứng đáng, dù đó là nghề nông, nghề rèn, nghề khắc chạm, hoặc nghiên cứu khoa học ”

(Học thầy, học bạn)

Đoạn văn trên thuộc kiểu gì?

A Đoạn văn quy nạp

B Đoạn văn diễn dịch

C Đoạn văn song song

D Đoạn văn phối hợp

“Khi chưa có giặc, Gióng là đứa trẻ nằm im không biết nói Khi nghe tiếng gọi của non sông, Gióng vụt lớn lên và cất lời nhận nhiệm vụ, đánh tan giặc, Thánh Gióng bay về trời Quá trình phát triển của nhân vật Thánh Gióng dồi dào ý nghĩa nhân sinh và nên thơ, nên hoạ biết bao!”

(Bàn về nhân vật Thánh Gióng)

“Lễ cúng Thần Lúa (lễ Sa Yang Va) là lễ hội truyền thống của người Chơ-ro được tổchức định kì hằng năm, thường diễn ra từ ngày 15 đến 30 tháng 3 âm lịch, sau khi thu hoạch Đây là lễ hội lớn nhất của cộng đồng, là dịp để đồng bào Chơ-ro tạ ơn thần linh đã cho một mùa bội thu, cầu xin mưa thuận gió hoà để mùa vụ năm sau nhànhà được no đủ ”

(Lễ cúng Thần Lúa của người Chơ-ro)

“Năm 1972, Đại hội đồng Liên hiệp quốc quyết định chọn ngày 5 tháng 6 hằng năm

là Ngày Môi trường thế giới Mục đích của Ngày Môi trường thế giới là giúp mọi

Trang 30

người nhận ra tầm quan trọng của môi trường và khuyến khích các hành động bảo vệmôi trường Trong ngày này, rất nhiều hoạt động diễn ra: kí kết các hiệp ước về bảo

vệ môi trường; diễu hành kêu gọi bảo vệ môi trường; trồng cây xanh; triển lãm

tranh, ảnh về môi trường; thi tìm hiểu về môi trường; khuyến khích tái chế rác thải ”(Ngày Môi trường thế giới và hành động của tuổi trẻ)

“Như vậy, qua nhân vật em bé, truyện cổ tích “Em bé thông minh” đã tập trung ca ngợi trí thông minh của nhân dân Để vượt qua những thử thách của các câu đố,

người trả lời cần có sự nhanh trí, khả năng quan sát tinh tường, khả năng ứng phó nhanh nhạy, sự bình tĩnh, bản lĩnh trong ứng xử Ca ngợi trí thông minh của người bình dân, tác giả dân gian muốn đề cao tầng lớp lao động, thể hiện sự tự hào về trí tuệ bình dân [ ] Ca ngợi trí tuệ người bình dân, truyện cổ tích còn thể hiện một ước muốn có được cuộc sống xứng đáng với trí tuệ mà họ có, một ước mơ dẫu chưa thành hiện thực thì cũng là niềm an ủi và niềm hi vọng cho những bất công và cực nhọc mà người nông dân phải chịu đựng trong cuộc sống hằng ngày ”

(Em bé thông minh – nhân vật kết tinh trí tuệ dân gian)

6 đoạn văn sau và trả lời câu hỏi:

“Trước hết, sức hấp dẫn của truyện đến từ chi tiết chiếc lá cuối cùng Chi tiết chiếc

lá cuối cùng là một chi tiết mang những thông điệp sâu sắc Như đầu truyện đã viết: Lúc ấy là vào mùa đông Giôn-xi bị sưng phổi Bệnh thì nặng, lại đang trong cảnh nghèo túng khiến cô tuyệt vọng, không muốn sống nữa Cô đếm từng chiếc lá còn lạitrên cây thường xuân bám vào bức tường gạch đối diện với cửa sổ – nơi cô nằm, chờkhi nào chiếc lá cuối cùng trên cây rụng xuống, là cô sẽ buông xuôi, lìa đời Trên thực tế, những chiếc lá kia làm sao cưỡng lại được mùa đông lạnh lẽo, với mưa gió bão bùng Thế nhưng, Ô Hen-ri, trong phần cuối truyện, đã để cho chiếc lá cuối cùng

đó còn trên cây vào buổi sáng có tính quyết định – khi Giôn-xi “lệnh” cho người bạngái là Xu phải kéo tấm mành màu xanh lên Nhà văn đã thổi vào chiếc lá cuối cùng một sự sống Như có một phép màu nhiệm nào đó đã bất tử hoá nó Quả nhiên là, sự tồn tại của chiếc lá làm cho tâm trạng nhân vật bất hạnh và có phần đáng trách là Giôn-xi được hồi sinh Sự hồi sinh ấy thật diệu kì: Cô đã cố gượng ngồi dậy, tự đánhgiá sự tồi tệ của bản thân, đòi ăn cháo, uống sữa pha rượu vang đỏ, muốn soi gương

và hi vọng một ngày nào đó đến nước I-ta-li-a để vẽ vịnh Na-pô-li, Đó là một dụngcông của nghệ thuật, tạo cho người đọc sự ngạc nhiên, xúc động thực sự ”

Trang 31

(Sức hấp dẫn của truyện ngắn Chiếc lá cuối cùng)

“Bạn biết không, có những thành công bắt đầu từ những thất bại, khó khăn hàng vạn lần Chẳng hạn như Thô-mát Ê-đi-sơn, mấy ai biết rằng khi còn nhỏ, Ê-đi-sơn đã từng bị đánh giá là “dốt đến mức không học được bất cứ thứ gì” Ông đã phải trải qua hàng ngàn thất bại trước khi phát minh ra dây tóc bóng đèn – phát minh mang đến kỉ nguyên ánh sáng cho nhân loại Hay như Ních Vu-chi-xích, chàng trai sinh ra

đã khiếm khuyết tứ chi, thời đi học đã từng bị bạn bè chọc ghẹo đến mức muốn bỏ cuộc Bất chấp tất cả những rào cản và khó khăn, Ních vẫn khao khát sống và không ngừng vươn lên Giờ đây, anh đang sống một cuộc đời hạnh phúc Anh có một gia đình nhỏ, có thể bơi lội, chụp ảnh, lướt ván, trở thành nhà diễn thuyết nổi tiếng và là người truyền cảm hứng cho nhiều người để vươn đến một cuộc sống không giới hạn.Quả đúng như Gioóc E-li-ốt từng nói: “Thất bại duy nhất mà ta nên sợ, đó là không bám lấy mục tiêu mà mình biết là tốt nhất” Câu chuyện của Thô-mát Ê-đi-sơn và Ních Vu-chi-xích đã cho ta một bài học quý giá: đừng bao giờ từ bỏ nỗ lực và ước

mơ, bởi chính sự kiên trì, bền bỉ và những bài học tích luỹ được qua những lần vấp ngã sẽ tôi luyện bản lĩnh, mở rộng tầm nhìn, giúp ta trưởng thành hơn ”

(Theo Trần Thị Cẩm Quyên, Đừng từ bỏ cố gắng)

“Trong bộ phim hoạt hình "Vua sư tử" sản xuất năm 1994 của hãng Oan Đi-xnây, khi giới thiệu với đứa con Xim-ba bé bỏng của mình về vương quốc hoang dã mà nósắp tiếp quản, vua sư tử Mu-pha-sa đã nói: “Tất cả những gì con thấy, cùng nhau tồntại trong một sự cân bằng rất mong manh Là vua, con cần phải hiểu rõ về sự cân bằng ấy và tôn trọng muôn loài, từ đàn kiến lúc nhúc cho đến bầy linh dương nhảy nhót” Khi Xim-ba thắc mắc: “Nhưng cha ơi, chẳng phải chúng ta ăn thịt linh dương hay sao?” Mu-pha-sa trả lời: “Đúng vậy, nhưng để cha giải thích đã Khi chết đi, thân xác chúng ta trở về với cỏ, và linh dương lại ăn cỏ Vì thế, tất cả chúng ta đều thuộc về vòng đời bất tận” Cuộc đối thoại trên đã gợi lên trong chúng ta biết bao suy nghĩ về đời sống muôn loài trên Trái Đất và sự cân bằng rất dễ bị tổn thương của

nó ”

(Ngọc Phú, Các loài chung sống với nhau như thế nào?)

Trang 32

“(1) Tuy nhiên, khoa học trên thế giới vẫn chưa đạt đến trình độ có thể dự báo động đất và sóng thần một cách chính xác (2) Do các trận động đất xảy ra gần đây có cường độ lớn, số thiệt hại về nhân mạng và tài sản rất cao, một phần vì mật độ dân

số ở các vùng hay xảy ra động đất đã tăng lên đáng kể (3) Dự báo động đất và sóng thần là mục tiêu của nhiều nghiên cứu khoa học hiện nay ”

(Nhiều người nghiện mạng xã hội, vì sao?, nguồn tiasang com vn)

Sắp xếp lại các câu để có được một đoạn văn hoàn chỉnh

A (1) – (2) – (3) B (1) – (3) – (2) C (3) – (2) – (1) D (3) – (1) – (2)

“(1) Nếu ngôi nhà chung của các sinh vật biến mất, đa dạng sinh học biển sẽ bị ảnh hưởng nặng nề (2) Rạn san hô cung cấp thức ăn thiết yếu, nơi trú ẩn và nơi sinh sản cần thiết cho sự tồn tại của sinh vật (3) Và, hệt như hiệu ứng domino, khi san hô chết, toàn bộ hệ thống sinh thái quanh nó đều bị suy kiệt ”

(Một thế giới không còn san hô, nguồn tiasang com vn)

A (1) – (2) – (3) B (2) – (1) – (3) C (3) – (1) – (2) D (1) – (3) – (2)

“(1) Ngoài ra, tình trạng xâm nhập mặn đang diễn ra tại vùng này với mức độ ngày càng gia tăng, khiến nguồn nước ngọt để sản xuất lúa bị hạn chế (3) Nguy cơ nông dân phải chuyển đổi cây trồng hoặc thậm chí di cư khi năng suất quá thấp là một vấn

đề đang hiện hữu (2) Do đó, công tác kiểm soát quá trình khai thác nước ngầm và khai thác cát, cùng với phục hồi rừng ngập mặn, được coi là những biện pháp thích ứng hiệu quả nhất trong các thập kỷ tới ”

(Việt Nam đối mặt với biến đổi khí hậu: Những thách thức, nguồn tiasang com vn)Sắp xếp lại các câu để có được một đoạn văn hoàn chỉnh

A (1) – (3) – (2) B (2) – (1) – (3) C (3) – (1) – (2) D (2) – (3) – (1)

“(1) Bởi vì họ không có cơ chế nào để chống đỡ được sức ép giá thành trong khi các

hộ chăn nuôi lớn có thể ký kết hợp đồng với những bên cung cấp thức ăn chăn nuôi

để giảm giá (2) Đó là lý do vì sao những hộ chăn nuôi nhỏ dễ bị tổn thương hơn chăn nuôi quy mô trang trại (3) Bên cạnh tác động một phần từ giá thịt lợn hơi bấp bênh, người chăn nuôi nhỏ còn phải hứng chịu sức ép về giá thức ăn chăn nuôi càng lúc càng cao ”

(Chuỗi giá trị thịt lợn: Vai trò hộ chăn nuôi nhỏ, nguồn tiasang com vn)

A (1) – (2) – (3) B (2) – (1) – (3) C (3) – (1) – (2) D (3) – (2) – (1)

“(1) Dải Ngân hà đã từng trải dài lấp lánh nay cũng biến mất (2) Bầu trời đêm giờ đây không còn màu đen với vô vàn vì sao lung linh, mà le lói vài chấm sáng trên nền

Tiêu đề	Ôn Tập Văn Bản: Bạn Biết Gì Về Sóng Thần?
Tác giả	Thu Nguyễn
Trường học	Trường THCS
Chuyên ngành	Ngữ văn
Thể loại	Giáo án

Định dạng
Số trang	64
Dung lượng	497,09 KB