Dạy thêm viết đoạn văn cd8 bài 2

Xác định được các yếu tố nội dung hay nghệ thuật đặc sắc trong bài thơ gây ấn tượng và gợi cảm xúc, suy nghĩ của em.. - Nắm rõ giới hạn cần viết: Viết đoạn văn, trong đó nêu rõ: Em có

ÔN TẬP VỀ CÁCH VIẾT ĐOẠN VĂN GHI LẠI CẢM NGHĨ SAU KHI ĐỌC MỘT BÀI THƠ SÁU CHỮ, BẢY CHỮ

MỞ

ĐẦU

Hãy đọc một bài thơ sáu chữ, bảy chữ mà em yêu thích Khi đọc bài thơ đó, em

có cảm xúc gì? Tại sao em lại có những cảm xúc ấy?

Ôn tập

lại kiến

thức

dạng

bài

I Ôn tập về cách viết đoạn văn ghi lại cảm nghĩ sau khi đọc

một bài thơ sáu chữ, bảy chữ.

1 Khái niệm:

- Viết đoạn văn ghi lại cảm nghĩ sau khi đọc một bài thơ

sáu chữ, bảy chữ là nêu lên những suy nghĩ và rung

động của em về bài thơ đó.

- Kiểu đoạn văn: Biểu cảm

- Đọc kĩ để hiểu nội dung và nghệ thuật của bài thơ Xác định

được các yếu tố nội dung hay nghệ thuật đặc sắc trong bài thơ

gây ấn tượng và gợi cảm xúc, suy nghĩ của em.

- Nắm rõ giới hạn cần viết: Viết đoạn văn, trong đó nêu rõ: Em

có cảm xúc, suy nghĩ về điều gì trong bài thơ (nội dung hay nghệ thuật; một dòng, khổ, đoạn hay cả bài thơ)?

2 Điều cần chú ý:

- Cảm xúc của em: Đó là cảm xúc, suy nghĩ gì (xúc động, vui, thích,

buồn, nhớ, đồng cảm, băn khoăn,…)?

- Lí giải cho cảm xúc của mình: Vì sao em lại có cảm xúc, suy nghĩ đó?

Lựa chọn đưa vào đoạn văn một số dòng thơ mà em ấn tượng để làm rõ cảm nghĩ của bản thân

2 Điều cần chú ý:

3 Những giới hạn đề có thể gặp:

Khi viết đoạn văn ghi lại cảm nghĩ sau khi đọc một bài thơ sáu chữ, bảy chữ Các em cần đọc kĩ đề để nắm được các giới hạn khác nhau của đề bài:

 Viết đoạn văn, trong đó nêu rõ: Em có cảm xúc, suy nghĩ về điều gì

trong bài thơ

4 Hướng dẫn quy trình cách viết:

a) Chuẩn bị

- Kiểu bài: biểu cảm (bộc lộ cảm nghĩ của người viết)

- Đối tượng: một bài thơ sáu chữ, bảy chữ (hoặc một khía cạnh của bài thơ)

- Dung lượng: một đoạn văn

4 Hướng dẫn quy trình cách viết:

- Thu thập tài liệu:

+ Xem lại nội dung đọc hiểu bài thơ được phát biểu cảm nghĩ

+ Xác định những nét đặc sắc về nội dung và nghệ thuật của bài thơ

+ Đọc nhiều lần bài thơ, nhất là khổ để lắng nghe cảm xúc của bản thân, liên tưởng, tưởng tượng đến điều gì?

+ Điều gì đã mang lại cảm xúc đó? Vì sao

4 Hướng dẫn quy trình cách viết:

b) Tìm ý và lập dàn ý

- Tìm ý:

- Tìm ý cho đoạn văn bằng cách đặt và trả lời các câu hỏi sau:

+ Em thích nhất dòng, khổ, đoạn thơ nào hay cả bài thơ?

+ Dòng, khổ, đoạn thơ hay bài thơ đó có gì đặc sắc về nội dung hoặc nghệ thuật?

+ Yếu tố nội dung hoặc nghệ thuật ấy gợi cho em những cảm xúc, suy nghĩ, liên tưởng, tưởng tượng gì?

- Lập dàn ý cho đoạn văn bằng cách lựa chọn, sắp xếp các ý theo bố cục

ba phần

4 Hướng dẫn quy trình cách viết:

+ + Những cảm xúc, suy nghĩ, liên tưởng, tưởng tượng của em được gợi

ra từ yếu tố nội dung hay nghệ thuật là gì? Em diễn giải suy nghĩ đó như thế nào?

4 Hướng dẫn quy trình cách viết:

+ + Kết hợp được các phương thức biểu đạt khác trong khi viết hay chưa? (Ở bài viết này là kết hợp yếu tố miêu

tả, tự sự, nghị luận trong khi biểu cảm)

+ + Những suy nghĩ và cảm xúc sâu sắc và phù hợp không?

+ Kết đoạn: Khẳng định được khái quát lại cảm xúc, suy

nghĩ của bản thân về yếu tố nội dung hoặc nghệ thuật đặc sắc đã trình bày.

4 Hướng dẫn quy trình cách viết:

c) Viết

Viết đoạn văn theo dàn ý đã lập Khi viết, cần sử dụng các từ ngữ, câu văn biểu cảm thể hiện được chính xác, sinh động cảm xúc, suy nghĩ của em.

- Đảm bảo yếu tố về hình thức của một đoạn văn.

4 Hướng dẫn quy trình cách viết:

d) Xem lại, chỉnh sửa và rút kinh nghiệm

- Đọc lại đoạn văn đã viết, đối chiếu với mục 1 Định hướng và yêu cầu đã nêu ở các bước (chuẩn bị, tìm ý và lập dàn ý) để:

- Kiểm tra về nội dung và hình thức (bố cục, diễn đạt, trình bày).

- Nhận biết các lỗi còn mắc phải và cách chỉnh sửa.

- Tự đánh giá kết quả viết.

5 Rèn luyện kĩ năng viết đoạn văn biểu cảm

Cách thức tiến hành: Để viết đoạn văn ghi lại cảm nghĩ sau khi đọc một bài thơ, người viết có thể kết hợp:

- Bộc lộ trực tiếp cảm nghĩ về bài thơ qua việc lựa chọn sử dụng các từ ngữ

biểu cảm, câu văn cảm thán, câu hỏi tu từ,…

- Bộc lộ gián tiếp cảm nghĩ về bài thơ bằng cách tưởng tượng, hình dung ra

bức tranh thiên nhiên, con người trong tác phẩm, liên tưởng các chi tiết, hình ảnh,…trong bài thơ với những tác phẩm văn học khác hoặc với cuộc sống,

kỉ niệm của bản thân

Dù bộc lộ theo cách nào thì cũng cần dựa vào bài thơ và cảm nhận của bản thân Sơ đồ dưới đây là một gợi ý giúp các em thực hiện hoạt động này

II Thực hành kĩ năng viết đoạn văn ghi lại cảm nghĩ sau khi đọc một bài thơ sáu chữ, bảy chữ

Đề 1: Viết đoạn văn bộc lộ cảm xúc của em sau khi đọc bài thơ

“Nếu mai em về Chiêm Hóa” (Mai Liễu).

Đề 1a) Mở đoạn

* Mở đoạn trực tiếp: Giới thiệu khái quát cảm xúc của người viết về yếu

tố nội dung hay nghệ thuật đặc sắc bài thơ “Nếu mai em về Chiêm Hóa”

Ví dụ 1: Giới thiệu khái quát cảm xúc của người viết về yếu tố nội dung

bài thơ “Nếu mai em về Chiêm Hóa”

Mỗi lần đọc bài thơ “Nếu mai em về Chiêm Hóa” của nhà thơ Mai Liễu

chúng ta lại được hòa cùng nỗi nhớ thiết tha của nhà thơ về vẻ đẹp của thiên nhiên và con người vào mùa xuân ở Chiêm Hóa, vùng đất Tây Bắc của tổ quốc, quê hương của nhà thơ

Đề 1

* Mở đoạn gián tiếp: Mượn một cái cớ về sự vật, con người, … liên

quan để giới thiệu khái quát cảm xúc của người viết về yếu tố nội dung hay nghệ thuật đặc sắc bài thơ “Nếu mai em về Chiêm Hóa” (cách giới

thiệu bắc cầu)

Ví dụ 1: Giới thiệu khái quát cảm xúc của người viết về yếu tố nghệ thuật

đặc sắc của bài thơ “Nếu mai em về Chiêm Hóa”

Em chưa một lần đến thăm mảnh đất Tây Bắc của tổ quốc, và chỉ biết đến thiên nhiên và con người nơi đây qua truyền hình, youtuby Sau khi đọc

bài thơ “Nếu mai em về Chiêm Hóa” của nhà thơ Mai Liễu, một bài thơ

sáu chữ giản dị, hình ảnh thơ mộc mạc, cảm xúc đầy tình tứ, em tưởng như mình lạc vào xứ sở xuân vùng cao thơ mộng, hiền hòa, tràn đầy sức sống

Đề 1

Ví dụ 2: Em sinh ra và lớn lên ở vùng đồng bằng viên biển, nơi

có những cánh đồng trải dài mênh mông vô tận, nơi có triền đê lộng gió, có biển xanh rì rào sóng vỗ… Chỉ đến khi đọc bài thơ

“Nếu mai em về Chiêm Hóa” của nhà thơ Mai Liễu, em mới biết

về vẻ đẹp của thiên nhiên và con người vùng núi cao Tây Bắc như thế nào

Đề 1

b) Thân đoạn

- Cơ sở để bộc lộ cảm xúc: Nêu cụ thể cảm nhận, suy nghĩ của

em về yếu tố nội dung hay nghệ thuật đặc sắc đã xác định ở mở đoạn.

- Hãy bộc lộ gián tiếp (hoặc trực tiếp) cảm nghĩ về bài thơ

bằng cách tưởng tượng, hình dung ra bức tranh thiên nhiên, con người trong tác phẩm, liên tưởng các chi tiết, hình ảnh,…trong bài thơ với những tác phẩm văn học khác hoặc với cuộc sống, kỉ niệm của bản thân

Đề 1

Ví dụ: Thân đoạn:

Nếu mai em về Chiêm Hóa

Cho ta gửi nỗi nhớ cùng Tháng giêng mưa tơ rét lộc

Em về vừa kịp mùa măng Sông Gâm đôi bờ cát trắng

Đá ngồi dưới bến trông nhau

Non Thần hình như trẻ lại Xanh lên ngút ngát một màu.

Đề 1

Hai khổ thơ đầu bài thơ đã thể hiện cảm xúc của nhà thơ về vẻ đẹp của

thiên nhiên mùa xuân ở vùng Chiêm Hóa Câu thơ mở đầu như một cái cớ,

một giả định “Nếu mai em về Chiêm Hóa” để gợi nỗi nhớ và ấn tượng độc

đáo về thiên nhiên cùng con người vùng đất quê hương Ấn tượng đầu tiên

là về màu sắc đầy sức xuân, sắc xuân Đó là màu xanh “ngút ngát” của

“Non Thần”, màu trắng của dòng sông Gâm với hai bên bờ cát trắng

Thiên nhiên tắm mình trong mưa xuân mà bừng lên một sức sống mãnh

liệt Mùa xuân mang đến nguồn sinh khí mới mẻ Mưa tơ là những cơn

mưa đầu tiên của mùa xuân, không to mà lất phất Rét lộc tuy ẩm ướt

nhưng thuận lợi cho sự hồi sinh của cây cỏ trong thời tiết mùa đông giá

rét Cả không gian tắm mình trong mưa xuân, cây cỏ trỗi dậy sức sống,

sức sống của mùa xuân

Đề 1

Việc sử dụng biện pháp tu từ nhân hóa “Non Thần dường như trẻ

lại/ Xanh lên ngút ngát một màu” đã khiến cho cảnh vật trở nên

có hồn hơn Bức tranh thiên nhiên vùng núi Chiêm Hóa khiến người đọc mơ màng, chìm đắm vào không gian mênh mông, vô

tận của núi rừng Tây Bắc Đâu phải cứ đến nơi đây mới cảm

nhận được sức sống của mùa xuân nơi vùng cao hùng vĩ? Hãy nhắm mắt lại để cảm nhận từng làn mưa xuân dịu nhẹ, mơn man trong cái rét lộc! Một cảm xúc rạo rực, xốn xang đang choán lấy tâm hồn người đọc, để ta mơ một lần đặt chân tới Chiêm Hóa như nhà thơ đang cồn cào trong nỗi nhớ quê nhà!

Đề 1

Phố đông cứ mải tìm nhau

Cô gái Dao nào cũng đẹp Vòng bạc rung rinh cổ tay Ngù hoa mơn mởn ngực đầy.

Con gái bản Tày duyên quá

Sắc chàm như cũng pha hương

Chỉ riêng nụ cười môi mọng

Mùa xuân e cũng lạc đường.

Đề 1

Nếu mai em về Chiêm Hóa Đầu xuân đi hội lùng tùng Quả còn chạm vai thì nhặt Ngày lành duyên tốt mừng nhau.

Trên nền bức tranh thiên nhiên mênh mông, ngút ngát, nổi bật vẻ đẹp của con người vùng cao hiện lên trong cảm xúc ngỡ ngàng của tác giả Các cô gái Dao, cô gái Tày được khắc họa qua nhiều hình ảnh đặc sắc Hình ảnh

cô gái Dao trong trang phục rực rỡ sắc màu với “Vòng bạc rung rinh cổ tay”, cùng ngù hoa rực rỡ sắc đỏ đính trên ngực áo tạo ra sức cuốn hút kì

lạ “ngù hoa mơn mởn ngực đầy”

Đề 1

Còn người con gái Tày lại hấp dẫn bởi trang phục truyền thống

duyên dáng với “sắc tràm như pha hương” Ấn tượng sâu nhất là

nụ cười tỏa nắng “nụ cười môi mọng” đủ để mê hoặc lòng người

Lời thơ ngợi ca về sức hấp dẫn trước vẻ đẹp mộc mạc, đằm

thắm, duyên dáng, sức sống tràn đầy của con người vùng cao

Tình yêu, nỗi nhớ quê hương và niềm tự hào về con người và bản sắc văn hóa trên quê hương của tác giả đã đánh thức trong tâm hồn người đọc về một miền quê đầy sức quyến rũ Mỗi nét đẹp

của các cô gái vùng cao có thể làm người ta mê đắm, lạc đường

Đề 1

Bức tranh xuân còn gợi ấn tượng cho người đọc về vẻ đẹp của một vùng văn hóa đặc trưng của đồng bào miền núi phía bắc với phong tục tập quán,

lễ hội mùa xuân như hội “lùng tùng”, phong tục “ném còn” để kết duyên

đôi lứa Bức tranh xuân khiến người đọc như được hào cùng không khí rộn

ràng của lễ hội Ở làng quê, mỗi vùng đất đều có bản sắc văn hóa riêng

Câu thơ cho em nhớ đến không khí tập nấp của lễ hội … trên quê hương

em (ví dụ Nam Định là chợ Viềng mồng 8 tháng giêng, chen chân đến chợ

để thưởng thức cái hương vị của chợ quê vùng đồng bằng, để ngắm nhìn

kẻ bán, người mua Rồi ra về còn giữ trong lòng niềm vui rạo rực của mùa xuân.)

Đề 1

c) Kết đoạn: Khẳng định được khái quát lại cảm xúc, suy nghĩ của bản thân về yếu tố nội dung hoặc nghệ thuật đặc sắc đã trình bày.

Ví dụ: Cái nhìn tinh tế của nhà thơ Mai Liễu trong bài thơ “Nếu

mai em về Chiêm Hóa” đã đánh thức trong chúng ta tình yêu tha

thiết với quê hương, tình yêu ấy không cần phô trương mà chỉ âm thầm gửi vào nỗi nhớ, để rồi vẽ những nét vẽ thật đẹp về quê nhà.

Đâu dáng hình quen, đâu cả rồi

Sao mà cách biệt, quá xa xôi

Chao ôi thương nhớ, chao thương nhớ

Ôi mẹ già xa đơn chiếc ơi!

Đề 2

Đâu những hồn thân tự thuở xưa Những hồn quen dãi gió dầm mưa Những hồn chất phác hiền như đất Khoai sắn tình quê rất thiệt thà!

Đâu những ngày xưa, tôi nhớ tôi

Băn khoăn đi kiếm lẽ yêu đời

Vơ vẩn theo mãi vòng quanh quẩn Muốn thoát, than ôi, bước chẳng rời

Đề 2

Rồi một hôm nào, tôi thấy tôi Nhẹ nhàng như con chim cà lơi1

Say hương đồng vui ca hát

Trên chín tầng cao bát ngát trời

Cho tới chừ đây, tới chừ2 đây

Tôi mơ qua cửa khám3 bao ngày Tôi thu tất cả trong thầm lặng

Như cánh chim buồn nhớ gió mây

Đề 2

Gì sâu bằng những trưa hiu quạnh

Ôi ruộng đồng quê thương nhớ ơi!

Tố Hữu, Tháng 7 /1939

(Trích Nhớ đồng, In trong Tố Hữu – Tác phẩm văn học được

Giải thưởng Hồ Chí Minh, NXB Văn học, 2005)

* Chú thích:

(1) chim cà lơi: tên gọi khác của chim sơn ca

(2) chừ (từ địa phương miền Trung): giờ, bây giờ

(3) khám: nhà giam

Đề 2

a) Chuẩn bị

- Kiểu bài: biểu cảm (bộc lộ cảm nghĩ của người viết)

- Đối tượng: một đoạn thơ trong bài thơ “Nhớ đồng” của Tố Hữu

- Dung lượng: một đoạn văn

- Thu thập tài liệu:

+ Tìm đọc bài thơ để có kiến thức về tác giả Tố Hữu và tác phẩm “Nhớ đồng” (hoàn cảnh sáng tác, cảm hứng chủ đạo, …)

+ Xác định những nét đặc sắc về nội dung và nghệ thuật của bài thơ

Đề 2

b) Tìm ý và lập dàn ý

* Tìm ý:

- Nội dung chính: Đây là đoạn thơ cuối của bài thơ “Nhớ đồng”

của Tố Hữu, đoạn thơ diễn tả nỗi nhớ da diết về hình bóng người thân, nhớ đến chính mình trong những ngày chưa bị giam cầm

và tâm trạng của người chiến sĩ khi trở lại thực tại trong trại

giam.

(Dòng, khổ, đoạn thơ hay bài thơ đó có gì đặc sắc về nội dung

hoặc nghệ thuật?)

Đề 2

- Đặc sắc nội dung đoạn thơ:

Hai khổ đầu: Tiếng hò gợi hình bóng người thân “Đâu

dáng hình quen, đâu cả rồi…thiệt thà”

+ Bóng dáng quen thuộc hiện ra: mẹ già xa đơn chiếc.

+ Đồng thời nhớ những người thân khác gắn lời với những

kí ức: những hôm dãi gió dầm mưa, những con người chất phác hiền như đất, những mảnh tình người thân thiết ấm nồng chia ngọt sẻ bùi =>thắt chặt nỗi nhớ của nhà thơ

+ Nhà thơ như chợt bừng tỉnh sau những ngày dài đắm chìm trong nỗi

nhớ thương dằng dặc, trở về với niềm say mê lí tưởng, với khao khát tự

do và hành động: “nhẹ nhàng như con chim cà lơi”, “vui ca hát”,

Đề 2

Phần còn lại: Trở lại thực tại trong trại giam với nỗi nhớ

triền miên

+ Sau chuỗi cảm xúc trong kí ức, nhà thơ trở về với hoàn cảnh

thực tại: “chừ đây, tới chừ đây”, “mơ qua cửa khám bao ngày”

- Đặc sắc về nghệ thuật của đoạn thơ:

+ Những câu hỏi tu từ “Đâu dáng hình quen đâu cả rồi/ Sao mà

cách biệt quá xa xôi”, điệp ngữ chao thương nhớ, cách gợi “ơi!”

bộc lộ nỗi nhơ da diết, quặn thắt trong lòng nhân vật trữ tình.

Đề 2

+ Hình ảnh so sánh: Như cánh chim buồn nhớ gió mây đã thể hiện thần

tình nỗi nhớ đồng, thực chất là nỗi nhớ quê hương, đồng bào, đồng chí,

đồng thời là khao khát tự do mãnh liệt của người chiến sĩ cách mạng đang chịu cảnh tù đày

…

- Yếu tố nội dung hoặc nghệ thuật ấy gợi cho em những cảm xúc, suy nghĩ, liên tưởng, tưởng tượng gì? (Xúc động trước tình cảm của người từ cách mạng với quê hương, đất nước Đánh thức tình yêu cuộc sống, biết trân trong cuộc sống hòa bình hiện tại, trân trọng vẻ đẹp của thiên nhiên, đất nước, con người, …)

Đề 2

* Lập dàn ý cho đoạn văn bằng cách lựa chọn, sắp xếp các ý theo bố cục

ba phần

- Mở đoạn: Giới thiệu khái quát cảm xúc của người viết về yếu tố nội

dung của đoạn thơ trích trong “Nhớ đồng” của Tố Hữu.

Ví dụ:

Bài thơ “Nhớ đồng” của Tố Hữu là bài thơ đặc sắc, diễn tả thành công

tâm trạng của người tù cộng sản trong hoàn cảnh tù đầy Đoạn thơ trên là đoạn thơ đem lại ấn tượng sâu sắc về những nỗi nhớ cuộc sống ngày tự do

và khao khát tự do cháy bỏng và tình yêu quê hương sâu sắc của người thanh niên yêu nước đang sục sôi nhiệt huyết

Đề 2

- Thân đoạn:

+ Cơ sở để bộc lộ cảm xúc: Nêu cụ thể cảm nhận, suy nghĩ của

em về yếu tố nội dung hay nghệ thuật đặc sắc đã xác định ở mở đoạn.

+ Hãy bộc lộ gián tiếp (hoặc trực tiếp) cảm nghĩ về đoạn thơ

bằng cách tưởng tượng, hình dung ra bức tranh thiên nhiên, con người trong đoạn thơ, liên tưởng các chi tiết, hình ảnh,…để gắn với trải nghiệm của bản thân (kỉ niệm, dấu ấn cá nhân)