Tự phục vụ bản thân 3 4 t

LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI Ngày nay, chúng ta có thể dễ dàng nhìn thấy một thực tế là nhiều trẻ đã 3-4 tuổi mà vẫn chưa tự làm được những việc tự phục vụ bản thân như: tự xúc cơm, kéo khóa áo, cấ

Người thực hiện: Trường Mầm non Lớp: 3-4 T

I LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI

Ngày nay, chúng ta có thể dễ dàng nhìn thấy một thực tế là nhiều trẻ đã 3-4 tuổi mà vẫn chưa tự làm được những việc tự phục vụ bản thân như: tự xúc cơm, kéo khóa áo, cất đồ dùng cá nhân,… Đó

là kết quả của việc cha mẹ đã tự làm thay trẻ mọi việc, mà không biết mình đã vô tình tước đi của trẻ

cơ hội để trẻ tự lập Những đứa trẻ được bao bọc quá kỹ sẽ luôn ỉ lại, dựa dẫm, nhút nhát, khả năng giao tiếp kém và không biết cách xử lí những vấn đề chẳng may xảy ra khi không có người lớn bên cạnh Nhiều cha mẹ lại có thói quen suy nghĩ và quyết định giúp con mọi thứ và cho rằng điều đó tốt cho trẻ Có cha mẹ lại luôn lo lắng khi thấy con mình không chủ động trong học hành, luôn phải giám sát bên cạnh thì con mới làm còn không sẽ không làm theo những yêu cầu của cha mẹ Nhiều cha mẹ cũng muốn để con tự lập, nhưng thường không đủ kiên nhẫn để theo đuổi trong quá trình rèn luyện cho con và cuối cùng bỏ cuộc Có cha mẹ an ủi rằng “việc này khó quá, trẻ con sao làm được” rồi sau đó lại làm hộ con, nếu chúng ta muốn trẻ trở thành một người độc lập, có khả năng ứng phó với các tình huống trong cuộc sống và giải quyết được những vấn đề gặp phải thì người lớn không nên làm thay, nghĩ thay hoặc quyết định thay cho trẻ, hãy tin rằng trẻ có thể làm được mọi việc và ủng hộ, động viên trẻ để trẻ cố gắng

Từ những cơ sở lý luận và thực tiển trên nên tôi thấy mình phải quan tâm hơn nữa đến vấn đề

giáo dục tính tự lập cho trẻ giúp trẻ luôn chủ động, linh hoạt, tự tin trong cuộc sống Để thực hiện

được điều đó tôi chọn nghiên cứu đề tài: “Một số biện pháp giáo dụckỹ năng tự phục vụ cho trẻ

3-4 tuổi”

II THỰC TRẠNG CỦA ĐỀ TÀI

1.Thuận lợi:

- Ban giám hiệu luôn quan tâm tạo điều kiện môi trường thuận lợi

- Bản thân tôi là một giáo viên ham học hỏi, luôn tích cực tìm tòi, sáng tạo tìm ra các biện pháp giúp trẻ - Luôn yêu nghề, mến trẻ coi trẻ như con em của mình

Nâng cao chất lượng một số biện pháp giáo dục kỹ năng tự phục vụ cho trẻ 3-4 tuổi

2.Khó khăn:

Vì phần lớn các gia đình đều chỉ có một đến hai con nên trẻ được mọi người chiều chuộng, chỉ cần đòi cái gì là sẽ được đáp ứng ngay, cha mẹ thường làm thay trẻ mọi việc nên từ đó khiến trẻ có tính phụ thuộc cao Cha mẹ bao bọc con mình quá kỹ, thường xuyên làm hộ trẻ sẽ khiến khả năng tự lập của trẻ sẽ kém và dẫn đến những sai lệch trong nhận thức cũng như hành động

2 GD kỹ năng tự phục vụ cho trẻ trong mọi hoạt

động hàng ngày.

3 Tạo môi trường rèn luyện kỹ năng tự phục vụ cho trẻ

4 Quan tâm đến cách thức, thái độ khi hướng dẫn trẻ

5 Tuyên truyền, phối kết hợp với phụ huynh cùng

giáo dục tính tự phục vụ cho trẻ:

1 Xây dựng nội dung dạy kỹ năng tự phục vụ cho trẻ mẫu giáo trong trường mầm non.

*Biện Pháp 1: Xây dựng ND, kỹ năng tự lập cho trẻ 3-4 tuổi ở trường

Mầm Non

Hàng ngày trẻ đến lớp phần lớn thời gian trong ngày trẻ được học tập, sinh hoạt cùng

cô giáo và các bạn, trong các hoạt động trẻ được cô giáo dạy rất nhiều để hình thành các kỹ năng Với lứa tuổi trẻ mẫu giáo thì khả năng nhận thức của trẻ còn hạn chế.Vì vậy việc lựa chọn kỹ năng tự lập dạy trẻ không nên quá khó hay quá dễ.

Sau 1 thời gian nghiên cứu tôi đã xác định 1 số nội dung giáo dục kỹ năng tự lập để dạy trẻ như sau:

Kỹ năng Nội dung

Kỹ năng tự

phục vụ - Tự lấy, cất đồ dùng cá nhân vào đúng nơi quy định- Tự đi

giày dép, thay trang phục.-

Tự xúc cơm ăn- Tự lấy nước khi khát nước.

Kỹ năng vệ sinh

cá nhân - Rửa tay trước khi ăn, sau khi đi vệ sinh, khi tay bẩn.-

Xúc miệng sạch sẽ sau khi ăn xong.- Đánh răng sau khi ngủ dậy và trước khi đi ngủ.-

Không nghịch bẩn, không vứt rác bừa bãi.- Đi vệ sinh đúng nơi quy định, biết xin phép, gọi người lớn khi muốn đi vệ sinh.

Kỹ năng bảo vệ bản thân - Không tự ý đi ra khỏi trường, khỏi nhà, khỏi lớp.- Không trêu đùa, lại gần những

nơi, những vật gây nguy hiểm.- Không đi theo người lạ.- Bảo vệ các giác quan: Không nhét các vật thể lạ vào mũi, tai

Kỹ năng giao tiếp - Biết nói lời cảm ơn, xin lỗi.- Biết cách

giao tiếp với người xung quanh.- Không nói leo, có ý kiến phải giơ tay phát biểu.

Kỹ năng làm việc nhóm - Biết hợp tác chia sẻ, vui chơi đoàn kết với bạn bè.- Biết lắng nghe và thực hiện

công việc, nhiệm vụ khi được phân công.

Kỹ năng thích nghi - Thích nghi với môi trường lớp học mầm

non.- Thích nghi với đám đông.

Kỹ năng xử lý các tình huống - Xử lý, giải quyết các tình huống khi tham gia các hoạt động.

Qua việc xác định những kỹ năng cơ bản Tôi chủ động, linh hoạt và sáng tạo hơn trong

việc tổ chức các hoạt động giáo dục kỹ năng tự phục vụ cho trẻ.

*Biện Pháp2 : Gd kỹ năng hoạt động cho trẻ trong các hoạt động hàng

ngày

• - Đón trẻ: Kỹ năng giao tiếp được xem là một năng lực cần thiết cho trẻ mở rộng quan

hệ từ trong gia đình cho đến nhà trường và xã hội Thông qua giờ đón trẻ cô nhắc trẻ

chào cô, chào bố mẹ và cất đồ dùng cá nhân của mình gọn gàng từ đó dần hình thành cho trẻ thói quen chào hỏi lễ phép và tính gọn gàng ngay từ đầu

• - Thể dục sáng, điểm danh: Cho trẻ xếp hàng ra sân thể dục cũng như xếp hàng ngồi ngay ngắn trong giờ điểm danh: Tạo cho trẻ 1 tinh thần thoải mái, nền nếp, thói quen biết quan tâm, hỏi thăm khi bạn vắng mặt không đến lớp

• - Trong các tiết học: Có một điều chắc chắn dù chúng ta có trông nom trẻ tốt tới mức nào cũng không thể ở bên cạnh trẻ mãi được Cái mà chúng ta có thể làm được cho trẻ chính

là cung cấp cho trẻ kiến thức, kỹ năng để trẻ tự bảo vệ bản thân mình trước những tình

huống nguy hiểm

VD: Cho trẻ xem tranh ảnh về các tình huống đồ vật có thể gây nguy hiểm Cho trẻ xem các hình ảnh

em bé bị lạc vì tự ý đi chơi không xin phép người lớn, nghịch bếp gas, ổ điện…Giải thích cho trẻ hiểu hậu quả của việc làm đó

Thông qua bài thơ, bài hát, câu chuyện như bài thơ:

Bé tập rửa mặt, bài hát: Anh Tý Sún: Giáo dục trẻ chăm chỉ rửa mặt, đánh răng vệ sinh sạch sẽ để luôn

có khuôn mặt đẹp và nụ cười tươi Câu chuyện: Ba chú lợn con thông qua câu chuyện giúp trẻ có thêm bài học về tình cảm anh em, biết xử lý các tình

huống xảy ra trong mọi hoàn cảnh

- Trong hoạt động chơi: Khi ra ngoài trời: Cô cùng trẻ nhổ cỏ, chăm sóc cây cảnh, nhặt rác trong sân trường, tham gia các hoạt động theo nhóm: Để từ

đó trẻ nêu cao tính đoàn kết và hợp tác cùng các bạn Khi chơi tại các góc: Cho trẻ tự nhận vai chơi, nội dung chơi và tự mình liên kết các góc chơi khi cần thiết, từ đó phát huy được những kỹ năng tự lập, kinh nghiệm chơi của trẻ

- Trong giờ ăn, ngủ, đi vệ sinh: Cần hình

thành cho trẻ kỹ năng tự phục vụ chính bản thân trẻ vì đây là một trong những kỹ năng

đầu tiên vô cùng quan trọng và trẻ cần phải

có Vì vậy cô giáo cần rèn trẻ làm tốt những việc sau:

VD: Cho trẻ tự rửa tay bằng xà phòng

trước khi ăn, sau khi đi vệ sinh , lấy ghế ngồi vào bàn ăn, ăn xong trẻ tự cất bát và ghế, tự lau mặt, xúc miệng, cùng cô giáo chuẩn bị cho giờ ngủ trưa.

- Trong giờ nêu gương: Cùng trẻ nhận xét những hành vi đúng sai trong ngày, khen ngợi những trẻ có hành vi đúng để các bạn học tập

và noi theo, nhắc nhở trẻ có hành vi chưa

đúng và cần sửa chữa Ngoài ra cần động viên, khuyến khích, khen ngợi trẻ kịp thời.

*Biện Pháp 3: Tạo môi trường rèn kỹ năng cho trẻ

Tôi luôn chú ý tạo cảnh quan sư phạm

trong lớp học đặc biệt tại các góc chơi

như: Đồ dùng đồ chơi được sắp xếp ngăn

nắp, gọn gàng, góc nào cũng đa dạng và

phong phú về đồ chơi Chủ yếu các góc

chơi mang tính mở để kích thích rèn

luyện cho trẻ kỹ năng tự phục vụ cơ bản.

VD: Góc phân vai: Rèn cho trẻ biết

tự làm mọi việc: Trẻ có thể tự chăm sóc

búp bê, tự đưa người đi khám bệnh, tự

nấu những món ăn cho bữa tiệc, tự tạo

những kiểu tóc theo yêu cầu của khách

hàng.

- Góc xây dựng- lắp ghép: Rèn cho trẻ kỹ năng làm việc nhóm: Trẻ tự bàn bạc, phân công nhiệm vụ và hợp tác với nhau để xây công viên, vườn bách thú, lắp ghép toàn nhà cao tầng

- Góc học tập: Rèn cho trẻ kỹ năng: Tự làm 1 bài tập trong vở hay tự hoàn thiện 1 bức tranh mà

không cần ai giúp đỡ

- Góc thiên nhiên được trang trí trồng nhiều cây

cảnh để tạo một không gian xanh, để mỗi ngày trẻ

có thể tự chăm sóc cây Qua hoạt động này kích

thích trẻ biết yêu lao động, khi trẻ được tự làm và cùng nhau làm trẻ sẽ thấy mình là người có ích Từ

đó trẻ thích làm việc hơn và làm tốt hơn

- Đối với giá góc đồ chơi, cuối tuần tôi thường tổ chức cho trẻ thi đua lau dọn, sắp xếp đồ chơi gọn gàng Nhờ vậy qua mỗi lần tổ chức hoạt động vui chơi, trẻ chơi xong biết thu dọn đồ chơi gọn gàng ngăn nắp

Biện pháp 4: Quan tâm đến cách thức, thái độ khi hướng dẫn trẻ

Khi hướng dẫn trẻ một kĩ năng nào đó, tôi hướng dẫn

một cách chậm rãi từng thao tác một Khi trẻ đã nắm

được thao tác này thì tôi mới chuyển sang thao tác khác

Tập dần từng việc, từ tự ăn, tự mặc quần áo, tự dọn dẹp

đồ đạc…hoặc để trẻ tự do làm điều gì trẻ thích chứ tôi

không ép buộc phải tự lập đồng bộ

Tôi cố gắng không tỏ ra sốt ruột khi trẻ thất bại nhiều lần

bởi như vậy sẽ gây áp lực và khiến trẻ mất hết tự tin Tùy

vào khả năng của trẻ để rèn giũa, nhanh chậm không

quan trọng mà vấn đề là trẻ làm được gì

Tôi cho trẻ được thực hiện thường xuyên, liên

tục để trở thành kĩ năng, tạo cho trẻ cảm giác phấn khởi

là mình cũng giỏi như bạn Ví dụ: Đối với trẻ xúc ăn

chưa thạo Ban đầu tôi chấp nhận việc cơm sẽ rơi vãi ra

nhà hoặc trẻ cho cơm vào mũi Để bé tự làm rồi quan sát

để biết vướng mắc chỗ nào rồi chỉ dẫn bé cách làm đúng

Biện pháp 5:Tuyên truyền, phối kết hợp với phụ huynh cùng giáo dục tính

tự lập cho trẻ:

Tôi thường trò chuyện với phụ huynh để tìm hiểu hoàn cảnh gia đình trẻ, tính cách trẻ và đăc biệt là quan điểm giáo dục của gia đình trẻ Dần dần tôi giúp phụ huynh hiểu được rằng việc để con tự lập, không

quá bao bọc, hay không có bố mẹ kè kè ở bên chính là đang mang lại những điều tốt đẹp cho con sau

này Việc để cho con tự lập của các bậc phụ huynh không chỉ giúp cho các bé tự tin, thể hiện bản lĩnh cá nhân dám đương đầu với mọi khó khăn, thử thách trong cuộc sống mà còn giúp các bé trưởng thành hơn Thực tế, không phải cứ muốn con tự lập thì quẳng con ra ngoài và mặc kệ con, mà luôn để con tự làm

mọi thứ trong mức khả năng tối đa có thể nhưng đồng thời cũng tạo điều kiện và cung cấp những hỗ trợ cần thiết nhất để con có thể bước đầu tự lập, lặng lẽ giúp bé nâng cao sự tự tin nhưng vẫn không bị lệ

thuộc cha mẹ.Tôi cũng gợi ý cho phụ huynh một số biện pháp rèn tính tụ lập cho trẻ ở nhà

Khi trẻ tập ăn, để hạn chế bát đũa đổ vỡ và các con bôi bẩn lung tung, thì trải một tấm thảm nhựa dưới

chân ghế ăn, bát, đũa cũng dùng những loại bằng nhựa, được thiết kế đặc biệt phù hợp với khả năng cầm của trẻ và thực phẩm cũng luôn cắt gọn đến phức trẻ có thể tự xúc mà không gặp rắc rối

Trên bàn ăn, cần đặt một chiếc khăn ướt và một chiếc khăn ăn để trẻ có thê học thep người lớn tự vệ sinh cho sạch Bồn rửa mặt và đánh răng quá cao thì sẽ thiết kế một chiếc ghế để con trèo lên Quần áo nhiều cúc con chưa biết cởi thì sẽ thiết kế những loại khoá kéo, kim băng cài hoặc cúc bấm đơn giản để con có thể tự mặc quần áo

Về giày dép, luôn có một hình ngôi sao hoặc hoạ tiết nhỏ thêu vào để con biết phân biệt giày trái – phải

mà tự đi đúng chân Ở nhà muốn con biết tự cất đồ chơi thì cha mẹ sẽ làm một vài chiếc giỏ, trên đó dán

đề can hiển thị loại đồ chơi được phép bỏ vào giỏ để trẻ hiểu qui tắc mà phân loại, cất giữ đúng chỗ

Một đứa trẻ khi làm tốt thì chắc chắn mong muốn nhận được lời khen Tuy nhiên điều đó không có nghĩa trẻ làm gì sai thì cũng sẽ thích nghe mẹ chê bai, phàn nàn Giáo dục ở lứa tuổi mầm non điều quan trong nhất là quá trình chứ không kết quả Quá trình để trẻ khám phá, học cách làm và rút ra kinh nghiệm tự lập cho lần sau quan trọng hơn kết quả nhiều ằng chúng ta làm việc rất nhiều lần mới có thể thành thạo, nên khi trẻ bắt đầu làm dù có chậm hay sai sót thì cũng là chuyện rất bình thường Do đó mà không bao giờ chê trách con cái, ngược lại họ luôn khích lệ để trẻ hào hứng và tự lập hơn

Bắt đầu từ những việc đơn giản và tăng dần mức độ khó lên khi bé đã quen dần Tập cho trẻ trong các

hoạt động hằng ngày của mình như tự gấp quần áo của mình hay chỉ đơn giản là đem cất cốc nước mà trẻ vừa uống xong có thể giúp trẻ tự lập hơn Mẹ cũng có thể cho trẻ làm “chân chạy vặt” mỗi khi mẹ làm

bếp, vừa tăng cơ hội gần gũi giữa mẹ và trẻ vừa giúp bé tự lập hơn

Tôi luôn tuyên truyền với phụ huynh hiểu thế nào là cho trẻ tự lập, tự làm những việc trong khả năng của trẻ, bố mẹ chỉ là người làm mẫu và hướng dẫn trẻ làm không nên làm giúp trẻ, hay khi trẻ đã biết làm rồi thì người lớn nên khuyên khích động viên trẻ, cho trẻ rèn luyện tính tự lập đó nhiều lần để trở thành các

kỹ năng cần thiết trong cuộc sống của trẻ Tôi đã trò chuyện với phụ huynh để họ nắm bắt được tình hình của con mình và tôi tuyên truyền cho họ các phương pháp về giáo dục tính tự lập cho trẻ ngay từ nhỏ để phụ huynh có thể áp dụng tại gia đình Tôi chỉ cho phụ huynh thấy những việc trẻ tự làm

II KẾT QUẢ:

Từ những cố gắng nghiên cứu tài liệu, kinh nghiệm của bản thân, sự giúp đỡ của ban giám hiệu, của đồng

nghiệp cũng như sự hỗ trợ của các phụ huynh, tôi đã đạt được một số kết quả trong việc giáo dục trẻ các kỹ năng tự lập như sau:

* Đối với trẻ:

- 100% trẻ có kỹ năng tự phục vụ cơ bản.

- Trẻ năng động, sáng tạo, tự tìm hiểu, khám phá và giải quyết công việc một cách hứng thú

- Kỹ năng tự lập của trẻ được thể hiện trong các hoạt động rất tốt: Trẻ biết chào hỏi lễ phép Trẻ biết tự thay và mặc trang phục phù hợp Biết vệ sinh cơ thể sạch sẽ Biết giúp cô và bạn chia sẻ những công việc vừa sức, trẻ

có thói quen lao động và trẻ có thể tự giải quyết được các tình huống xảy ra Quan trọng là trẻ có thể tự mình làm mọi việc và hòa mình với môi trường mới.

* Đối với giáo viên

- Cô giáo chủ động, linh hoạt hơn trong tổ chức các hoạt động giáo dục lồng ghép kỹ năngtự phục vụ cho trẻ ở lớp.

- Trong giáo dục chú ý đến hoạt động cá nhân, hoạt động nhóm, đổi mới hình thức tổ chức hoạt động lồng

ghép giáo dục kỹ năng tự lập cho trẻ.

* Đối với phụ huynh.

- Phụ huynh đã có thói quen liên kết phối hợp chặt chẽ với cô giáo trong việc dạy trẻ các kỹ năng tự phục vụ cho trẻ ở nhà.

- Phụ huynh nhận thức đúng đắn về việc giáo dục và rèn luyện kỹ năng tự phục vụ cho trẻ và thay đổi hoàn toàn nhận thức đến hành động làm hộ trẻ khi ở nhà.

III KẾT LUẬN:

Bằng các biện pháp khác nhau trẻ được thực hành, trải nghiệm, được tự thỏa mãn nhu cầu tự lập , tôi thấy học sinh lớp tôi ngày càng hứng thú tham gia các hoạt động của lớp, và đặc biệt trẻ mạnh dạn, tự tin hơn trong mọi hoạt động, các kỹ năng tự phụ vụ, kỹ năng giữ gìn vệ sinh, kỹ năng giúp đỡ mọi

người trở nên tốt hơn, không cần cô giáo phải nhắc nhở nhiều mà trẻ thực hiện một cách tự nguyện và thích thú

Phần lớn trẻ đã thực hiện được các hoạt động: cất đồ dùng đúng nơi qui định, tự rửa tay, rửa mặt trước khi ăn, biết tự xả nước sau khi đi vệ sinh và biết rửa tay bằng xà phòng, chuẩn bị bàn ăn, giường ngủ cùng cô, nhặt rác bỏ vào thùng rác, sắp xếp đồ dùng, đồ chơi sau khi chơi, chuẩn bị đồ dùng cá nhân trước khi ra về.… một số trẻ còn biết giúp cô giặt khăn, phơi khăn

Quan sát trẻ lớp mình, tôi thấy không còn hình ảnh bố mẹ bế trẻ vào lớp hay hình ảnh bố mẹ xách túi cho con ,mà trẻ tự đeo cặp,tự để cặp dép đồ dùng ngay ngắn lên ô để cặp của mình, biết tự chào cô…

Từ đó những thói quen tốt của trẻ được hình thành và sẽ phát triển bền vững

- Trẻ năng động, sáng tạo, tự tìm hiểu, khám phá và giải quyết công việc một cách hứng thú

-Phần nào đã giúp các bậc phụ huynh hiểu vai trò của việc giáo dục tính tự lập và có phương pháp rèn luyện đúng đắn cho bé