Bài giảng Nguyên lý kinh tế vĩ mô

Nguyên lý kinh tế vĩ mô Phùng Mai Lan 1 Nội dung học phần ¤ Tổng quan kinh tế học vĩ mô ¤ Chương 1 Đo lường các biến số kinh tế vĩ mô và tăng trưởng ¤ Chương 2 Đo lường chi phí sinh hoạt CPI ¤ Chương[.]

Nguyên lý kinh tế v ĩ mô

Phùng Mai Lan

1

Nội dung học phần

¤   Tổng quan kinh tế học vĩ mô

¤   Chương 1: Đo lường các biến số kinh tế vĩ mô và tăng trưởng

¤   Chương 2: Đo lường chi phí sinh hoạt CPI

¤   Chương 3: Hệ thống tài chính và tiết kiệm, đầu tư

¤   Chương 4: Tổng cầu và tổng cung

¤   Chương 5: Tổng cầu và chính sách tài khóa

¤   Chương 6: Tiền tệ và chính sách tiền tệ

¤   Chương 7: Lạm phát và thất nghiệp

¤   Chương 8: Kinh tế vĩ mô của nền kinh tế mở

2

Tài liệu môn kinh tế v ĩ mô

3

http://fem.tlu.edu.vn/media/tai-lieu-

hoc-tap-hoc-phan-nguyen-ly-kinh-te-vi-mo-525

Điểm quá trình (40%)

¤   Điểm chuyên cần + phát biểu

¤  Chuyên cần – điểm danh

¤  Xung phong tham gia xây dựng bài (không cần trả lời đúng vẫn được

công nhận ý thức xây dựng bài) ***

¤  Làm bài tập tại lớp, quiz test

¤   Điểm kiểm tra giữa kỳ

¤  Làm bài kiểm tra

4

Điểm thi cuối kỳ (60%)

¤   Câu 1 (Nhớ - Hiểu): Nhận định dưới đây Đúng/ Sai, giải

Cách thức tương tác trong lớp và tính điểm

quá trình

¤   Giảng viên gọi sinh viên trả lời câu hỏi

¤   Sinh viên tham gia giơ tay phát biểu (qua cửa sổ chat và công

cụ giơ tay – raise hand)

¤   Tham gia trò chơi quiz, 3-5 bạn điểm cao nhất trong mỗi quiz

sẽ được note lại để cộng điểm (Cô sẽ thông báo sau mỗi lần

làm quiz) Các bạn thường xuyên không tham gia quiz hoặc

trong nhóm cuối sẽ bị trừ điểm quá trình

¤   Sinh viên làm bài tập cô giao, cô sẽ yêu cầu một số bạn sinh

viên show kết quả làm bài để cô chấm điểm

¤   Ghi chú: TUYỆT ĐỐI GIỮ YÊN LẶNG TRONG LỚP BẠN

NÀO CÓ Ý KIẾN GÌ HOẶC CÂU HỎI GÌ TRONG LÚC CÔ

Làm bài trên lớp và phát biểu trên lớp

¤   Phát biểu ở cửa sổ chat hoặc ấn nút “raise hand”

¤   Giảng viên gọi sinh viên yêu cầu đưa bài làm

¤  SV ấn nút share file trong máy hoặc show bài làm

¤   Ghi chú: Nếu bản show màn hình bị ngược chữ, SV vào video

settings- à bỏ chọn ở “Mirror my video” trong cửa sổ settings

7

Hướng dẫn làm Quiz

¤   Bước 1: Truy cập link dưới từ bất kỳ thiết bị nào có thể truy cập Internet

¤  joinmyquiz.com hoặc quizizz.com/join

¤   Bước 2: Nhập mã code do giáo viên cung cấp qua cửa sổ chat (Ghi code ra nếu làm quiz và học online trên cùng một thiết bị

¤   Bước 3: Ấn Start game và đợi cho đến giờ làm bài

¤   Tiến hành làm bài Sau khi kết thúc, máy tính sẽ báo kết quả

¤   Kiểm tra lại kết quả Đúng sai

¤   Giáo viên tổng kết 3-5 bạn có kết quả đúng và nhanh nhất để cộng điểm quá trình

¤   Các bạn không tham gia game nhiều lần cũng sẽ bị trừ điểm quá trình

9

B ư ớc 1: vào link joinmyquiz.com

hoặc quizizz.com/join Bước 2: Mã code giảng viên

cung cấp ở cửa sổ chat

Bước 3: Ấn JOIN sau khi nhập

code

Cộng điểm trừ điểm khi tham gia quiz

12

Bạn có điểm cao nhất

Tổng quan kinh tế học v ĩ mô

13

Hơn 126.000 người nhiễm nCoV-19 toàn cầu tại trên 120 quốc gia

(14.3.2020)

Tình hình kinh tế thế giới

¤   Sản xuất đình đốn

¤   Chuỗi cung ứng bị gián đoạn

¤   Thương mại và đầu tư giảm

¤   Ngành du lịch bị tàn phá

¤   Các chỉ số chứng khoán rơi xuống mức thấp nhất kể từ khủng

hoảng tài chính toàn cầu 2008-2009

-à Nền kinh tế thế giới có thể thiệt hại hơn 1.000 tỷ USD

-à Tăng trưởng kinh tế toàn cầu có thể chỉ đạt 1,5-2,4%

15

Các chính sách ứng phó của các quốc gia

¤   FED giảm lãi suất với mức sâu chưa từng có từ 2008: giảm 0.25%

¤   NHTW Úc cũng hạ lãi suất 0,25 điểm %

¤   HongKong: Thâm hụt lớn nhưng vẫn tặng tiền hỗ trợ người dân 10.000 HKD/ người (gần 30 triệu đồng/người), giảm thuế, giảm lãi suất cho vay

¤   NHTW Trung Quốc đã bơm 1.700 tỷ Nhân dân tệ vào thị trường tài chính và hạ lãi suất cho vay 0,05-0,1%

¤   Chính phủ Singapore đưa ra 2 gói kích thích kinh tế với tổng quy mô 5,6 tỷ đôla Singapore nhằm hỗ trợ cho doanh nghiệp và người tiêu dùng

¤   NHTW Philippines cắt giảm lãi suất 0,25 điểm phần trăm xuống còn 3,75%

¤   NHTW Brazil đã cắt giảm lãi suất từ mức thấp lịch sử trước đó là 6,5% xuống còn 6%

¤   Việt Nam: Đang xem xét đề xuất Chính phủ chưa chính thức nới lỏng chính sách tiền tệ hay đưa ra gói kích thích kinh tế Xem xét giảm thuế, giãn nộp thuế

16

Tổng quan kinh tế học

17

Khái niệm kinh tế học

NGUỒN TÀI NGUYÊN

Kinh tế vi mô và Kinh tế vĩ mô

nhuận, cạnh tranh, độc quyền,…

¤   Kinh tế vĩ mô (Macroeconomics)

tổng cầu, tổng sản phẩm, thu nhập quốc dân, tăng trưởng, lạm phát, thất nghiệp, đầu tư, tiết kiệm,…

*

19

Kinh tế học vi mô và kinh tế học vĩ mô

Kinh tế học vĩ mô Kinh tế học vi mô

Quan tâm đến các nhân tố

Kinh tế học vi mô và kinh tế học vĩ mô

21

Vi mô! Riêng lẻ, chi tiết Vĩ mô ! Tổng thể, tổng quát

Giá gạo: 20.000đ/kg (P) à Mức giá chung của nền kinh tế

(P) Lượng gạo: 150.000 tấn (Q) à Tổng sản lượng quốc gia (Y)

Kinh tế học thực chứng

thuyết và mô hình để lý giải, dự báo các hiện

tượng kinh tế đã, đang và sẽ diễn ra

Kinh tế học chuẩn tắc

¤ Kinh tế học chuẩn tắc dựa trên kinh tế học thực

chứng và các đánh giá dựa trên dựa trên giá trị xã

hội Nó đưa ra các đường hướng cho chính sách,

làm tăng và có thể làm cực đại phúc lợi xã hội

! chỉ dẫn hoặc khuyến nghị dựa trên những

đánh giá theo tiêu chuẩn cá nhân

¤ Nên có hiệu thuốc miễn phí cho người già

¤ Nên miễn học phí cho tất cả các cấp học

*

24

Sơ đồ lưu chuyển nền kinh tế v ĩ mô

Chi tiêu dùng Mua

Hàng hóa Dịch vụ

Doanh thu

Bán Hàng hóa Dịch vụ

Đất đai,lđ Vốn Thu nhập

= Luồng yếu tố đầu vào đầu ra

= Luồng tiền

Các nhân tố Sản xuất Tiền lương, tiền thuê,

Hộ gia đình

• HGĐ bán • DN mua

Thị trường nhân tố sản xuất

Sơ đồ dòng lưu chuyển kinh tế v ĩ mô

Đầu tư

Chính phủ Nước ngoài

Thu nhập = chi tiêu

27

Một số biến số kinh tế v ĩ mô

¤ Tổng sản lượng quốc gia

Thất nghiệp

30

Chu k ỳ kinh tế

31

Sản lượng tiềm năng (Y*, YP)

32

Lạm phát cao

Thất nghiệp thấp

Thất nghiệp

cao

Lạm phát thấp NGẮN HẠN

Mục tiêu của kinh tế vĩ mô

Công cụ của kinh tế vĩ mô

Công cụ của kinh tế v ĩ mô

Thu ngân sách

Text in here

Chi ngân sách

Chính sách tài khóa

36

Công cụ của kinh tế vĩ mô

¤ Chính sách tiền tệ

38

Ngân hàng thương mại Ngân hàng trung ương

Công cụ của kinh tế vĩ mô

Hoạt động thị trường

mở

Lãi suất chiết khấu

Dự trữ bắt buộc

Công cụ của ngân hàng trung ương -à Chính sách tiền tệ

Công cụ của kinh tế vĩ mô

SỐ LIỆU THỐNG KÊ

KINH TẾ VĨ MÔ VIỆT NAM

https://www.vietdata.vn/toan-canh-kinh-te-viet-nam-nam-2018-542624308

41

Nguyên lý kinh tế v ĩ mô

Phùng Mai Lan

1

Nội dung chương trình

¤   Tổng quan kinh tế học v ĩ mô

¤   Chương 1: Đ o lường các biến số kinh tế v ĩ mô và t ă ng

trưởng

¤   Chương 2: Đ o lường chi phí sinh hoạt CPI

¤   Chương 3: Hệ thống tài chính và tiết kiệm, đầu tư

¤   Chương 4: Tổng cầu và tổng cung

¤   Chương 5: Tổng cầu và chính sách tài khóa

¤   Chương 6: Tiền tệ và chính sách tiền tệ

¤   Chương 7: Lạm phát và thất nghiệp

¤   Chương 8: Kinh tế v ĩ mô của nền kinh tế mở

2

Chương 1: Đo lường các biến số kinh tế

vĩ mô và tăng trưởng

3

Chương 1 Đo lường các biến số kinh tế

vĩ mô

Tổng sản phẩm trong nước (GDP)

Tăng trưởng kinh tế (g%)

4

Hệ thống SNA (system of national

accounts)

¤ Các chỉ tiêu

¤ Theo quan niệm lãnh thổ: GDP

¤ Theo quan niệm quyền sở hữu: GNP

5

Là tổng giá thị trường của các hàng hóa và dịch vụ cuối cùng được sản xuất ra trong lãnh thổ 1 quốc gia trong một thời kỳ̀ nhất định

GDP

Giá thị trường

Hàng hóa, dịch vụ cuối

Tổng sản phẩm quốc dân (GNP)

8

B

Tổng sản phẩm trong nước GDP

10

Tổng sản phẩm trong nước

¤ GDP là giá trị thị trường -à Sử dụng tiền tệ (giá cả)

để tính toán

¤ Của tất cả à Tính toán hết tất cả các hàng hóa và

dịch vụ được sản xuất và bán hợp pháp trên thị

trường

¤ Cuối cùng -à GDP chỉ tính giá trị hàng hóa dịch vụ

được mua cho mục đích cuối cùng

¤ Hàng hóa và dịch vụ -à GDP gồm cả hàng hóa hữu

hình và vô hình

11

Phân biệt hàng hóa cuối cùng và hàng

hóa trung gian

Tổng sản phẩm trong nước

¤ Được sản xuất ra à GDP tính những hàng hóa dịch

vụ mới được tạo ra ở thời kỳ hiện hành

¤ Trong phạm vi lãnh thổ à Tính giá trị của hàng hóa

dịch vụ được sản xuất ra trong phạm vi lãnh thổ Việt

Nam

¤ Trong một thời kỳ nhất định -à Phản ánh giá trị

sản lượng tạo ra trong một thời gian cụ thể

13

Tổng sản phẩm trong nước GDP

¤ Hàng hóa và dịch vụ cuối cùng: Là hàng hóa và

dịch vụ được mua cho mục đích sử dụng cuối

cùng

¤ Hàng hóa và dịch vụ trung gian: Là hàng hóa và

dịch vụ sử dụng cho mục đích chế biến hoặc sản

xuất ra những hàng hóa và dịch vụ khác

-à GDP chỉ tính giá trị những hàng hóa và dịch vụ

cuối cùng

14

¤   Chúng ta quan tâm tới thời điểm sản xuất chứ không quan

tâm tới thời điểm tiến hành mua bán sản phẩm đó trên thị

trường khi tính GDP

¤   Chỉ những hoạt động sản xuất diễn ra trong chữ S mới

được tính vào GDP Việt Nam

15

GDP Việt Nam

16

Nguồn: https://tradingeconomics.com/vietnam/gdp

Hệ thống SNA (system of national accounts)

GDP danh nghĩa và GDP thực tế

¤ GDP chưa được điều chỉnh gọi là GDP danh nghĩa

(GDP n ): đo lường tổng sản phẩm trong nước sản xuất

ra trong một thời kỳ, theo giá cả hiện hành, tức là giá

cả của cùng thời kỳ đó

¤ GDP thực tế là số liệu GDP đã được điều chỉnh yếu tố

lạm phát (GDPr): đo lường tổng sản phẩm trong nước

sản xuất ra trong một thời kỳ, theo giá cả cố định ở

một thời kỳ được lấy làm gốc

¤ GDP thực tế chính là GDP danh nghĩa của năm đo lường

19

r = ΣP 0 i× Q t i )

à Tính theo giá của năm

gốc (năm cố định)

¤ GDPr2006 = ΣP1994 × Q06 = 1,1 tỷ USD

Một số câu hỏi cho lớp:

1. Vì sao GDP danh nghĩa thường cao hơn GDP thực tế

2. Khi GDP danh nghĩa tăng so với năm trước thì P và Q thay đổi thế nào

3. Khi GDP thực tế tăng so với năm trước thì

P và Q thay đổi như thế nào

Ví dụ tính GDP

22

Tổng sản phẩm trong nước (VN)

24

Nguồn: Tổng cục thống kê

Tăng trưởng kinh tế

¤ Tốc độ tăng trưởng kinh tế năm 2006 được tính

bằng phần trăm gia tăng của GDP thực tế năm

Tăng trưởng kinh tế Việt Nam

28

Sơ đồ chu chuyển nền kinh tế vĩ mô

¤ Nền kinh tế giản đơn:

¤ Có hộ gia đình và doanh nghiệp

Sơ đồ lưu chuyển nền kinh tế vĩ mô

Chi tiêu dùng Mua

Hàng hóa Dịch vụ

Doanh thu

Bán Hàng hóa Dịch vụ

Đất đai,lđ Vốn Thu nhập

= Luồng yếu tố đầu vào đầu ra

= Luồng tiền

Các nhân tố Sản xuất Tiền lương, tiền thuê,

Lợi nhuận

Hộ gia đình

• HGĐ bán • DN mua

Thị trường nhân tố sản xuất

Sơ đồ dòng lưu chuyển kinh tế vĩ mô

Đầu tư

Chính phủ Nước ngoài

Thu nhập = Chi tiêu

Các phương pháp đo lường GDP

Cách 1: Thông qua luồng hang hóa

Cách 2: Thông qua luồng tiền

¤ Phương pháp chi tiêu

¤ Phương pháp thu nhập (phân phối)

¤ Phương pháp giá trị gia tăng (sản xuất)

33

GDP theo luồng hàng hóa

34

Sơ đồ lưu chuyển nền kinh tế v ĩ mô

Chi tiêu dùng Mua

Hàng hóa Dịch vụ

Doanh thu

Bán Hàng hóa Dịch vụ

Đất đai,lđ Vốn Thu nhập

= Luồng yếu tố đầu vào đầu ra

= Luồng tiền

Các nhân tố Sản xuất Tiền lương, tiền thuê,

Lợi nhuận

Hộ gia đình

• HGĐ bán • DN mua

Thị trường nhân tố sản xuất

36

Phương pháp chi tiêu đo lường GDP

¤ Chi tiêu hộ gia đình (C - Comsumption): Tiêu dùng

hàng hóa và dịch vụ cuối cùng trong khu vực tư

nhân (cả hang hóa trong nước và nhập khẩu)

¤ Tiêu dùng hàng lâu bền: ôtô, xe máy

¤   Tiêu dùng hàng không lâu bền: thực phẩm

¤   Tiêu dùng hàng bán lâu bền: quần áo

¤ Tiêu dùng dịch vụ: y tế, tài chính

37

Phương pháp chi tiêu đo lường GDP

¤   Đầu tư (I – Investment): Các khoản tiền mà các nhà

doanh nghiệp/cá nhân chi ra để:

¤   Đầu tư cố định vào kinh doanh: máy móc, thiết bị (DN)

¤   Chênh lệch hàng tồn kho: nguyên liệu, bán thành

phẩm, thành phẩm lưu kho (DN)

¤   Đầu tư vào nhà ở (CN)

Lưu ý: Chênh lệch hàng tồn kho trong năm = Giá trị hàng

hóa tồn kho cuối năm – giá trị hàng hóa tồn kho đầu

năm

38

Phương pháp chi tiêu đo lường GDP

¤ Đầu tư (I – Investment) gồm:

¤ Khấu hao (De – Depreciation): Là khoản tiền

dùng để bù đắp hao mồn tài sản hữu hình

¤ Đầu tư ròng (In-Net investment): mở rộng quy mô

sản xuất, tăng khả năng sản xuất của nền kinh

tế

I= De+ In

39

Phương pháp chi tiêu đo lường GDP

¤ Xuất khẩu ròng NX – Net Exports = X-M

¤   Thặng dư thương mại: NX > 0

¤   Thâm hụt thương mại: NX < 0

40

Phương pháp chi tiêu đo lường GDP

¤ Chỉ tính khoản chi tiêu hàng hóa và dịch vụ của

¤ Hàng tồn kho => đầu tư tư nhân => tính vào GDP năm

Phương pháp chi tiêu đo lường GDP

¤ Các khoản chi tiêu không thuộc GDP

¤   Không tính hàng hóa đã qua sử dụng

¤ Các hoạt động kinh tế ngầm, bất hợp pháp

¤ Giá trị các công việc tự cung tự cấp

¤ Tài sản tài chính Việc sử dụng vốn để mua cổ phần, cổ

phiếu…không phải là đầu tư vì nó không làm tăng tổng

sản phẩm trong nước

¤ Hàng hóa và dịch vụ sản xuất ở nước ngoài

¤ Các khoản chi trợ cấp, viện trợ (giao dịch một chiều

như chi chuyển nhượng, chi trợ cấp, BHXH)

42

Cơ cấu của GDP theo phương pháp chi tiêu 1996-2014

Phương pháp thu nhập (phân phối)

44

Thuế gián thu ròng

Te

Phương pháp thu nhập (phân phối)

¤ w: lương, thu nhập từ tiền lương

¤ R: tiền thuê, thu nhập từ cho thuê đất đai và

đầu vào khác

¤ i: tiền lãi thu nhập từ vốn

¤ Pr: thu nhập từ lợi nhuận

¤ Te: thuế gián thu ròng = Thuế gián thu – trợ

cấp sản xuất

¤ De: khấu hao

45

Phương pháp giá trị gia tăng

46

Giá trị gia tăng = Doanh thu của doanh nghiệp – chi phí hàng hóa trung gian

Phương pháp giá trị gia tăng

Giá trị Lúa m ỳ

Giá trị bột m ỳ

Giá bán lẻ chiếc bánh Chi tiêu cuối cùng

VA thợ Xay gạo

VA thợ Làm bánh

VA chủ cửa hàng bánh

Chi tiêu cuối cùng Chi tiêu trung gian

Tổng chi tiêu, tổng thu nhập, sản lượng

Tổng chi tiêu GDP Tổng thu nhập

Th uế gián thu ròng

T hu nhập tự doanh

L ương và thu nhập từ làm công

Sơ đồ lưu chuyển nền kinh tế vĩ mô

Chi tiêu dùng Mua

Hàng hóa Dịch vụ

Doanh thu

Bán Hàng hóa Dịch vụ

Đất đai,lđ Vốn Thu nhập

= Luồng yếu tố đầu vào đầu ra

= Luồng tiền

Các nhân tố Sản xuất Tiền lương, tiền thuê,

Lợi nhuận

Hộ gia đình

• HGĐ bán • DN mua

Thị trường nhân tố sản xuất

Phương pháp đo lường GDP

Hãy tưởng tượng một nền kinh tế chỉ với hai DN Bảng bên trái cho biết các giao dịch của mỗi DN trong một năm

Phương pháp chi tiêu

Người sử dụng cuối cùng mua $10.000 từ DN A và

$40.000 từ DN B

Tổng chi tiêu cộng lại bằng

$50.000

Tổng mức lương mà hai DN trả là $25.000

Tổng lợi nhuận của hai DN là

$25.000

Chúng ta có tổng số là

$50.000

Phương pháp giá trị gia tăng

Cách tiếp cận giá trị gia tăng

đo lường bằng cách cộng giá trị gia tăng của mỗi doanh nghiệp (cái mà DN tạo ra thêm)

VAA = 35.000

VAB = 40.000-25.000 = 15.000

GDP = VAA + VAB = 35.000 + 15.000 = 50.000

Câu hỏi

¤   Theo cách tiếp cận chi tiêu trong việc tính GDP, khoản trợ cấp

cho đồng bào lũ lụt của chính phủ sẽ được tính vào:

Câu hỏi

¤   Tính theo thu nhập thì GDP là tổng cộng của:

a   Tiền lương, trợ cấp của chính phủ, tiền lãi, lợi nhuận, khấu

hao tiền thuê, thuế trực thu

b   Tiền lương, trợ cấp của chính phủ, lợi nhuận, thuế gián thu,

khấu hao, tiền thuê, tiền lãi

c   Tiền lương, trợ cấp của chính phủ, tiền thuê, tiền lãi, tiền thuế,

lợi nhuận, khấu hao

d   A, b, c sai

55