Bt_Xôi Ngũ Sắc Ý.docx

Xôi Ngũ Sắc Xôi ngũ sắc là món ăn nổi tiếng của người Tày dùng trong những dịp lễ hội truyền thống Món xôi độc đáo này được làm với 5 màu khác nhau đỏ, xanh, trắng, tím, vàng tượng trưng cho ngũ hành,[.]

Xôi Ngũ Sắc

Xôi ngũ sắc là món ăn nổi tiếng của người Tày dùng trong những dịp lễ hội truyền thống Món xôi độc đáo này được làm với 5 màu khác nhau: đỏ, xanh, trắng, tím, vàng tượng trưng cho ngũ hành, Người Tày quan niệm màu sắc của món xôi càng đẹp tượng trưng cho sự phát đạt thịnh vượng cho gia đình Với hình thức bắt mắt, độ dẻo thơm khó lẫn khiến xôi ngũ sắc trở thành món

ăn làm nên bản sắc cho người Tày ở Hà Giang

Theo quan niệm từ xa xưa, xôi ngũ sắc do năm màu sắc tạo thành một tổng thể, tượng trưng cho

âm dương ngũ hành, cho tình đoàn kết của các dân tộc anh em Nhưng mỗi màu sắc cũng có thể đứng độc lập, mang ý nghĩa riêng Màu trắng có vị thơm dẻo nguyên chất của hạt gạo nương, tượng trưng cho sự tinh khiết của đất trời, của hạt sương sớm mai trên núi Màu đen biểu trưng cho những khó khăn, thiên tai, mất mùa, những vất vả nhọc nhằn của người làm lên bông lúa Màu xanh mang niềm hy vọng và cầu cho một năm mưa thuận gió hòa, mùa màng bội thu Màu

đỏ tượng trưng cho bếp lửa hồng với mong muốn các thành viên trong gia đình luôn hạnh phúc bên nhau Màu vàng mang khát vọng no đủ ngàn đời cho con cháu không bao giờ thiếu ăn, thiếu mặc Màu tím thể hiện cho sự chung thủy, cho tình yêu cây lúa, yêu nghề nông của những người dân thật thà, chất phác

Nguyên liêu

Gạo nếp

Lá cẩm

Lá dứa

Quả gấc

Nghệ tươi

Muối

Rượu trắng

Đường

Nước cốt dừa

Nguồn gốc nguyên liệu

Gạo nếp

Tại Việt Nam có rất nhiều loại gạo nếp, một trong số chúng còn là đặc sản như nếp cái hoa vàng Loại nếp này chủ yếu xuất hiện ở vùng trung du và đồng bằng Bắc Bộ

Ngoài nếp cái hoa vàng, còn có nếp Tú Lệ, đây được xem như đặc sản của tỉnh Yên Bái Nếp có hình tròn đầy, màu trắng, ăn rất lâu ngán và sở hữu hương vị đậm đà

Và một đặc sản gạo nếp nữa chính là nếp ngỗng với hạt gạo dài và có mùi thơm nhẹ, thường được trồng tại đồng bằng sông Cửu Long

Lá cẩm

Lá cẩm được trồng nhiều ở vùng Đông Nam Á, có vị ngọt nhẹ tính mát thường được sử dụng kết hợp với nhiều loại thuốc khác để giảm ho, cầm máu và hỗ trợ điều trị tiêu lỏng, giảm viêm xương khớp, Một số vùng núi, người dân tộc còn sử dụng lá này để nấu nước tắm cho trẻ để giảm rôm sẩy

Trong ẩm thực, lá cẩm được sử dụng thay cho những màu thực phẩm để tạo màu cho những món bánh, xôi, mứt, kẹo, đem đến một màu tím đặc trưng tăng thêm phần bắt mắt cho món ăn

Cây lá dứa (còn hay gọi là Lá nếp, Lá cơm nếp) là một loài cây thân bụi, thuộc họ Dứa dại.

Cây có nguồn gốc xuất xứ từ ở Nam Ấn Độ, bán đảo Đông Nam Á, Indonesia

Ngay nay,được biết đến như một loại hương vị cũng như thảo mộc đặc trưng của ẩm thực Đông Nam Á

Lá dứa được sử dụng rất nhiều trong văn hoá ẩm thực, đặc biệt là nền ẩm thực Đông Nam Á Tại Việt Nam, chúng được sử dụng phổ biến để tạo màu và tạo mùi thơm Bên cạnh đó, Lá dứa còn

có một hương vị đặc trưng rất dễ chịu Chúng ta dễ dàng thấy lá dứa được dùng trong các món như xôi, cơm, các loại bánh, chè hoặc tạo màu tự nhiên cho các loại đồ ăn, thức uống, làm thuốc, trang trí, thanh lọc không khí, đuổi côn trùng

Quả gấc (Momordica cochinchinensis), còn được gọi là quả mít con, quả bầu đắng, bầu ngọt,

hoặc Cochinchin Gourd, là một loại quả có gai màu cam sáng được tìm thấy chủ yếu ở trong khu vực Đông Nam Á Nó chỉ được thu hoạch trong vòng hai tháng mỗi năm (tháng 12 và tháng 1)

và thường được sử dụng vào những dịp đặc biệt ở Việt Nam cũng như trong các loại thuốc cổ truyền của Trung Quốc

Quả gấc có rất ít vị (có người mô tả nó có vị hơi giống quả bơ và nhiều người cũng đồng ý với ý kiến này) - không ngọt đi kèm với hương vị rất nhẹ và kết cấu nhão Phần vỏ bên ngoài của gấc không ăn được nên chúng ta cần lưu ý chỉ ăn phần cùi mềm bao quanh các hạt to bên trong quả Hạt cũng có thể ăn được và được sử dụng trong các loại thuốc cổ truyền của Trung Quốc

Giống như hầu hết các loại trái cây và rau quả có màu cam / đỏ, gấc chứa hàm lượng cao beta-carotene và lycopene Và hầu hết các lợi ích sức khỏe đã được khẳng định của quả gấc đều bắt nguồn từ hàm lượng beta-carotene và lycopene cao này Trên thực tế, mỗi gam gấc có nhiều beta

- carotene hơn cà rốt hoặc khoai lang (vốn đã có hàm lượng khá cao)

Nghệ là cây thảo mộc sống lâu năm, Nguồn gốc nguyên thủy từ Ấn Độ Từ xa xưa, cây đã được

trồng ở nhiều nơi, về sau trở nên hoang dại, trước hết là ở Trung Quốc

Ở Việt Nam, nghệ là cây trông phổ biến ở khắp các địa phương, từ vùng ven biển đến núi cao trên 1500 m

Làm gia vị, chất màu Chữa ứ huyết, phụ nữ bế kinh, sau khi đẻ huyết xấu không ra hết, ứ huyết sưng đau, chấn thương tụ máu, chữa đau dạ dày, dùng ngoài chữa vết thương lâu lên da non, vết bỏng

Muối ăn là tối thiết cho sự sống, nhưng việc sử dụng quá mức có thể làm tăng độ nguy hiểm của các vấn đề sức khỏe, chẳng hạn như bệnh cao huyết áp Trong việc nấu ăn, muối ăn được sử dụng như là chất bảo quản cũng như là gia vị

Rượu

Cư dân thời đồ đá mới ở Trung Quốc có thể là người đầu tiên trên thế giới chế tạo rượu Các nhà khoa học mới tìm thấy bằng chứng cổ xưa nhất về việc làm rượu từ những mảnh gốm có từ năm 7.000 trước Công nguyên ở miền bắc Trung Quốc

Đường

Đường cát – các hạt ngọt nhỏ như cát, trong đó đường là tên chung của các chất tạo ngọt Đường được thu nhận từ cây mía thuộc họ cỏ, danh pháp khoa học Saccharum officinarum do Carl von

Linné nhà thực vật học, một bác sĩ kiêm nhà động vật học người Thụy Điển đặt tên

Nước cốt dừa, hay còn gọi là sữa dừa, là nước cốt lấy từ cơm dừa đã được nạo, xay thật nhỏ.

[1] Nước cốt dừa được sử dụng rộng rãi trong ẩm thực tại nhiều nước trên thế giới đặc biệt là ở những quốc gia vùng nhiệt đới gió mùa, trồng nhiều dừa như Việt Nam, Indonesia, Malaysia

Ở Việt Nam, khái niệm nước cốt dừa được sử dụng phổ thông, tuy đây là khái niệm chưa thực sự chuẩn xác vì nước cốt dừa thường chỉ nước vắt đầu tiên, từ nước thứ hai trở đi gọi là nước dão (hay nước dảo)

Cách chế biến

Bước 1: Sơ chế nguyên liệu

Trước khi nấu, bạn vo sạch gạo nếp rồi ngâm với nước để qua đêm cho gạo nở ra rửa sạch các loại lá cẩm, lá dứa nghệ tươi rửa sạch, bỏ vỏ, giã nhuyễn

Bước 2: Các bước tạo màu

Nghệ tươi sau khi giã nhuyễn đổ thêm vào 1lít nước lọc, lọc lấy nước vàng và bỏ bã đi

Lá cẩm đem cắt khúc rồi cho vào nồi, thêm 1 lít nước lọc và đun sôi trong khoảng 10 phút Lúc này, nước sẽ nhuộm màu tím của lá cẩm, lọc lấy phần nước màu tím còn bỏ lá đi

Lá dứa cho vào máy xay sinh tố xay thật nhuyễn, đổ vào 1 lít nước lọc, bóp lấy nước cốt màu xanh qua rây, bỏ bã đi

Lấy 1 bát đựng gấc, thêm vào một chút rượu trắng, dùng tay đeo bao nilong bóp thật kỹ đến khi phần thịt gấc tách hết ra khỏi hạt, bỏ hạt đi

Bước 3: Đồ xôi ngũ sắc

Chia phần gạo nếp đã ngâm qua đêm làm 5 phần Cho mỗi phần ngâm với một loại nước màu đã chuẩn bị (nước lá cẩm, nước lá dứa, nước nghệ), thêm 1 thìa canh nước cốt dừa, 1 thìa cà phê đường và 1 thìa cà phê muối Ngâm trong khoảng 3 giờ thì ta được 3 loại màu

Còn một phần trộn đều với thịt gấc thêm 1 thìa cà phê muối trộn đều, một phần giữ nguyên và cũng thêm muối

Sau khi ngâm, cho gạo nếp vào nồi đồ xôi, bật lửa lớn để hạt gạo nếp được nở chín đều Sau 30 phút dùng đũa để xới tơi, nếu thấy xôi có vẻ khô thì có thể rưới thêm chút nước lên trên Hấp cho đến khi xôi chín mềm thì tắt bếp, bắc nồi xôi xuống

Lưu ý khi làm xôi ngũ sắc

Tùy vào kích thước nồi mà bạn có thể đồ 1 hay nhiều màu một lần Nếu bạn có nồi đồ xôi lớn thì

có thể đồ cả 5 loại xôi trong 1 lần

Khi thấy xôi bị khô, có thể rưới chút nước lên, nếu bạn rưới nước cốt dừa thì càng ngon nhé Khi nấu xôi có thể không dùng nước cốt dừa, nhưng nếu ngâm gạo với nước cốt dừa thì xôi sẽ dẻo bùi, mùi vị rất tuyệt vời

Văn hóa ẩm thực

Văn hóa ẩm thực là nét văn hóa tự nhiên hình thành trong cuộc sống Đối với nhiều dân tộc, quốc gia, ẩm thực không chỉ là nét văn hóa về vật chất mà còn là văn hóa về tinh thần Qua ẩm thực người ta có thể hiểu được nét văn hóa thể hiện phẩm giá con người, trình độ văn hóa của dân tộc với những đạo lý, phép tắc, phong tục trong cách ăn uống… Đối với ẩm thực Việt Nam cũng vậy, các món ăn được truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác Giữ gìn và phát huy các món ăn truyền thống là một phương pháp bảo tồn văn hóa ẩm thực Việt Nam

Do đất nước được chia thành ba miền, nên ẩm thực Việt Nam theo vùng miền: Bắc, Trung, Nam cũng tạo ra những nét đặc trưng riêng Văn hóa ẩm thực khác nhau góp phần làm nên sự phong phú, đa dạng trong ẩm thực Việt Nam Mỗi vùng miền đều có khẩu vị khác nhau thể hiện qua từng nguyên liệu, cách chế biên, tên gọi của món ăn,…cho đến cách trình bày như thế nào và ăn uống ra sao

Việt Nam ảnh hưởng nhiều về văn hóa Trung Hoa, vì thế ảnh hưởng của ẩm thực Trung Quốc đến Việt Nam là không còn xa lạ Theo đó, triết lý Phật giáo được thể hiện rõ nét trong ẩm thực Việt Nam qua ngũ hành Ngũ hành trong âm dương được liên tưởng đến 5 hương vị cơ bản cay (kim), chua (mộc), mặn (thủy), ngọt (thổ) và đắng (hỏa) để tạo nên sự đặc sắc Và mỗi món ăn

trong ẩm thực Việt Nam phải hòa quyện giữa các yếu tố đó Chính vậy, đó là lý do vì sao hầu hết các món ăn Việt Nam đều có kết cấu tương phản nhau

Xôi ngũ sắc là món ăn nổi tiếng của người Tày dùng trong những dịp lễ hội truyền thống Món xôi độc đáo này được làm với 5 màu khác nhau: đỏ, xanh, trắng, tím, vàng tượng trưng cho ngũ hành, Người Tày quan niệm màu sắc của món xôi càng đẹp tượng trưng cho sự phát đạt thịnh vượng cho gia đình Với hình thức bắt mắt, độ dẻo thơm khó lẫn khiến xôi ngũ sắc trở thành món

ăn làm nên bản sắc cho người Tày ở Hà Giang

Việt Nam ảnh hưởng nhiều về văn hóa Trung Hoa, vì thế ảnh hưởng của ẩm thực Trung Quốc đến Việt Nam là không còn xa lạ Theo đó, triết lý Phật giáo được thể hiện rõ nét trong ẩm thực Việt Nam qua ngũ hành Ngũ hành trong âm dương được liên tưởng đến 5 hương vị cơ bản cay (kim), chua (mộc), mặn (thủy), ngọt (thổ) và đắng (hỏa) để tạo nên sự đặc sắc Và mỗi món ăn trong ẩm thực Việt Nam phải hòa quyện giữa các yếu tố đó Chính vậy, đó là lý do vì sao hầu hết các món ăn Việt Nam đều có kết cấu tương phản nhau

Xôi ngũ sắc là món ăn nổi tiếng của người Tày dùng trong những dịp lễ hội truyền thống Món xôi độc đáo này được làm với 5 màu khác nhau: đỏ, xanh, trắng, tím, vàng tượng trưng cho ngũ hành, Người Tày quan niệm màu sắc của món xôi càng đẹp tượng trưng cho sự phát đạt thịnh vượng cho gia đình Với hình thức bắt mắt, độ dẻo thơm khó lẫn khiến xôi ngũ sắc trở thành món

ăn làm nên bản sắc cho người Tày ở Hà Giang

Không chỉ công phu ở khâu lựa chọn nguyên liệu, chế biến mà khâu trình bày cũng được đồng bào rất coi trọng Khi lấy xôi trong chõ ra trình bày cần tuân theo quy tắc nhất định Trong xôi ngũ sắc màu trắng sẽ đặt ở giữa tượng trưng cho sự hội tụ tinh túy của trời đất Bốn màu còn lại

sẽ đặt xung quanh tượng trưng cho bốn phương của trời đất, bốn mùa xuân, hạ, thu, đông trong năm

Cách trình bày xôi ngũ sắc cũng có rất nhiều kiểu Có nơi sẽ bày xôi theo hình bông hoa 5 cánh, mỗi cánh tượng trưng cho một màu Có nơi lại dùng khuôn gỗ đóng xôi thành nhiều tầng, mỗi tầng là một màu xôi Cách trang trí nào cũng khiến món xôi ngũ sắc rực rỡ và bắt mắt

Tuy là một món ăn bình dân nhưng xôi ngũ sắc, với sự kết hợp đa dạng, tinh tế của nhiều loại cây, củ, quả, đã thể hiện nhiều giá trị tinh tế trong quan niệm, ứng xử của người dân vùng Tây Bắc

Xôi ngũ sắc rất bắt mắt và hấp dẫn, xôi mềm dẻo, thấm vị beo béo của cốt dừa rất ngon Bạn có thể ăn kèm xôi ngũ sắc ăn với muối mè đường hoặc muối đậu phộng, nhưng một số nơi thường

ăn kèm xôi ngũ sắc với dừa nạo, hoặc thịt rim mặn

Quảng bá

Xôi ngũ sắc là món ăn nổi tiếng của người Tày dùng trong những dịp lễ hội truyền thống

Xôi ngũ sắc từ lâu đã được biết đến là đặc sản ẩm thực của vùng Tây Bắc Điều thú vị là năm màu sắc tạo thành một tổng thể, tượng trưng cho âm dương ngũ hành, cho tình đoàn kết của các dân tộc anh em Nhưng, mỗi màu sắc cũng có thể đứng độc lập, mang ý nghĩa riêng gắn với từng dân tộc

Tuần Văn hóa du lịch Lâm Bình (Tuyên Quang) đã diễn ra vao ngày 1 đến 6-4(khoang tháng 3 âm) với nhiều hoạt động hấp dẫn mang đậm bản sắc văn hóa địa phương Liên đoàn Lao động huyện Lâm Bình đã tổ chức Hội thi ẩm thực "Mâm xôi ngũ sắc" trong chuỗi các hoạt động tại Tuần Văn hóa-Du lịch huyện Lâm Bình năm 2022 mang đến du khách những trải nghiệm thú vị

là cuộc thi nấu xôi ngũ sắc

Tham gia hội thi có 10 đội thi đến từ các xã, thị trấn, với khoảng 100 đoàn viên, nhân dân trên địa bàn huyện tham gia Với sự sáng tạo và bàn tay khéo léo của các đoàn viên, 10 đội thi tạo ra

10 tác phẩm “Mâm xôi ngũ sắc” đẹp mắt, độc đáo, sáng tạo và có chủ đề, ý nghĩa khác nhau như: Đội thi thị trấn Lăng Can với chủ đề “Thanh bình một miền quê”, Đội thi xã Phúc Sơn với chủ

đề “Non nước hữu tình, Lâm Bình mời gọi”, Đội thi xã Thổ Bình với chủ đề “Khát vọng

xanh”…

Đặc biệt, ăn cùng với thịt chua, cá nướng, thịt nướng thấy đã vô cùng Thích nữa là món ăn này rất tiện lợi, có thể mang theo trong suốt hành trình trải nghiệm vùng đất này

Món xôi ngũ sắc của người Tày thể hiện sự tôn kính đối với trời, đất, nước, thần linh, tổ tiên, cha

mẹ và mong muốn vươn tới sự trọn vẹn, no đủ, hạnh phúc Mặt khác, xôi ngũ sắc còn thể hiện sự đảm đang, khéo tay của người phụ nữ Tày vùng cao

Hội đồng thẩm định Top Việt Nam, Viện Kỷ lục Việt Nam vừa công nhận xôi ngũ sắc Lâm Bình lọt vào top 100 các món ăn đặc sản Việt Nam 2020 – 2021, theo bộ tiêu chí Top món ăn, đặc sản Việt Nam