1 cbg ngữ văn 10 trại hè hv 2023

Không có tác phẩm văn học nào có thể tồn tại, nếu nó rời xa hiện thực cuộc sống, trở nên vô nghĩa với đời sống tinh thần của con người.. - Đời sống không phải là nguồn mạch duy nhất của

Câu 1 Nghị luận xã hội (8.0 điểm)

Danh họa Vincent Van Gogh (1853 - 1890) từng chiêm nghiệm:

Chúng ta càng tiến bước trên đường đời, càng có nhiều thử thách hơn, nhưng chính trong khi chống lại gian khổ mà sức mạnh nội tâm của con tim được hình thành.

(Theo Tudiendanhngon.vn)

Hãy viết một bài văn để trình bày suy nghĩ của anh/chị về ý kiến trên

Câu 2 Nghị luận văn học (12.0 điểm)

Nhà văn Diêm Liên Khoa (Trung Quốc) từng phát biểu:

Đời sống không phải là nguồn mạch duy nhất của sáng tác Nó chỉ là một nguồn mạch quan trọng, ngoài ra tưởng tượng cũng là một nguồn mạch quan trọng khác

(Dẫn theo Nguyễn Thị Thúy Hạnh - Diêm Liên Khoa: Từ quan niệm đến sự thực hành

chủ nghĩa thần thực TC Sông Hương, ngày 21/08/2019)

Anh/chị hiểu ý kiến trên như thế nào? Bằng trải nghiệm văn học của bản thân, hãy làmsáng tỏ

HẾT Người ra đề:

-Nguyễn Thị Minh Duyên(ĐT: 0913.914.251)

Trần Thị Liên(ĐT: 0963.046.568)

Câu Ý Nội dung Điểm 1

Chúng ta càng tiến bước trên đường đời, càng có nhiều thử thách hơn,

nhưng chính trong khi chống lại gian khổ mà sức mạnh nội tâm của con

tim được hình thành.

8.0

Yêu cầu về kĩ năng

- Nắm chắc các thao tác làm bài nghị luận xã hội

- Biết vận dụng dẫn chứng thực tế m t cách linh hoạt ột cách linh hoạt.

- Bố cục rõ ràng, lập luận chặt chẽ, hành văn gợi cảm…

Yêu cầu về kiến thức

- Thử thách: là những yếu tố gây khó khăn, cản trở đến việc thực hiện một

mục tiêu nào đó của con người

- Sức mạnh nội tâm: Sức mạnh được hình thành từ ý chí, nghị lực, quyết

tâm của con người khi vượt qua khó khăn, thử thách.

=> Ý kiến khẳng định ý nghĩa của việc con người dám đối mặt với những thử

thách trong cuộc sống.

* Vì sao Chúng ta càng tiến bước trên đường đời, càng có nhiều thử

thách hơn?

- Cuộc sống luôn vận động không ngừng, tiềm ẩn nhiều bất trắc, rủi ro.

Hành trình sống của con người do đó cũng là hành trình trải ngày càng

nhiều những thử thách, khó khăn

- Tiến bước trên đường đời không phải chỉ là biểu hiện của tồn tại, mà còn

là quá trình con người nỗ lực vươn lên tự hoàn thiện mình Vì thế những

khó khăn thử thách con người gặp phải, ngoài lý do khách quan còn có thể

nảy sinh từ chính những ước mơ - khát vọng - mục tiêu lớn lao mà con

người tự đặt ra cho mình

* Vì sao chính trong khi chống lại gian khổ mà sức mạnh nội tâm của con

tim được hình thành?

- Chỉ khi chống lại gian khổ, thử thách lớn; con người mới thực sự phát huy

tận độ năng lực tiềm ẩn, nguồn sức mạnh nội tâm bên trong mình

- Sự gian khổ, khắc nghiệt của hoàn cảnh là môi trường rèn luyện, giúp con

người đúc rút kinh nghiệm, hình thành kĩ năng để vững vàng hơn trong

cuộc sống

- Đã có rất nhiều người mạnh mẽ vượt qua thử thách để đến với thành

công, góp phần thúc đẩy sự phát triển của xã hội Ngược lại, trong cuộc

sống vẫn còn không ít người run sợ, đầu hàng, chán nản, buông xuôi trước

những thử thách trong cuộc sống.

- Không phải hoàn cảnh thử thách nào cũng giúp con người trở nên mạnh

mẽ hơn Mỗi cá nhân cần tự lượng sức mình, không liều lĩnh thử thách bản

thân bởi những điều vượt quá giới hạn cho phép

- Để vượt qua những khó khăn thử thách trong cuộc sống, con người cần

lắng nghe nội tâm mình; đồng thời cũng cần biết đón nhận sự động viên,

khích lệ, yêu thương, giúp đỡ của những người xung quanh

- Rút ra những bài học phù hợp với bản thân

2

Đời sống không phải là nguồn mạch duy nhất của sáng tác Nó chỉ là một

nguồn mạch quan trọng, ngoài ra tưởng tượng cũng là một nguồn mạch

quan trọng khác

12.0

I Yêu cầu chung

- Bài viết đảm bảo bố cục 3 phần: Mở, Thân, Kết

- Biết vận dụng linh hoạt các thao tác lập luận trong quá trình viết bài; diễn

đạt mạch lạc, trong sáng, giàu cảm xúc.

- HS có thể triển khai bài viết theo nhiều cách khác nhau, nhưng về cơ bản

cần làm sáng tỏ yêu cầu của đề, phần kiến thức lý luận và chứng minh qua

tác phẩm cụ thể cần có sự thống nhất chặt chẽ.

II Yêu cầu cụ thể

- “Nguồn mạch”: Nguồn gốc, cơ sở hình thành, điều kiện đảm bảo cho sự

phát triển liên tục, bền vững của một đối tượng nào đó

- “Đời sống không phải nguồn mạch duy nhất”,“chỉ là nguồn mạch quan

trọng của sáng tác”: Hiện thực đời sống đóng vai trò quan trọng nhưng

không phải là cơ sở duy nhất để tạo nên một tác phẩm nghệ thuật

- “Ngoài ra tưởng tượng cũng là một nguồn mạch quan trọng khác”: Ý kiến

đề cao vai trò của yếu tố tưởng tượng trong sáng tạo Tưởng tượng là khả

năng hình dung, vẽ ra trong trí óc con người những điều mà thực tế chưa

có, không có hoặc có mà khó nắm bắt rõ ràng

-> Nhận định thể hiện chiêm nghiệm của nhà văn Diêm Liên Khoa về nguồn

gốc, đặc trưng của văn học nghệ thuật Đặc biệt nhấn mạnh vai trò của hiện

thực đời sống và yếu tố tưởng tượng trong việc tạo thành tác phẩm.

b Bàn luận

* Tại sao đời sống là nguồn mạch quan trọng nhưng không phải là nguồn

mạch duy nhất của sáng tác?

- Đời sống là nguồn mạch quan trọng của sáng tác vì: Văn học lấy hiện thực

đời sống làm đối tượng tìm hiểu, khám phá, miêu tả Hiện thực là kho tài

nguyên phong phú, là nguồn cảm hứng dồi dào để người nghệ sĩ hình thành

ý tưởng, khám phá, sáng tạo nên tác phẩm Không có tác phẩm văn học nào

có thể tồn tại, nếu nó rời xa hiện thực cuộc sống, trở nên vô nghĩa với đời

sống tinh thần của con người

- Đời sống không phải là nguồn mạch duy nhất của sáng tác, vì: Văn học

không phản ánh hiện thực như nó vốn có, không sao chép y nguyên những

gì xảy ra trong cuộc đời Do đó, để tạo thành tác phẩm, ngoài những hiểu

biết về đời sống khách quan còn cần nhiều nguồn mạch khác.

* Tại sao tưởng tượng là một nguồn mạch quan trọng của sáng tác?

- Gắn với hoạt động sáng tạo của nhà văn: Trí tưởng tượng phong phú giúp

nhà văn có thể nhìn thấy chiều sâu của hiện thực, phát hiện ra những sự

thật ẩn khuất trong đời sống, khám phá được những diễn biến nội tâm bên

trong con người Trí tưởng tượng cũng giúp nhà văn dễ dàng hóa thân vào

những cảnh ngộ, cuộc đời khác để sẻ chia, yêu thương, đồng cảm Bên

cạnh đó, tưởng tượng còn giúp ích cho nhà văn trong việc hình dung về thế

giới hình tượng trong tác phẩm, cấu trúc tác phẩm theo ý đồ của riêng

mình… Do đó tưởng tượng là yếu tố không thể thiếu với nhà văn trong quá

trình sáng tạo ra tác phẩm

- Gắn với hoạt động tiếp nhận văn học: Giá trị của một sáng tác không chỉ

được quyết định bởi nhà văn, mà còn bởi người đọc Người đọc bằng trí

tưởng tượng của mình, có thể giải mã văn bản ngôn từ mà nhà văn tạo ra

theo những cách riêng Đó chính là quá trình đồng sáng tạo với nhà văn của

bạn đọc Do đó, tưởng tượng thực sự là một nguồn mạch quan trọng, đảm

bảo cho sức sống lâu bền của một tác phẩm văn học.

* Hướng chọn tác phẩm

- Những tác phẩm cho thấy rõ đặc trưng phản ánh của TPVH: Vừa miêu tả,

phản ánh hiện thực khách quan; vừa tưởng tưởng, hư cấu, tái tạo hiện

thực ở những chiều kích, tầng bậc mới (có sự xuất hiện của những yếu tố

phi thực tế, là sản phẩm của trí tưởng tượng)

- Những tác phẩm khơi gợi trí tưởng tượng phong phú của bạn đọc trong

quá trình tiếp nhận

Ví dụ: Văn học Việt Nam: Truyền kì mạn lục (Nguyễn Dữ), Đây thôn Vĩ Dạ

(Hàn Mặc Tử), Đàn ghi-ta của Lorca (Thanh Thảo), Hồn Trương Ba da hàng

thịt (Lưu Quang Vũ)… Văn học nước ngoài: Tây du kí (Ngô Thừa Ân), Ông

già và biển cả (E.Hemingway), Linh Sơn (Cao Hành Kiện),…

* Hướng phân tích tác phẩm

- Nguồn mạch đời sống trong việc cấu thành tác phẩm:

+ Tác phẩm đã phản ánh hiện thực nào?

+ Ý nghĩa của việc tác phẩm phản ánh hiện thực đời sống là gì?

- Nguồn mạch tưởng tượng của nhà văn trong việc cấu thành tác phẩm:

+ Yếu tố tưởng tượng của nhà văn được thể hiện ở đâu, chi tiết nào trong

tác phẩm? (nội dung và nghệ thuật)

+ Vai trò của yếu tố tưởng tưởng, hư cấu với tác phẩm là gì?

- Nguồn mạch tưởng tượng ở người đọc trong việc nối dài đời sống của

tác phẩm:

+ Trí tưởng tượng của người đọc thể hiện ở việc làm sống dậy các hình

tượng trong văn bản ngôn từ

+ Trí tưởng tượng của người đọc thể hiện trong việc tiếp nhận tác phẩm

khác nhau…

- Mối quan hệ giữa hai nguồn mạch quan trọng là đời sống và tưởng tượng:

+ Tác phẩm văn học nào cũng phải xuất phát từ hiện thực; gắn với hiện

thực.

+ Tưởng tượng không phải là thoát ly, xa rời đời sống và con người… mà là

cách nhìn hiện thực mang tính chủ quan của người nghệ sĩ Đó phải là

tưởng tượng được chắp cánh từ hiện thực

+ Hai nguồn mạch này bổ sung cho nhau, cùng nhau làm nên giá trị, sự hấp

dẫn cho tác phẩm văn học

- Rút ra những bài học phù hợp với người sáng tác và người tiếp nhận.

Tổng điểm 20.0 Người thực hiện:

(ĐT: 0913.914.251) (ĐT: 0963.046.568)

Câu 1 (8,0 điểm) R.Tagor đã viết:

Quyền uy nói với thế giới: Ngươi là của ta

Thế giới đã cầm tù quyền uy trên ngai vàng của nó

Tình yêu nói với thế giới: Tôi là của người.

Và thế giới đã cho tình yêu được tự do trên mảnh đất của mình.

(Những con chim bay lạc)

Trình bày suy nghĩ của anh/ chị về thông điệp được gửi gắm trong ý thơ trên

Thí sinh không được sử dụng tài liệu Cán bộ coi thi không giải thích gì thêm.

Họ và tên thí sinh: Số báo danh: ………

Gv: Quản Thị Diệp

Điện thoại: 0972725633

HƯỚNG DẪN CHẤM MÔN NGỮ VĂN

(Hướng dẫn chấm này có 03 trang)

A HƯỚNG DẪN CHUNG

- Giám khảo cần chủ động nắm bắt nội dung trình bày của học sinh để đánh giá tổng

quát bài làm, tránh đếm ý cho điểm Chú ý vận dụng linh hoạt và hợp lý Hướng dẫn chấm.

- Đặc biệt trân trọng những bài viết có cách diễn đạt chặt chẽ mạch lạc, giàu hình ảnh vàcảm xúc, có cách nhìn riêng, cách trình bày riêng thuyết phục

- Điểm lẻ toàn bài tính đến 0.25 điểm

B ĐÁP ÁN VÀ BIỂU ĐIỂM

Câu 1 ( 8,0 điểm):

R.Tagor đã viết:

Quyền uy nói với thế giới: Ngươi là của ta.

Thế giới đã cầm tù quyền uy trên ngai vàng của nó

Tình yêu nói với thế giới: Ta là của người

Và thế giới đã cho tình yêu được tự do trên mảnh đất của mình.

(Những con chim bay lạc)

Trình bày suy nghĩ của anh/ chị về thông điệp được gửi gắm trong ý thơ trên

- Vận dụng thuần thục cách thức làm bài văn nghị luận xã hội về một tư

tưởng đạo lý; kết hợp các thao tác lập luận một cách nhuần nhuyễn,

huy động tốt kiến thức sách vở, đời sống, trải nghiệm bản thân để bảo

vệ cho lập luận của mình

- Kết cấu chặt chẽ, diễn đạt sáng rõ trôi chảy, hạn chế tối đa việc mắc lỗi

chính tả, dùng từ và ngữ pháp

II Yêu cầu về kiến thức

Cần hiểu đúng ý nghĩa của bài thơ, dẫn ra được những dẫn chứng xác

đáng, thuyết phục để bảo vệ lập luận Học sinh có quyền đưa ra ý kiến

riêng song cách hiểu và cách bàn luận phải xuất phát từ ý tưởng được

nêu trên đề và phù hợp với các chuẩn mực chung của xã hội cũng như

có sự hợp lý trong lập luận Bài làm có thể hướng đến các nội dung sau:

-Quyền uy và tình yêu: Năng lực, sức mạnh, ý chí… và tình cảm yêu

thương, gắn bó của con người Thế giới: Đời sống quanh ta, cả đời sống

tự nhiên và xã hội

- Ngươi là của ta, Ta là của người: Thái độ ứng xử của con người với thế

0,50.5

giới, là chinh phục, chiếm giữ… hay tôn trọng, gắn kết

- Thế giới đã cầm tù quyền uy trên ngai vàng của nó - Và thế giới đã cho

tình yêu được tự do trên mảnh đất của mình: Phản ứng của đời sống đối

với con người, là cô lập, quay lưng… hay yêu thương, bao bọc…

=>Ta- gor đã đề xuất một thái độ sống của con người trong mối quan hệ

với đời sống, với thế giới, như một yêu cầu và cũng là một thách thức:

Phải biết tôn trọng gắn kết để có được một đời sống an lành, hạnh

phúc.

0.5

0.5

- Con người là một phần tử trong vũ trụ, có mối liên hệ, kết nối mật

thiết với tự nhiên và xã hội

- Con người có ý thức, có trí tuệ để tác động, cải tạo thế giới để thỏa

mãn các nhu cầu Con người cũng có tâm hồn sống gần gũi, gắn kết với

tất cả để cảm nhận cái đẹp, niềm vui

- Mọi thái độ ứng xử của con người với thế giới đều nhận lại những

phản hồi tương ứng Muốn có hạnh phúc con người phải học cách sống

hài hòa, gắn bó với tự nhiên, xã hội Cần phát huy ưu thế về trí tuệ, tâm

hồn của con người để làm giàu có hơn thế giới tự nhiên và đời sống

0.5

1.0

1.0

1.00.5

- Sống hài hòa, gắn kết với tự nhiên, xã hội nhưng không phụ thuộc một

cách bị động

- Phê phán những thái độ, hành vi tàn phá, hủy hoại đời sống tự nhiên,

làm mai một các giá trị tốt đẹp của đời sống

- Cần trau dồi cho bản thân một quan niệm sống đúng đắn, đẹp đẽ

hướng đến nâng cao những giá trị cao đẹp của con người trước thế giới

- Có những thái độ và hành vi đẹp thể hiện bản lĩnh sống trong việc bảo

vệ, làm đẹp thêm đời sống trong quan hệ với tự nhiên, xã hội

- Học sinh cần giải thích được ý nghĩa của nhận định, xác định đúng

trọng tâm vấn đề; phân tích các tác phẩm để làm sáng rõ tinh thần

của nhận định đồng thời xác định được nét riêng độc đáo của từng

- Quả lắc dao động đều: Sự kết nối chặt chẽ giữa tác giả và độc

giả thông qua tác phẩm nghệ thuật

- Tác phẩm nghệ thuật dần hình thành những chân giá trị của nó

ngay trong rung động của đời: Những ý nghĩa, tác động tích cực của

nghệ thuật sẽ biểu hiện trong quá trình tiếp nhận của độc giá

Ý nghĩa: Ý kiến đã khẳng định ý nghĩa, vai trò đặc biệt của quá trình

tiếp nhận đối với sức sống của tác phẩm văn học trong đời sống

+ VBVH là hệ thống kí hiệu thẩm mỹ bằng ngôn ngữ, là sự mã hóa

nghệ thuật những nhận thức, phát hiện, những tư tưởng, quan niệm

của nhà văn

+ TPVH là kết quả của quá trình giải mã do người đọc với tầm đón

đợi cụ thể thực hiện để tự mình chiếm lĩnh ý nghĩa cũng như vẻ đẹp

của văn bản

=> Tiếp nhận là con đường để độc giả sống trọn vẹn với văn học, hiện

thực hóa những giá trị tiềm tàng của văn học trong cuộc đời

- Mối quan hệ giữa sự sáng tạo của tác giả và sự tiếp nhận của độc giả

biểu hiện:

+ Nội dung: Những khám phá mởi mẻ về đời sống sẽ khơi dậy quá

trình nhận thức, chiêm nghiệm đời sống

+ Nghệ thuật: Tính hàm súc, sự mơ hồ, lạ hóa của hình tượng, ngôn

từ…kích thích quá trình đồng sáng tạo

HS lựa chọn các TPVH tiêu biểu, phong phú trên nhiều phạm vi và có

sự phân tích hợp lý làm nổi bật khả năng mời gọi trên các phương

diện nội dung, nghệ thuật.

- Chỉ có những tác phẩm chân chính, chứa đựng giá trị thẩm mỹ

mới khơi dậy khả năng tiếp nhận tích cực, đúng nghĩa

- Điều này đòi hỏi nhà văn phải trau dồi năng lực và nỗ lực sáng

Nhà thơ Lưu Quang Vũ từng viết:

Thơ là bó đuốc đốt thiêu, là bàn tay thắp lửa

Thơ sinh sự với cuộc đời không cho ai dừng bước cả

(Trích Nói với mình và các bạn – Lưu Quang Vũ,

Gió và tình yêu thổi trên đất nước tôi, NXB Hội Nhà văn, 2018, tr.103)

Anh/ chị hiểu ý kiến trên như thế nào? Bằng những hiểu biết về thơ ca, hãy làm sáng tỏ ý kiến.

Câu 2 (12,0 điểm)

I Yêu cầu về kĩ năng

- Có kĩ năng viết bài văn nghị luận văn học, biết huy động các kiến thức lí luận, kiến thức về tác giả, tác phẩm để làm bài

- Vận dụng các thao tác lập luận phù hợp, lí lẽ xác đáng, trình bày khoa học, diễn đạt lưu loát, không mắc lỗi chính tả, dùng từ, đặt câu.

II Yêu cầu về kiến thức

Thí sinh có thể trình bày theo các cách khác nhau nhưng cần đảm bảo được các nội dung cơ bản sau:

1 Giải thích (1,5 điểm)

- Bó đuốc đốt thiêu: sự đốt cháy, thăng hoa cảm xúc.

- Bàn tay thắp lửa: lửa của cảm xúc, yêu thương.

- Thơ sinh sự với cuộc đời không cho ai dừng bước cả: Thơ thể hiện những trăn trở, nghĩ suy

của tác giả trước cuộc đời; chất vấn, đánh đổ những thành trì cũ kĩ, những sai lệch trong lối sống, tư tưởng và khiến con người không thể sống hờ hững, buông xuôi, luôn bước tiếp trong cuộc đời.

-> Câu thơ của Lưu Quang Vũ khẳng định đặc trưng, sứ mệnh của thơ: thơ ca phải là sự đốt cháy những tình cảm mãnh liệt trong lòng tác giả, thắp lên ngọn lửa cảm xúc ấy cho độc giả; thơ cũng phải thể hiện những trăn trở của tác giả trước cuộc đời, tác động đến độc giả khiến

họ không ngừng nghĩ suy, thay đổi, ngày một tiến bộ, tốt đẹp hơn

2 Bình luận (3,0 điểm)

a Vì sao Thơ là bó đuốc đốt thiêu, là bàn tay thắp lửa (1,5 điểm)

* Thơ là bó đuốc đốt cháy, tạo nên sự thăng hoa cảm xúc của người nghệ sĩ:

- Thơ là tiếng nói của tình cảm, cảm xúc, nếu không có cảm xúc thì người ngh sĩ không thể ệ sĩ không thể sáng tạo nên những vần thơ hay.

- Văn học phản ánh đời sống con người, với thơ ca cu c sống không chỉ là hi n thực xã ột cách linh hoạt ệ sĩ không thể

h i bên ngoài mà còn là đời sống tâm hồn, tình cảm phong phú của chính nhà thơ ột cách linh hoạt.

- Cảm xúc trong thơ cũng không phải thứ cảm xúc nhàn nhạt Đó phải là tình cảm ở mức

đ mãnh li t nhất thôi thúc người ngh sĩ cầm bút sáng tạo Nhà thơ phải tự đốt cháy cảm xúc ột cách linh hoạt ệ sĩ không thể ệ sĩ không thể của chính mình để tạo nên những vần thơ như có lửa nóng, dạt dào men say

* Thơ cũng là bàn tay nhen lên ngọn lửa cảm xúc trong lòng bạn đọc:

- Bạn đọc tìm đến với thơ là tìm đến tiếng nói đồng đi u, đi tìm hồn mình trên trang ệ sĩ không thể viết Nếu những điều nhà thơ viết ra có sức nóng của cảm xúc, cảm xúc ấy sẽ được truyền đến độc giả, nhen lên trong họ những rung động, tình cảm tương ứng.

- Cảm xúc mà thơ nhóm lên trong lòng độc giả có thể là tình yêu, niềm say mê, hạnh phúc, sự căm thù, Những tình cảm ấy đều phải hướng con người tới cái đẹp, cái thiện.

b Vì sao Thơ sinh sự với cuộc đời không cho ai dừng bước cả (1,5 điểm)

- Thơ là tiếng nói của cảm xúc, trong đó có cả những trăn trở, băn khoăn về cuộc đời mà người

nghệ sĩ gửi vào trong thơ.

- Nghệ sĩ là người nhạy cảm, luôn tự vấn, day dứt trước những nỗi đau, những bất công ngang trái, những điều trái lẽ thường tình vẫn hiện diện trong cuộc sống và họ gửi nỗi niềm ấy vào

thơ ca như một cách để sinh sự với cuộc đời.

- Những vần thơ sinh sự với cuộc đời như thế sẽ khiến con người không thể thờ ơ, hờ hững,

buộc phải nghĩ suy, trăn trở, tìm cách thay đổi.

3 Chứng minh (6,0 điểm): học sinh tự chọn những dẫn chứng phù hợp trong và ngoài chương

4 Đánh giá, mở rộng, nâng cao (1,5 điểm)

- Ý kiến đúng, khẳng định vai trò quan trọng của cảm xúc trong thơ và sứ mệnh của thơ

ca

- Tuy nhiên, nếu chỉ có những cảm xúc mãnh liệt, đắm say mà câu từ dễ dãi, không có sự trau

chuốt, gọt rũa, thì những cảm xúc ấy cũng khó có thể chạm đến trái tim độc giả; thơ sinh sự với

cuộc đời không có nghĩa là đánh đổ những cái tốt đẹp hoặc vạch tìm cái xấu với mục đích tầm

thường, không trong sáng.

- Yêu cầu đối với người sáng tác và người tiếp nhận:

+ Người sáng tác: tự bồi dưỡng, vun đắp cho mình những cảm xúc chân thành, sâu sắc; nhận thức được trách nhiệm xã hội của người nghệ sĩ.

+ Người tiếp nhận: vừa thưởng thức cái hay, cái đẹp của thơ ca; vừa đồng cảm với nỗi lòng thi sĩ, thắp lên ngọn lửa của những cảm xúc nhân văn trong lòng, tự hoàn thiện chính mình.

Câu 1 (8 điểm):

“Chú chim non đấu tranh thoát khỏi quả trứng Quả trứng là thế giới Ai muốn được sinh

ra trước hết phải phá vỡ một thế giới.”

(“Demian, câu chuyện tuổi trẻ của Emil Sinclair”, Hermann Hesse)

Anh (chị) có suy nghĩ gì về lời khuyên trên?

Câu 2 (12 điểm):

Chia sẻ về thơ, Lê Thiếu Nhơn cho rằng: “Trong những giấc mơ nặng trĩu kiếp người, thơ

vỗ về và an ủi đắng cay, thơ chở che và nâng đỡ bất hạnh”

(Tr187, Lê Thiếu Nhơn, Sòng phẳng với thơ, sách Nhà văn nói về nghề, Nxb Văn học,

KỲ THI CHỌN HSG TRẠI HÈ HÙNG VƯƠNG

MÔN NGỮ VĂN - KHỐI 11

NĂM 2023

HƯỚNG DẪN CHẤM

(Hướng dẫn chấm gồm: 05 trang)

A YÊU CẦU CHUNG

- Giám khảo cần nắm được nội dung trình bày trong bài làm của thí sinh, tránh đếm

ý cho điểm Vận dụng linh hoạt hướng dẫn chấm, sử dụng nhiều mức điểm một cáchhợp lí, khuyến khích những bài viết có cảm xúc, sáng tạo

- Thí sinh có thể làm bài theo nhiều cách nhưng vẫn đáp ứng những yêu cầu cơbản, điểm diễn đạt tốt vẫn cho điểm tối đa

- Điểm bài thi làm tròn đến 0,25 điểm

B YÊU CẦU CỤ THỂ

Câu Hướng dẫn chấm Điểm

Câu

1đ

“Chú chim non đấu tranh thoát khỏi quả trứng Quả trứng là thế giới Ai muốn

được sinh ra trước hết phải phá vỡ một thế giới.”

(“Demian, câu chuyện tuổi trẻ của Emil Sinclair”, Hermann Hesse)

Anh (chị) có suy nghĩ gì về lời khuyên trên?

8,0

* Yêu cầu về kĩ năng

- Biết cách làm bài văn nghị luận về một vấn đề xã hội: bố cụ rõ ràng; lập luận

chặt chẽ; vận dụng tốt các thao tác lập luận; dẫn chứng tiêu biểu, chọn lọc

- Bài viết trong sáng, mạch lạc, giàu cảm xúc; không mắc lỗi chính tả, từ ngữ,

ngữ pháp

* Yêu cầu về kiến thức: Bài làm cần đạt được những nội dung cơ bản sau:

1 Giải thích:

- “Chú chim non đấu tranh”: Hình ảnh của những người trẻ còn non nớt đang nỗ

lực vươn lên để trưởng thành

- “Qủa trứng là thế giới”: Quả trứng là hình ảnh của của những vỏ bọc bên ngoài

che chở, bảo vệ chú chim bên trong Thoát khỏi quả trứng là thoát khỏi sự che

chở, bao bọc của bố mẹ, gia đình

- “Muốn được sinh ra” - muốn được trưởng thành, được lớn lên thực sự.

- “Trước hết phải phá vỡ một thế giới”: dám dũng cảm thoát ra khỏi vỏ bọc bảo

vệ, ra khỏi vùng an toàn

� Mượn hình ảnh chú chim non cố gắng phá vỡ vỏ trứng để được sinh ra,

tác giả Hermann Hesse muốn truyền đến các bạn trẻ thông điệp ý nghĩa: Hãy

mạnh mẽ bước ra khỏi thế giới bao bọc của cha mẹ, của những giới hạn an toàn

của bản thân nếu muốn thực sự trưởng thành, có cuộc đời ý nghĩa

1,5

2 Bàn luận

- Vì sao khi ở trong quả trứng (được bao bọc) những chú chim (những bạn

trẻ) không thể được sinh ra?

+ Cũng như những chú chim được lớp vỏ ngoài quả trứng nuôi dưỡng, bảo vệ,

các bạn trẻ được nuôi dưỡng, che chở trong vòng tay yêu thương của cha mẹ

+ Nếu cứ mãi sống trong vùng an toàn, bình yên đó những người trẻ không thể

lớn lên, trưởng thành, mạnh mẽ sống cuộc đời thực sự của cá nhân Thực tế xã

hội ngày nay có nhiều bố mẹ bao bọc con thái quá dẫn đến có những người trẻ

20, 30 nhưng tâm hồn vẫn chỉ như đứa trẻ lên 9,10 Các bạn trẻ này sống yếu

ớt, thụ động, không có khả năng tự lập

- Vì sao muốn thoát ra khỏi vỏ trứng cần phải đấu tranh?

+ Việc thoát ra khỏi chiếc vỏ bảo vệ, nuôi dưỡng và thoát ra khỏi vùng an toàn

5,0

không hề dễ dàng Công cuộc đập vỡ vỏ trứng - đập vỡ những lo lắng, hoài nghicủa bản thân, đủ mạnh mẽ để đối mặt với vô vàn khó khăn ở phía ngoài vỏtrứng đang đón đợi đã khó Việc hành động, đối diện với những khó khăn, thửthách bên ngoài để bước ra khỏi vỏ trứng còn khó khăn hơn.

+ Quá trình trưởng thành để có cuộc sống thực sự cần nhiều ý chí và quyết tâmlớn lao của bản thân mỗi con người

- Muốn trưởng thành, muốn có cuộc sống thực sự con người cần phải làm gì?

+ Dũng cảm dám vượt ra khỏi vòng an toàn, dám vượt ra khỏi vòng tay của bố

mẹ, tự mình khám phá cuộc sống, đối mặt với khó khăn, học cách trưởng thànhmới là cuộc sống thực sự

+ Chỉ khi tự mình nỗ lực các bạn trẻ mới ngày càng trưởng thành, phát huyđược nhiều năng lực tiềm ẩn của bản thân, trở thành phiên bản tốt hơn chínhmình mỗi ngày

+ Gia đình, nhà trường cũng cần tạo điều kiện cho các bạn trẻ cơ hội được tựlập, tự đối diện với cuộc sống để trưởng thành

3 Mở rộng

- Dũng cảm vượt ra khỏi sự bao bọc chở che của cha mẹ không có nghĩa táchmình hoàn toàn, rời xa cha mẹ Dũng cảm vượt ra khỏi vùng giới hạn của bảnthân không có nghĩa liều lĩnh làm mọi điều vượt quá khả năng của bản thân đểđẩy mình vào vùng nguy hiểm Hành trình sống của mỗi con người là hành trình

nỗ lực, mạnh mẽ đối diện với khó khăn, linh hoạt trong mọi tình huống để cócuộc đời thành công, hạnh phúc

- Không chỉ nỗ lực “đập vỡ vỏ trứng”, muốn có cuộc sống thực sự mỗi người còncần học cách cảm nhận, khám phá cuộc sống; học cách đóng góp, cống hiến để

(Tr187, Lê Thiếu Nhơn, Sòng phẳng với thơ, sách Nhà văn nói về nghề, Nxb Văn học, 2022)

Anh (chị) hiểu ý kiến trên như thế nào? Bằng trải nghiệm văn học hãy làm sángtỏ?

12

* Yêu cầu về kĩ năng

- Có kĩ năng viết bài nghị luận văn học; biết huy động các kiến thức lí luận, kiếnthức về tác giả, tác phẩm để làm bài

- Vận dụng tốt các thao tác lập luận, lí lẽ xác đáng; trình bày khoa học; văn viết

có cảm xúc, giọng điệu riêng; diễn đạt lưu loát, không mắc lỗi chính tả, dùng từ,đặt câu.

* Yêu cầu về kiến thức

Thí sinh có thể trình bày theo nhiều cách khác nhau, song cần đạt được

những nội dung cơ bản sau:

1 Giải thích

- “Trong những giấc mơ năng trĩu kiếp người”: Là hình ảnh cuộc sống con người

với bao nỗi thống khổ, bao ước mơ không thành hiện thực Đây cũng là điềunhà thơ day dứt, trăn trở, thôi thúc họ cầm bút sáng tạo

- “thơ vỗ về và an ủi đắng cay”: Nói về tác dụng của thơ trong việc tác động đến

thế giới tâm hồn con người, xoa dịu, chia sẻ, đồng hành, động viên, khích lệ conngười như một người bạn tinh thần đáng quý

- “thơ chở che và nâng đỡ bất hạnh”: Vẫn là tác dụng của thơ ca nhưng ý này

nhấn mạnh tác dụng cao, sâu hơn nữa của thơ ấy là khả năng bảo vệ, bao bọc

con người trước bão giông của cuộc đời “nâng đỡ”- vực con người đứng dậy,

mạnh mẽ đứng lên vượt qua, chiến thắng mọi nỗi đau

=> Nhận định bàn về quá trình sáng tạo thơ ca và chức năng kì diệu, lớn lao,tuyệt vời của thơ ca với cuộc sống con người

1,5

2 Bàn luận

- Thơ ra đời “Trong những giấc mơ năng trĩu kiếp người “vì:

+ Cũng như các thể loại văn học khác, thơ ca bắt nguồn từ hiện thực cuộc sống

Khi hiện thực đầy “những giấc mơ nặng trĩu” ấy là mảnh đất màu mỡ để văn

học nảy nở, phát triển

+ Thơ còn là tiếng nói thể hiện tình cảm trực tiếp của chủ thể trữ tình Đứngtrước những phận người bé nhỏ, bất hạnh, với những giấc mơ bị dập vùi nhàthơ sẽ nảy sinh nhiều xúc cảm, thôi thúc nhà thơ cầm bút sáng tạo Giấc mơnặng trĩu ấy không chỉ là của mọi người mà còn là của chính người sáng tác bởivậy ám ảnh, day dứt, trẳn trở về những giấc mơ ấy luôn đầy tràn trong cảm xúc

+ Thơ không chỉ viết ra vì nhu cầu giãi bày của cá nhân nhà thơ mà còn vì muốnchạm đến cảm xúc, suy tư của nhiều người đọc, nhất là những người đã rơi vào

cảnh “giấc mơ nặng trĩu”.

- Thơ có khả năng “vỗ về và an ủi đắng cay, thơ chở che và nâng đỡ bất hạnh” vì: + Thơ ca cũng như các thể loại văn học khác có khả năng tác động đến nhận

thức, tâm hồn, làm thay đổi suy nghĩ, cảm nhận của người đọc về cuộc sống

8,5

“Những giấc mơ nặng trĩu kiếp người” chính là một phần nội dung của thơ ca.

Do đó thông

qua quá trình đọc thơ người đọc sẽ nhận ra mình qua những ám ảnh về giấc mơ

nặng trĩu của phận mình, cảm thấy được xoa dịu, an ủi, vỗ về để vơi bớt đi nỗi

đắng cay

+ Hơn thế, thơ không chỉ vỗ về, xoa dịu mà còn lên tiếng bênh vực cho những

con người khốn khổ, nâng đỡ con người bằng cách tiếp thêm cho họ sức mạnh,

sự tự tin để dám đứng lên đấu tranh thay đổi cuộc đời Thông qua chức năng

nhận thức và giáo dục, thơ ca dần đi sâu vào lòng người và đem đến cho con

người tình yêu thương, chia sẻ, giúp con người mạnh mẽ, trưởng thành hơn

( HS lấy dẫn chứng thuyết phục cho từng luận điểm)

3 Bình luận

- Nhận định trên là hoàn toàn có cơ sở, đúng đắn và thuyết phục không chỉ với

thể loại thơ nói riêng mà còn với các thể loại văn học nói chung

- Nhận định đã đem đến những bài học ý nghĩa cho nhà thơ và người đọc:

+ Nhà thơ nếu muốn trở thành nhà thơ chân chính cần phải đau trước mọi nỗi

đau về giấc mơ dang dở của đồng loại quanh mình, nỗ lực sáng tạo ra những tác

phẩm thực sự chạm đến trái tim người đọc, nhất là những phận người bé nhỏ,

bất hạnh Từ đó, thơ bảo vệ, che chở, nâng đỡ con người vượt qua nỗi đau

+ Người đọc: Khi tiếp nhận tác phẩm cần đồng cảm được sự day dứt về những

giấc mơ nặng trĩu kiếp người của nhà văn, khám phá tác phẩm bằng toàn bộ

tâm hồn, mở lòng để môi câu thơ như nỗ lực sáng tạo của nhà văn, nhận ra

được cảm xúc mãnh liệt đã thôi thúc nhà văn sáng tạo, tiếp nhận văn bản bằng

toàn bộ tâm hồn để nhận ra giá trị nội dung và nghệ thuật sâu sắc của tác

CHUYỆN CỦA ỐC SÊN

Ốc sên con ngày nọ hỏi mẹ của nó:

- Mẹ ơi! Tại sao chúng ta từ khi sinh ra đã phải đeo cái mình vừa nặng vừa cứng trên lưng thế? Thật là thiệt chết đi được!

- Vì cơ thể chúng ta không có xương sống để chống đỡ, chỉ có thể bò và bò cũng không nhanh.

Mẹ nó nói.

- Chị sâu róm không có xương, cũng chẳng bò nhanh Tại sao chị ấy không phải đeo cái mình vừa nặng vừa cứng đó?

- Vì chị sâu róm sẽ thành bướm Bầu trời sẽ bảo vệ chị ấy.

- Nhưng em giun đất cũng không có xương, cũng chẳng bò nhanh, cũng chẳng biến hóa được Tại sao em ấy không phải đeo cái mình vừa nặng vừa cứng đó?

- Vì em giun sẽ chui xuống đất Lòng đất sẽ bảo vệ em ấy.

Ốc sên con bật khóc nói: “Chúng ta thật đáng thương, bầu trời không bảo vệ chúng ta, lòng đất cũng chẳng che chở chúng ta”

- Vì vậy mà chúng ta có cái mình - ốc sên mẹ an ủi con – Chúng ta không dựa vào bầu trời, cũng chẳng dựa vào đất, chúng ta phải dựa vào chính chúng ta.

(Quà tặng cuộc sống, Nhiều tác giả, NXB Thanh Niên, 2009, tr.35)

Viết bài văn thể hiện suy nghĩ của anh/chị về điều được gợi ra từ câu chuyện trên

Câu 2 (12,0 điểm)

Về thế giới hình tượng bên trong của thơ, Trần Đình Sử cho rằng: Đó chính là thế giới chủ quan

nội cảm của tác phẩm Hãy nhìn đời theo thế giới ấy, sống trong đó như là "nhà của mình", lúc

ấy người đọc sẽ thấy nhà thơ muốn nói gì và đã nói như thế nào.

(Lời nói đầu - Những thế giới nghệ thuật thơ - Trần Đình Sử, NXB ĐH Quốc gia Hà Nội, 2021 Tr 6)

Ý kiến trên gợi cho em suy nghĩ gì về thơ và cách đọc thơ? Qua trải nghiệm văn học của mình, hãy làm rõ.

HẾT

-Người ra đề: Bùi Thị Phương Thúy SĐT: 0942999982

SỞ GD&ĐT LÀO CAI

TRƯỜNG THPT CHUYÊN LÀO

Câu Nội dung Điểm

1 Yêu cầu về kĩ năng:

- Biết cách viết một bài văn nghị luận xã hội, bố cục bài viết sáng rõ, không mắc các lỗi chính tả, diễn đạt,…

- Bài viết có quan điểm rõ ràng, lập luận chặt chẽ, thuyết phục, văn phong trong sáng,…

2 Yêu cầu về nội dung:

Thí sinh có thể trình bày bài viết theo nhiều cách, dưới đây là một số gợi ý định hướng chấm bài

2.1 Giải thích

a Tóm lược nội dung câu chuyện

- Sâu róm, giun đất: có thể biến hóa để bay hoặc chui xuống lòng đất

để tránh kẻ thù, là hình ảnh gợi liên tưởng đến những người may mắn, được chở che, bảo vệ để

- Ốc sên: không biến hóa được như bướm, không chui xuống đất được như giun, và ốc sên có cái vỏ ốc cứng cáp để tự bảo vệ và tiếp tục sinh tồn Ở đây ốc sên biểu tượng cho những người thiếu may mắn hơn, không được chở che, không được bảo vệ, phải dựa vào chính mình.

b Khái quát vấn đề nghị luận Con người cần phải tự lực, phải dựa vào chính năng lực và bản lĩnh của mình

- Nếu chỉ dựa vào người khác mà bản thân không vận động, sẽ dẫn

4,0

đến hậu quả là: ta sẽ dễ phải phụ thuộc vào người khác, không tự

làm chủ được cuộc sống của mình.

* Con người cần phải sống tự lực

- Tự lực là khi ta tự mình lo được cho bản thân mình, tự mình làm

những việc cần làm và muốn làm, tự thực hiện những dự định, mơ

ước của bản thân

- Ý nghĩa của việc sống tự lực:

+ Giúp ta có thể tự lập, tự chủ trong cuộc sống của mình

+ Giúp ta có niềm tin, niềm tự hào về bản thân

+ Tự lực, dựa vào chính mình cho ta nguồn năng lượng tích cực,

nhiệt huyết, niềm vui sống

+ Đóng góp được cho cộng đồng, xã hội những giá trị mới mẻ, góp

phần xây dựng nên một xã hội độc lập, tự chủ, vững mạnh

- Phải làm thế nào để sống tự chủ

+ Ý thức về tầm quan trọng của việc phải dựa vào chính mình

+ Trau dồi năng lực, khả năng của bản thân

+ Tôi luyện ý chí

+ Cần nhận thức rõ hoàn cảnh để có những thích nghi, thay đổi, ứng

phó phù hợp

2.3 Bàn luận mở rộng, nâng cao vấn đề

- Luôn tự chủ, làm chủ cuộc sống của chính mình là một cách sống,

một lựa chọn không dễ dàng, đòi hỏi cả sự nỗ lực và bản lĩnh

- Tự chủ không có nghĩa là khước từ mọi sự hỗ trợ, giúp đỡ từ người

khác, mà trong nhiều trường hợp cần trân trọng và tận dụng sự giúp

đỡ ấy

- Có hành động thiết thực giúp người khác có thể tự chủ, độc lập,

nhưng đồng thời cũng cần giúp đỡ, hỗ trợ, bảo về cho những người

đang cần

1,5