Bài giảng bệnh nội khoa thú y 2

I. Đặc điểm Bệnh có tên gọi khác: hội chứng thận hư Đây là bệnh của toàn thân, là sự tiếp diễn của rối loạn TĐC Bệnh xảy ra do sự tổn thương ở hệ thống thận tiểu quản BỆNH THẬN CẤP VÀ MẠN TÍNH II. Nguyên nhân HCTH nguyên phát + HCTH đơn thuần: bệnh cầu thận có tổn thương tối thiểu + HCTH do viêm cầu thận mạn tính (bệnh cầu thận màng, viêm cầu thận tăng sinh, xơ hóa) BỆNH THẬN CẤP VÀ MẠN TÍNH II. Nguyên nhân HCTH thứ phát + Do bệnh hệ thống (đái tháo đường, lupus ban đỏ) + Bệnh nhiễm khuẩn (nhiễm liên cầu khuẩn, virus gây viêm gan, nhiễm KST) + Trúng độc (Pb, Hg, sulfamit, xyanua, các chất từ sự hủy hoại của các tổ chức

Trang 1

CHƯƠNG VI BỆNH Ở HỆ TIẾT NIỆU

Trang 2

11 Common iliac artery và vein - động mạch chậu tĩnh mạch chậu chung

12 gan ,

13 Ruột già,

14 Xương chậu

Trang 4

BÀNG QUANG

- Là cơ quan chứa nước tiểu

- Nằm trong xoang chậu

- Khi không có nước tiểu bàng quang xẹp, khi có nước tiểu bàng quang căng

Trang 5

* chức năng của thận

+ thải trừ các sản phẩm cặn bã và chất độc

+ Kiểm soát căn bằng nước và chất điện giải

- Điều hòa căn bằng thể tích dịch của cơ thể dựa trên lượng dịch xuất và nhập

- Điều hòa cân bằng các chất điện giải có trong máu

Chức năng của hệ

thống tiết niệu

Trang 6

* chức năng của thận

+ Tham gia vào hệ thống hormon

- renin: tham gia vào hệ thống renin- angiotensin- Aldosteron để điều hòa huyết áp

- erythropoietin: có vai trò quan trọng sản sinh ra hồng cầu khi thận bị thiếu máu

Trang 7

* chức năng niệu quản: vận chuyển nước tiểu từ thận xuống bàng quang

* Chức năng của bàng quang: lưu trữ nước tiểu và tống nó xuống niệu đạo

* Niệu đạo: tống nước tiểu ra khỏi

cơ thể

Trang 8

Những triệu

chứng chung khi

thận bị bệnh

Biểu hiện ở nước tiểu

Biểu hiện ở máu

Biểu hiện toàn thân

Trang 9

1 Biểu hiện ở nước tiểu

1.1 Thay đổi về số lượng nước tiểu

Trang 10

1 Biểu hiện ở nước tiểu

1.2 Thay đổi về chất lượng nước tiểu

- Protein niệu: do màng cầu thận bị tổn thương

- Huyết niệu và huyết sắc tố niệu: do tổn thương gây vỡ mạch ở đường tiết niệu và cầu thận

- Trụ niệu: do các chất Protit, lipit, các tế bào ống thận đọng lại thành khuôn

- Đường niệu

Những triệu

Trang 11

2 Biểu hiện máu

- Ure máu cao

- Axit huyết: do không bài tiết được sản phẩm axit (a.uric, các gốc photphat, sulphat), sự bài tiết H + bị giảm do thiếu gốc NH3

- Thiếu máu:

+ máu loãng vì giữ nhiều nước trong cơ thể + thiếu hormon kích thích sinh sản hồng cầu

+ thiếu protein + do các chất độc ức chế tủy xương tăng sinh

Những triệu

Trang 12

3 Biểu hiện toàn thân

3.1 Phù

Ptt: áp lực thủy tĩnh Pk: áp lực keo

a: ở phần mao động mạch (nước ra ngoài) b: nơi áp suất cân bằng

c: ở phần mao tĩnh mạch (nước vào trong)

Những triệu

Trang 13

• Suy dinh dường

• Suy gan, xơ gan

• Thận nhiễm mỡ

• Suy kiệt (ung thư, bỏng)

Giảm áp lực thể keo

• Viêm cầu thận

• Suy thận mãn

• Hội chứng Cohn (tăng tiết Aldosteron)

Tăng áp lực thẩm thấu

Trang 14

• Viêm mạch bạch huyết

• Tắc mạch bạch huyết

Tắc mạch bạch huyết

Trang 15

3.2 Cao huyêt áp

Những triệu

Trang 17

BỆNH VIÊM THẬN CẤP TÍNH

II Nguyên nhân

- Chủ yếu liên quan đến quá trình viêm nhiễm cấp tính, quan trọng là ảnh hưởng đến tiểu cầu thận theo cơ chế tự miễn

+ gia súc bị bỏng

+ gia súc bị nhiễm độc hóa chất

+ do các vi trùng từ nơi khác đến thận gây viêm

Trang 19

III Cơ chế sinh bệnh

Trang 24

VI Tiên lượng

Trang 25

VII Điều trị

1 Hộ lý

- Cho gia súc nghỉ ngơi

- Tránh cho con vật ăn thức ăn chứa nhiều muối

- Hạn chế cho uống nước

Trang 26

BỆNH THẬN CẤP VÀ MẠN TÍNH

I Đặc điểm

- Bệnh có tên gọi khác: hội chứng thận hư

- Đây là bệnh của toàn thân, là sự tiếp diễn của rối loạn TĐC

- Bệnh xảy ra do sự tổn thương ở hệ thống thận tiểu quản

Trang 28

- HCTH thứ phát

+ Do bệnh hệ thống (đái tháo đường, lupus ban đỏ)

+ Bệnh nhiễm khuẩn (nhiễm liên cầu khuẩn, virus gây viêm gan, nhiễm KST)

+ Trúng độc (Pb, Hg, sulfamit, xyanua, các chất từ sự hủy hoại của các tổ chức)

Trang 29

Trang 30

Trang 31

IV Triệu chứng

1 Protein niệu nhiều

- Biến đổi cấu trúc màng lọc

- Mất lớp điện tích âm ở lớp màng đáy

Trang 32

- Lớp tế bào nội mô của mao mạch cầu thận : các lỗ nhỏ có kích thước 160 A0

- Màng đáy: các sợi

proteoglycan đan chéo, giữa các sợi có các khe nhỏ có kt 110

A0

- tế bào biểu mô thành Bowman: có nhiều tua bào tương dài và lớn, những tua này tạo khe

hỏ có kt 70 A0

Trang 34

3 Tăng lipit và cholesterol

- Tăng tổng hợp lipoprotein ở gan do giảm Al máu

Các biến đổi này làm xơ vữa động mạch sớm, tăng tiến triển của tổn thương ở cầu thận

Trang 35

4 Phù

- Giảm áp lực thể keo: do giảm protein máu nhất Al

- Muối và nước trong quá trình phân giải thâm nhiễm vào tổ chức

Trang 37

VI Điều trị

1 Hộ lý

- Hạn chế uống nước khi bị phù

- Tuyệt đối không ăn thức ăn chứa nhiều muối khi bị phù.

- Cho ăn thức ăn có nhiều protit

Trang 38

2 Dùng thuốc điều trị

- Dùng thuốc điều trị nguyên nhân chính:

- Điều trị theo cơ chế sinh bệnh :dùng corticoid (giảm viêm, giảm tính thấm, tăng chuyển hóa nhẹ)

- Điều trị theo triệu chứng

+ dùng thuốc lợi tiểu (diuretin, urotropin, furosemid): dùng khi phù nhiều, khi có nhiễm khuẩn

Trang 39

- Điều trị theo triệu chứng

+ Truyền Albumin: khi Al máu giảm nhiều có nguy cơ làm giảm khối lượng tuần hoàn hoặc phù mà dùng lợi tiểu không có hiệu quả

+ Dùng kháng sinh: khi có nhiễm khuẩn

+ Các thuốc khác: Vit, nguyên tố vi lượng (Fe, Al, Cu)

Trang 40

-Điều trị dự phòng các biến chứng

+ Dùng Aspirin để chống ngưng kết tiểu cầu

+ Dùng các thuốc kháng Vit K (Wafarin)

Trang 41

Các biến chứng xảy ra:

- Nhiễm khuẩn:

+ do rối loạn miễn dịch

+ Dùng thuốc corticoid

- Rối loạn nước và chất điện giải

+ Giảm Na máu: do ăn nhạt, dùng thuốc lợi tiểu và giảm phù

+ Giảm K máu: do dùng lợi tiểu và corticoid

Trang 42

Các biến chứng xảy ra:

- Co giật do giảm Ca máu:

+ do Protein máu giảm

+ giảm hấp thu ở ruột (do sử dụng corticoid )

- Suy thận cấp: do giảm Na, Al máu dẫn đến giảm khối lượng tuần hoàn

- Tắc mạch

+ do giảm yếu tố đông máu

+ tăng kết tụ tiểu cầu

Trang 44

BỆNH VIÊM BỂ THẬN

- Đường máu: Do ổ nhiễm khuẩn như (viêm răng, viêm ruột, viêm túi mật…) vào máu đến thận và gây viêm

- Đường ngược chiều

+ viêm tử cung, âm đạo

+ viêm bàng quang

+ viêm tuyến tiền liệt

- Do kế phát từ sỏi thận

Trang 45

III Triệu chứng

- Sốt cao

- Đau vùng thận

- Đi tiểu buốt, tiểu dắt, tiểu khó

- Nước tiểu đục, tiểu ra mủ, tiểu ra máu

Trang 47

IV Điều trị

- Dùng KS (Aminopenicillines, Aminoglucosides, Cephalosphorines, Fluoroquinolones…)

- Dùng thuốc lợi niệu

- Dùng thuốc giảm đau: morphin, aspirin …

- Tăng cường SĐK

Trang 49

BỆNH VIÊM BÀNG QUANG

- Do quá trình viêm từ trên xuống dưới

- Do quá trình viêm lan từ tử cung, âm đạo

- Do kích thích cơ giới

- Do tắc niệu đạo

- Do tác động của một số bệnh TN hoặc do tác động của các vi trùng sinh mủ

Trang 50

Trang 51

- Luôn có động tác rặn tiểu

- Con vật kém ăn, mệt mỏi, sốt

- Kiểm tra nước tiểu

+ Viêm cata: nước tiểu đục, có dịch nhày

+ Viêm xuất huyết: nước tiểu có máu

+ Viêm hóa mủ: nước tiểu có mủ vàng hoặc xanh

Trang 52

V Điều trị

1 Hộ lý

- Để gia súc ở nơi yên tĩnh

- Cho uống nước tự do

Trang 53

V Điều trị

2 Dùng thuốc

- Dùng kháng sinh để diệt khuẩn (Peni, Ampi, Kana, Genta)

- Dùng thuốc lợi niệu

- Rửa bàng quang

- Phong bế Novocain 0,25% vào đốt sống lưng

Trang 54

BỆNH LIỆT BÀNG QUANG

Bệnh xảy ra do vách bàng quang mất khả năng co bóp, nước tiểu tích lại trong bàng quang làm dãn bàng quang

Trang 55

- Do tổn thương ở tủy sống lưng, hông, hoặc bệnh ở vỏ não gây trở ngại đến trung khu bài tiết.

- Do bệnh bàng quang

- Do hậu quả của những bệnh làm nước tiểu tích lại lâu trong bàng quang

Trang 56

Trang 57

- Khi hệ thống thần kinh bị tổn thương thì cảm giác

phản xạ đi tiểu bị mất

- Khi tủy sống bị bệnh, khả năng điều khiển của trung

khu thải niệu mất

Trang 58

- Nếu bị bệnh ở đại não hoặc tủy sống trước thắt lưng

+ Gia súc luôn muốn đi tiểu

+ Khi nước tiểu chứa đầy trong bàng quang, lấy tay

ép bàng quang có thể làm cho nước tiểu chảy ra

Trang 59

- Nếu bị bệnh ở tủy sống dưới thắt lưng

+ Nước tiểu không tích lại trong bàng quang mà tự động chảy ra ngoài

+ Bàng quang rỗng, gia súc không mót đi tiểu, đi tiểu không đau

Trang 60

V Điều trị

1 Hộ lý

- Tiến hành thông bàng quang

- Hạn chế cho uống nước và ăn thức ăn chứa nhiều nước

Trang 61

V Điều trị

- Dùng strychnin tiêm dưới da

- Dùng nước lạnh thụt vào trực tràng hoặc thụt thẳng

vào bàng quang để kích thích co bóp.

Trang 62

BỆNH CO THẮT BÀNG QUANG

- Co thắt bàng quang là chỉ sự co thắt của cơ vòng bàng

quang gây nên tắc đái

- Khi nước tiểu tích lại lâu trong bàng quang làm giãn bàng

quang, liệt bàng quang.

Trang 63

- Do trung khu thần kinh bị bệnh

- Do kế phát của bệnh: viêm bàng quang, cuội niệu…

Trang 64

- Cơ vòng bàng quang co thắt: gia súc luôn rặn tiểu nhưng

không có nước tiểu chảy ra.

- Bàng quang chứa đầy nước tiểu, dùng tay ép nước tiểu

không chảy ra được.

- Nước tiểu tích lại nhiều gây vỡ bàng quang.

Trang 65

+ Morphin clohydrat + parafin thụt vào bàng quang

- Thông bàng quang hoặc xoa bóp bàng quang

Trang 66

BỆNH VIÊM NIỆU ĐẠO

Trang 67

Trang 68

- Quá trình viêm lan từ trên xuống dưới: viêm thận, viêm bàng quang

- Quá trình viêm lan từ cơ quan sinh dục: viêm âm đạo

- Do tác động cơ giới

- Do sỏi ở niệu đạo

Trang 69

- Gia súc luôn rặn tiểu

- Nước tiểu đục, có lẫn máu, mủ hoặc dịch nhày

- Gia súc đực: dương vật sưng to

- Gia súc cái: âm môn mở

Trang 70

1 Hộ lý

- Vệ sinh chuồng trại sạch sẽ

- Ngừng cho gia súc phối giống

Trang 71

2 Dùng thuốc

- Dùng thuốc sát trùng đường niệu:

- Dùng kháng sinh diệt khuẩn (Peni, Ampi, Genta, Linco)

- Rửa niệu đạo

- Viêm niệu đạo gây tắc đái thì phải thoát nước tiểu ra ngoài

Trang 72

CUỘI NIỆU

- Cuội niệu là do sự kết tinh của một số loại muối khoáng trong nước tiểu

- Cuội niệu có nhiều hình dạng và kích thước khác nhau

- Chế độ ăn uống, nhiễm khuẩn tiết niệu…là những yếu

tố thuận lợi để cuội niệu dễ phát sinh.

Trang 73

CUỘI NIỆU

- Do trở ngại về quá trình trao đổi chất

- Nhiễm trùng đường tiết niệu

- Dị dạng đường tiết niệu, u đường tiết niệu

Trang 74

CUỘI NIỆU

- Do trở ngại về thần kinh làm cho nước tiểu ứ lại

- Do uống quá nhiều thuốc loại Sulfamid mà uống ít nước

- Do thức ăn, nước uống có quá nhiều chất khoáng

Trang 75

+ Các chất keo: có bản chất mucoprotein, cản trở các tinh thể kết tinh

Trang 76

CUỘI NIỆU

III Cơ chế

- Khi nồng độ các chất keo (số lượng, chất lượng) giảm sẽ tạo điều kiện hình thành sỏi

+ Số lượng chất keo giảm: nhiễm khuẩn niệu

+ Chất lượng chất keo giảm: dị vật trong đường tiết niệu, niêm mạc đường tiết niệu bị viêm, ứ đọng nước tiểu,

pH nước tiểu thay đổi

Trang 77

CUỘI NIỆU

III Cơ chế

- Sỏi gây tổn thương trên hệ tiết niệu theo 3 cơ chế:

+ Cơ chế tắc nghẽn: Gây ứ tắc bể thận, niệu quản làm cho nhu mô thận mỏng dần, dung tích đài bể thận tăng, nhu mô thận bị teo, xơ hóa và thận dần bị mất chức năng.

Trang 78

CUỘI NIỆU

III Cơ chế

+ Cơ chế cọ xát: sỏi cứng, gai góc gây cọ xát, làm rách, xước niêm mạc đài bể thận, niệu quản gây chảy máu ở hệ tiết niệu Thương tổn tổ chức tạo điều kiện cho nhiễm khuẩn hệ tiết niệu, mặt khác làm xơ hóa ở nhu mô thận và thành ống dẫn niệu Kết quả làm hẹp đường ống dẫn niệu.

Trang 79

CUỘI NIỆU

III Cơ chế

+ Cơ chế nhiễm khuẩn: nhiễm khuẩn niệu gây phù

nề, loét niêm mạc đài bể thận, dẫn đến xơ hóa tổ chức khe thận, chèn ép mạch máu và ống thận

Trang 80

Phân loại sỏi tiết niệu

* Vị trí của sỏi

Trang 81

* Vị trí của sỏi

Trang 82

* Thành phần hóa học của sỏi

+ Sỏi vô cơ:

- Sỏi canxi oxalat:

- Sỏi canxi photphat:

- Sỏi canxi cacbonat:

+ Sỏi hữu cơ

- Sỏi urat

- Sỏi cystin

- Sỏi Struvic (amoni magie photphat)

Trang 83

Sỏi canxi

- Chiếm 80-90%

- Sỏi canxi oxalat: màu nâu đen, gai góc, cản quang rõ, rất rắn.

- Sỏi canxi photphat: màu trắng ngà, kích thước lớn, cản quang rõ, bỏ và dễ vỡ

- Nguyên nhân làm tăng nồng độ Ca trong nước tiểu:

+ cường tuyến cận giáp + dùng nhiều Vit D và Corticoid

Trang 84

Sỏi Struvit - Sỏi do nhiễm khuẩn

Trang 85

Sỏi axit uric

- Chiếm 1-20 %

- Sỏi có màu nâu sẫm, rắn, thường tròn đều, nhẵn như viên đá cuội, không cản quang.

- Sỏi dễ kết tinh trong môi trường axit (pH<6)

-Nguyên nhân gây sỏi a.uric:

+ do a.uric được bài tiết trong nước tiểu nhiều

+ nước tiểu bị cô đặc trong trường hợp mất nước

do đổ mồ hôi

+ quá trình chuyển hóa purin tăng

Trang 86

Sỏi Cystin - Chiếm 1-2% các loại sỏi

- Sỏi có màu vàng nhạt hoặc trắng ngà, rắn, ít cản quang

- Thường kết hợp với sỏi canxi photphats

- Nguyên nhân + nồng độ cystin niệu cao + pH nước tiểu thấp

Trang 87

IV Triệu chứng 1 Sỏi ở thận

- Đau vùng thận

- Đái ra máu

- Đái ra sỏi

- Sốt: khi có nhiễm khuẩn niệu

- Đái buốt, đái đau

* Các biến chứng

- Giãn đài bể thận và thận ứ niệu

- Gây nhiễm khuẩn hệ tiết niệu

- Gây suy thận

- Gây viêm loét hoặc xơ hóa tại vị trí sỏi

Trang 88

IV Triệu chứng 2 Sỏi bàng quang

- Đái rắt, đái đau ở cuối bãi

- Đái ra máu ở cuối bãi

- Nếu sỏi to, khi khám bàng quang có thể sờ được

- Nếu sỏi bám vào niêm mạc bàng quang làm tổn thương niêm mạc bàng quang

Trang 89

IV Triệu chứng 3 Sỏi niệu đạo

- Con vật không đi tiểu được Khám bàng quang thấy căng to, chứa đầy nước tiểu

- Nếu sỏi nhỏ, con vật đái rắt, đái buốt ở đầu bãi

- Đái ra máu ở đầu bãi

Trang 90

IV Điều trị 1.Sỏi thận

* Căn cứ để lựa chọn phương pháp điều trị

- Vị trí, hình dáng, kích thước viên sỏi

Trang 91

IV Điều trị 1.Sỏi thận

* Các phương pháp điều trị

+ Mổ mở: mở bể thận, nhu mô, mở niệu quản lấy sỏi

- Sỏi to, phức tạp

- Sỏi gây biến chứng nặng

- Sỏi kèm theo dị dạng đường niệu

Trang 92

IV Điều trị 1 Sỏi thận

Trang 93

+ Tán sỏi qua soi niệu quản

- Sỏi niệu quản 1/3 phía dưới <1cm

âm hoặc laser

Trang 94

+ Tán và lấy sỏi qua da

- Sỏi san hô

- Sỏi thận hay niệu quản 1/3 phía trên kèm theo dị dạng đường tiết niệu

- Nguyên lý: Dùng kim chọc dò qua thành bụng, qua nhu mô thận và vào thận

Trang 95

IV Điều trị 2 Sỏi bàng quang

+ Điều trị nội khoa

- Điều trị kháng sinh chống viêm

- Dùng thuốc giảm đau

- Giãn cơ trơn để tống viên sỏi ra ngoài

Trang 96

IV Điều trị 2 Sỏi bàng quang

+ Tán sỏi qua da+ Tán sỏi ngoài cơ thể+ Mổ

- Sỏi có kt>3cm

- Sỏi rắn, đường niệu đạo không đủ rộng

Trang 97

IV Điều trị 3 Sỏi niệu đạo

- Đẩy ngược viên sỏi vào bàng quang

- Phẫu thuật

+ Sỏi mắc ở niệu đạo không đẩy vào bàng quang được

+ niệu đạo hẹp

Trang 98

CHƯƠNG VI BỆNH Ở HỆ THẦN KINH

Trang 100

Cấu tạo tế bào thần kinh

- Thân tế bào: hình cầu, hình

bầu dục, hình tháp, hình sao

- Sợi nhánh: truyền xung

động theo một hướng về thân

tế bào

- Sợi trục: truyền xung động

từ thân tế bào theo hướng đến một tế bào thần kinh khác

- Đầu mút sợi trục: kết nối

giữa các tế bào thần kinh

Tiêu đề	Chương Vị Bệnh Ở Hệ Tiết Niệu
Trường học	Trường Đại Học Nông Lâm Thành Phố Hồ Chí Minh
Chuyên ngành	Bệnh nội khoa thú y 2
Thể loại	Bài giảng
Thành phố	Hồ Chí Minh

Định dạng
Số trang	316
Dung lượng	17,54 MB